వేదాంత శిల్పి! విశ్వవిద్యాలయ కల్పవల్లి!! డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్

[డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారి జయంతి.. ఉపాధ్యాయ దినోత్సవ శుభాకాంక్షలతో ఈ రచనని అందిస్తున్నారు శ్రీ పి. నిర్మలరాజు.]

ఈశావాస్యమిదం సర్వం యత్కించిత్ జగత్యాం జగత్।
తేన త్యక్తేన భుంజీథా: మా గృధః కస్యస్విద్ధనం॥ (ఈశావాస్య ఉపనిషత్ -1)

భావం:

ఈ జగత్తులో ఉన్న సమస్తమూ దైవచైతన్యంతో నిండి ఉంది. మనకు లభించినదాన్ని స్వార్థంతో స్వంతం చేసుకోవాలనే ఆశకు లోనుకాకుండా, త్యాగభావంతో, బాధ్యతతో, పరస్పర గౌరవంతో జీవించాలి.

ఈ ఒక్క ఉపనిషత్ మంత్రంలోనే భారతీయ తాత్త్విక చింతనకు సంబంధించిన ఒక మహత్తర సందేశం దాగి ఉంది – ప్రపంచాన్ని దైవమయంగా చూడటం, మనిషిని గౌరవించడం, స్వార్థాన్ని తగ్గించుకోవడం, బాధ్యతతో జీవించడం.ఈ విశాలమైన భారతీయ తాత్త్విక దృక్పథాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన మహోన్నత తత్వవేత్తల్లో డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారు అగ్రగణ్యులు.

“దేశమంటే మట్టి కాదోయ్.. దేశమంటే మనుజులోయ్!” అని గురజాడ అప్పారావు గారు చెప్పిన మాట దేశానికి ఒక మానవీయ నిర్వచనాన్ని ఇచ్చింది. అదే భావాన్ని విద్యారంగానికి అన్వయిస్తే,

విద్య అంటే పుస్తకాలు కావు.. విద్య అంటే మనిషిలోని మంచితనాన్ని మేల్కొలిపే వెలుగు.

ఈ మహత్తర సత్యాన్ని తన జీవితం, తన బోధన, తన తత్వచింతన ద్వారా ఆచరణలో చూపించిన మహనీయుడు డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్.

విద్య అంటే వెలుగు:

మనకు విద్య అంటే పాఠశాలకు వెళ్లడం, పుస్తకాలు చదవడం, పరీక్షలు రాయడం, మంచి మార్కులు సాధించడం. ఇవన్నీ విద్యలో భాగమే. కానీ రాధాకృష్ణన్ గారి దృష్టిలో విద్య అంతకంటే ఎంతో విశాలమైనది.

విద్య మనిషికి సమాచారం ఇవ్వడం మాత్రమే కాదు; ఆలోచించే శక్తిని ఇవ్వాలి.

విద్య ఉద్యోగం సంపాదించడానికి మాత్రమే కాదు; జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడాలి.

విద్య తెలివిని పెంచడమే కాదు; వివేకాన్ని పెంచాలి.

విద్య మనిషిని గొప్పవాడిని చేయడమే కాదు; మంచివాడిని చేయాలి.

ఈ ఆలోచన నేటికీ ఎంతో ప్రాసంగికమైనది.

ప్రపంచం సాంకేతికంగా ఎంత అభివృద్ధి చెందినా, మనిషిలో మానవత్వం తగ్గిపోతే ఆ అభివృద్ధికి అర్థం ఉండదు. చేతిలో ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉండవచ్చు; మెదడులో అపారమైన సమాచారం ఉండవచ్చు. కానీ ఎదుటివారి బాధను అర్థం చేసుకునే హృదయం లేకపోతే ఆ జ్ఞానం అసంపూర్ణమే.

అందుకే రాధాకృష్ణన్ గారి విద్యా తత్వంలో జ్ఞానం, వివేకం, నైతికత, మానవత్వం విడదీయరాని అంశాలు.

భారతదేశం అంటే కేవలం భూభాగం కాదు:

రాధాకృష్ణన్ గారు భారతీయ తత్వాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన మహోన్నత చింతకుడు.

