[పి. శ్రీనివాస గౌడ్ గారు రచించిన ‘వ్యూ’ అనే కవితని విశ్లేషిస్తున్నారు శ్రీ సందినేని నరేంద్ర.]
ప్రముఖ కవి, ఉపాధ్యాయుడు పి. శ్రీనివాస గౌడ్ కలం నుండి జాలువారిన ‘వ్యూ’ కవితపై విశ్లేషణా వ్యాసం ఇది. వీరు డెఫ్ అండ్ డంబ్ పాఠశాలలో అనేక సంవత్సరాలు ఉపాధ్యాయుడుగా విధులు నిర్వహించారు, మాటల కన్నా భావాలే గొప్పవి అని తన బోధనతో నిరూపించారు. వినలేని పిల్లలకు వినిపించే ప్రపంచాన్ని, మాట్లాడలేని పిల్లలకు పలికే మనసును అందించినారు. ఉపాధ్యాయుడిగా పిల్లల పట్ల మరియు వృత్తి పట్ల నిబద్ధతతో కూడిన కూడిన సేవ ప్రశంసనీయం. వీరు పదహారేళ్ల వయస్సు నుంచే కవిత్వం రాయడం ప్రారంభించారు. కవితలతో పాటు కథలు కూడా రచించారు. ఇతర భాషల కవిత్వాన్ని తెలుగులోకి అనువదించారు, తెలుగు సాహిత్యానికి విశాల దృష్టిని అందించారు. వీరు రచించిన ‘వ్యూ’ కవితలో నగరీకరణ వేగంలో నలిగిపోతున్న మనిషి, మృగ్యమైపోతున్న విలువలు, వ్యాపారంగా మారుతున్న సంబంధాలు – ఇవన్నీ సహజమైన రూపంలో, వ్యంగ్యంతో పాటు మానవీయ వేదనతో వ్యక్తమవుతాయి. ఆయన నగరాన్ని చూస్తాడు, కాదు; నగరం మనిషిని ఎలా తొక్కేస్తుందో చూపిస్తాడు. మౌనంతో జీవించే పిల్లలకు జీవితాన్ని బోధించిన ఈ కవి, ఇక్కడ మాటల ద్వారా మౌనాన్ని బోధిస్తున్నాడు. ఆయన రాసిన ‘వ్యూ’ కవిత నిజంగా బలమైనది – ఇది నగరాన్ని కాదు, నగరం రూపొందించిన మనిషిని చూపిస్తోంది. కవి శ్రీనివాస గౌడ్ రచించిన ‘వ్యూ’ కవితా చరణాల్లోకి వెళ్లి కవిత్వానుభూతుల లోకంలో విహరిద్దాం.
‘మత మూఢత్వంలా వ్యాపించిన
పొద్దున పొగ మంచు’
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి ప్రకృతి దృశ్యాన్ని, సామాజిక – మానసిక వాస్తవానికి రూపకంగా మలిచారు. సాధారణంగా పొద్దున కమ్ముకునే పొగ మంచు నిశ్శబ్దంగా, నెమ్మదిగా విస్తరిస్తుంది. మత మూఢత్వం అంటే తన మతాన్ని మాత్రమే గొప్పదిగా నమ్ముతూ ఇతర మతాలను ద్వేషించడం, ఘర్షణలకు పాల్పడడం, గుడ్డిగా ఆచారాలను పాటించడం; హేతు బద్ధతను విస్మరించి, మూఢనమ్మకాలతో సమాజంలో విభజన, హింసకు ప్రేరేపించే మత దురభిమాన వైఖరి వల్ల సమాజంలో శాంతి సామరస్యాలు దెబ్బతిని అమాయకులు మత దాడులకు బలి కావడం. అలాగే మత మూఢత్వం కూడా మొదట కనిపించకుండా మనుషుల ఆలోచనల్లోకి ప్రవేశించి, క్రమంగా సమాజం అంతటిని కమ్మేస్తుంది అనే భావనను కవి సూచిస్తున్నారు. పొగ మంచు కళ్ళ ముందున్న దృశ్యాన్ని కనబడకుండా కళ్ళకు ఏదో ఒక మాయ పొర కమ్మినట్టుగా చేస్తుంది.అదే విధంగా మనలో చెలరేగే మూఢ విశ్వాసాలు కూడా మన వివేకాన్ని,తర్కాన్ని,మానవత్వాన్ని మరుగున పడేస్తాయి. ఇక్కడ ‘పొద్దున’ అనే పదం ఆశకు, వెలుగుకు, కొత్త ప్రారంభానికి సంకేతం. అలాంటి వెలుగు ఉన్న సమయంలోనే పొగ మంచు కమ్ముకోవడం – సమాజంలో జ్ఞానోదయ కాలంలో కూడా మూఢత్వం వ్యాపిస్తున్న దురదృష్టకర పరిస్థితిని సూచిస్తుంది.
