చిన్నారుల మనసుల్లో వివేకాన్ని నాటే ‘చిరు మొలకలు’

[ఆకెళ్ళ వెంకట సుబ్బలక్ష్మి గారి ‘చిరు మొలకలు’ అనే బాలల కథాసంపుటిని సమీక్షిస్తున్నారు కొల్లూరి సోమ శంకర్.]

ఆకెళ్ళ వెంకట సుబ్బలక్ష్మి గారు కేవలం కథలు చెప్పే రచయిత్రి మాత్రమే కాదు; బాలల సున్నిత మనస్తత్వాన్ని, వారిలోని అనంతమైన ఆలోచనా శక్తులను నిశితంగా గమనించిన ఒక అద్భుతమైన సంస్కారశీలి. పాతకాలపు చందమామ కథల్లోని కల్పనలను, ఆధునిక సమాజంలోని వాస్తవిక సవాళ్లతో ముడిపెట్టడంలో ఆమె సిద్ధహస్తులు. పిల్లల తప్పులకు మూలాలు ఎక్కడున్నాయో పెద్దలకు చూపిస్తూ, అదే సమయంలో సంక్షోభ సమయాల్లో పిల్లలు ప్రదర్శించే సమయస్ఫూర్తిని గౌరవించే ఒక సమగ్ర దృక్పథం ఆమె రచనల్లో కనిపిస్తుంది.

‘చిరు మొలకలు’ అనే ఈ పిల్లల కథల వారి 13వ పిల్లల పుస్తకం. ఈ పుస్తకంలో మొత్తం 19 కథలున్నాయి. అన్నీ పిల్లలని ఆకర్షించేవే! మంచి చెప్పేవే. ఆయా కథలకు చక్కని బొమ్మలు తోడై, పుస్తకానికి నిండుదనం తెచ్చాయి. ఈ కథల గురించి చెప్పుకుందాం.

‘మొలకలు’ అనే కథలో ఊర్లో హఠాత్తుగా కర్ఫ్యూ విధించటం వల్ల ఇంట్లో తలెత్తిన కూరగాయల కొరతను ఎనిమిదేళ్ల ‘బాల’ అనే చిన్నారి తన సమయస్ఫూర్తితో ఎలా పరిష్కరించిందో చూపించారు. పెద్దలు సమస్యను చూసి కంగారుపడుతుంటే, పెరట్లో వృథాగా ఉన్న మొలకెత్తిన దుంపలను నాటి ఆహారాన్ని సృష్టించవచ్చని ఆచరణాత్మకంగా నిరూపించిన బాల పాత్ర ద్వారా, నేటి తరం పిల్లల్లోని పర్యావరణ స్పృహను, జీవన నైపుణ్యాలను ఎంతో హృద్యంగా ఆవిష్కరించారు.

‘అన్నదాన సత్రం’ అనే కథలో ఉచితంగా లభించే వసతులను దుర్వినియోగం చేసే మానవ నైజాన్ని ప్రదర్శించి, దానికి విరుగుడుగా నిలిచే పరిపాలనా దక్షతను చిత్రించారు. భోజనం కావాలంటే వంటలో సాయం చేయాలనే మంత్రి నిబంధన ద్వారా – ఉచితాల సంస్కృతి శ్రమ విలువను ఎలా చంపేస్తుందో ఎండగడుతూ, కష్టపడి పనిచేసే తత్వాన్ని పెంపొందించాల్సిన ఆవశ్యకతను చాటిచెప్పారు.

గుడిలో జరిగే ఘటాభిషేకానికి చందా ఇవ్వడం ఇష్టం లేక, దేవుడి పని పేరుతో కూలీల చేత ఉచితంగా తన బావిలోని పూడికను తీయించుకున్న దానయ్య పాత్రను ‘దానయ్య దానగుణం’ అనే కథలో  సృష్టించారు. భక్తిని, సమాజ సేవను కూడా స్వలాభం కోసం వాడుకునే లౌక్యంతో కూడిన పిసినారితనం ఎలాంటి నైతిక పతనానికి దారితీస్తుందో అత్యంత వ్యంగ్యభరితంగా ఎత్తిచూపారు.

