కొత్త సామాజిక వాస్తవాలను నమోదు చేసిన కవిత ‘విపద్గాథ’

[ప్రముఖ కవి శ్రీ నందిని సిధారెడ్డి గారి ‘విపద్గాథ’ అనే కవిత విశ్లేషిస్తున్నారు నరేంద్ర సందినేని.]

ప్రముఖ కవి, రిటైర్డ్ తెలుగు భాషా ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల,సిద్దిపేట,తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీ తొలి అధ్యక్షుడు, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత, డాక్టర్ నందిని సిద్ధారెడ్డి కలం నుండి జాలువారిన ‘అనిమేష ఉపద్రవ గాథ’ కావ్యంలోని విపద్గాథ కవితపై విశ్లేషణ ఇది.

కరోనా మహమ్మారి (కోవిడ్ -19) కాలంలో మానవజాతి ఎదుర్కొన్న సామాజిక,మానసిక,ఆర్థిక సంక్షోభాలను ‘విపద్గాథ’ కవిత కళ్లకు కట్టినట్లు చిత్రిస్తుంది.

‘విపద్గాథ’ అనే శీర్షికకు సంపూర్ణ న్యాయం చేస్తూ, మహమ్మారి కాలంలో మానవజాతి ఎదుర్కొన్న భయానక పరిస్థితులను కవి ఆవేదనాభరితంగా,వాస్తవిక దృష్టితో ఆవిష్కరించాడు.

ఇప్పుడు ‘విపద్గాథ’ కవితలోని చరణాలను పరిశీలిస్తూ, కవి ఆవిష్కరించిన భావజాలాన్ని, కవితా సౌందర్యాన్ని,అంతర్లీన సందేశాన్ని విశ్లేషించుకుందాం.

“స్నేహం చూపటానికి లేదు/ప్రేమ ప్రకటించటానికి లేదు/జలుబూ జ్వరమూ నమ్మటానికి లేదు” కరోనా మహమ్మారి మానవ జీవితంపైన,ముఖ్యంగా మానవ సంబంధాలపైన చూపిన తీవ్ర ప్రభావాన్ని అత్యంత సంక్షిప్తంగా, కానీ గాఢమైన భావవ్యక్తీకరణతో ఆవిష్కరిస్తాయి.

సహజంగా స్నేహం,ప్రేమ, ఆప్యాయత వంటి మానవీయ విలువలు సామాజిక జీవనానికి మూలాధారాలు. అయితే, మహమ్మారి కాలంలో అవే భయానికి, అనుమానానికి సంకేతాలుగా పరిణమించడం కాలం సృష్టించిన విషాదకరమైన వైరుధ్యాన్ని సూచిస్తుంది.మానవ సంబంధాల సౌందర్యాన్ని,భయం ఆక్రమించిన దుస్థితిని కవి ఈ పంక్తుల ద్వారా హృద్యంగా చిత్రించాడు.

అంతేకాక, కరచాలనం, కౌగిలింత వంటి ఆప్యాయతా వ్యక్తీకరణలు అంటువ్యాధి వ్యాప్తికి కారణమవుతాయనే పరిస్థితి ఏర్పడటంతో,మనిషి తన భావాలను సహజంగా వ్యక్తపరచలేని మానసిక సంక్షోభంలోకి నెట్టివేయబడ్డాడు. భౌతిక దూరం కేవలం శారీరక పరిమితిగా కాకుండా, భావోద్వేగ సంబంధాల మధ్య ఏర్పడిన అంతరానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఈ విధంగా మహమ్మారి మానవీయ స్పర్శకే నిషేధాన్ని విధించిన విషాద వాస్తవాన్ని కవి ప్రతీకాత్మకంగా ఆవిష్కరించాడు.

“జలుబూ జ్వరమూ నమ్మటానికి లేదు” అనే పంక్తిలో కవి సాధారణ అనారోగ్య లక్షణాలకే కొత్త అర్థాన్ని ఆపాదించారు. ఒకప్పుడు స్వల్ప అస్వస్థతకు సంకేతాలుగా భావించిన జలుబు, జ్వరం కరోనా కాలంలో ప్రాణభయానికి చిహ్నాలుగా మారాయి. ఫలితంగా మనిషి తన శరీరాన్నే అనుమానంతో చూసే స్థితికి చేరుకున్నాడు.ఈ పంక్తి మహమ్మారి సృష్టించిన అభద్రతాభావాన్ని, అనిశ్చితిని, మానసిక ఆందోళనను అత్యంత ప్రభావవంతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

