[శ్రీ సి.హెచ్.ప్రతాప్ గారు రచించిన ‘అదృశ్యపు పుటలు’ అనే ఉత్కంఠభరిత నవలని ధారావాహికగా అందించనున్నాము.]
[భూగర్భ గదిలో లభించిన మైక్రో క్యాసెట్ రికార్డింగ్‌ను తిప్పి ప్లే చేయగా, హరినాథ్ ఆవేదనతో కూడిన స్వరం వినిపిస్తుంది. ఈ రహస్య నిర్మాణాన్ని తాము కాకుండా, నేరస్థులే తమ నేరాలను దాచడానికి వాడుకున్నారని, తన కొడుకు విహాన్ తన వెనకాలే వచ్చి ఇక్కడే అదృశ్యమయ్యాడని హరినాథ్ ఆ రికార్డింగ్‌లో వెల్లడిస్తాడు. చింతలపల్లి బంగ్లా వెనుక బావి వద్ద లభించిన ‘నేను ఇక్కడ లేను’ అనే నిగూఢమైన సంకేతం, తనకోసం వెతుకుతున్న తండ్రికి విహాన్ ఇచ్చిన చివరి సంకేతమని రాఘవ్‌కు స్పష్టమవుతుంది. అనంతరం, హరినాథ్ రాసిన ‘వ్యక్తిగత ప్రకటన – నా వాంగ్మూలం’ అనే ఫైల్‌ను రాఘవ్ కనుగొంటాడు, అందులో సంఘటన రోజున తన భార్య స్పృహతప్పి పడిపోగా విహాన్ కనిపించకుండా పోయాడని, పోలీసులకు నిజం చెబితే ఆధారాలు మాయమవుతాయనే భయంతోనే తాను మౌనం వహించానని హరినాథ్ పేర్కొంటాడు. చివరగా, ఆ ఫైల్‌లోని నిర్మాణ పటం సహాయంతో రికార్డు గది వెనుక ఇనుప ర్యాక్ పక్కకు జరిపి, అడవి వైపు సాగే మరో 150 అడుగుల రహస్య భూగర్భ సొరంగ మార్గాన్ని, దానిపై ‘నిజాన్ని దాచవచ్చు.. నిజం వెళ్లే దారిని మాత్రం మూసివేయలేరు’ అనే వాక్యాలను రాఘవ్ బృందం కనుగొంటారు. – ఇక చదవండి.]
23
రాఘవ్ రాతి ద్వారం హ్యాండిల్‌పై చేయి ఉంచిన క్షణంలో భూగర్భ గదిలో నిలబడ్డ ప్రతి ఒక్కరి చూపూ అతని కదలికలపైనే నిలిచిపోయింది. ఇప్పటివరకు తాను తెరిచిన ప్రతి రహస్య ద్వారం ఒక కొత్త ప్రశ్నను మాత్రమే ముందుకు నెట్టింది తప్ప సమాధానాన్ని ఇవ్వలేదు. అయితే ఈసారి పరిస్థితి భిన్నంగా ఉందని, ఈ ద్వారం అవతల దాగి ఉన్నది మరో మర్మం కాదని, ఇరవై సంవత్సరాలుగా ఒక చిన్నారి పేరుమీద పేరుకుపోయిన అబద్ధాల పొరలను తొలగించే చివరి సాక్ష్యమేనని అతని అంతరంగం విచిత్రమైన నిశ్చయంతో చెబుతోంది. అతను నెమ్మదిగా హ్యాండిల్‌ను కిందికి దించగానే, ఎన్నో దశాబ్దాలుగా కదలని రాతి యంత్రాంగం లోపల ఎక్కడో మెల్లగా ప్రాణం పోసుకున్నట్లుగా రాపిడిచేసుకున్న లోహ శబ్దం వినిపించింది. వెంటనే బరువైన రాతి ద్వారం అంగుళం అంగుళం లోపలికి జారడం ప్రారంభించగా, దాని వెనుక బందీగా ఉన్న చల్లటి గాలి ఒక్కసారిగా బయటకు దూసుకొచ్చి అక్కడ నిలబడ్డ వారందరి ముఖాలను తాకింది.
టార్చిలైట్‌ల కాంతి నెమ్మదిగా ముందుకు జారింది. ఎదురుగా కనిపించినది సాధారణ సొరంగం కాదు. రెండు వైపులా భారీ రాతి గోడలతో, పైభాగంలో అర్ధచంద్రాకారపు కమానులతో నిర్మించిన బలమైన భూగర్భ మార్గం. గోడల వెంట తుప్పుపట్టినా ఇంకా చెదరిపోని విద్యుత్‌ వైరింగ్‌ వేలాడుతుండగా, కొన్నిచోట్ల గాజు బల్బుల హోల్డర్లు, పింగాణీ ఇన్సులేటర్లు, ఇనుప క్లాంపులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు ఈ మార్గంలో విద్యుత్‌ వెలుగులు వెలిగేవని, ఇది కేవలం అత్యవసర నిష్క్రమణ కోసం తవ్విన రహస్య దారి కాదని, అధికారిక వినియోగం కోసం సుదీర్ఘకాలం క్రమపద్ధతిలో ఉపయోగించిన భూగర్భ నిర్మాణమని ఆ చిన్నచిన్న ఆనవాళ్లే చెబుతున్నాయి.