ఆయనకు భారతదేశం అంటే కేవలం ప్రపంచ పటంలో కనిపించే గీతలు కాదు. వేల సంవత్సరాలుగా ప్రవహిస్తున్న ఒక మహత్తర జీవన సంస్కృతి.

వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, బౌద్ధం, జైనం, భక్తి సంప్రదాయాలు, అనేక భాషలు, అనేక ఆచారాలు, అనేక జీవన విధానాలు – ఇవన్నీ కలిసిన విశాలమైన ఆలోచనా ప్రపంచమే భారతదేశం.

భారతీయ తత్వం గొప్పతనం కేవలం గతాన్ని పొగడటంలో లేదు. “మనిషి ఎవరు? జీవితం యొక్క అర్థం ఏమిటి? సత్యం ఏమిటి? మనిషి సమాజంతో ఎలా జీవించాలి? విశ్వంతో మనిషికి ఉన్న సంబంధం ఏమిటి?” వంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలను అన్వేషించడంలో ఉంది.

రాధాకృష్ణన్ గారు ఈ ప్రశ్నలను ప్రపంచ మేధావుల ముందుకు తీసుకెళ్లారు.

“ఈశావాస్యమిదం సర్వం” అనే భావం ఎంతో సరళమైనదైనా, ఎంతో లోతైనది. ప్రపంచంలో ఉన్న ప్రతి జీవిలోనూ ఒకే దైవచైతన్యం ఉందని భావిస్తే, మనం మరొక మనిషిని ద్వేషించగలమా?

ప్రకృతిని నిర్లక్ష్యం చేయగలమా?

అందుకే దైవచింతన అంటే కేవలం దేవుడి గురించి ఆలోచించడం మాత్రమే కాదు. ప్రతి జీవిలోనూ దైవత్వాన్ని గుర్తించి, మన ప్రవర్తనలో ప్రేమను, దయను, బాధ్యతను చూపించడం కూడా దైవచింతనే.

ఈ విశాలమైన మానవతా దృక్పథమే రాధాకృష్ణన్ గారి తాత్త్విక ఆలోచనలకు ఒక ముఖ్యమైన పునాది.

సంస్కృతి అంటే కేవలం పండుగలు, ఆచారాలు, దుస్తులు, భాషలు కాదు:

మనిషి ఎలా ఆలోచిస్తాడు? ఎలా మాట్లాడతాడు? ఎలా ప్రవర్తిస్తాడు? ఇతరుల పట్ల ఎలా వ్యవహరిస్తాడు? తనకు భిన్నంగా ఉన్నవారిని ఎంత గౌరవిస్తాడు? ఇవన్నీ సంస్కృతిలో భాగమే.

మన సంస్కృతిని ప్రేమించాలి. అదే సమయంలో ఇతరుల సంస్కృతిని గౌరవించాలి. మన సంప్రదాయంపై గర్వించాలి; కానీ ఇతరులను తక్కువ చేసి కాదు.

స్వసంస్కృతిపై గౌరవం – పరసంస్కృతిపై గౌరవభావం – సమస్త మానవాళిపై ప్రేమ.

ఇవే నిజమైన నాగరికతకు పునాదులు.

భిన్నత్వంలో ఏకత్వం:

భారతదేశపు ప్రత్యేకత దాని వైవిధ్యంలో ఉంది.

భాషలు వేరు. ప్రాంతాలు వేరు. ఆహారపు అలవాట్లు వేరు. సంప్రదాయాలు వేరు. ఆలోచనా విధానాలు కూడా వేరు.అయినా మనమంతా ఒకే మానవ కుటుంబానికి చెందినవాళ్లం.

ఒక పూలతోటలో ఒకే రకమైన పూలు మాత్రమే ఉంటే అది తోట కావచ్చు. కానీ అనేక రంగులు, అనేక పరిమళాలతో పూలు కలిసినప్పుడే అది అందమైన పూలతోటగా మారుతుంది.

అలాగే సమాజంలో భిన్నమైన మనుషులు ఉండటం బలహీనత కాదు; అది మన బలం.

మతం కంటే మానవత్వం:

రాధాకృష్ణన్ గారి ఆలోచనల్లో మానవత్వానికి అత్యంత ఉన్నతమైన స్థానం ఉంది.