ఈ విధంగా ఈ పంక్తులు కేవలం మహమ్మారి పరిస్థితులను వర్ణించడమే కాకుండా, భయం మానవీయ విలువలను ఎలా క్షీణింపజేసిందో,విశ్వాసం స్థానంలో అనుమానం, ఆప్యాయత స్థానంలో దూరం,సహజ జీవనం స్థానంలో అభద్రత ఎలా స్థిరపడిందో గాఢమైన, సామాజిక చైతన్యంతో ఆవిష్కరిస్తాయి.సంక్షిప్తమైన పదబంధాల ద్వారా విశాలమైన సామాజిక వాస్తవాన్ని ప్రతిఫలింపజేయడంలో కవి తన కవితా శిల్పాన్ని సమర్థంగా ప్రదర్శించారు.

“తాళమొక్కటే శరణ్యం/లాక్‌డౌన్  తప్ప దారి లేదు” అనే పంక్తుల్లో ఇంటి తలుపు వేసుకొని ఉండటమే సరైన రక్షణగా మారిన పరిస్థితిని కవి ప్రతీకాత్మకంగా వ్యక్తీకరిస్తాడు. సాధారణంగా తలుపులు మనిషిని ప్రపంచంతో కలిపే సాధనాలుగా ఉంటాయి .కానీ ఇక్కడ అవే ప్రపంచం నుంచి వేరు చేసే రక్షణ కవచాలుగా మారాయి. ఈ విరుద్ధ పరిస్థితి మహమ్మారి తీవ్రతను స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది. వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి సమర్థమైన మందులు లేదా చికిత్సలు లేని విపత్కర సమయంలో, ఇళ్లకు తాళాలు వేసుకుని ఇంట్లోనే క్వారంటైన్ లో ఉండటమే రక్షణకు సరైన మార్గమైంది.స్వేచ్ఛగా సంచరించే మనిషిని ఒక తాళం,లాక్‌డౌన్  అనే వ్యవస్థ ఎలా పరిమితం చేసిందో ఈ పంక్తులు సూచిస్తున్నాయి. తద్వారా మహమ్మారి మానవ జీవితంపై చూపిన తీవ్ర ప్రభావాన్ని కవి హృద్యంగా ఆవిష్కరించాడు.

“పరిశ్రమలకు లాకౌట్ తెలుసు/ పార్లమెంట్ లో వాకౌట్ తెలుసు/ ఇప్పుడు దేశాలకు దేశాలే లాక్‌డౌన్” అనే పంక్తులలో కవి లాకౌట్, వాకౌట్, లాక్‌డౌన్  అనే పదాల పునరావృతం ద్వారా శైలీ సౌందర్యాన్ని సృష్టించాడు. గతంలో లాకౌట్ అనేది పరిశ్రమలకు, వాకౌట్ రాజకీయ వ్యవస్థకు మాత్రమే పరిమితమైన పదాలు. అయితే కరోనా కాలంలో లాక్‌డౌన్  అనే పదం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజల జీవనాన్ని నియంత్రించిన వాస్తవంగా మారిందని కవి చమత్కారంతో కూడిన వ్యంగ్య ధోరణిలో వ్యక్తీకరించాడు.

వ్యక్తిగత లేదా సంస్థాగత స్థాయి నుంచి ప్రపంచ స్థాయికి విస్తరించిన కరోనా సంక్షోభాన్ని ఈ పోలిక అత్యంత ప్రభావవంతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.సమాజానికి ఇప్పటికే పరిచయమైన లాకౌట్, వాకౌట్ వంటి పదాలను ఆధారంగా తీసుకొని,కొత్తగా వచ్చిన లాక్‌డౌన్  తీవ్రతను కవి స్పష్టంగా తెలియజేశాడు. యాజమాన్యం – కార్మిక వివాదాల కారణంగా పరిశ్రమలు మూతపడటం లాకౌట్ అయితే, రాజకీయ నిరసనగా సభల నుంచి బయటకు వెళ్లడం వాకౌట్. కానీ కరోనా సమయంలో ఎలాంటి యుద్ధం లేకుండానే,కంటికి కనిపించని శత్రువైన వైరస్ కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజాజీవనం,ఆర్థిక వ్యవస్థలు, రవాణా,విద్య తదితర రంగాలన్నీ స్తంభించిపోయాయి.ఈ నేపథ్యంలో లాక్‌డౌన్  అనేది మానవ చరిత్రలోనే ఒక అపూర్వమైన, భయానకమైన విపత్తుకు ప్రతీకగా నిలిచిందని కవి చమత్కారంతో పాటు లోతైన భావవ్యక్తీకరణతో ఆవిష్కరించాడు.