ఆధునిక జీవనశైలిలో మరుగున పడుతున్న సాంప్రదాయ వనరుల విశిష్టతను ‘పిల్లలు – భావికి పునాదులు’ కథలో చర్చించారు. ‘బాబి’ అనే తొమ్మిదో తరగతి విద్యార్థి ఆలోచించిన ‘తూముల’ ఉపాయం ద్వారా, స్నానాలు, బట్టలు ఉతికిన తరువాత వెలువడే వృథా నీటిని పెరటి తోటలకు మళ్లించి జలసంరక్షణతో పాటు ఆర్గానిక్ కూరగాయల పెంపకానికి ఎలా బాటలు వేయవచ్చో ఆచరణాత్మక సామాజిక బాధ్యతతో ప్రబోధించారు.

‘అమ్మేగా చెప్పాలి’ కథలో బాల్యంలో పిల్లలు తెలియక చేసే చిన్నపాటి వెక్కిరింతలు, శారీరక లోపాలను హేళన చేయడం వంటి ప్రవర్తనా లోపాలను సున్నితంగా సరిదిద్దే ప్రయత్నం చేశారు. ఎదుటివారి లోపాలలో వినోదం వెతుక్కోవడం ఎంతటి మానసిక క్షోభను కలిగిస్తుందో – సహానుభూతి కోణంలో పిల్లలకు అర్థమయ్యేలా వివరిస్తూ, ఇటువంటి దురలవాట్లను చిన్నతనంలోనే తుంచివేయడంలో తల్లిదండ్రుల పాత్రను గుర్తుచేశారు.

కుటుంబ సభ్యులంతా కలివిడిగా ఉండి, ఒకరికొకరు సహకరించుకుంటే, ఆ ఇంట్లో సంతోషం ఎలా వెల్లివిరుస్తుందో, ‘రామయ్య కంటి జబ్బు’ అనే కథ చెబుతుంది. ఈ కథలో ముదిమి వయసులో ఓ వృద్ధుడికి ఎదురయ్యే శారీరక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొనడంలో తతిమా కుటుంబ సభ్యుల ఆదరణను, ఉమ్మడి కుటుంబాలలోని ప్రేమానురాగాలను అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు. కంటి చూపు కోల్పోయిన విశ్రాంత ఉపాధ్యాయుడికి కుటుంబమంతా వంతులవారీగా బాలల కథలను చదివి వినిపించే ఘట్టం ద్వారా ‘కీడులో మేలు’ అనే జీవన సత్యాన్ని చాలా ఆత్మీయంగా చిత్రించారు.

‘జ్ఞాని, అజ్ఞాని, మూర్ఖుడు’ అనే కథలో కేవలం శాస్త్ర జ్ఞానం మాత్రమే కాకుండా జీవితంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను తట్టుకోవడానికి లౌకిక, వ్యవహారిక జ్ఞానాలు ఎంత ముఖ్యమో తెలిపారు. అరణ్యంలో ముగ్గురు బాటసారుల ప్రవర్తన అనే సజీవ ఉదాహరణ ద్వారా చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులను వివేకంతో, విచక్షణతో అంచనా వేసి ప్రమాదాలను అధిగమించడమే నిజమైన జ్ఞానమని నిరూపించారు.

నిత్య జీవితంలో ఎదురయ్యే సాధారణ సంఘటనల ద్వారా పిల్లల్లో దాగివుండే ఉత్సుకతను, వారి ఆలోచనా విధానాన్ని ‘అయ్యయ్యో.. ఏంటమ్మా ఇంత చెత్త?’ అనే కథలో కథాంశంగా మలుచుకున్నారు. పాత్రల మధ్య సాగే సహజ సంభాషణల ద్వారా ప్రతి సన్నివేశంలోనూ ఒక అంతర్లీనమైన జీవన సత్యాన్ని లేదా మంచి నడవడికను అలవర్చుకునే మార్గాన్ని ప్రబోధించారు.

ఇంట్లో తను ఒక్కతే శ్రమిస్తూ అందరి పనులూ చేసిపెట్టే తల్లి పాత్రను, ఆమెను కేవలం సేవకురాలిగా భావించే పిల్లల మనస్తత్వాన్ని ‘మామయ్య మాట’ కథలో ఎండగట్టారు. పిల్లలపై అతిగా చూపించే గారం వారిని సోమరులుగా మార్చుతుందనే చేదు నిజాన్ని చెప్తూ, పనుల్లో ఆడ, మగ తేడా లేకుండా చిన్నతనం నుంచే పిల్లలకు స్వీయ బాధ్యతలను, శ్రమ విలువను నేర్పడం ఎంత ముఖ్యమో వివరించారు.