సతీష్‌ గోడల నిర్మాణాన్ని చేత్తో తట్టి, రాతి కలయికలను దగ్గరగా పరిశీలించి నెమ్మదిగా అన్నాడు –
“ఇది యాదృచ్ఛికంగా తవ్విన మార్గం కాదు రాఘవ్ గారు. రాతి ఎంపిక నుంచి కమానుల నిర్మాణం వరకు ప్రతిదీ చూసినా, దీన్ని మొదటి నుంచే ఒక స్పష్టమైన ప్రణాళిక ప్రకారం నిర్మించారు. ఇలాంటి నిర్మాణం సాధారణ ప్రభుత్వ క్వార్టర్స్‌కు ఎప్పుడూ అవసరం ఉండదు.”
రాఘవ్ తల ఊపి ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడకుండా ముందుకు అడుగువేశాడు. అతని వెనుక ఇంజినీర్‌, రెవెన్యూ అధికారి, ఫొటోగ్రాఫర్‌, మిగిలిన సిబ్బంది అత్యంత అప్రమత్తంగా కదులుతున్నారు. సొరంగంలో ప్రతి అడుగు ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండగా, ఆ శబ్దమే అక్కడ దశాబ్దాలుగా అలుముకున్న నిశ్శబ్దాన్ని కొలుస్తున్నట్లనిపించింది. దాదాపు వంద అడుగుల మేర నేరుగా సాగిన ఆ మార్గం క్రమంగా ఎడమవైపు తిరిగింది. నేలమీద కాలం పేరబెట్టిన దుమ్ము మందంగా ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని చోట్ల రాతిలోనే గడ్డకట్టిపోయిన పాత చెప్పుల ముద్రలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. అవి ఇటీవలివి కావు. ఎన్నో సంవత్సరాల క్రితం చివరిసారిగా ఈ మార్గంలో నడిచిన మనుషుల మౌన సాక్ష్యాలుగా ఇప్పటికీ అక్కడే నిలిచిపోయాయి.
కొద్దిదూరం ముందుకు సాగగానే సొరంగం అకస్మాత్తుగా ముగిసిపోయింది. ఎదురుగా మధ్యస్థ పరిమాణంలో ఉన్న రాతి గది కనిపించింది. గోడలన్నీ సహజ రాతితోనే నిర్మించబడి ఉండగా, గది మధ్యలో బలమైన సాగవాన్‌ చెక్కతో తయారుచేసిన పెద్ద బల్ల ఒంటరిగా నిలబడి ఉంది. కాలం తన పని చేసి దాని మీద నల్లటి దుమ్ము మందంగా పరచుకున్నా, ఆ దుమ్ము మధ్యలో మాత్రం ఒకే ఒక్క వస్తువు అసాధారణంగా పరిశుభ్రంగా కనిపించడం రాఘవ్ దృష్టిని వెంటనే ఆకర్షించింది.
అది చిన్న టిన్‌ పెట్టె.
చుట్టుపక్కల ప్రతి వస్తువూ కాలానికి లొంగిపోయినా, ఆ పెట్టెను మాత్రం ఎవరో చివరిసారి ఎంతో జాగ్రత్తగా తుడిచినట్లుగా ఉంది.
రాఘవ్ నెమ్మదిగా ముందుకు వెళ్లి మూతమీద టార్చిలైట్‌ వెలుతురును ప్రసరించగా, తెల్లటి పెయింట్‌తో రాసిన ఒక తేదీ స్పష్టంగా కనిపించింది.
17–08–2004
ఆ తేదీని చూసిన క్షణంలోనే అతని కళ్లలో మెరుపు మెరిసింది.
అదే తేదీ…
హరినాథ్ డైరీలో చివరిసారిగా నమోదైన రోజు.
ఆ యాదృచ్ఛికం కాదని అతనికి వెంటనే అర్థమైంది.
అతను గ్లౌజులు సరిచేసుకుని టిన్‌ పెట్టె మూతను మెల్లగా పైకెత్తాడు. లోపల బంగారం లేదు. ఆయుధాలు లేవు. డబ్బు లేదు. ఒక గోధుమరంగు కవరు, చిన్న వీడియో క్యాసెట్, అధికారిక పోలీసు ఫిర్యాదు ప్రతిలా కనిపిస్తున్న కొన్ని పత్రాలు మాత్రమే అత్యంత క్రమపద్ధతిలో అమర్చబడి ఉన్నాయి. ఆ కవరు మీద హరినాథ్ చేతిరాతలో స్పష్టంగా రాసిన ఒక వాక్యం అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది.
“నిజాన్ని కనుగొన్న వారికి.”
రాఘవ్ కవరు రెండు చేతులతో జాగ్రత్తగా తెరిచి, లోపల ఉన్న లేఖను మడత విప్పి చదవడం ప్రారంభించాడు.
“మీరు ఈ లేఖ చదువుతున్నారంటే నేను దాచిన ఆధారాలు చివరకు సరైన చేతుల్లోకి చేరినట్లే. ఈ పత్రాలు బయటపడిన తర్వాత చాలా కథలు ప్రచారంలోకి వస్తాయి. కొన్నింటిలో కొంత నిజం ఉండొచ్చు. కానీ ఒక అబద్ధాన్ని మాత్రం ఎప్పటికీ నమ్మకండి. నా కొడుకు విహాన్ ఈ రహస్యానికి కారణం కాదు. అతను ఎవరినీ మోసం చేయలేదు. ఎవరినీ బెదిరించలేదు. అతను కేవలం తప్పు సమయంలో, తప్పు చోట ఉన్న ఒక అమాయక చిన్నారి మాత్రమే. నా జీవితాన్ని ఛిద్రము చేసినది అతని మరణం ఒక్కటే కాదు; అతని పేరుమీద తర్వాత అల్లిన అబద్ధాలే నన్ను ప్రతిరోజూ మళ్లీ చంపాయి. ఒకవేళ భవిష్యత్తులో ఎవరైనా విహాన్‌ను భయంతో గుర్తు చేసుకుంటే, అది నాకు రెండోసారి మరణించినట్లే. దయచేసి అతన్ని ఒక దెయ్యంగా కాదు.. చేతిలో ఎర్రటి బంతి పట్టుకుని నవ్వుతూ పరుగెత్తే చిన్న పిల్లాడిగానే గుర్తుంచుకోండి.”