“మనిషి నుంచి మనిషి దూరం మాత్రమేనా/రాష్ట్రం నుంచి రాష్ట్రం దూరం/దేశం నుంచి దేశం దూరం” అనే పంక్తులు మహమ్మారి ప్రభావం వ్యక్తుల మధ్య భౌతిక దూరానికే పరిమితం కాలేదని,అది రాష్ట్రాల మధ్య,దేశాల మధ్య కూడా రాకపోకలను నిలిపివేసి ప్రపంచాన్నే విభజించిన పరిస్థితిని సూచిస్తున్నాయి. ఇక్కడ “దూరం”అనే పదం భౌతిక దూరానికే పరిమితం కాకుండా, సామాజిక,ఆర్థిక,రాజకీయ వేర్పాట్లకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. కరోనా కాలంలో భయాందోళనల కారణంగా మానవ సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. దేశాల మధ్య ప్రయాణాలు నిలిచిపోయాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సామాజిక ఒంటరితనం,ఆర్థిక మాంద్యం, రాజకీయ స్తబ్దత వంటి పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి.ఈ భావాలను కవి పదాల పునరావృతం, ప్రతీకాత్మకత,వ్యంగ్యం,విరుద్ధ భావాల సమన్వయం వంటి శిల్ప పద్దతుల ద్వారా కళాత్మకంగాను, ప్రభావవంతంగాను ఆవిష్కరించాడు.

ఈ కవితలో మహమ్మారి కాలపు చారిత్రక అనుభవాన్ని మాత్రమే కాకుండా,సంక్షోభ సమయంలో మానవ జీవితం ఎంత సులభంగా మారిపోతుందో ఆలోచింపజేసే లాక్‌డౌన్  కాలపు సామాజిక ప్రతీకను కవి ఆవిష్కరించాడు. కరోనా మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన సామాజిక, మానసిక,తాత్విక పరిణామాలను అత్యంత సరళమైన భాషలో,గాఢమైన భావవ్యక్తీకరణతో చిత్రించాడు.

సామాజిక దూరం (Social Distancing):

సామాజిక దూరం మొదట ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య పాటించాల్సిన నియమంగా ప్రారంభమైనప్పటికీ,అది క్రమంగా కుటుంబాలు,ప్రాంతాలు, రాష్ట్రాలు, దేశాల మధ్య కూడా విస్తరించింది. అంతర్జాతీయ విమాన సర్వీసులు నిలిచిపోవడం, సరిహద్దులు మూసివేయడం,ప్రపంచవ్యాప్తంగా మనుషులు తమ తమ ప్రాంతాలకే పరిమితమవడం వంటి పరిస్థితులను కవి ప్రశ్నాత్మకంగా చిత్రించాడు. గ్లోబలైజేషన్ వల్ల ఒక కుటుంబంలా మారిన ప్రపంచం ఒక్కసారిగా ముక్కలై, ఎక్కడికక్కడ ఐసోలేట్ అయిపోయిన తాత్విక సత్యాన్ని ఈ కవిత ప్రతిబింబిస్తుంది.

కవితా శిల్పం:

ఈ కవిత సరళంగా అనిపించినప్పటికీ, అందులో శబ్దార్థ చమత్కారం, భావగాంభీర్యం దాగి ఉన్నాయి. పదాల కూర్పు శ్రావ్యంగా ఉండి కవితకు చక్కని లయను అందించింది.ఒక పంక్తి ముగిసిన చోటు నుంచే మరొకపంక్తి ప్రారంభమయ్యే శిల్పపద్దతి ద్వారా వ్యక్తి నుంచి రాష్ట్రం,దేశం వరకు విస్తరించిన సంక్షోభాన్ని కవి ప్రభావవంతంగా ఆవిష్కరించాడు. లాకౌట్,వాకౌట్ వంటి సాధారణ పదాలను ప్రతీకాత్మకంగా వినియోగించి, ‘లాక్‌డౌన్’ అనే అసాధారణ ప్రపంచ అనుభవాన్ని కవి కళాత్మకంగా ఆవిష్కరించాడు.

భాషా వైశిష్ట్యం (Simplicity):

ఈ కవితలో గ్రాంథిక పదాలు, క్లిష్టమైన సంస్కృత సమాసాలు కనిపించవు.”జలుబు”,”జ్వరం,” “తాళం” వంటి నిత్యజీవిత పదాలతోనే కవి అసాధారణ పరిస్థితిని చిత్రించారు. అందువల్ల ఈ కవిత సామాన్య పాఠకునికి సులభంగా అర్థమవుతుంది.