ప్రార్థనా విధానాలు వేరైనా, మనిషి కోరుకునే శాంతి ఒకటే.ఆరాధనా పద్ధతులు వేరైనా, ప్రేమ, దయ, నిజాయితీ, సేవ వంటి విలువలు అందరికీ సాధారణమే.

అందుకే ఆయన తత్వాన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే ఇలా చెప్పవచ్చు: మార్గాలు వేరైనా గమ్యం మానవ మేలే.

ఆరాధనలు వేరైనా హృదయంలో ఉండాల్సినది ప్రేమే.

గురువు – భవిష్యత్తు శిల్పి:

రాధాకృష్ణన్ గారి జీవితంలో గురువు పాత్రకు ఎంతో ఉన్నతమైన స్థానం ఉంది. గురువు కేవలం పాఠ్యపుస్తకంలోని విషయాలను బోధించే వ్యక్తి కాదు. విద్యార్థి వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దే మార్గదర్శి.

ఒక మంచి గురువు విద్యార్థికి సమాధానాలన్నీ ఇవ్వడు; సరైన ప్రశ్నలు అడగడం నేర్పిస్తాడు.

భయంతో చదివే విద్యార్థి కంటే ఆసక్తితో ప్రశ్నించే విద్యార్థి గొప్పవాడు. ప్రశ్నించే మనస్సే కొత్త జ్ఞానానికి తలుపులు తెరుస్తుంది.

అందుకే రాధాకృష్ణన్ గారి విద్యా తత్వం నేటి ఉపాధ్యాయులకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది:

విద్యార్థి మెదడును సమాచారంతో నింపడం కంటే, అతని మనస్సులో ఆలోచనకు దీపం వెలిగించడం గొప్ప గురుత్వం.

పిల్లలకు రాధాకృష్ణన్ గారి సందేశం:

మంచి మార్కులు సాధించండి – కానీ మంచి మనుషులుగా కూడా ఎదగండి.

పెద్ద ఉద్యోగాలు పొందండి – కానీ సమాజానికి ఉపయోగపడండి.

ఎక్కువ సంపాదించండి – కానీ అవసరంలో ఉన్నవారిని మరచిపోవద్దు.

ప్రపంచాన్ని జయించాలని ప్రయత్నించండి – కానీ ముందుగా మీ కోపాన్ని, అహంకారాన్ని, స్వార్థాన్ని జయించండి.

ప్రశ్నించండి – కానీ గౌరవంతో ప్రశ్నించండి.

విజయం సాధించండి – కానీ ఇతరుల విజయాన్ని కూడా అభినందించగలిగే విశాల హృదయం కలిగి ఉండండి.

ఇదే నిజమైన విద్య.

పెద్దలకు రాధాకృష్ణన్ గారి సందేశం:

పిల్లలకు ఎంత చదువు నేర్పుతున్నాం అన్నదే కాదు; ఎలాంటి విలువలు నేర్పుతున్నాం? అన్నది ప్రతి తల్లిదండ్రి, ప్రతి ఉపాధ్యాయుడు ఆలోచించాలి.

వారికి పోటీ నేర్పుతున్నాం; సహకారం కూడా నేర్పుతున్నామా?

విజయం నేర్పుతున్నాం; ఓటమిని స్వీకరించడం నేర్పుతున్నామా?

హక్కులు చెబుతున్నాం; బాధ్యతలు కూడా చెబుతున్నామా?

తెలివిని పెంచుతున్నాం; మానవత్వాన్ని కూడా పెంచుతున్నామా?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకడం మొదలైన రోజే రాధాకృష్ణన్ గారి విద్యా తత్వాన్ని మనం నిజంగా అర్థం చేసుకున్నట్టవుతుంది.

సెప్టెంబర్ 5 – డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారి జన్మదినాన్ని ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా కొని యాడమనడం మహనీయుని దార్శనికతకు నిలువెత్తు నిదర్శనం. అందుకే సెప్టెంబర్ 5 న ఒక బాధ్యతగా మనమంతా ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం కొనియాడుతాం.

గురువు చెప్పిన మంచి మాటను జీవితంలో ఆచరించినప్పుడే గురువుకు నిజమైన గౌరవం.

