[బాలబాలికల కోసం ‘జంతువులలో అంటువ్యాధులను నియంత్రించడంలో గొప్ప కృషి చేసిన డేనియల్ ఎల్మర్ సాల్మన్’ అనే రచన అందిస్తున్నారు డా. కందేపి రాణీప్రసాద్.]
డేనియల్ ఎల్మర్ సాల్మన్ 1850వ సంవత్సరం జూలై 23వ తేదీన అమెరికాలో జన్మించాడు. తన జీవితమంతా జంతు వ్యాధుల అధ్యయనం చేస్తూ గడిపాడు. అతని తల్లిదండ్రులు ఎలియనోర్ ఫ్లాక్ సాల్మన్, డేనియల్ ఎల్ సాల్మన్లు. సాల్మన్కు 8 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు తల్లిదండ్రులిద్దరూ మరణించడంతో అనాథ అయ్యాడు. సాల్మన్ ప్రాథమిక విద్య మౌంట్ ఆలివ్ డిస్ట్రిక్ స్కూలు, చెస్టర్ ఇనిస్టిట్యూట్, ఈస్ట్మన్ బిజినెస్ కాలేజీలో జరిగింది. అతడు కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయంలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ వెటర్నరీ మెడిసిన్ చదువుకున్నాడు. ఆ తరువాత ఫ్రాన్స్లో కూడా విద్యను కొనసాగించాడు.
1872 లో సాల్మన్ న్యూజెర్సీలోని నెవార్క్లో పశు వైద్యశాలను ప్రారంభించాడు. పశువైద్య శాస్త్రంలో వరుస ఉపన్యాసాలు ఇస్తూ, పందులపై అధ్యయనం చేస్తూ వ్యవసాయ శాఖ కోసం పనిచేశాడు. 1884లో బ్యూరో ఆఫ్ యానిమల్ ఇండస్ట్రీకి అధిపతిగా పని చేశాడు. ఎగుమతి చేయబడిన పశువులను, తీసుకు వచ్చే పశువులను క్షుణ్ణంగా తనిఖీ చేయడం వలన పశువులలో సోకే అంటువ్యాధులను నిర్మూలించవచ్చు. సాల్మన్ నివాసాన్ని స్టోల్మాన్ హౌస్ అని పిలుస్తారు. సాల్మన్ 1906 లో ఉరుగ్వేలో మాంటే వీడియో విశ్వ విద్యాలయంలో పశు వైద్య విభాగాన్ని సృష్టించాడు. తర్వాత 1911లో అమెరికాకు తిరిగి వచ్చి, పశు వైద్యరంగంపై దృష్టి పెట్టాడు.
ఆయన సహాయకుడు కనుగొన్న సాల్మొనెల్లా అనే బాక్టీరియా జాతికి ఆయన పేరు పెట్టారు, మరియు ఆ బాక్టీరియాకు ఆయన గౌరవార్థం ఆయన పేరు పెట్టారు. 1879లో, పశువులలో ప్లూరోన్యూమోనియాను నిర్మూలించడానికి న్యూయార్క్ రాష్ట్రంలో జరిగిన ప్రచారంలో ఆయన ఒక కీలక భాగస్వామిగా గుర్తింపు పొందాడు. థియోబాల్డ్ స్మిత్తో కలిసి, ఆయన ఒక చారిత్రాత్మక ఆవిష్కరణ చేశాడు, అది నేటికీ పిల్లలను మరణం లేదా అంగవైకల్యం కలిగించే వ్యాధుల నుండి కాపాడుతోంది. పందుల కలరాపై అధ్యయనం చేస్తున్నప్పుడు, చనిపోయిన (వేడి చేసి చంపిన) సూక్ష్మజీవులు, జీవించి ఉన్న సూక్ష్మజీవుల నుండి జంతువులకు రోగనిరోధక శక్తిని ఇవ్వగలవని వారు నిరూపించారు. టైఫస్ వ్యాధికి వ్యతిరేకంగా టీకా అభివృద్ధికి మరియు పోలియో టీకా ఉత్పత్తికి ఇదే పునాది వేసింది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జంతువులలో అంటువ్యాధులను నియంత్రించడంలో మార్గదర్శక కృషి చేసినందుకు గుర్తుండిపోయిన కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క మొదటి DVM పట్టభద్రుడి గౌరవార్థం, విశిష్ట పూర్వ విద్యార్థి సేవకు ఇచ్చే డేనియల్ ఎల్మర్ సాల్మన్ అవార్డును ఏర్పాటు చేశారు. ఈ పురస్కారం, వృత్తికి, వారి సమాజాలకు లేదా కళాశాలకు చేసిన సేవలో విశిష్టతను చాటుకున్న కార్నెల్ కాలేజ్ ఆఫ్ వెటర్నరీ మెడిసిన్ పట్టభద్రులను గుర్తించి, గౌరవిస్తుంది.
ఇతర సేవలు, పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు:
1876లో సాల్మన్కు డాక్టర్ ఆఫ్ వెటర్నరీ మెడిసిన్ పట్టా ప్రదానం చేయబడింది. ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాలో ప్రదానం చేయబడిన మొట్టమొదటి DVM పట్టా. 1883లో సాల్మన్ వ్యవసాయ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని బ్యూరో ఆఫ్ అగ్రికల్చర్కు వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్గా అయ్యాడు. ఆయన అమెరికన్ పబ్లిక్ హెల్త్ అసోసియేషన్ మరియు అమెరికన్ వెటర్నరీ మెడికల్ అసోసియేషన్కు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. అనేక విదేశీ, ఇంకా అమెరికన్ శాస్త్రీయ సంస్థలలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.
సాల్మన్ తన 64 సంవత్సరాల వయస్సులో న్యూమోనియాతో బాధపడ్డాడు. చివరకు 1914లో ఆగష్టు 30వ తేదీన మోంటానాలోని బ్యూట్లో మరణించాడు.
డా. కందేపి రాణీప్రసాద్ MA, MSc, PHD, బాల సాహితీ వేత్త, కవయిత్రి, అనువాదకులు, చిత్ర కళాకారిణి. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకున్నారు. తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం వారి ఉత్తమ రచయిత్రి పురస్కారం అందుకున్నారు. రాణీ ప్రసాద్ ఆర్ట్ పేరుతో హాస్పిటల్ వేస్ట్తో 4000 బొమ్మలను సృష్టించారు. బాల సాహిత్యంలో 48 పుస్తకాలు రచించారు. ‘తెలుగు బాల సాహిత్యంలో సైన్స్ రచనలు’ అనే అంశంపై నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధన చేశారు. తెలుగు విశ్వ విద్యాలయంలో బాల సాహిత్య కీర్తి పురస్కారాన్ని నెలకొల్పారు. మిల్కీ మ్యూజియం, స్వీటీ చిల్డ్రన్ లైబ్రరీ లను తమ ఆసుపత్రిలో పిల్లల కోసం నిర్వహిస్తున్నారు. తమ సొంత ఆసుపత్రిలో ప్రిస్క్రిప్షన్ పాడ్ మీద పిల్లల కోసం తెలుగు పాట, బొమ్మ పెట్టి ప్రింట్ చేస్తున్నారు. సైన్సు, యాత్రా సాహిత్యం విరివిగా రాస్తున్నారు. కళాభారతి, కవిత వాణి, చిత్ర కళారాణి అనే ఎన్నో బిరుదులను, 6 వరల్డ్ రికార్డ్స్నూ సొంతం చేసుకున్నారు.