ఎందుకు నాకే ఈ కష్టం?

[శ్రీ రమణ బంధకవి గారి ‘ఎందుకు నాకే ఈ కష్టం?’ అనే ఆధ్యాత్మిక వ్యాసాన్ని అందిస్తున్నాము.]

ఒక ఇంట్లో అందరూ సంతోషంగా ఉన్నారు. పిల్లలు చదువుల్లో బాగానే ఉన్నారు. ఉద్యోగం సజావుగానే సాగుతోంది. భవిష్యత్తు గురించి పెద్దగా ఆందోళన ఏమీ లేదు. అంతలో ఒక రోజు ఉద్యోగం పోతుంది. మరో ఇంట్లో వ్యాపారం బాగా నడుస్తోంది. ఒక్కసారిగా పెద్ద నష్టం వస్తుంది.

ఇంకొక కుటుంబంలో అందరూ ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు. ఒక అనుకోని అనారోగ్యం ఇంటి ప్రశాంతతను మొత్తం మార్చేస్తుంది.

అప్పుడు మనసులో మొదట మెదిలే మాట ఒక్కటే- “ఎందుకు నాకే ఈ కష్టం?”

మనకు సమస్య వచ్చినప్పుడు మన చుట్టూ ఉన్న జీవితాలను చూస్తాం. ఎవరో సుఖంగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తారు. ఎవరికో మంచి ఉద్యోగం ఉంటుంది. మరొకరి పిల్లలు బాగా స్థిరపడినట్టు కనిపిస్తారు. ఇంకొకరి కుటుంబం ఎలాంటి సమస్యలు లేకుండా సాగుతున్నట్టు అనిపిస్తుంది.

“వాళ్లకు ఏ కష్టం లేదు. మనకే ఎందుకు?” అని మనసు బాధపడుతుంది.

కానీ నిజంగా ఎవరి జీవితంలోనూ కష్టం లేదా? లేక మనకు కనిపించేది వారి జీవితంలోని ఒక చిన్న భాగమేనా? మనకు సమాధానం తెలియని మరో ప్రశ్న కూడా ఉంది- మంచిగా జీవించే మనిషికి కష్టాలు ఎందుకు రావాలి?

మహాభారతంలోని పాండవుల జీవితాన్ని చూస్తే ఈ ప్రశ్న మరింత లోతుగా మారుతుంది.

పాండవులు ధర్మం వైపు నిలిచారు. శ్రీకృష్ణుడు వారికి అండగా ఉన్నాడు. అయినా వారి జీవితంలో కష్టాలకు కొదవ లేదు. రాజ్యం పోయింది. సభలో అవమానం ఎదురైంది. పదమూడు సంవత్సరాల అరణ్యవాసం అనుభవించారు. చివరకు మహాభారత యుద్ధం కూడా తప్పలేదు.

అప్పుడు మనకు సహజంగా వచ్చే ప్రశ్నే వస్తుంది- ధర్మాన్ని అనుసరించినవారికే ఇన్ని కష్టాలా?

ఈ ప్రశ్నకు కుంతీదేవి ప్రార్థనలో ఒక లోతైన దృష్టి కనిపిస్తుంది. శ్రీమద్భాగవతంలోని ప్రథమ స్కంధం, అష్టమ అధ్యాయం, 25వ శ్లోకంలో కుంతీదేవి శ్రీకృష్ణుడిని ఇలా ప్రార్థిస్తుంది:

“విపదః సంతు తాః శశ్వత్ తత్ర తత్ర జగద్గురో।
భవతో దర్శనం యత్ స్యాత్ అపునర్భవదర్శనం॥”

దీని భావం:  “జగద్గురువైన కృష్ణా! మా జీవితంలో విపత్తులు వచ్చిన ప్రతిసారీ నీ స్మరణ, నీ దర్శనం మాకు కలుగుగాక. నీ స్మరణ ద్వారా సంసారబంధం నుంచి విముక్తి పొందే మార్గం కనిపిస్తుంది.”

కుంతీదేవి కష్టాలను కోరుకుందని ఈ మాటలను బట్టీ అర్థం చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఒక తల్లి తన పిల్లలు కష్టపడాలని కోరుకోదు. కుంతి కూడా కాదు. ఆమె చెప్పిన అసలు భావం- సుఖంలో ఉన్నప్పుడు మనిషి దైవాన్ని మరచిపోవచ్చు. కానీ కష్టం వచ్చినప్పుడు తనకంటే గొప్పదైన ఒక శక్తి ఉందని గుర్తు చేసుకుంటాడు. ఆ స్మరణను మాత్రం కోల్పోకూడదు.

కుంతికి విపత్తులు దైవస్మరణకు సందర్భాలయ్యాయి. మన జీవితంలో కూడా కష్టాలు వచ్చినప్పుడు కుంగిపోవాల్సిన అవసరం లేదు. వాటిని ఎదుర్కొంటూనే, మనలోని ధైర్యాన్ని, వివేకాన్ని, విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకోవడం ముఖ్యం.