లేఖ చివరి వాక్యం చదివేసరికి గదిలోని వాతావరణం పూర్తిగా మారిపోయింది. ఇప్పటివరకు దొరికిన ప్రతి ఆధారంలో భయం, కుట్ర, ద్రోహం, అధికార దుర్వినియోగం, దాచిపెట్టిన చరిత్ర కనిపించాయి. కానీ ఈ లేఖలో మాత్రం వాటిలో ఏదీ లేదు. కనిపించింది ఒక తండ్రి హృదయం మాత్రమే. తన కొడుకును కోల్పోయిన బాధను మించిన మరో బాధ – అతని అమాయకత్వాన్ని కూడా ప్రపంచం నుంచి కోల్పోవాల్సి వచ్చిన బాధ.
రాఘవ్ చాలా నెమ్మదిగా లేఖను మళ్లీ మడిచి కవరులో పెట్టాడు. అతని గొంతు బరువెక్కింది. మాటలు బయటకు రావడానికి క్షణం పట్టింది.
“ఇప్పుడు నాకు పూర్తిగా అర్థమైంది..”
సుబ్బయ్య అతని వైపు నిశ్శబ్దంగా చూశాడు.
“ఏమైంది బాబూ?”
రాఘవ్ సమాధానం చెప్పే ముందు గది మధ్యలో ఉన్న ఎర్రటి రబ్బరు బంతిని మెల్లగా చేతిలోకి తీసుకున్నాడు. ఇరవై సంవత్సరాల కాలం దానిమీద గీతలు గీసినా, ఆ చిన్నారి వేళ్ల స్పర్శను మాత్రం చెరపలేకపోయినట్లుగా అనిపించింది. అతను బంతిని అరచేతిలో నెమ్మదిగా తిప్పుతూ సుబ్బయ్య కళ్లలోకి చూశాడు.
“విహాన్ ఎప్పుడూ మనల్ని భయపెట్టలేదు.”
సుబ్బయ్య నిశ్శబ్దంగా విన్నాడు.
“అయితే..?”
రాఘవ్ బంతిని తన గుండెలకు దగ్గరగా పట్టుకుని, చాలా నెమ్మదిగా అన్నాడు –
“ఇరవై సంవత్సరాలుగా అతను ఒకే పని చేస్తున్నాడు. తన గురించి అల్లిన అబద్ధాల కంటే ముందుగా.. తన అసలు కథను ఎవరైనా పూర్తిగా వినాలని, తనను నేరస్థుడిగా కాదు, అమాయక చిన్నారిగా గుర్తించాలని ఎదురుచూస్తున్నాడు.”
ఆ మాటలు ముగిసిన వెంటనే సొరంగం చివరనుంచి చల్లటి గాలి మరోసారి లోపలికి వీచింది. ఆ గాలిలో మళ్లీ మల్లెపూల మృదువైన పరిమళం కలిసొచ్చింది. అయితే ఈసారి ఎక్కడా బంతి దొర్లిన శబ్దం వినిపించలేదు. ఎక్కడా చిన్నారి ఏడుపు లేదు. ఎవ్వరినీ పిలిచే స్వరం లేదు. ఆ భూగర్భ నిర్మాణం అంతా నిశ్శబ్దంతో నిండిపోయి ఉంది. కానీ ఆ నిశ్శబ్దం ఇక భయాన్ని కలిగించలేదు. ఎంతోకాలంగా పూర్తికాక నిలిచిపోయిన ఒక కథ చివరకు తన నిజమైన ముగింపును చేరుకున్నప్పుడు కలిగే లోతైన ఉపశమనాన్ని మాత్రమే మిగిల్చింది.
ఆ క్షణంలో రాఘవ్‌కు చివరి ముక్క కూడా స్పష్టమైంది.
ఇప్పటివరకు తాను వెతికింది ఒక రహస్యాన్ని కాదు.
ఒక నేరస్థుడిని కాదు.
ఒక దెయ్యం కథను కాదు.
ఇరవై సంవత్సరాలుగా అబద్ధాల కింద పాతిపెట్టబడిన ఒక చిన్నారి గౌరవాన్ని.
ఆ గౌరవాన్ని తిరిగి ప్రపంచం ముందు నిలబెట్టే బాధ్యత ఇప్పుడు తనదేనని గ్రహించిన రాఘవ్, ఆ ఎర్రటి బంతిని మెల్లగా చేతిలో బిగించి పట్టుకున్నాడు. ఇకపై ఈ దర్యాప్తు ఒక కేసు మాత్రమే కాదు – చరిత్ర సరిచేసే బాధ్యత.