‘చిరు వ్యాపారాల్ని మింగి
బద్దకంగా పడుకున్న ఫ్లై ఓవర్ కొండచిలువ’
ఫ్లై ఓవర్ అనేది రోడ్లు లేదా రైల్వే లైన్లపై నిర్మించే ఒక రకమైన వంతెన. దీని ప్రధాన ఉద్దేశం ట్రాఫిక్ ను ఒక ప్రదేశం నుంచి మరొక ప్రదేశానికి ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా వెళ్లుటకు వీలు కల్పించడం. ఒక రద్దీగా ఉండే కూడలి వద్ద చాలా వాహనాలు వస్తూ పోతూ ఉంటాయి. ఒక ఫ్లై ఓవర్ నిర్మిస్తే కొన్ని వాహనాలు కింద ఉన్న రోడ్డుపై నడుస్తూనే ఉంటాయి. కొన్ని వాహనాలు ఫ్లై ఓవర్ మీదుగా వెళతాయి. దీని వల్ల కూడలి వద్ద ట్రాఫిక్ జామ్ సమస్య చాలా వరకు తగ్గుతుంది. వాహనాలు త్వరగా సురక్షితంగా వెళ్లగలిగే విధంగా ఫ్లై ఓవర్ ఉపయోగపడుతుంది. ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి ఆధునిక అభివృద్ధి పేరుతో జరుగుతున్న నగరీకరణ బలమైన రూపకంతో ఫ్లై ఓవర్ను ‘కొండచిలువ’గా చిత్రించారు. అది నిశ్శబ్దంగా, కానీ, భయంకరంగా చిన్న చిన్న వృత్తుల జీవనాధారాలను మింగేస్తున్న శక్తిగా ఆవిష్కరించారు. చేతి వృత్తులతో రోడ్డు పక్కన జీవనం సాగించే సామాన్యులు చిన్న చిన్న దుకాణాలు పెట్టుకొని బతుకు ఈడ్చుతున్న వారి ఉపాధులకు ఊతం లేకుండా పోతున్నది. అభివృద్ధి అనే నినాదం కింద చేతివృత్తులు ఎలా నశిస్తున్నాయో ఇది సూచిస్తుంది. ఇక్కడ మింగడం అనే క్రియా శబ్దం ఆ ప్రక్రియలోని హింసాత్మక స్వభావాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తపరుస్తుంది.
బద్ధకంగా పడుకున్న అనే విశేషణం మరింత లోతైన వ్యంగ్యాన్ని సూచిస్తుంది. కొండచిలువ వేటాడిన తర్వాత నిశ్చలంగా పడుకునే విధంగా ఫ్లై ఓవర్ కూడా తన కర్తవ్యాన్ని ముగించినట్లుగా నిశ్చేష్టంగా నిలిచి ఉంది. ఇది ప్రజలకు నిజంగా ఉపయోగపడుతున్నదా? లేక కేవలం అధికారిక ప్రదర్శనగా మారిందా? అనే ప్రశ్నను కవి పాఠకుడి ముందుంచుతున్నారు. ఫ్లైఓవర్ కొండచిలువ అనే రూపకాలంకారం కొట్టొచ్చినట్టుగా కనబడుతున్నది. ఇందులో వ్యంగ్య ధోరణి మరియు సామాజిక – ఆర్థిక విమర్శ సూక్ష్మంగా మేళవించి ఉన్నాయి. ‘వ్యూ’ కవితలో కవి మనకు చెప్పేది ఏమిటంటే – అభివృద్ధి నిజంగా మానవ జీవితాన్ని బలపరచాలి; కానీ అది చిన్న చిన్న వృత్తులపై ఆధారపడి బతుకుతున్న మనుషుల జీవనాధారాలను మింగేస్తే, ఆ అభివృద్ధి కొండచిలువలా ప్రమాదకరమైనదే. బయటికి గర్వంగా కనిపించే నిర్మాణాల వెనుక దాగివున్న మౌన విషాదాన్ని కవి ఈ కవితా పంక్తుల్లో చక్కగా వెలిబుచ్చారు.
