కథా ఆణిముత్యాల హారం – ‘అంజలిదే.. గొనుమా!’

[శ్రీ సి.ఎన్. చంద్రశేఖర్ రచించిన ‘అంజలిదే.. గొనుమా!’ అనే కథాసంపుటిని సమీక్షిస్తున్నారు కొల్లూరి సోమ శంకర్.]

ప్రసిద్ధ కవి, కథా నవలా రచయిత సిఎన్ చంద్రశేఖర్ గారి 11వ కథా సంపుటి ‘అంజలిదే.. గొనుమా!’. ఇందులో మొత్తం 13 కథలు ఉన్నాయి. ఇవన్నీ మన చుట్టూ ఉండే రకరకాల జీవితాలను కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపిస్తాయి. ఈ కథలు చదువుతుంటే ఆనందం, బాధ, ప్రేమ, ఆప్యాయత, హాస్యం ఇలా ఒక మనిషి జీవితంలో ఉండే అన్ని రకాల భావోద్వేగాలు మనకు పరిచయమవుతాయి. కేవలం కథ చెప్పుకుంటూ పోవడం కాకుండా, పాత్రలు మాట్లాడుకునే మాటల్లోనే ఎన్నో జీవిత సత్యాలను రచయిత చాలా నొప్పించకుండా చెప్పారు. సందర్భోచితంగా ఆయన రాసిన కొన్ని వాక్యాలు చదువుతుంటే నిజంగా ఆణిముత్యాల్లా అనిపిస్తాయి.

~

‘మంచిమనసుకు మంచిరోజులు’ అనే కథలో ఇద్దరు మనుషుల మధ్య ఉండే విభిన్న మనస్తత్వాలను చూపించారు. పేదరికం తెచ్చిన నిరాశను తన పట్టుదలతో, కష్టపడే తత్వంతో గెలిచినవాడు చంద్రం. దానికి పూర్తి భిన్నంగా, డబ్బుందనే అహంకారంతో ఎదుటివారిని తక్కువ చేసి మాట్లాడటం, అవమానించడమే పనిగా పెట్టుకున్నవాడు ప్రకాశ్. అయితే చంద్రం మంచితనాన్ని ఇష్టపడిన శిరీష చదువు పూర్తయ్యాక అతడిని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. రోజులు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు కదా! ఒకప్పుడు గర్వంతో ఊగిపోయిన ప్రకాశ్ చివరకు సర్వస్వం కోల్పోయి రోడ్డున పడితే, అదే చంద్రం-శిరీషలు పాత పగలను మనసులో పెట్టుకోకుండా అతడిని ఆదుకుంటారు. ప్రకాశ్ చేసిన అవమానాలను మరిచిపోయి చంద్రం చూపించిన ఆ క్షమాగుణమే ఈ కథలోని అసలైన నీతి.

కృతజ్ఞత, ఆత్మీయతలకు ఒక మంచి నిర్వచనం లాంటి కథ ‘అంజలిదే.. గొనుమా!’. మనం కష్టకాలంలో చేసే ఒక చిన్న సాయం ఎదుటివారి జీవితాన్ని మార్చడమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో మనకు ఎలా అండగా నిలుస్తుందో ఇందులో హృదయానికి హత్తుకునేలా రాశారు. సమాజం ఏమనుకుంటుందో అని భయపడకుండా, తనను ఆదుకున్న ఒక ఉన్నతాధికారి ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడటం కోసం జయశ్రీ చేసిన త్యాగం, ఆమె తీర్చుకున్న గురుదక్షిణ చదువరుల కళ్ళల్లో నీళ్లు తెప్పిస్తాయి. సాయం పొందిన వ్యక్తి ఎదిగి, ఆపదలో ఉన్న తన యజమానికి నమస్కరించే స్థాయికి చేరడం మనుషుల మధ్య ఉండాల్సిన నిఖార్సయిన బంధాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.

అమ్మప్రేమలోని త్యాగాన్ని, మాతృత్వపు గొప్పదనాన్ని చాటిచెప్పే కథ ‘మాతృదేవోభవ’. అవసరం ఉన్నంతవరకు వాడుకుని, ఆ తర్వాత స్వేచ్ఛ పేరుతో కన్నతల్లిని దూరం పెట్టే ఈనాటి ఆధునిక కుటుంబాల స్వార్థాన్ని, కోడలి ఆధిపత్యాన్ని ఇందులో కళ్ళకు కట్టారు. అంత అవమానించి ఇల్లు వెళ్లగొట్టినా, కన్నకొడుకు ప్రాణాపాయంలో ఉన్నాడని తెలియగానే పరుగున వచ్చి, ఒక నర్సులా సేవలు చేసి కాపాడుకున్న ప్రమీలమ్మ పాత్ర మాతృత్వానికి నిలువెత్తు నిదర్శనం. కొడుకును బతికించి తను మాత్రం ఆ మహమ్మారికి బలైపోయిన తల్లి త్యాగం, ఆ తర్వాత కోడలికి కలిగిన పశ్చాత్తాపం గుండెల్ని పిండేస్తాయి.