24
ఆ రోజు సాయంత్రానికి భూగర్భ భాండాగారంలో స్వాధీనం చేసుకున్న ప్రతి ఆధారాన్ని చట్టపరమైన నిబంధనలకు అనుగుణంగా పంచనామా సిద్ధం చేసి, సాక్షుల సమక్షంలో సీల్‌ చేసి, జిల్లా కేంద్రంలోని భద్రతా రికార్డు గదికి తరలించే ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. రాఘవ్ ఆ పనిని పూర్తిగా తన పర్యవేక్షణలో నిర్వహించాడు. ప్రతి ఫైల్‌ను వ్యక్తిగతంగా లెక్కపెట్టి, ప్రతి చెక్క పెట్టెకు గుర్తింపు సంఖ్య కేటాయించి, వాటి ఫొటోగ్రాఫిక్‌ డాక్యుమెంటేషన్‌ పూర్తయిందో లేదో మరోసారి నిర్ధారించుకున్నాడు. హరినాథ్ స్వహస్తాక్షరాలతో రాసిన డైరీ, మైక్రో క్యాసెట్, వ్యక్తిగత వాంగ్మూలం, విహాన్ డ్రాయింగ్‌ బుక్‌, నిర్మాణ పటాలు, మైక్రోఫిల్మ్‌లు, ఫొటో నెగటివ్‌లు, అధికారిక రికార్డుల నకళ్లు – ప్రతి వస్తువును వేర్వేరు ఆధారాలుగా నమోదు చేసి ప్రత్యేక రక్షణ కవర్లలో భద్రపరిచాడు. ఇరవై సంవత్సరాలుగా చీకటిలో, దుమ్ము పొరల కింద, ఉద్దేశపూర్వకంగా మరచిపోయిన చరిత్ర చివరకు అధికారిక వెలుగులోకి వస్తున్న ఆ క్షణంలో అతని ముఖంపై విజయోత్సాహం కనిపించలేదు; దానికి బదులుగా, నిజం ఆలస్యంగా వెలుగులోకి వచ్చినప్పటికీ, దాని కోసం జీవితమంతా మూగవేదన అనుభవించిన హరినాథ్ కుటుంబం గుర్తొచ్చి మనసు భారంగా మారింది. దర్యాప్తు అధికారిగా తాను ఒక కేసును ఛేదించిన సంతృప్తికంటే, ఒక అమాయక చిన్నారి మీద మోపబడిన అపవాదును చరిత్ర నుంచి తొలగించే బాధ్యత ఇప్పుడు మాత్రమే ప్రారంభమైందనే భావనే అతనిలో బలంగా నాటుకుపోయింది.
సాయంత్రం కల్లా జిల్లా కలెక్టర్‌, పోలీసు సూపరింటెండెంట్‌, పురావస్తు శాఖ ప్రాంతీయ సంచాలకుడు, ఫోరెన్సిక్‌ డాక్యుమెంట్‌ నిపుణులు, రెవెన్యూ అధికారులు సంఘటనా స్థలానికి చేరుకున్నారు. భూగర్భ నిర్మాణాన్ని అత్యంత సూక్ష్మంగా పరిశీలించిన పురావస్తు శాఖ అధికారి రాతి నిర్మాణ శైలి, గోడలలో ఉపయోగించిన సున్నపు మిశ్రమం, కమానుల రూపకల్పన, నీటి పారుదల మార్గాలు, పాత విద్యుత్‌ అమరికలు అన్నింటినీ పరిశీలించిన తర్వాత, అక్కడున్న అధికారుల వైపు తిరిగి నిశ్చయంగా అన్నాడు –
“ఈ భూగర్భ నిర్మాణాన్ని ప్రస్తుత ప్రభుత్వ క్వార్టర్స్‌తో కలిపి నిర్మించలేదు. నిర్మాణ లక్షణాలు చూస్తే ఇది బ్రిటీష్‌ పాలనా కాలంలో అటవీ సర్వే రికార్డులు, భూసేకరణ పటాలు, గోప్య పరిపాలనా పత్రాలను భద్రపరచడానికి ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన భూగర్భ ఆర్కైవ్‌. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత కొత్త క్వార్టర్స్‌ నిర్మించినప్పుడు దీనిని పూర్తిగా మూసివేసి అధికారిక రికార్డుల నుంచి తొలగించారు. అయితే తర్వాతి కాలంలో ఎవరికో దీని ఉనికి తెలిసి, ఇదే రహస్య భాండాగారాన్ని తమ అక్రమ కార్యకలాపాలకు వినియోగించినట్లు ఆధారాలు స్పష్టంగా సూచిస్తున్నాయి.”
ఆ ఒక్క విశ్లేషణతో హరినాథ్ డైరీలో ఇప్పటివరకు అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోయిన అనేక ప్రశ్నలకు శాస్త్రీయ సమాధానం లభించింది. భూగర్భ నిర్మాణం నేరానికి మూలం కాదని, దాన్ని దాచిపెట్టినవారే నేరానికి మూలమని రాఘవ్‌కు మొదటిసారిగా అధికారిక ధృవీకరణ లభించింది.
ఆ రాత్రి జిల్లా అతిథి గృహంలో జరిగిన ఉన్నతాధికారుల సమీక్షా సమావేశంలో రాఘవ్ దర్యాప్తు మొత్తం కాలక్రమాన్ని అసాధారణమైన స్పష్టతతో వివరిస్తూ, మొదటి రోజు క్వార్టర్స్‌లో కనిపించిన అసాధారణ సంకేతాల నుంచి ప్రారంభించి, భూగర్భ భాండాగారం వెలికితీత, హరినాథ్ డైరీ, ఆడియో రికార్డింగ్‌లు, నిర్మాణ పటాలు, రహస్య రికార్డు గది, స్వాధీనం చేసుకున్న ఆధారాలన్నింటినీ క్రమపద్ధతిలో సమర్పించాడు. అయితే తన కలలు, విహాన్ దర్శనాలు, మల్లెపూల పరిమళం, బంతి కదలికల వంటి వ్యక్తిగత అనుభవాల గురించి ఒక్క మాట కూడా ప్రస్తావించలేదు. వాటి స్థానంలో ప్రతి సందర్భాన్నీ ‘దర్యాప్తు సమయంలో లభించిన సూచన’, ‘స్థల పరిశీలనలో గుర్తించిన అసంగతి’, ‘పునరుద్ధరించిన రికార్డుల ఆధారంగా అభివృద్ధి చేసిన దర్యాప్తు దిశ’ వంటి అధికారిక పదజాలంతో వివరించాడు. న్యాయస్థానంలో నిలబడేది భావోద్వేగం కాదని, ఆధారాలేనని అతనికి బాగా తెలుసు. అందుకే తనను ఈ దర్యాప్తు చివరి వరకు నడిపించిన అంతరంగ అనుభూతులను తన హృదయంలోనే ఉంచుకుని, రికార్డుల్లో మాత్రం సాక్ష్యాలు మాత్రమే మాట్లాడేలా చేశాడు.