‘చెరువుల్ని లాగేసి చెట్లని నమిలేసి
ఆకాశంలోకి మొలిచిన అపార్ట్మెంట్లు’
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి ప్రకృతి – మానవ జీవన సంబంధాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసిన నగర అభివృద్ధి ధోరణిని తీవ్రంగా విమర్శించారు. ఆధునిక నాగరికత పేరుతో జరుగుతున్న ప్రకృతి విధ్వంసాన్ని గాఢమైన రూపకాల ద్వారా ఆవిష్కరించారు. జీవాన్ని పోషించే చెరువులు లాగేయబడటం, ప్రాణ వాయువును అందించే చెట్లు నమిలేయబడటం వంటి క్రియా శబ్దాలు మానవ లోభంలో దాగి ఉన్న క్రూరత్వాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తం చేస్తాయి. అపార్ట్మెంట్లు ఆకాశంలోకి మొలిచాయి అనే పంక్తిలో గాఢమైన వ్యంగ్యం ఉంది. సాధారణంగా ‘మొలకెత్తడం’ అనేది జీవనానికి, సహజ వికాసానికి సంకేతం. అయితే ఇక్కడ కవి అపార్ట్మెంట్లు మొలిచాయి అని చెప్పడం ద్వారా వ్యంగ్యార్థాన్ని సృష్టించారు. ప్రకృతి నశించి కృత్రిమ నిర్మాణాలు జీవుల్లా పెరిగిపోతున్నాయి అనే చేదు నిజాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
చెరువుల్ని లాగేసి అనేది నీటి వనరుల హరింపును సూచిస్తుంది. చెరువులు సమాజానికి జీవనాధారం, పర్యావరణ సమతుల్యతకు మూలం. అలాంటి చెరువులను నశింప చేయడం వల్ల మన భవిష్యత్తును చేజేతులా మనమే పాడు చేసుకుంటున్న దుస్థితి దాపురించింది. సాధారణంగా మొక్కలు నేల నుంచి మొలుస్తాయి. కానీ, ఇక్కడ మొలుస్తున్నవి సిమెంట్తో తయారుచేసిన కాంక్రీటు కట్టడాలు. ప్రకృతి స్థానాన్ని మానవ నిర్మిత నిర్మాణాలు ఆక్రమించినాయి. అది వికృత అభివృద్ధికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. అలాగే చెట్లను నమిలేసి అనే పదప్రయోగం అభివృద్ధి ప్రక్రియలోని క్రూరత్వాన్ని మరింత తీవ్రంగా వ్యక్తం చేస్తుంది. చెట్లు నరికి వేయడమే కాదు,వాటిని నమలడం అనే క్రియతో ప్రకృతిపై జరిగిన హింసను కవి మరింత ఘాటుగానే చూపించారు. ఈ విధంగా చెరువుల్ని లాగేసి, చెట్లని నమిలేసి జరిగిన విధ్వంసం మీదే ఆకాశంలోకి మొలిచిన అపార్ట్మెంట్లు నిలిచాయి. ఆకాశాన్ని తాకుతున్న భవనాలు బయటకు గొప్పగా కనిపించినా, అవి నేలపై, నీటిపై ప్రకృతిపై జరిగిన అన్యాయానికి సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తాయి. చెరువు, చెట్టు, ఆకాశం అనే మూడు స్థాయిలను కవి ఒకే వాక్యంలో ఉపయోగించడం ద్వారా భూమి నుంచి ఆకాశం దాకా ప్రకృతిపై జరుగుతున్న దాడిని సమగ్రంగా చిత్రించారు. ఈ కవితలో ఆధునిక మనిషిలో పేరుకు పోయిన లోభం, అహంకారం, అభివృద్ధి మత్తు అన్నీ ఏకకాలంలో కుదించబడ్డాయి. ఇది కేవలం దృశ్య వర్ణన కాదు; ఇందులో మనిషి తన భవిష్యత్తును తానే నాశనం చేసుకుంటున్నాడు అనే హెచ్చరిక వ్యక్తమవుతుంది. ఇందులో రూపక అలంకారం – అపార్ట్మెంట్లు జీవుల్లా మొలవడం. వ్యంగ్య ధోరణి – అభివృద్ధి పేరుతో జరుగుతున్న విధ్వంసం. సామాజిక స్పృహతో కూడిన విమర్శ ఉంది.