ఆధునిక పద ప్రయోగం (Contemporary Diction): కరోనా కాలంలో విస్తృతంగా వినిపించిన “లాక్‌డౌన్”, “లాకౌట్”, “వాకౌట్” వంటి ఆంగ్ల పదాలను కవి కవితాత్మకంగా వినియోగించారు. ఈ పదప్రయోగం కవితకు సమకాలీనతను, వాస్తవికతను అందించింది.

ప్రశ్నాత్మక శైలి (Interrogative Style):

“మనిషి నుంచి మనిషి దూరం మాత్రమేనా” అనే ప్రశ్న ద్వారా కవి పాఠకుడిని లోతుగా ఆలోచింపజేస్తారు.ఈ ప్రశ్న భౌతిక దూరాన్నే కాకుండా, మానవ సంబంధాల మధ్య ఏర్పడిన మానసిక, భావోద్వేగ దూరాన్ని కూడా సూచిస్తుంది‌. తద్వారా, కరోనా కాలంలో పాటించాల్సిన భౌతిక దూరం క్రమంగా మనుషుల మధ్య అనుబంధాలకూ దూరాన్ని సృష్టించిందనే అంతర్లీన భావాన్ని కవి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.‌

కవితా వస్తువు (Theme):

ఈ కవిత ప్రధాన వస్తువు ఐసోలేషన్ (ఏకాంతం), నిస్సహాయత,మానవ సంబంధాల విచ్ఛిన్నత. సాధారణంగా విపత్తులు వచ్చినప్పుడు మనుషులు ఒకరికొకరు అండగా నిలుస్తారు. కానీ కరోనా మహమ్మారి మాత్రం వారిని పరస్పరం దూరం చేసింది. కరోనా వల్ల ఏర్పడిన ఈ మానసిక, సామాజిక ఒంటరితనమే ఈ కవిత ప్రధాన ఇతివృత్తం.మహమ్మారి కారణంగా మనుషుల మధ్య ఏర్పడిన దూరాన్ని,సంబంధాల బలహీనతను కవి హృద్యంగా చిత్రించారు.

బాధవ్యక్తీకరణ (Expression of Emotion):

“జలుబూ జ్వరమూ నమ్మటానికి లేదు” అనే పంక్తి అప్పటి సమాజంలో నెలకొన్న భయం, అపనమ్మకం, అనిశ్చితిని ప్రతిబింబిస్తుంది. సాధారణ అనారోగ్యాన్ని కూడా ప్రాణాంతక ప్రమాదంగా భావించాల్సిన పరిస్థితిని కవి హృద్యంగా చిత్రించాడు.స్నేహాం, ప్రేమ, ఆప్యాయతలను కూడా స్వేచ్ఛగా వ్యక్తపరచలేని మానవుని ఆవేదన ఈ కవితలో స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతుంది.

శబ్దార్థ చమత్కారం:

“లాకౌట్”, “వాకౌట్”,”లాక్‌డౌన్” అనే పదాల శబ్దసామ్యాన్ని కవి చక్కగా ఉపయోగించాడు. పరిశ్రమలు, రాజకీయాలకు సంబంధించిన పదాలతో పోల్చి ప్రపంచాన్ని స్తంభింప చేసిన లాక్‌డౌన్ అనే పదాన్ని మరింత బలంగా తెలియజేశారు.

అలాగే “తాళమొక్కటే శరణ్యం” అనే పంక్తిలో ఇంటి తలుపులకు వేసే తాళం, దేశాల సరిహద్దులు మూసివేయడం అనే రెండు అర్థాలను ధ్వనింపజేసి పదచాతుర్యాన్ని ప్రదర్శించారు.

తాత్విక దృష్టి (Philosophical Perspective):

ఈ కవిత కేవలం కరోనా కాలపు పరిస్థితులను మాత్రమే చిత్రించదు. ప్రకృతి ముందు మానవుని నిస్సహాయతను,గ్లోబలైజేషన్ వల్ల ఒకటిగా మారిన ప్రపంచం ఒక్కసారిగా విడిపోయిన వాస్తవాన్ని కూడా తెలియజేస్తుంది. అందువల్ల ఈ కవిత ఒక సామాజిక ప్రతీక మాత్రమే కాకుండా,మానవ నాగరికతపై లోతైన తాత్విక వ్యాఖ్యగా కూడా నిలుస్తుంది.