‘కర్మఫలం’ కథ సమాజంలో మనుషుల ప్రవర్తనను, వారు చేసే పనుల వల్ల అనుభవించే ఫలితాలను చెప్తుంది. పొరుగింటి బ్యాంకు ఉద్యోగి మనోహర్ భార్య అనారోగ్యంతో ఉన్నా కనీసం వాళ్ల కారు తీయనివ్వకుండా, ఇల్లు కట్టుకునే నెపంతో వారిని రెండేళ్లపాటు ఇసుక, కంకర రాళ్లతో ఇబ్బంది పెడతాడు నరేష్ అనే గర్విష్ఠి యువకుడు. అయినా కూడా మనోహర్ ఉదారంగా వ్యవహరించి, అతని ఇళ్లకు అద్దెదారులను పంపి సహాయం చేస్తాడు. తాను ఇతరులను ఇబ్బంది పెట్టిన ఆ రెండేళ్లూ తన ఇల్లు కూడా ఖాళీగా ఉండిపోవడం, ఆ తర్వాత కాలనీ అసోసియేషన్ సన్మానంలో తను అవమానించిన మనోహర్ కాళ్లకే నమస్కరించాల్సి రావడం ద్వారా నరేష్‌కు బుద్ధి వస్తుంది. ఇతరులకు ఇబ్బంది కలిగించకుండా బతకడమే సంస్కారమని, చెడు చేస్తే ఆ కర్మఫలం ఏదో ఒక రూపంలో తిరిగొస్తుందని ఈ కథ వివరిస్తుంది.

‘విజేత’ కథ మోసపోయిన ఒక స్త్రీ ఆత్మవిశ్వాసంతో సాధించిన విజయానికి ప్రతీక. ప్రేమ పేరుతో సుందర్ అనే వ్యక్తి తనను మోసం చేసి, నగలతో పారిపోయినా సౌందర్య అధైర్యపడదు. కన్నవారి అండతో పట్టుదలగా చదివి డాక్టర్ అయి, ఒక పెద్ద హాస్పిటల్‌కు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అవుతుంది. కాలక్రమేణా సర్వస్వం కోల్పోయి, భార్య ప్రాణాపాయ స్థితిలో తన హాస్పిటల్‌కే వచ్చిన సుందర్‌ను ఆమె అసహ్యించుకోకుండా, క్షమాగుణంతో అతని భార్య ప్రాణాలను కాపాడుతుంది. తనను మోసం చేసినవాడిని పగతో కాకుండా, తన ఎదుగుదలకు కారణమైన ఒక గురువుగా భావించి, సమాజంలో ఎందరికో ఆదర్శంగా నిలిచిన సౌందర్యే ఈ కథలో నిజమైన ‘విజేత’.

ప్రేమ, సేవాభావాల కలయికతో సాగిన స్వచ్ఛమైన కథ ‘అలా మొదలైంది’. కేవలం పైరూపాన్ని చూసి పుట్టే ఆకర్షణ కంటే, ఒకరి మంచి వ్యక్తిత్వం, సమాజం పట్ల ఉన్న బాధ్యతను చూసి పుట్టే ఆరాధన ఎలా నిజమైన బంధానికి పునాది వేస్తుందో ఇందులో చూపించారు. ఒక మాల్లో అనుకోకుండా పరిచయమైన సౌరవ్, సౌమ్యల ప్రయాణం – రక్తదానం, ఆపదలో ఒకరికొకరు సహాయపడటం వంటి మలుపుల ద్వారా ఒకే సేవాపథం వైపు సాగుతుంది. సమాజానికి ఎంతోకొంత మేలు చేయాలనే ఆశయం ఉన్న ఇద్దరి ఆలోచనలు కలిసి చివరకు ఎలా ఒక్కటయ్యాయో చూపడం నేటి యువతరానికి ఒక మంచి మార్గదర్శకం.

‘వ్యక్తిత్వం’ కథ ద్వారా సమాజంలో మనుషుల మధ్య నానాటికి కరువవుతున్న కనీస గౌరవభావాన్ని, ఆత్మీయతను రచయిత ఎంతో సమర్థవంతంగా ప్రశ్నించారు. సమాజంలో కొందరి అనుచిత ప్రవర్తన, అహంకారం వల్ల సాటి మనుషులు నిజజీవితంలో ఎలాంటి మానసిక క్షోభను, అవమానాలను ఎదుర్కొంటున్నారో ఈ కథ చెబుతుంది.