విద్యార్థి నిజాయితీగా ఎదిగితే గురువు గెలిచినట్టే.

విద్యార్థి సమాజానికి ఉపయోగపడే పౌరుడిగా మారితే గురువు విజయం సాధించినట్టే.

ఒక విద్యార్థి మరో మనిషి కన్నీటిని తుడవగలిగితే – అదే గురువు బోధనకు అసలైన ఫలితం.

డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారు విద్యా తత్వానికి ఒక ప్రతీక, వేదాంత చింతనకు ఒక విశిష్ట వ్యాఖ్యాత, విశ్వమానవ దృక్పథానికి ఒక మహోన్నత ప్రతినిధి.

దేశం అంటే భూభాగం మాత్రమే కాదని గురజాడ మనకు నేర్పితే,

విద్య అంటే పుస్తకం మాత్రమే కాదని రాధాకృష్ణన్ మనకు నేర్పారు.

దేశానికి సరిహద్దులు ఉండవచ్చు; మానవత్వానికి సరిహద్దులు ఉండకూడదు.

భాషలు వేరైనా మనసులు కలవాలి.

సంప్రదాయాలు వేరైనా గౌరవం ఉండాలి.

ఆలోచనలు వేరైనా సంభాషణ ఉండాలి.

విద్య రంగాలు వేరైనా, దాని అంతిమ లక్ష్యం ఒక్కటే – మంచి మనిషిని తయారు చేయడం.

“ఈశావాస్యమిదం సర్వం..” ఈ జగత్తంతా దైవ చైతన్యంతో నిండి ఉందనే భావన మనలో కలిగితే, ప్రతి మనిషిలో మనకు ఒక విలువ కనిపిస్తుంది. ప్రతి జీవిపై బాధ్యత కలుగుతుంది. ప్రతి సంబంధంలో మానవత్వం కనిపిస్తుంది.

అదే రాధాకృష్ణన్ గారి తత్వానికి అంతరార్థం.

జ్ఞానం వెలుగైతే, వివేకం దాని దారి; మానవత్వం దాని గమ్యం.

దైవచింతన మనసుకు వెలుగైతే,విద్య ఆ వెలుగును జీవితంలో నడిపించే మార్గం.

ఆ వెలుగును మన పిల్లలలో వెలిగిద్దాం.ఆ వెలుగును సమాజంలో పంచుదాం.

పదవులు ఎన్నో వరించినా, పదవులకన్నా తన వ్యక్తిత్వాన్నే మహోన్నతంగా నిలబెట్టుకున్న మహనీయుడు డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్‌. ‘భారతరత్న’ పురస్కారం, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఉపకులపతి పదవి, భారతదేశ తొలి ఉపరాష్ట్రపతి పదవి, అనంతరం రాష్ట్రపతి పదవి – ఇవన్నీ ఆయన మహోన్నత వ్యక్తిత్వానికి వచ్చిన గౌరవాలే గాని, ఆయన గొప్పతనానికి కొలమానాలు కావు. 1888 సెప్టెంబర్ 5న జన్మించి, 1975 ఏప్రిల్ 17న 86 ఏళ్ల వయసులో పరమపదించిన ఆయన, తన తత్వచింతనతో భారతీయ జ్ఞానసంపదను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన మహాశక్తిగా చిరస్మరణీయులయ్యారు. ఆయన రచించిన Indian Philosophy, The Hindu View of Life, The Principal Upanishads, The Brahma Sutra వంటి గ్రంథాలు భారత తత్వవిజ్ఞానానికి ప్రపంచవ్యాప్త గౌరవాన్ని తీసుకువచ్చి, నేటికీ పరిశోధకులకు, తత్వవేత్తలకు జ్ఞానదీపాలుగా నిలుస్తున్నాయి. భారతీయ తత్వాన్ని తూర్పు–పడమరల మధ్య వారధిగా నిలబెట్టి, భారత కీర్తిని విశ్వవేదికపై ప్రకాశింపజేసిన మహామేధావి ఆయన. అందుకే సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్‌ ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు – భారతీయ జ్ఞానపారంపర్యానికి ప్రతిరూపం, భారత కీర్తిని ప్రపంచానికి చాటిన చిరస్మరణీయ మహాశక్తి.