ఈ కవితా పంక్తులు మనకు గుర్తు చేస్తున్న సత్యం ఏమిటంటే – ప్రకృతిని తొక్కి నిర్మించిన అభివృద్ధి చివరికి మనిషినే మింగేస్తుంది. చెరువులు, చెట్లు లేకుండా ఆకాశంలోకి ఎదిగిన అపార్ట్మెంట్లు ఖాళీ గర్వానికి ప్రతీకలు మాత్రమే. నిజమైన వికాసం ప్రకృతితో సహజీవనం చేసినప్పుడే సాధ్యం. ప్రకృతిని తొలగించి నిర్మించిన ఆకాశహార్మ్యాలు మన విజయ చిహ్నాలు కావు; అవి మన తప్పిదాల స్మారక చిహ్నాలు. చెరువులు, చెట్లు లేని అభివృద్ధి చివరికి మన జీవనానికి శూన్యాన్ని మాత్రమే మిగులుస్తాయి అని కవి చెప్పిన తీరు వాస్తవికంగా ఉంది.
‘ముక్కుతూ మూలుగుతూ
జ్ఞాపకాల్ని లాక్కెళుతున్న MMTS లు’
ఇక్కడ MMTS లు అంటే Multi -Modal Transport system. ఇది హైదరాబాద్ నగరంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం మరియు దక్షిణ మధ్య రైల్వే సంయుక్తంగా నడుపుతున్న సబర్బన్ రైలు ప్రయాణ వ్యవస్థ. ఈ రైళ్ళు నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాలను అనుసంధానిస్తూ తక్కువ ధరలో వేగవంతమైన ప్రయాణాన్ని అందిస్తాయి. వీటి వల్ల ప్రయోజనం నగర ట్రాఫిక్ను తగ్గించి ప్రజలకు సులభమైన ప్రయాణ సౌకర్యాన్ని కల్పించడం. ఈ రైళ్ళు ప్రయాణికులకు సకాలంలో చేరుకోవడానికి, నగర ఖర్చులను తగ్గించుకోవడానికి సహాయపడతాయి. ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి ఒక సాధారణ నగర దృశ్యాన్ని మానసిక అనుభూతులతో మేళవించారు. ‘ముక్కుతూ మూలుగుతూ’ అనే పదజాలం రైలు శబ్దాన్ని మాత్రమే కాదు; ఆధునిక జీవన వేగంలో నలిగిపోతున్న మనిషి అంతర్మథనాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. ఇది కేవలం యంత్ర ధ్వని కాదు – అది ఒక వేదనాభరిత స్వరం. ‘జ్ఞాపకాల్ని లాక్కెళుతున్న’ అనే భావన ద్వారా MMTS లు రైలు కాలాన్ని, అనుభవాలను, వ్యక్తిగత చరిత్రను తనతో పాటు తీసుకుపోతున్న శక్తిగా రూపాంతరం చెందుతుంది. ప్రతి ప్రయాణం ఒక విడిపోవడం; ప్రతి స్టేషన్ ఒక జ్ఞాపకానికి గీత వేయడం. రైలు కదలికతో పాటు బాల్యం, ప్రేమ, ఆశలు – అన్నీ నిశ్శబ్దంగా జారిపోతున్నట్లు అనిపిస్తాయి. ఇక్కడ MMTS లు కేవలం రవాణా సాధనం కాదు; అది కాల ప్రవాహనికి ప్రతీక. ఒక మనిషి ఒక చోట నిలబడి ఉన్నా, జీవితం అతని చుట్టూ ముక్కుతూ, మూలుగుతూ ముందుకు దూసుకుపోతుందన్న భావం అంతర్లీనంగా వ్యక్తమవుతుంది. నగర అభివృద్ధి వేగంలో వ్యక్తిగత అనుభూతులు, యాంత్రిక శబ్దాల మధ్య ఎలా మాయమవుతున్నాయో కవి సున్నితంగా ఆవిష్కరించారు. ఈ కవితలో మానవీకరణ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది – MMTS ముక్కుతుంది, మూలుగుతుంది, జ్ఞాపకాలను లాక్కెళ్తుంది. ధ్వన్యనుకరణ ద్వారా రైలు శబ్దాన్ని భావంతో మేళవించారు. ఈ కవితలో విషాద – నోస్టాల్జిక్ ధోరణి, నగర జీవన ప్రతిబింబం స్పష్టంగా దర్శనమిస్తాయి. మన జీవితం ముందుకు పరిగెడుతున్న కొద్దీ, వెనుక మిగిలేది జ్ఞాపకాలే. అవి కూడా ఒక రోజు రైలు లాగే ముక్కుతూ, మూలుగుతూ మన చేతుల నించి జారిపోతాయి. నగర శబ్దాల మధ్య మనసు చేసే మూగ విలాపానికి ఇది కవితాత్మక ప్రతిధ్వని.