కుటుంబ వ్యవస్థలో బంధాల విలువను ఎంతో హృద్యంగా ఆవిష్కరించిన కథ ‘అనుబంధాలు’. సాధారణంగా అత్తాకోడళ్ల బంధం అనగానే సమాజంలో ఉండే నెగెటివ్ ఆలోచనలకు భిన్నంగా, ఒకరినొకరు తల్లికూతుళ్లుగా, స్నేహితురాళ్లుగా భావించి గౌరవించుకున్న సుమిత్ర, విజయలక్ష్మిల పాత్రలు నేటి తరానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తాయి. కేవలం హక్కుల గురించి ఆలోచించకుండా బాధ్యతలను ఎరిగి ప్రవర్తించడం వల్ల మెట్టినిల్లు ఎలా నందనవనంగా మారుతుందో రచయిత చాలా హృదయపూర్వకంగా చిత్రించారు. ముఖ్యంగా, అత్తగారు తనపై నమ్మకంతో రాసిచ్చిన పెద్ద మొత్తాన్ని ఆడపడుచులతో పంచుకోవాలనే కోడలి ఉదార స్వభావం, కుటుంబంలో అనుబంధాలు ఆస్తుల కంటే మిన్న అని నిరూపిస్తూ పాఠకుడి మనసును ప్రశాంతతతో, గాఢమైన అనుభూతితో నింపుతుంది.

‘నాన్న ఎప్పుడూ నాన్నే’ పితృప్రేమలోని అపారమైన క్షమాగుణాన్ని, ఓర్పును చాటిచెబుతూ పాఠకుడి గుండెలను పిండేసే అత్యంత భావోద్వేగభరితమైన కథ. వ్యసనాలకు బానిసైన కొడుకు చలపతి కన్నతండ్రిని శారీరకంగా, మానసికంగా హింసించి, ఆస్తులన్నీ తగలేసినా – ఆ తండ్రి కొడుకుపై కోపగించుకోకుండా, అతని భార్య, పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం నిశ్శబ్దంగా చేసిన త్యాగం పితృత్వపు మహోన్నత శిఖరానికి నిదర్శనం. చలపతి నష్టపోయిన తర్వాత పొందిన పశ్చాత్తాపం, ఆలస్యంగానైనా డబ్బు కంటే బంధాల విలువను తెలుసుకోవడం సమాజానికి ఒక గొప్ప కనువిప్పు. కొడుకు అమ్ముకున్న భూములను ఊరివారితో బతిమాలి మరీ వెనక్కి తెచ్చి, కోడలి పేరిట భద్రపరిచిన తండ్రి మరణించినా, ఆయన రూపంలో ‘నాన్న ఎప్పుడూ నాన్నే’ అని నిరూపించిన ఈ కథ ప్రతి ఒక్కరి కళ్ళు చెమర్చేలా చేస్తుంది.

‘అదీ సంగతి’ ఒక ఇంట్లో జరిగే చిన్న సంఘటనపై మీడియా చూపే అతి ఉత్సాహాన్ని, ఇరుగుపొరుగు వారి మితిమీరిన ఊహాగానాలను ఎండగట్టే వ్యంగ్యాత్మక కథ. రచయిత తనదైన శైలిలో హాస్యాన్ని పండిస్తూ, పాఠకుడిని ఊహించని మలుపుతో ఆశ్చర్యపరిచే కొసమెరుపుతో పాటు, ప్రస్తుత సమాజ పోకడలపై ఒక చక్కటి సందేశాన్ని ఈ కథ ద్వారా అందించారు.

లోకంలో దేనితోనూ పోల్చలేని ‘అమ్మ ప్రేమ’లోని అమూల్యమైన మమకారాన్ని, జ్ఞాపకశక్తిని చాటిచెప్పే అత్యంత హృద్యమైన కథ ‘తల్లి ప్రేమ’. వృద్ధాప్యంలో మతిస్తిమితం తప్పినా, తన పేగు తెంచుకు పుట్టిన బిడ్డ పుట్టినరోజును గుర్తుపెట్టుకుని, కొడుకు కోసం బట్టలు కొనడానికి ముసలి తల్లి షాప్‌కి వెళ్ళడంతో ముగిసే ఈ కథ పాఠకుల హృదయాలను తాకుతుంది.