మొత్తంగా, ఈ కవిత మహమ్మారి కాలపు సామాజిక, మానసిక, తాత్విక వాస్తవాలను సంక్షిప్తంగా, ప్రభావవంతంగా ప్రతిబింబించిన ఉత్తమ ఆధునిక వచన కవిత. సరళమైన భాష, ఆధునిక పదప్రయోగం, శబ్దార్థ చమత్కారం, ప్రశ్నాత్మక శైలి,మానవీయ విలువల పట్ల ఆవేదన వంటి లక్షణాలు ఈ కవితను విశిష్టమైన ఆధునిక కవితగా నిలబెడతాయి.

“ఎయిర్ వేలు రైలువేలు రోడ్డువేలు/సీవేలు స్కైవేలు/ ఏ వేలూ లేవు/వేలు లేని వేళ/ వేళ కాని వేళ” అనే పంక్తుల్లో ప్రపంచాన్ని అనుసంధానించే అన్ని రవాణా మార్గాలు ఒక్కసారిగా నిలిచిపోయిన దృశ్యం కనిపిస్తుంది. ఆధునిక నాగరికతకు ప్రతీకలైన విమానాలు, రైళ్లు, రహదారులు, సముద్ర మార్గాలు అన్నీ మూగబోయిన పరిస్థితిని కవి “ఏ వేలూ లేవు” అనే ఒక్క పంక్తితో అత్యంత శక్తివంతంగా వ్యక్తీకరించాడు,ఇది ప్రపంచ స్తబ్దతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

“వేలు లేని వేళ/వేళ కాని వేళ/అనే పంక్తుల్లో శబ్ద చమత్కారం (Word Play) కనిపిస్తుంది. ‘వేలు’ (Ways/మార్గాలు) మరియు ‘వేళ’ (సమయం) అనే పదాల ప్రయోగం ద్వారా మహమ్మారి వల్ల కాలం ఎలా తారుమారైందో కవి అద్భుతంగా వ్యక్తీకరించాడు.

ఇది సాధారణ కాలం కాదని, చరిత్రలో నిలిచిపోయే అసాధారణ సమయమని సూచించాడు. మానవాళి ఎంతో గర్వంగా చెప్పుకునే రవాణా మార్గాలైన Airways, Railways, Roadways, seaways ఏవీ ఆ మృత్యుకాలంలో ప్రాణాలను కాపాడలేకపోయాయి. “వేలు లేని వేళ” అంటే దారిలేని సమయం. “వేళ కాని వేళ” అంటే అకాల మరణాల కాలం అని కవి పద చమత్కారంతో తెలియజేశాడు.

ఆధునిక సాంకేతికత కూడా విపత్తు ముందు ఎంత పరిమితమైందో ఈ పంక్తులు తెలియజేస్తాయి.

“వేల శవాలు కుప్పబడతాయి/ మోసేవాళ్ళు లేరు/తీసేవాళ్ళు లేరు/ఏడ్చేవాళ్ళు లేరు” అనే పంక్తులు మహమ్మారి యొక్క అత్యంత విషాదకర దృశ్యాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తాయి. మరణించిన వారిని మోసేందుకు బంధువులు లేకపోవడం, అంత్యక్రియలకు హాజరయ్యే అవకాశం లేకపోవడం,కన్నీరు పెట్టుకొనే అవకాశం కూడా దూరమవడం – ఇవన్నీ మానవ సంబంధాలపై మహమ్మారి మిగిల్చిన గాయాన్ని తెలియజేస్తాయి.

“లేరు” అనే పదం పునరావృతం ద్వారా ఒంటరితనం,నిస్సహాయత మరింత గాఢంగా వ్యక్తమయ్యాయి. ఏ దేశ సంస్కృతిలోనైనా మరణించిన వ్యక్తి అంతిమయాత్రలో బంధువులు, స్నేహితులు పాల్గొని అంత్యక్రియలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీ. కానీ కరోనా కాలంలో ఆ సంప్రదాయం కొనసాగలేకపోయింది. వ్యాధి వ్యాప్తి భయంతో, ప్రభుత్వ ఆంక్షల కారణంగా అత్యంత సన్నిహితులే తమ సొంతవారి శవాలను తాకడానికి వెనుకాడిన పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. శవాన్ని మోసేవారు, కన్నీరు కార్చేవారు కూడా లేని ఆ ఒంటరితనాన్ని, ఈ పంక్తులు హృదయవిదారకంగా ఆవిష్కరిస్తాయి.