సమావేశం ముగిసిన తర్వాత జిల్లా కలెక్టర్‌ రాఘవ్‌ను పక్కగదికి తీసుకెళ్లి కొద్దిసేపు మౌనంగా అతని వైపు చూస్తూ నిలబడ్డాడు. ఆ తర్వాత చిరునవ్వుతో అతని భుజంపై చేయి వేసి అన్నాడు –
“మీరు చేసిన పని ఒక సాధారణ కేసు దర్యాప్తు కాదు రాఘవ్. మీరు వెలికితీసింది ఒక నేరాన్ని మాత్రమే కాదు; ప్రభుత్వ పరిపాలనా చరిత్రలో దశాబ్దాలుగా దాచిపెట్టబడిన అధ్యాయాన్ని. ఈ రికార్డులు రాష్ట్ర స్థాయిలో ప్రత్యేక విచారణకు దారి తీసే అవకాశం ఉంది. మీ సమగ్ర నివేదికను వెంటనే రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి, అవసరమైతే కేంద్ర రికార్డు సంరక్షణ సంస్థకూ పంపిస్తాం.”
రాఘవ్ వినయంగా తలవంచి క్షణం మౌనంగా నిలబడ్డాడు.
“సార్‌.. నాకు ఒక చిన్న అభ్యర్థన ఉంది.”
“చెప్పండి.”
“ఈ కేసుకు సంబంధించిన అధికారిక రికార్డుల్లో, భవిష్యత్తులో వెలువడే నివేదికల్లో, విహాన్ గురించి ఇంతకాలం ప్రచారంలో ఉన్న అబద్ధాలను పూర్తిగా తొలగించండి. అతన్ని ‘అదృశ్యమైన బాలుడు’, ‘రహస్య సంఘటనకు కారణమైన పిల్లవాడు’ అని కాకుండా, ‘సంఘటనలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన అమాయక బాలుడు’గా మాత్రమే నమోదు చేయండి. హరినాథ్ గారి చివరి కోరిక అదే. నిజానికి.. ఈ దర్యాప్తు మొత్తం కూడా అదే కోరికను నెరవేర్చడానికే జరిగినట్లు ఇప్పుడు నాకు అనిపిస్తోంది.”
జిల్లా కలెక్టర్‌ ఒక్క క్షణం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా తల ఊపాడు.
“అది అధికారికంగా నమోదు అవుతుంది. ఆ చిన్నారి పేరు ఇకపై అపవాదుతో కాదు.. గౌరవంతో గుర్తుండేలా చూస్తాం.”
మరుసటి ఉదయం ఈ సంఘటన గురించి వార్త చుట్టుపక్కల గ్రామాలకు వేగంగా వ్యాపించింది. ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఆ క్వార్టర్స్‌ను దెయ్యాల కొంపగా భావించి దూరంగా ఉండే గ్రామస్థులు, ఈసారి భయంతో కాదు, నిజం తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో గేటు బయట గుమికూడారు. వారి ముఖాల్లో ఆత్రుత ఉంది. పశ్చాత్తాపం ఉంది. కానీ భయం మాత్రం లేదు.
ఆ గుంపులో నుంచి వయసు మీదపడిన ఓ మహిళ నెమ్మదిగా ముందుకు వచ్చి, సంకోచంగా రాఘవ్‌ను ఉద్దేశించి అడిగింది –
“బాబూ.. నిజంగానే ఆ పిల్లవాడి గురించి ఏమైనా తెలిసిందా?”
రాఘవ్ ఆమెను గౌరవంగా కూర్చోబెట్టి, ప్రశాంతంగా సమాధానమిచ్చాడు.
“తెలిసింది అమ్మా. కానీ ఇన్నేళ్లుగా మనం విన్న కథ మాత్రం నిజం కాదు. ఆ పిల్లవాడు ఎవరినీ భయపెట్టలేదు.”
ఆ వృద్ధురాలి కళ్లు వెంటనే తడిశాయి.
“మా ఇంట్లో పిల్లలు రాత్రిళ్లు అల్లరి చేస్తే ‘బంతి పట్టుకున్న పిల్లవాడు వస్తాడు’ అని భయపెట్టేవాళ్లం బాబూ.. తెలియక ఎంత పెద్ద పాపం చేశామో.”
రాఘవ్ స్వల్పంగా నవ్వి తల ఊపాడు.
“ఇక నుంచి వాళ్లకు మరో కథ చెప్పండి.”
ఆమె ఆసక్తిగా అడిగింది –
“ఏ కథ?”
“తన నాన్నను ఎంతో ప్రేమించిన, తన గురించి అబద్ధాలు వినిపించినా ఒక్క మాట చెప్పుకోలేకపోయిన, కానీ చివరకు నిజం గెలుస్తుందని నమ్మిన ఒక చిన్న పిల్లవాడి కథ.”
ఆ వృద్ధురాలు రెండు చేతులూ జోడించి, కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ నిశ్శబ్దంగా వెనక్కి నడిచిపోయింది.