‘ముఖాలు చూసుకుందాం!’ కథ ఆధునిక కాలంలో మొబైల్ ఫోన్లు, సాంకేతికత వల్ల మనుషుల మధ్య కరువవుతున్న ప్రత్యక్ష బంధాలను ఎండగట్టిన గొప్ప వ్యంగ్య రూపం. ఒకే ఇంట్లో ఉంటూ కూడా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోకుండా టీవీ సీరియళ్లు, వాట్సాప్ చాటింగ్‌లు, జోమాటో ఆర్డర్లలో మునిగిపోయే సుబ్బారావు కుటుంబానికి పెళ్లి చూపుల వేళ ఊహించని షాక్ తగులుతుంది. తమ ఇంటికి వచ్చిన పెళ్లివారితో కనీసం ముఖాముఖి మాట్లాడకుండా ఫోన్లలోనే కాలక్షేపం చేయడంతో, ఆ అతిథులే స్వయంగా అమ్మాయిని చూసుకుని, జోమాటో పార్సిల్ తిని, “త్వరలో జూమ్ కాల్ లింక్ పంపుతాం, అప్పుడైనా ఒకరి ముఖాలు ఒకరం చూసుకుందాం” అని మెసేజ్‌ పంపిస్తారు. కుటుంబాలలో పెరుగుతున్న పెడధోరణిని ఎంతో హాస్యస్ఫోరకంగా, ఆలోచనాత్మకంగా కళ్ళకు కట్టారు రచయిత.

‘అమ్మ నిర్ణయం’ కథ మాతృత్వపు మహోన్నత త్యాగాన్ని చాటిచెప్పే ఒక భావోద్వేగభరితమైన ఘట్టం. వృద్ధురాలైన తల్లి సుశీలను భారం (ఖర్చులు, సేవలు) గా భావించి వృద్ధాశ్రమంలో చేర్చాలనుకున్న కొడుకులకు, ఆమె బాల్య స్నేహితురాలు సావిత్రి ఒక చేదైన నిజాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. గతంలో క్రూరుడైన భర్త వేధింపుల నుండి ఈ పిల్లల ప్రాణాలను, భవిష్యత్తును కాపాడటం కోసమే సుశీల నాడు భరణం కూడా వదులుకుని విడాకులు తీసుకుందనే యథార్థాన్ని వివరిస్తుంది. నాటి తల్లి త్యాగపూరిత ‘నిర్ణయం’ వల్లే తాము ఈనాడు ఈ స్థాయిలో ఉన్నామని తెలుసుకున్న కొడుకులు, పశ్చాత్తాపంతో కళ్లు తెరుచుకుని తల్లి వైపు అడుగులు వేయడంతో కథ ముగుస్తుంది.

~

ఈ సంపుటిలోని కథల ప్రధాన బలాలు:

• ఇవన్నీ మన నిజ జీవితానికి చాలా దగ్గరగా ఉంటాయి.
• పాత్రలు మన చుట్టుపక్కల తిరిగే మనుషుల్లానే అనిపిస్తాయి.
• మానవ బంధాలకు, భావోద్వేగాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
• చెప్పదలచుకున్న విషయాన్ని ఎక్కడా ఆర్భాటం లేకుండా, చాలా సున్నితంగా హృదయానికి హత్తుకునేలా చెప్పారు.
• కథ ముగిసిన తర్వాత కూడా ఆ భావం మన మనసులో చాలా సేపు మెదులుతూనే ఉంటుంది.

~

ఈ కథలన్నింటినీ కలిపే అంతర్లీన సూత్రం మానవీయత. చంద్రశేఖర్ గారి రచనశైలి చాలా మృదువుగా ఉంటుంది. అందుకే ఈ పుస్తకాన్ని చదవడం అంటే కేవలం 13 కథలు చదవడం కాదు, 13 జీవిత అనుభవాలను మనసారా ఆస్వాదించడం. ‘అంజలిదే.. గొనుమా!’ పుస్తకం జీవితానికి దగ్గరగా నిలిచే ఒక మంచి కథాసంపుటి అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

***

అంజలిదే.. గొనుమా! (కథలు)
రచన: సి. ఎన్. చంద్రశేఖర్
ప్రచురణ: జయంతి పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాద్.
పేజీలు: 100
వెల: ₹ 200/-
ప్రతులకు:
సి. రాధిక
4-1042/4,
గాయత్రి నగర్, గ్రీమ్స్‌పేట,
చిత్తూరు 517002
ఫోన్: 9492378422
~

 

జయంతి పబ్లికేషన్స్,
19-90, పి అండ్ టి కాలనీ,
దిల్‍సుఖ్‌నగర్,
హైదరాబాద్ 500060
ఫోన్: 9247302882