ఇదే విషయంలో మహాభారతంలోని మరో ఘట్టం మనకు మరో ముఖ్యమైన పాఠాన్ని చెబుతుంది. అరణ్యవాసంలో తన పరిస్థితిని తలచుకుని యుధిష్ఠిరుడు తీవ్రంగా బాధపడుతున్నప్పుడు, మహర్షి బృహదశ్వుడు అతనికి నలుడి కథ చెబుతాడు.

నిషధరాజైన నలుడు గొప్ప రాజు. దమయంతిని వివాహం చేసుకున్నాడు. సుఖంగా సాగుతున్న వారి జీవితంలో కలి ప్రవేశించాడు. నలుడు జూదంలో తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు. భార్యతో కలిసి అడవులకు వెళ్లాల్సి వచ్చింది. చివరకు పరిస్థితుల ఒత్తిడిలో దమయంతిని కూడా విడిచి వెళ్లిపోయాడు. ఎన్నో కష్టాలు, అవమానాలు, వేషమార్పులు ఎదుర్కొన్న తర్వాత నలుడు తనను తాను తిరిగి పొందాడు. చివరకు తన రాజ్యాన్ని కూడా తిరిగి సంపాదించాడు.

అయితే బృహదశ్వుడు యుధిష్ఠిరుడికి ఈ కథ ఎందుకు చెప్పాడు? నలుడి కష్టాలు యుధిష్ఠిరుడి కష్టాలకంటే ఎక్కువని చెప్పడానికి కాదు. కష్టం శాశ్వతం కాదని గుర్తు చేయడానికి.

నలుడి కథ యుధిష్ఠిరుడికి చెప్పిన ఒక నిశ్శబ్దమైన సందేశం ఏమిటంటే, సంపద వచ్చినప్పుడు అతిగా ఉప్పొంగకూడదు; ఆపద వచ్చినప్పుడు పూర్తిగా కుంగిపోకూడదు. జీవితం ఎప్పుడూ ఒకే స్థితిలో ఉండదు. ఒక కష్టం మనిషి జీవితాన్ని కుదిపివేయవచ్చు. కానీ అది అతని జీవితానికి చివరి అధ్యాయం కావాల్సిన అవసరం లేదు.

మన జీవితంలో కూడా ఉద్యోగం పోవచ్చు. వ్యాపారంలో నష్టం రావచ్చు. కుటుంబ సంబంధాల్లో  విభేదం రావచ్చు. ఆరోగ్యం సహకరించకపోవచ్చు. ఎన్నోసార్లు మనం ఎంత జాగ్రత్తగా ఉన్నా పరిస్థితులు మన చేతుల్లో ఉండకపోవచ్చు. అప్పుడు “ఎందుకు నాకే?” అని అడగడం సహజం.

కానీ ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం ప్రతి సారీ మనకు దొరకకపోవచ్చు. అప్పుడు మరో ప్రశ్న మనల్ని మనమే అడగాలి; “ఈ కష్టం నా నుంచి ఏమి తీసుకెళ్లినా, నేను మాత్రం ఏమి కోల్పోకూడదు?” దానికి సమాధానం- ధైర్యాన్ని కోల్పోకూడదు. వివేకాన్ని కోల్పోకూడదు. మానవత్వాన్ని కోల్పోకూడదు. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా, మన మీద మనకున్న నమ్మకాన్ని, మనకంటే గొప్పదైన దైవశక్తిపై ఉన్న విశ్వాసాన్ని కోల్పోకూడదు.

కుంతికి కష్టం దైవస్మరణకు సందర్భమైంది. నలుడికి కష్టం తనను తాను తిరిగి కనుగొనే అవకాశం ఇచ్చింది. పాండవులకు కష్టం ధర్మాన్ని వదలకుండా నిలబడే శక్తిని ఇచ్చింది.

అందుకే కష్టం రావడం మన చేతుల్లో ఉండకపోవచ్చు. కానీ కష్టం వచ్చినప్పుడు మనం ఎలా నిలబడాలో కొంతవరకు మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది. ఎందుకంటే కష్టం మన జీవితంలోకి వచ్చినప్పుడు అది మన జీవితాన్ని ముగించడానికి రాకపోవచ్చు. మనలో దాగి ఉన్న ఒక కొత్త మనిషిని మనకే పరిచయం చేయడానికి వచ్చి ఉండవచ్చు.

అందుకే కష్టం తలుపు తట్టినప్పుడు- “ఎందుకు నాకే?” అని మాత్రమే అడగకండి.

“ఈ కష్టం దాటి బయటకు వచ్చేసరికి నేను ఎలాంటి మనిషిగా ఉండాలి?” అని కూడా అడగండి.

కష్టం ఎందుకు వచ్చిందో తెలియకపోవచ్చు… కానీ అది వెళ్లిపోయేసరికి మనం మునుపటి మనిషిగా మిగలకూడదు.