‘ఇది తప్పే’, ‘అతి అనర్థమే’ అనే రెండు కథల్లో ఉమ్మడి కథాంశం ఉంది. ఆధునిక సమాజంలో మధ్యతరగతి కుటుంబాలు ప్రదర్శిస్తున్న కృత్రిమ ఆడంబరాలను, గొప్పల కోసం అప్పులు చేసే పద్ధతిని కళ్లకు కట్టారు రచయిత్రి. పిల్లలు తోటివారితో పోల్చుకుంటూ అడిగిందల్లా ఇస్తూ పోతే, వారు బాధ్యతారాహిత్యంగా మారి దారి తప్పుతారని, వయసును బట్టి, ఆర్థిక స్థితిని బట్టి పిల్లల కోరికలను నియంత్రించాలనే అమూల్యమైన జీవిత పాఠాన్ని అందించారు.

‘వృత్తి ధర్మం’ కథలో వృత్తి ధర్మానికి, బంధుత్వానికి మధ్య చూపాల్సిన వైరుధ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. సొంత తమ్ముడి ఆర్థిక లాభం కంటే, పేద విద్యార్థులకు ఉచితంగా చదువు చెప్పే ఉపాధ్యాయుడి నిస్వార్థ సేవకు ప్రాధాన్యతనిచ్చిన ప్రధానోపాధ్యాయుడి పాత్ర ద్వారా, స్వార్థాన్ని వీడి సమాజ హితాన్ని కోరడమే నిజమైన మానవత్వమని చాటిచెప్పారు.

‘దత్తత!’ అనే కథలో ఊరిని బాగు చేసేందుకు ఆ ఊరిని దత్తత తీసుకోడమనే పద్ధతి లోని ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని, స్వార్థపూరిత రాజకీయాధికార దుర్వినియోగాన్ని అత్యంత చాకచక్యంగా ఆవిష్కరించారు. ప్రజల అమాయకత్వాన్ని, నీటి కష్టాలను ఆసరాగా చేసుకుని ప్రభుత్వ నిధులను పక్కదారి పట్టించే అవినీతిపరుల పతనం ఏ విధంగా సాగుతుందో ‘నూనె నిల్వల’ వ్యూహం అనే అద్భుతమైన మలుపుతో ప్రబోధాత్మకంగా చిత్రించారు.

ప్రతిభాపాండిత్యాలు లేకపోయినా అమాయకత్వంతో విర్రవీగే మిత్రుడు అవమానాల పాలు కాకుండా, అతను పలికిన అనాలోచిత మాటలకు అప్పటికప్పుడు లోతైన తాత్విక అర్థాలను జోడించి రక్షించే పాత్ర ద్వారా ‘మూర్ఖుడితో స్నేహం’ కథలో నిజమైన స్నేహ ధర్మాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఇది మిత్రుడి సంతోషాన్ని, తన సొంత జ్ఞానాభివృద్ధిని సమతూకం చేసిన తాత్విక రచన. కథ చివరలోని సన్నివేశాలు బేతాళ-విక్రమార్క కథల శైలిలో ఉంటాయి.

‘చెప్పకుండా తీస్తే అది దొంగతనమే!’ అనే కథలో నిత్యజీవితంలో అవలంబించాల్సిన చక్కని జీవిత సత్యాలను, సత్ప్రవర్తనను కథాంశం ద్వారా అంతర్లీనంగా బోధించారు. పిల్లలు సులభంగా అర్థం చేసుకునేలా పాత్రలను చిత్రించి, సమాజంలో ఉత్తమ పౌరులుగా ఎదగడానికి అవసరమైన నైతిక విలువలను ఎంతో ప్రతిభావంతంగా మలిచారు.

సమాజంలో వేరూనుకున్న బాలకార్మిక వ్యవస్థ, దొంగతనం వంటి దురలవాట్లకు పిల్లలు లోనవడానికి అసలు కారణం వారి చుట్టూ ఉండే పెద్దల ప్రవర్తనేనని ‘మూలం ఎక్కడుంది?’, ‘ఎవరు మారాలి’ అనే రెండు కథలలో నిలదీశారు. పిల్లలు తప్పులు చేయకుండా ఉండాలంటే, వారి నైతిక వికాసానికి మొదట “పెద్దలూ మీరు మారాలి” అని, ఇల్లే బాలల సంస్కారానికి ప్రథమ వేదికని అత్యంత స్పష్టంగా హెచ్చరించారు.