“మునిసిపాలిటీ సిబ్బందికి మొక్కాలె/ట్రక్కుల్లో తీసుకెళ్లి/ టోకున కాలుస్తారు” అనే పంక్తుల్లో కవి మహమ్మారి సమయంలో తమ ప్రాణాలను సైతం పణంగా పెట్టి సేవ చేసిన మున్సిపల్ కార్మికుల పట్ల కవి కృతజ్ఞతాభావాన్ని వ్యక్తం చేశాడు. అదే సమయంలో మరణించిన వారికి వ్యక్తిగత గౌరవంతో జరగాల్సిన అంత్యక్రియలు సామూహికంగా నిర్వహించాల్సి వచ్చిన దారుణ పరిస్థితిని నమోదు చేశాడు. సొంత కుటుంబ సభ్యులు కూడా దూరంగా నిలిచిన సందర్భాల్లో మున్సిపల్ కార్మికులు చేసిన సేవలు అపూర్వమైనవి. అందుకే వారికి నమస్కరించాలని కవి గౌరవంతో పేర్కొన్నాడు. శవాలను విడివిడిగా కాకుండా ట్రక్కుల్లో తీసుకెళ్లి సామూహికంగా దహనం చేయాల్సి రావడం ఆ కాలపు విషాదాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

“మంటల్లోంచి లేచే మూకుమ్మడి కమరువాసన/జాలి జాలిగా గాలిలో కలిసిపోతుంది” అనే పంక్తులు కరుణరసంతో నిండినవి. “జాలి జాలిగా” అనే పదప్రయోగం ద్వారా కవి గాలినే సానుభూతి వ్యక్తం చేసే సాక్షిగా నిలబెట్టాడు. ప్రకృతి కూడా మానవ దుఃఖంలో భాగస్వామిగా మారినట్లు ఈ భావన సూచిస్తుంది. ఒకేసారి అనేక శవాలు దహనం కావడంతో ఏర్పడిన కమురువాసన ఆ కాలపు విషాద తీవ్రతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.ఆ వాసన కూడా గాలిలో కలిసిపోవడం ద్వారా ప్రకృతి కూడా మానవ వేదనను అనుభవిస్తున్నట్లు కవి ఊహించాడు.

“గాలికి మొక్కాలె/గాలి వైరస్ ను త్యజించింది/వైరస్ కు గాలి ఊపిరి పొయ్యలేదు” అనే పంక్తుల్లో కవి ప్రకృతిని మానవీకరించాడు (Personification). గాలిని జీవరక్షక శక్తిగా చిత్రిస్తూ, అది జీవాన్ని నిలబెట్టేదే గానీ మరణానికి తోడ్పడేదిగా కాదని కవితాత్మకంగా చెప్పాడు. ఇది శాస్త్రీయ ప్రకటన కాదు; కవి ఆశావాదాన్ని ప్రతిబింబించే కవితాత్మక భావన. ఇక్కడ గాలి జీవానికి, వైరస్ మరణానికి ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి.

ఈ పంక్తులలో “లేరు”, “వేలు”, “వేళ” వంటి పదాల పునరావృతం భావతీవ్రతను పెంచింది.

“వేలు – వేళ,” “జాలి జాలిగా” వంటి శబ్ద చమత్కారాలు కవితకు లయను, సౌందర్యాన్ని చేకూర్చాయి.గాలికి మానవ లక్షణాలను ఆపాదించడం ద్వారా మానవీకరణ అలంకారం విజయవంతంగా ప్రయోగించబడింది. మొత్తంగా ఈ పంక్తులలో కరుణరసమే ప్రధానంగా ప్రవహిస్తూ పాఠకుడిని భావోద్వేగానికి గురిచేస్తుంది.

ఈ కవిత కరోనా మహమ్మారి సమయంలో సంభవించిన మానవీయ విషాదాన్ని మాత్రమే కాకుండా, నాగరికత ఎంత బలహీనంగా మారిందో, అయినప్పటికీ సేవా భావంతో నిలిచిన మున్సిపల్ కార్మికుల గొప్పతనాన్ని, అలాగే ప్రకృతి పట్ల కవితలో వ్యక్తమైన విశ్వాసాన్ని సాహిత్యాత్మకంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ఈ భావాల సమన్వయం కవితను శక్తివంతమైన సామాజిక కవితగా నిలబెడుతుంది.

కవి ఈ కవితలో ఆశావాదాన్ని, తాత్వికతను కూడా జోడించాడు. మహమ్మారి కాలంలో గాలి పట్ల భయాలు ఉన్నప్పటికీ,చివరకు ప్రకృతి జీవనానికి ఆధారం అనే విశ్వాసాన్ని వ్యక్తం చేశాడు. గాలి ఎల్లప్పుడూ జీవకోటికి ఊపిరినిచ్చేదే తప్ప, మరణానికి ప్రతీకగా నిలవదని కవితాత్మకంగా సూచించాడు.