‘పాత నగరాన్ని కొత్త కాస్మోపాలిటన్నీ
ఒకేలా చూస్తున్న హుసేన్సాగర్ బుద్ధుడు’
ఈ కవితా పంక్తులు హైదరాబాద్ నగర రూపాంతరాన్ని తాత్విక – సామాజిక దృష్టితో ఆవిష్కరిస్తూ, స్థిరత్వం మరియు మార్పు మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని సున్నితంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. కవి హైదరాబాద్ నగర పూర్వ చరిత్రను, వర్తమానాన్ని ఒకే బింబంలో కుదించారు. హుసేన్ సాగర్ మధ్య నిలిచిన బుద్ధుడు ఇక్కడ కేవలం ఒక విగ్రహం కాదు – అతడు కాలానికి సాక్షి, మార్పులపై స్పందించని తటస్థ చైతన్యం. పాత నగర సంప్రదాయం, చరిత్ర, సాంస్కృతిక మిశ్రమానికి ప్రతీక కాగా, కొత్త కాస్మోపాలిటన్ నగరం, గ్లోబలైజేషన్, హైటెక్ సంస్కృతి, వేగవంతమైన జీవనానికి సంకేతంగా నిలుస్తుంది. ఈ రెండు పరస్పర విరుద్ధమైన ప్రపంచాలను బుద్ధుడు ఒకే చూపుతో చూస్తున్నాడు అని చెప్పడం ద్వారా కవి సమత్వ భావనను ప్రతిపాదించారు. బుద్ధ దర్శనంలో ఆసక్తి – విరక్తి, ఇష్టం – అనిష్టం,అన్నీ మాయలే. నగరం ఎలా మారినా, మనుషుల లోభం, బాధ, ఆశ, ఒంటరితనం మాత్రం మారలేదనే లోతైన సూచన ఇక్కడ అంతర్లీనంగా దాగి ఉంది.
చుట్టూ ఫ్లై ఓవర్లు, అపార్ట్మెంట్లు, రైళ్ళు గర్జిస్తున్నా – బుద్ధుడి నిశ్చల చూపు ఆ హడావుడిని ప్రశ్నించే మౌన తాత్విక విమర్శగా నిలుస్తుంది. ఈ కవితలో ప్రతీకాత్మకత: బుద్ధుడు – తటస్థ జ్ఞానం, కరుణ. వ్యతిరేకబింబాలు: పాత నగరం, కొత్త కాస్మోపాలిటన్. మౌన వ్యంగ్యం: మార్పుపై స్పందించని నిశ్చలత అనే లక్షణాలు స్వచ్ఛంగా దర్శనమిస్తాయి. ఇది ఒక నగర తాత్విక కవిత్వంగా నిలుస్తుంది.
ఈ కవితా పంక్తులు మనకు చెప్పేది ఇదే – నగరాలు మారుతాయి, రూపాలు మారుతాయి, పేర్లు మారుతాయి; కానీ మనిషి అంతర్గత అశాంతి మారదు. దానిని సమత్వంతో చూడగల దృష్టి ఉన్నప్పుడే నిజమైన నాగరికత సాధ్యం. హుసేన్సాగర్ బుద్ధుడు ఆ దృష్టికి శాశ్వత ప్రతీకగా నిలుస్తున్నాడు.