ఆ రోజు సాయంత్రానికే ప్రభుత్వం ఆ క్వార్టర్స్‌ను తాత్కాలికంగా ప్రజల ప్రవేశానికి మూసివేసి, భూగర్భ నిర్మాణాన్ని పురావస్తు సంరక్షిత ప్రాంతంగా ప్రకటించే ప్రక్రియ ప్రారంభించింది. డాబాపై ఉన్న భారీ రాతిపలకను మరోసారి మూసివేశారు. అయితే ఈసారి అది నిజాన్ని దాచిపెట్టడానికి కాదు; బయటపడిన చరిత్రను భవిష్యత్తు తరాల కోసం యథాతథంగా కాపాడడానికి.
ఆ రాత్రి అధికారులు, సిబ్బంది, మీడియా ప్రతినిధులు, గ్రామస్థులు అందరూ వెళ్లిపోయిన తర్వాత రాఘవ్ ఒక్కరే నెమ్మదిగా డాబాపైకి నడిచివచ్చాడు. ఆకాశం నిర్మలంగా ఉంది. పౌర్ణమి వెన్నెల పాత క్వార్టర్స్‌ పైకప్పంతా వెండి పూత పూసినట్లుగా మెరిసిపోతోంది. తాను మొదటిసారి ఆ ఎర్రటి బంతి శబ్దం విన్న మూలకు వెళ్లి చాలాసేపు నిశ్శబ్దంగా నిలబడ్డాడు. ఇప్పుడు అక్కడ భయం లేదు. అనుమానం లేదు. పూర్తి కాని ప్రశ్నలు కూడా లేవు.
చాలా మెల్లగా అతను ఒక్కసారి పిలిచాడు –
“విహాన్..”
ఎలాంటి సమాధానమూ రాలేదు.
అతను రెండోసారి పిలవలేదు.
కొన్ని వీడ్కోలు సంభాషణలతో పూర్తికావు. అవి హృదయంలోనే నిశ్శబ్దంగా ముగుస్తాయి.
అప్పుడే మృదువైన గాలి ఒకసారి వీచింది. డాబా అంచున పెరిగిన మల్లెతీగ నుంచి రెండు తెల్లని పూలు విడిపోయి వచ్చి రాఘవ్ కాళ్ల దగ్గర నెమ్మదిగా పడ్డాయి. అతను వంగి వాటిని అరచేతిలోకి తీసుకుని కొద్దిసేపు చూసాడు.
దూరంగా నల్లమల అడవి నిశ్శబ్దంగా ఉంది.
ఈసారి ఎక్కడా బంతి దొర్లిన శబ్దం వినిపించలేదు.
ఎవరూ పిలవలేదు.
ఎవరూ ఏడవలేదు.
గాలి మాత్రమే వీచింది.
ఆ గాలిలో క్షణకాలం ఒక చిన్నారి నిర్మలమైన నవ్వు కలిసివచ్చినట్లనిపించింది.
తర్వాత..
ఆ నవ్వు కూడా ప్రకృతి నిశ్శబ్దంలో శాశ్వతంగా కలిసిపోయింది.
ఆ రాత్రి నుంచి ఆ క్వార్టర్స్‌ గురించి గ్రామాల్లో చెప్పుకునే కథ మారిపోయింది. ఒకప్పుడు అది ‘బంతి పట్టుకున్న దెయ్యం’ కథ అయితే, ఇప్పుడు అది “నిజం కోసం ఇరవై సంవత్సరాలు ఎదురుచూసిన ఒక అమాయక చిన్నారి” కథగా మిగిలింది. నిజానికి, అదే విహాన్‌కు లభించిన అత్యంత గొప్ప న్యాయం.
25
ఒక నెల గడిచేసరికి నల్లమల అడవిలో జీవితం మళ్లీ తన సహజ లయను అందుకుంది. ఎడతెరిపి లేకుండా కురిసిన వర్షాలు తగ్గిపోవడంతో కొండచరియలన్నీ కొత్త పచ్చదనంతో కళకళలాడుతున్నాయి. పక్షుల కిలకిలారావాలు, వెదురు పొదల్లోంచి వీచే గాలి, అడవి నేలపై పరుచుకున్న తడి ఆకుల వాసన – ఇవన్నీ ప్రకృతి తన గాయాలను తానే మాన్పుకునే అద్భుత శక్తిని మరోసారి గుర్తుచేస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు గ్రామస్థుల భయాలకు, మూఢనమ్మకాలకు ప్రతీకగా నిలిచిన ఆ పాత ఫారెస్ట్‌ క్వార్టర్స్‌ చుట్టూ ఇప్పుడు ఇనుప రక్షణ కంచె ఏర్పాటు చేయబడింది. ప్రవేశద్వారం వద్ద ‘ప్రభుత్వ సంరక్షిత చారిత్రక నిర్మాణం’ అనే బోర్డు నిలబడి ఉండగా, ఎన్నో సంవత్సరాలుగా కల్పిత కథలతో కప్పిపుచ్చబడిన ఆ స్థలం ఇకపై భయానక గాథలకు కాదు, చరిత్రను సంరక్షించే బాధ్యతకు ప్రతీకగా మారిపోయింది.