ఈ కవిత ఆధునిక వచన కవితా శైలిలో సాగింది. “ఎయిర్ వేలు, రైలువేలు,రోడ్డువేలు, సీవేలు, స్కైవేలు వంటి ఆంగ్ల పదాలను తెలుగులో సహజంగా మేళవిస్తూ, వాటిని “వేళ” అనే పదంతో అనుసంధానించడం కవి పదచాతుర్యానికి నిదర్శనం.

అలంకరాల వెనుక దాక్కోకుండా, “టోకున కాలుస్తారు”, “కమురువాసన” వంటి పదాల ద్వారా సమాజంలోని కఠోర వాస్తవాన్ని యథాతథంగా చిత్రించడం ఈ కవితలోని వాస్తవికత(Realism)కు ఉదాహరణ.

ఈ కవిత కోవిడ్ మహమ్మారి కాలం నాటి సామాజిక విషాదానికి, మానవ నిస్సహాయతకు నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది. మరణ భయానకతను చిత్రిస్తూనే, నిస్వార్ధంగా సేవచేసిన మున్సిపల్ కార్మికులకూ, జీవదాత అయిన ప్రకృతికీ కృతజ్ఞతలు తెలియజేయడం ద్వారా కవి తన సామాజిక స్పృహను చాటుకున్నాడు.

ఈ కవితలో బీభత్సరసం, కరుణరసం రెండూ బలంగా వ్యక్తమవుతాయి. శవాల కుప్పలు, సామూహిక దహనాలు, ఒంటరితనం వంటి దృశ్యాలు బీభత్సరసాన్ని రేకెత్తిస్తే, బంధువుల లేమి,ఏడ్చేవారు కూడా లేకపోవడం వంటి అంశాలు కరుణరసాన్ని హృదయానికి చేరుస్తాయి.అయితే కవి అక్కడే ఆగిపోకుండా, మునిసిపల్ కార్మికుల సేవాభావాన్ని, ప్రకృతి పట్ల కవితలో వ్యక్తమైన విశ్వాసాన్ని, గాలి జీవదాయక శక్తి అనే భావనను ప్రతిపాదిస్తూ ఈ రెండు రసాలను అధిగమిస్తాడు.

అందువల్ల ఈ కవితలో కవి బీభత్సం, కరుణలను మాత్రమే చిత్రించకుండా,వాటిని అధిగమించి మానవీయత, సేవాభావం, ఆశావాదం వైపు పాఠకుడిని నడిపిస్తాడని చెప్పవచ్చు.

“రెండువందల దేశాలు/ రేయింబవళ్ళు రెప్పవాల్చవు” అనే పంక్తుల ద్వారా మహమ్మారి ఒక్క దేశానికో, ఒక ఖండానికో పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచమంతటినీ ఒకేసారి అప్రమత్త స్థితిలోకి నెట్టివేసిన వాస్తవాన్ని కవి ఆవిష్కరిస్తాడు. “రెప్పవాల్చవు” అనే ప్రయోగం అతిశయోక్తితో కూడిన రూపకం. ఇది కేవలం నిద్రపోకపోవడాన్ని మాత్రమే కాకుండా, నిరంతర ఆందోళన, అప్రమత్తత, భయం వంటి మానసిక స్థితులను సూచిస్తుంది. కరోనా మహమ్మారి ప్రపంచంలోని దాదాపు రెండు వందల దేశాలను ఒకేసారి కుదిపివేసింది. ఆ దేశాల ప్రజలు, ప్రభుత్వాలు, వైద్య వ్యవస్థలు కంటిమీద కునుకు లేకుండా వైరస్ తో యుద్ధం చేశాయి.