‘పాన్ పంటి గారల మధ్య
జీవితాన్ని ఉమ్మేస్తున్న రెడ్ లైట్ ఏరియా’
ఈ కవితా పంక్తులు నగర జీవితంలోని అత్యంత క్రూరమైన, అగోచర వాస్తవాన్ని బలమైన రూపకం ద్వారా మన ముందుకు తెస్తాయి. కవి నగర అంచుల్లో దాగి ఉన్న ఒక బాధాకరమైన లోకాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా వెలికితీస్తారు. ‘పాన్ – పంటి గారలు’ అనే దృశ్యం సాధారణంగా నిర్లక్ష్యం, అలవాటు, అసహ్యకరమైన అలసత్వానికి సంకేతం. అలాంటి గారల మధ్య జీవితాన్ని ఉమ్మేస్తున్న స్థలంగా రెడ్ లైట్ ఏరియాను చూపించడం ద్వారా, అక్కడ మనుషుల జీవితం ఎంత చౌకగా, విలువ లేనిదిగా మారిందో కవి సూచిస్తున్నారు. ‘ఉమ్మేయడం’ అనే పదం ఇక్కడ అత్యంత శక్తివంతమైనది. అది కేవలం ఒక శరీర చర్య కాదు – సమాజం తన బాధ్యతను వదిలేసి, కొన్ని జీవితాలను తృణప్రాయంగా విసిరేస్తున్న తీరుకు ప్రతీక. రెడ్ లైట్ ఏరియా ఇక్కడ ఒక ప్రదేశం మాత్రమే కాదు; అది పేదరికం, బలవంతం, అసమానత, మౌన దోపిడీ అన్నింటి సంగమం. కవి ఇక్కడ నైతిక ఉపన్యాసం చేయరు, దోషారోపణ చేయరు. కేవలం ఒక కఠినమైన నిజాన్ని బింబంగా నిలబెడతారు. బయట మెరుస్తున్న కాస్మోపాలిటన్ నగరానికి ఇది మరో ముఖం – పొగ మంచు వెనుక, ఫ్లై ఓవర్ల నీడలో, అపార్ట్మెంట్ల కింద నలిగిపోయిన ముఖం. ఈ కవితలో రూపక అలంకారం: రెడ్ లైట్ ఏరియా – సమాజం ఉమ్మేసిన జీవితం. కఠినబింబాలు: సామాజిక వాస్తవ వాదం. ఇందులో కవితా ధోరణి: వ్యంగ్య – విషాదాత్మక స్వరం అన్నీ స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఈ కవితా పంక్తులు మనకు చెప్పేది – నగరం ఎంత ఆధునికంగా మారినా, కొన్ని జీవితాలు ఇంకా గారల మధ్యే నలుగుతూనే ఉన్నాయి – వాటిని చూడకపోవడం సమాజపు నైతిక నిర్లక్ష్యానికి ప్రతిబింబం. నగర అభివృద్ధి వెనుక దాగి ఉన్న చీకటి వాస్తవాలపై ఇది ఒక బలమైన సామాజిక కవితాత్మక ప్రతిఘటనగా నిలుస్తుంది.
‘ఫైవ్ స్టార్ హోటల్లలోనూ
పుట్పాత్ల మీదా
సేమ్ బిజినెస్ వాట్సాప్’
ఈ కవితా పంక్తులలో కవి విరుద్ధంగా కనిపించే రెండు ప్రపంచాలను ఒకే తాటిపై నిలబెడతారు. ఫైవ్ స్టార్ హోటల్లు సంపదకు, విలాసానికి, గ్లోబల్ సంస్కృతికి ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. మరో వైపు పుట్పాత్లు పేదరికం అంచున సాగుతున్న జీవన పోరాటానికి సంకేతాలుగా కనిపిస్తాయి. సామాజికంగా, ఆర్థికంగా భూమికి, ఆకాశానికీ మధ్య ఉన్నంత తేడా ఉన్నట్టే కనిపిస్తుంది. కానీ ఆ విభజనను కవి ఒక్క పదంలో చెరిపి వేస్తాడు – సేమ్ బిజినెస్ వాట్సాప్ – ఈ పదబంధం ఆధునిక సమాజంలోని అంతర్లీన సత్యాన్ని బహిర్గతం చేస్తుంది. ఇక్కడ వాట్సాప్ ఒక సాధనం మాత్రమే కాదు. అది వాణిజ్యీకరణకు ప్రతీకగా మారుతుంది – కానీ వ్యాపార ధోరణి మాత్రం మారదు. ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి నేరుగా విమర్శించరు. కానీ పాఠకుడిని ఆలోచనాత్మక అసౌకర్యంలోకి నెట్టేస్తాడు. ఎందుకంటే గౌరవం, గ్లామర్, పేదరికం వంటి విభిన్న స్థితులన్నీ చివరికి ఒకే స్క్రీన్ పై, ఒకే సందేశంలో కలిసిపోతున్నాయి. ఇది నాగరికతలోని వ్యంగ్య అలంకారాలతో కూడిన కవితా ప్రయోగం. విభిన్న స్థలాల సమీకరణ ద్వారా కవి తీవ్ర వ్యంగ్యాన్ని సృష్టిస్తారు. ప్రతీకాత్మకంగా వాట్సాప్ ఆధునిక వాణిజ్య మానసికతకు సూచికగా మారుతుంది. సంక్షిప్త కవిత్వ రూపంలో సామాజిక వాస్తవవాదాన్ని వ్యక్తం చేస్తాయి. ఈ కవితా పంక్తులు మనకు చెప్పేది ఏమిటంటే – ఆధునిక నగర జీవనంలో విలువలు స్థలాన్ని బట్టి మారవు; అవి క్రమంగా కరిగిపోతున్నాయి. ఫైవ్ స్టార్ హోటల్ అయినా, ఫుట్ పాత్ అయినా, మనిషి సంబంధం ఇప్పుడు బిజినెస్గా మాత్రమే మిగిలిపోతుంది. నగరాభివృద్ధి, వర్గ అసమానత, నైతిక పతనంపై చేసిన ఒక సమగ్ర సమకాలీన కవితా ప్రయోగంలా కనిపిస్తున్నాయి.
‘ఒకడి ఆకలి గురించి ఆలోచించే బదులు
ఒకడి తలను తొక్కి వచ్చేయమంటుంది కెరీర్’
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి కెరీర్ అనే భావనను ఒక స్వతంత్ర శక్తిలా, ఆదేశాలు ఇచ్చే అధికారిలా చిత్రించారు. ఇది కేవలం ఉద్యోగం లేదా వృత్తి కాదు; ఆధునిక సమాజం మనిషిపై విధిస్తున్న క్రూర నైతిక నియమావళిగా ఇది కనిపిస్తుంది. ఒకడి ఆకలి గురించి ఆలోచించడం, మానవత్వానికి, కరుణకు, సహజమైన సామాజిక బాధ్యతకు సంకేతం. కానీ ఆ కరుణను పక్కన పెట్టి ఒకడి తలను తొక్కి వచ్చేయమంటుంది అనే కవితా పంక్తి ద్వారా కవి విజయానికి మనం చెల్లించాల్సిన ధరను స్పష్టంగా ఆవిష్కరిస్తారు. ఇది భౌతిక హింస కాదు; నైతిక హింస, ఆత్మ గౌరవ హత్య, సహాజీవన నాశనం. ఇక్కడ తలను తొక్కడం అనే రూపకం అత్యంత తీవ్రమైనది. ఎదుటి వాడి కష్టాన్ని అణిచివేయడం, అతని అవకాశాలను లాక్కోవడం, అతన్ని కనిపించని వాడిగా మార్చడం – ఈ అన్నింటికి అది ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. కెరీర్ అనే పేరుతో మనిషిని మరొక మనిషికి శత్రువుగా మార్చే వ్యవస్థపై ఇది ఒక కఠినమైన ఆరోపణ. ఈ కవితలో మానవీకరణ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది – కెరీర్ ఆజ్ఞలు ఇస్తుంది. రూపక అలంకారంగా తలను తొక్కడం, నైతిక దౌర్జన్యాన్ని సూచిస్తుంది. వ్యంగ్య – విమర్శనాత్మక ధోరణిలో సాగుతున్న ఈ కవితా పంక్తులు సమకాలీన సామాజిక కవిత్వానికి బలమైన ఉదాహరణగా నిలుస్తాయి. ఈ కవితా పంక్తులు మనకు గుర్తు చేస్తున్నది ఏమిటంటే – విజయం మానవత్వాన్ని మింగేస్తే, అది నిజమైన విజయం కాదు. ఆకలిని చూడలేని కెరీర్ చివరికి మనిషినే ఖాళీ చేస్తుంది. ఎదుటివాడిని తొక్కి ముందుకు వెళ్లడం అభివృద్ధి కాదు; అది సమాజపు పరాజయం. నగర నాగరికత, వాణిజ్యీకరణ, మానవ విలువల పతనంపై ఒక బలమైన సామాజిక కవితా ప్రకటనలా ఈ కవితా పంక్తులు రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి.