సహజసిద్ధమైన ప్రతిభను వదిలి, కేవలం ప్రశంసల కోసం లేని అర్హతలను ఆశించి భంగపడే మనస్తత్వాన్ని ‘రాజ సన్మానం’ కథలో ఎండగట్టారు. సాధన లేని పరాయి విద్యల కంటే, మనకు పట్టున్న వ్యవసాయ రంగంలోనే ఆధునిక పద్ధతులతో రాణించిన తమ్ముడి పాత్ర ద్వారా అంకితభావంతో కూడిన స్వంత వృత్తిలోనే నిజమైన గౌరవం లభిస్తుందని నిరూపించారు.

లోకజ్ఞానం లేని ఆకర్షణల వైపు వెళ్తే ఎలాంటి ప్రాణాంతక విపత్తులు ఎదురవుతాయో ‘పిల్లకప్ప.. పే..ద్ద..పాము..!’ అనే కథలో, పంచతంత్ర శైలిలో వివరించారు. రాత్రివేళ పొంచి ఉన్న శత్రువైన నాగుపామును గుర్తించలేక ప్రమాదంలో పడ్డ కప్పపిల్ల ఉదంతం ద్వారా – విచ్చలవిడి స్వేచ్ఛ కంటే తల్లిదండ్రుల రక్షణ కవచం, వారి హితబోధే జీవితానికి శ్రీరామరక్ష అనే పరమార్థాన్ని చాటారు.

ముగింపు:

ఈ కథాసంపుటిలో చెప్పిన మంచి మాటలన్నీ నేటి తరం కోల్పోతున్న నైతిక మూల్యాలకు, మంటగలుస్తున్న మానవీయ బంధాలకు ఒక దివ్యౌషధం. “అతి సర్వత్ర వర్జయేత్” అనే సనాతన సూత్రం నుంచి, పర్యావరణ పరిరక్షణ, శ్రమ జీవన ప్రాధాన్యత, మరియు తోటి మానవుల పట్ల సహానుభూతి చూపడం వరకు ఎన్నో విలువైన పాఠాలు ఈ పుస్తకంలో అంతర్లీనంగా ప్రవహించాయి.

ఈ పుస్తకం ఎందుకు చదవాలంటే..

నేటి యాంత్రిక జీవనంలో పిల్లలకు కేవలం ర్యాంకులు, మార్కులు మాత్రమే సంపాదనగా మారుతున్నాయి. కానీ, జీవితాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలో నేర్పే ‘జీవన నైపుణ్యాలు’ మృగ్యమవుతున్నాయి. ఈ పుస్తకం పిల్లలకు వివేకాన్ని, లోకజ్ఞానాన్ని అందిస్తూనే, పెద్దలకు పిల్లలను ఎలా పెంచాలో నేర్పే ఒక అద్దం లాంటిది. పిల్లల్లో సంస్కారాన్ని నూరిపోసి, వారిని ఉత్తమ పౌరులుగా తీర్చిదిద్దడానికి ప్రతి ఇంటా, ప్రతి పాఠశాలలోనూ తప్పక చదివించాల్సిన, భద్రపరుచుకోవాల్సిన ‘అమూల్యమైన అక్షర కవచం’ ఈ చిరు మొలకలు.

***

చిరు మొలకలు (బాలల కథా సంపుటి)
రచన: శ్రీమతి ఆకెళ్ళ వెంకట సుబ్బలక్ష్మి
పేజీలు: 72
వెల: ₹ 180/-
ప్రతులకు:
నవచేతన పబ్లిషింగ్ హౌస్,
బండ్లగూడ, నాగోల్, హైదరాబాదు.
~
ఇతర ప్రముఖ పుస్తక విక్రయ కేంద్రాలు.
~
శ్రీమతి ఆకెళ్ళ వెంకట సుబ్బలక్ష్మి
ఇంటి నెంబరు 24-6/4, సాయి కుంజ్,
విష్ణుపురి, మల్కాజ్‍గిరి
హైదరాబాద్-500047
ఫోన్: 9849464017
~
ఆన్‌లైన్‌లో:
https://www.amazon.in/Akella-Venkata-Subbalakshmi/dp/B0GFLW357B