భూగర్భ రికార్డు భాండాగారంలో స్వాధీనం చేసుకున్న ప్రతి ఆధారాన్ని శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో నమోదు చేసి, సీల్‌ చేసి, సంబంధిత ప్రయోగశాలలు, రికార్డు సంరక్షణ విభాగాలు, న్యాయపరమైన పరిశీలన కోసం పంపించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందాన్ని నియమించగా, హరినాథ్ డైరీ, మైక్రో క్యాసెట్‌లోని ఆడియో రికార్డింగ్‌లు, నిర్మాణ పటాలు, భూసేకరణ ఫైళ్లు, వ్యక్తిగత లేఖలు, డ్రాయింగ్‌ బుక్‌, భూగర్భ గదిలో లభించిన ప్రభుత్వ పత్రాలు – ప్రతి ఆధారాన్ని విడివిడిగా ధ్రువీకరించి అధికారిక కేసు దస్త్రాల్లో చేర్చారు. దశాబ్దాల క్రితం ఉద్దేశపూర్వకంగా అదృశ్యమైన రికార్డులు తిరిగి వెలుగులోకి రావడంతో అనేక ప్రభుత్వ ఫైళ్లు పునర్విమర్శకు గురయ్యాయి; భూసేకరణ నమోదులు, పరిపాలనా నిర్ణయాలు, అధికారిక నివేదికలు సవరించబడ్డాయి; ఒకప్పుడు మౌనంగా మూసివేసిన చరిత్రను ప్రభుత్వం స్వయంగా తిరిగి తెరిచింది.
అయితే ఈ అధికారిక విజయాలన్నింటికంటే రాఘవ్ హృదయాన్ని తాకింది ఒక చిన్న వాక్యం మాత్రమే. ప్రత్యేక దర్యాప్తు అనంతరం విడుదలైన సవరించిన అధికారిక నివేదికలో ఇలా నమోదు చేయబడింది –
“విహాన్ హరినాథ్ – విధి నిర్వహణలో ఉన్న అటవీ అధికారి కుటుంబానికి చెందిన అమాయక బాలుడు. విధి నిర్వహణకు సంబంధించిన సంఘటనల పరంపరలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన బాధితుడు.”
ఆ నివేదికలో ఎక్కడా మూఢనమ్మకాల ప్రస్తావన లేదు. అతని పేరుతో ముడిపడిన కల్పిత భయగాథలకు స్థానం లేదు. ‘దెయ్యం’, ‘శాపం’, ‘ఆత్మ సంచారం’ వంటి పదాలకు అధికారిక చరిత్రలో చోటు కల్పించలేదు. ఇరవై సంవత్సరాలుగా అపార్థాల చీకటిలో చిక్కుకున్న ఒక చిన్నారి గౌరవం చివరకు చట్టం ముందు, సమాజం ముందు, చరిత్ర ముందు తిరిగి నిలబెట్టబడింది. అదే రాఘవ్‌కు తన దర్యాప్తు సాధించిన అతి పెద్ద విజయం.
ఆ సాయంత్రానికే అతని బదిలీ ఉత్తర్వులు అందాయి. కొత్త నియామకం. కొత్త అటవీ విభాగం. కొత్త బాధ్యతలు. కొత్త జీవితం. అధికారిక ఉత్తర్వులపై సంతకం చేసిన తర్వాత వరండాలో నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని ఆ కాగితాన్ని మరోసారి చదువుతున్న రాఘవ్‌ను చూసి, పక్కనే నిలబడ్డ సుబ్బయ్య స్వల్పమైన చిరునవ్వుతో మాట్లాడాడు.
“అంటే.. ఇక నిజంగానే వెళ్లిపోతున్నావన్నమాట బాబూ.”
“అవును తాతయ్య.. ఈసారి వెనక్కి చూసుకునే కారణం మాత్రం మిగిలిపోతుంది.”
“బాధగా ఉందా?”
రాఘవ్ వెంటనే సమాధానం చెప్పలేదు. అడవివైపు చాలాసేపు చూస్తూ ఉండిపోయి, చివరకు మృదువుగా అన్నాడు –
“మొదటిసారి ఈ క్వార్టర్స్‌కు వచ్చినప్పుడు ఇది నాకు కేవలం ప్రభుత్వ వసతి గృహం మాత్రమే. ఈరోజు వెళ్తున్నప్పుడు మాత్రం ఒక ఇంటిని వదిలి వెళ్తున్నాననే భావన కలుగుతోంది.”
“ఎందుకలా అనిపిస్తోంది?”
“ఎందుకంటే.. ఇక్కడ నాకు రక్తసంబంధాలు దొరకలేదు. కానీ ఒక కుటుంబం దొరికింది. ఒక తండ్రి ధైర్యం, ఒక చిన్నారి అమాయకత్వం, ఒక వృద్ధుడి నమ్మకం – ఇవన్నీ నా జీవితంలో శాశ్వతంగా మిగిలిపోయాయి.”
సుబ్బయ్య కళ్లలో తడి మెరిసింది.
“మనుషులు ఎప్పుడూ రక్తంతోనే కుటుంబం కాలేరు బాబూ.. కొన్నిసార్లు ఒకే నిజాన్ని కాపాడిన వాళ్లంతా ఒక కుటుంబమవుతారు.”
ఆ తర్వాత ఇద్దరూ ఇంకేమీ మాట్లాడలేదు. మాటల అవసరం కూడా లేదు. అడవివైపు నిశ్శబ్దంగా చూస్తూ కూర్చున్న ఆ క్షణమే వారి మధ్య జరిగిన అత్యంత లోతైన సంభాషణగా మిగిలిపోయింది.
మరుసటి ఉదయం రాఘవ్ తన సామానంతా జీప్‌లో సర్దుకున్నాడు. గది పూర్తిగా ఖాళీ అయిపోయింది. భూగర్భ గదిలో లభించిన రెండు ఎర్రటి బంతుల్లో ఒకదాన్ని ఆధారంగా ప్రభుత్వ మ్యూజియంకు అప్పగించగా, మరొకదాన్ని వ్యక్తిగత వస్తువుగా భద్రపరచడానికి అనుమతి తీసుకున్నాడు. అది ఇకపై దర్యాప్తు వస్తువు కాదు; తన జీవితంలో మరచిపోలేని ఒక అధ్యాయానికి గుర్తుగా మిగిలిపోయిన జ్ఞాపకం.