‘అదేందని అడిగే వాడికి ఆగకుండా
వెయ్యి కాళ్ళ జెర్రిలా
వడివడిగా వెళ్ళిపోతుంది
తళుకుల నగరం’
ఈ కవితా పంక్తుల్లో కవి నగరాన్ని ఒక జీవిగా చిత్రిస్తారు. కానీ, అది మనిషికి స్పందించని, ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పని జీవి. ‘అదేందని అడిగేవాడు’ అన్నది ప్రశ్నించే మనిషిని సూచిస్తుంది – ఎటు చూసినా అన్యాయం, సమాజంలో పేరుకు పోయిన అసమానతలు, జీవన విలువల గురించి ప్రశ్నించే చైతన్యానికి ప్రతీక.అలాంటి ప్రశ్నలకు నగరానికి సమయం లేదు. ‘ఆగకుండా’ అనే ఒక్క పదమే నగర స్వభావాన్ని స్పష్టంగా చెబుతుంది. నగరం ఆలోచించదు. ఆగదు, వెనక్కి తిరిగి చూడదు; అది కేవలం ముందుకు పరిగెడుతుంది. ‘వెయ్యి కాళ్ళ జెర్రిలా’ అనే ఉపమానం అత్యంత ప్రభావవంతమైనది. జెర్రి చిన్నదైనా వేగంగా, దిశారహితంగా పరిగెత్తే జీవి. వెయ్యి కాళ్ళు అనేక రహదారులు, వాహనాలు, మనుషులు, ఆశలు, ఆకాంక్షలు. ఈ ఉపమానం నగరపు యాంత్రిక అశాంతి, గందరగోళ స్వభావాన్ని దృశ్య రూపంలో నిలబెడుతుంది. ‘వడివడి’గా అనే ధ్వన్యాత్మక పదం వేగాన్ని మాత్రమే కాదు, ఆ వేగం వల్ల మనిషి మనసులో కలిగే అలజడిని కూడా వ్యక్తం చేస్తుంది. ‘తళుకుల నగరం’ అనే పదబంధం ద్వారా కవి తీవ్రమైన వ్యంగ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. బయటకు మెరిసే నగరం, లోపల మాత్రం ప్రశ్నలకు జవాబు లేనితనం. ఇక్కడ మానవీకరణ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది – నగరం ఆగకుండా వెళ్ళిపోతుంది. ఉపమాలంకారంగా జెర్రి రూపకం. ధ్వన్యనుకరణ వడివడిగా, వ్యంగ్యంగా. తళుకులు నగరం – ఇవన్నీ కలిపి ఆధునిక నగర జీవనంలోని నిర్లక్ష్యం, నిర్దాక్షిణ్య స్వభావాన్ని బలంగా వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఇది వ్యంగ్య – విమర్శనాత్మక ధోరణిలో రూపుదిద్దుకున్న నగర కవిత్వం. ఈ కవితా పంక్తులు మనకు చెప్పేది – ఏమిటంటే – ఆధునిక నగరం ప్రశ్నల్ని భరించదు. అర్థం కోరే మనిషిని వదిలేసి, అది మెరుపుల వెనుక నిరంతరం పరిగెడుతుంది. తళుకు – బెళుకుల మధ్య మానవ చైతన్యం ఒంటరిగా మిగిలిపోతుంది.
ఈ విధంగా నగర జీవనంపై గాఢమైన ఆలోచనను రేకెత్తించే ఒక సామాజిక కవితా శ్రేణిగా ఈ కవితా పంక్తులు రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి. కవి నగరంలోని దృశ్యాలను కవితలో అద్భుతంగా మేళవించారు. ‘వ్యూ’ అనే చక్కటి కవితను అందించిన కవి శ్రీనివాస గౌడ్ను మనసారా అభినందిస్తున్నాను. వారు మరిన్ని మంచి కవితా సుమాలు విరబూయించాలని కోరుకుంటున్నాను.