బయలుదేరే ముందు చివరిసారిగా డాబాపైకి వెళ్లాలనే ఆలోచన అతన్ని మెట్లవైపు నడిపించింది. మొదటిసారి అక్కడ నిలబడ్డప్పుడు తనను వెంటాడిన భయం ఇప్పుడు పూర్తిగా కనుమరుగైంది. అదే గోడలు. అదే గాలి. అదే విశాలమైన ఆకాశం. కానీ మారింది అతని మనసు. మధ్యలో నిలబడి కళ్లుమూసుకున్నాడు.
“విహాన్..”
ఈసారి సమాధానం కోసం ఎదురు చూడలేదు. ఎందుకంటే దర్యాప్తు పూర్తయింది. కథ పూర్తయింది. ఒక చిన్నారి పేరు మీద మోపిన అబద్ధాలు తొలగిపోయాయి.
అదే సమయంలో మృదువైన గాలి ఒకసారి వీచింది. డాబా అంచున పెరిగిన మల్లెతీగ నుంచి రెండు తెల్లని పూలు నెమ్మదిగా విడిపోయి అతని పాదాల దగ్గర పడ్డాయి. రాఘవ్ వంగి వాటిని అరచేతిలోకి తీసుకున్నాడు. ఆ సువాసన అతనికి విహాన్ తల్లిని గుర్తుచేసింది. ఆ జ్ఞాపకం ఇప్పుడు బాధను కలిగించలేదు; ఒక దీర్ఘమైన ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాత కలిగే ప్రశాంతతను మాత్రమే మిగిల్చింది.
అతను తన చేతిలో ఉన్న ఎర్రటి బంతిని డాబా మధ్యలో నెమ్మదిగా ఉంచాడు.
“వీడ్కోలు, విహాన్,” అని మృదువుగా అన్నాడు.
“నీ కథ ఇక చీకట్లో దాగి ఉండదు. నీ పేరు ఇక భయానికి కాదు.. సత్యానికి గుర్తుగా నిలుస్తుంది.”
ఆ తర్వాత వెనక్కి తిరిగి ఒక్కసారి కూడా చూడకుండా మెట్లు దిగిపోయాడు.
జీప్‌ నెమ్మదిగా క్వార్టర్స్‌ గేటు దాటుతుండగా సుబ్బయ్య చేయి ఊపుతూ నిలబడ్డాడు. దూరంగా వెళ్తున్న వాహనం అడవి మలుపుల వెనుక కనుమరుగయ్యే వరకు అతని చూపు అదే దారిపై నిలిచింది. అనంతరం మెల్లగా తలెత్తి డాబావైపు చూశాడు. అక్కడ ఎవరూ లేరు. గాలి కూడా నిశ్శబ్దంగానే ఉంది. డాబా మధ్యలో ఉంచిన ఎర్రటి బంతి ఉదయపు సూర్యకిరణాలను తాకి ఒక్కసారి మెరిసింది. అంతే.
అది కదల్లేదు. దొర్లలేదు. ఏ అద్భుతమూ జరగలేదు.
ఎందుకంటే ఆ ఇంటికి ఇకపై ఒక ఆత్మ కథ అవసరం లేదు. సత్యం వెలుగులోకి వచ్చిన తర్వాత భయానికి స్థానం మిగలదు.
ఒక చిన్నారి చెప్పాలనుకున్న కథ చివరకు ప్రపంచానికి చేరుకుంది.
ఒక నిజాయితీ గల అధికారి కాపాడాలనుకున్న ఆధారాలు చరిత్రలో తమ స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నాయి.
ఒక అమాయక బాలుడిపై పడిన అపవాదు శాశ్వతంగా చెరిగిపోయింది.
ఆ డాబాపై ఇకపై ఎర్రటి బంతి దొర్లిన శబ్దం ఎవరూ వినకపోవచ్చు. కానీ అక్కడ నిలబడ్డ ప్రతి మనిషి మనసులో మాత్రం ఒక నిజం శాశ్వతంగా ప్రతిధ్వనిస్తూనే ఉంటుంది –
భయం మనుషులను మౌనంగా ఉంచగలదు.
అబద్ధం కొంతకాలం చరిత్రను మార్చగలదు.
కానీ సత్యం.. ఎంత లోతులో పాతిపెట్టినా, ఒక రోజు తన దారిని తానే వెతుక్కుంటూ వెలుగులోకి వస్తుంది.
(సమాప్తం)
అంకితం
ఈ నవలలో ప్రతి అక్షరం, ప్రతి పోరాటం, మరియు అందులో ఉన్న ప్రతి విజయం, నా ప్రియమైన తండ్రిగారు కీర్తిశేషులు డా. సి. రాధా కృష్ణమూర్తి గారికి అంకితం చేస్తున్నాను. నా జీవిత ప్రయాణంలో, వారు నాకు కేవలం తండ్రిగా మాత్రమే కాకుండా, నా మిత్రుడిగా, నా ఆలోచనలను మెరుగుపరిచిన విమర్శకుడిగా, సరైన మార్గం చూపిన మార్గదర్శకుడిగా , మరియు ఆత్మ స్థైర్యాన్ని అందించిన ఆధ్యాత్మిక గురువుగా నిలిచారు. వారి చెక్కుచెదరని ప్రేమే నా బలం. వారి నిజాయితీ నా మార్గదర్శకం. ఈ కథలోని మానవత్వం మరియు సాహసం అనే స్ఫూర్తిని వారే నాలో నింపారు. ఈ నవలను వారికి అంకితం ఇవ్వడం నాకెంతో గర్వకారణం. – రచయిత.