వ్యక్తిగత ప్రాణాలకు ముప్పు ఉన్నప్పటికీ, వైద్యులు, నర్సులు, ఇతర ఆరోగ్య సిబ్బంది వైరస్ బారిన పడకుండా తమను తాము రక్షించుకోవడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన వ్యక్తిగత రక్షణ పరికరాల సమహారమైన (PPE -Personal Protective Equipment) కిట్లు ధరించి విధులు నిర్వహించారు. పిపిఇ (PPE) కిట్లు రక్షణ దుస్తులు, మాస్క్,చేతి తొడుగులు, ముఖ కవచం, తల కవర్, షూ కవర్లు వంటి వ్యక్తిగత రక్షణ పరికరాల సమాహారం. ఈ రక్షణ దుస్తులు ధరించడం వల్ల ఊపిరి సరిగా ఆడకపోవడం, తీవ్ర అసౌకర్యం కలిగినా వారు తమ సేవలను ఆపలేదు. వైరస్ తమకు సోకవచ్చనే ప్రమాదం తెలిసినా వారు వెనుకడుగు వేయకుండా, ప్రతిక్షణం మృత్యువుతో పోరాడుతూ రోగులకు సేవలందించారు. ఆ వైద్య సిబ్బంది త్యాగానికి సమాజం తలవంచి నమస్కరించాలి. అందుకే కవి “మొక్కాలె” అనే పదప్రయోగం ద్వారా వారి సేవలను గౌరవిస్తూ సామాజిక స్పృహతో కూడిన సందేశాన్ని అందించారు.

“ఆసుపత్రులు ప్రాణాలు అరిచేతిలో పెట్టుకొని/హడావుడి పడతాయి” అనే పంక్తుల్లో కవి మానవీకరణ (Personification) అలంకారాన్ని సమర్థంగా వినియోగించాడు. వాస్తవానికి ప్రాణాలను అరిచేతిలో పెట్టుకుని సేవలందించేది వైద్య సిబ్బందే. అయితే “ఆసుపత్రులు” అనే పదం ద్వారా మొత్తం వైద్య వ్యవస్థకు జీవం పోసి చిత్రించాడు. “అరిచేతిలో ప్రాణం పెట్టుకోవడం” అనే జాతీయం ప్రాణాపాయాన్ని లెక్కచేయకుండా సేవ చేయడాన్ని సూచిస్తుంది.

“పరీక్ష పరికరాలు లేకపోయినా/ వ్యాధి బోధపడకపోయినా/ మందులు తేలకపోయినా” అనే పంక్తులు కరోనా ప్రారంభ దశలో నెలకొన్న అనిశ్చితిని, దుర్భర పరిస్థితులను ప్రతిబింబిస్తాయి. పరీక్ష పరికరాల కొరత, వ్యాధి స్వభావంపై స్పష్టత లేకపోవడం, సమర్థమైన మందులు అందుబాటులో లేకపోవడం వంటి సమస్యలను కవి వరుసగా పేర్కొన్నాడు.ఈ త్రిపద నిర్మాణం సంక్షోభ తీవ్రతను మరింత బలంగా పాఠకుడికి అనుభూతి చెందేలా చేస్తుంది.

“ఆయుసు పొయ్యటానికి/ అనుభవమంతా వడబోస్తున్న చికిత్స/సాహసం” అనే పంక్తులు ఈ భాగానికి పరాకాష్ఠగా నిలుస్తాయి. శాస్త్రీయ పరిష్కారాలు పూర్తిగా అందుబాటులో లేకపోయినా, వైద్యులు తమ అనుభవాన్ని, విజ్ఞానాన్ని, ధైర్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ప్రతి రోగి ప్రాణాన్ని కాపాడేందుకు శక్తివంచన లేకుండా కృషి చేశారని కవి హృద్యంగా చిత్రించాడు. “అనుభవమంతా వడబోస్తున్న చికిత్స” అనే రూపకం అత్యంత ప్రభావవంతమైనది. రైతు ధాన్యాన్ని వడబోసినట్లు, వైద్యులు తమ అనుభవమంతా రోగి ప్రాణ రక్షణ కోసం ధారపోసి, ప్రతి సాధ్యమైన మార్గాన్ని అన్వేషించారని ఈ రూపకం సూచిస్తుంది. చివరగా “సాహసం” అనే ఒక్క పదంతో వైద్యుల సేవా త్యాగాన్ని కవి నిర్వచించాడు. అది కేవలం వైద్యం కాదు; మానవాళి కోసం చేసిన ధైర్య సాహసాల యజ్ఞం.

కవితా శిల్పం:

మానవీకరణ (Personification):

ఆసుపత్రులను సజీవ పాత్రలుగా చిత్రించడం.

రూపకం (Metaphor):

“రెప్ప వాల్చవు”,”అరిచేతిలో ప్రాణాలు”, “అనుభవమంతా వడబోస్తున్న చికిత్స” వంటి ప్రయోగాలు భావవ్యక్తీకరణను తీర్చిదిద్దాయి.

త్రిపద పునరుక్తి:

“పరీక్ష పరికరాలు లేకపోయినా”,”వ్యాధి బోధపడకపోయినా”, “మందులు తేలకపోయినా” అనే వరుస నిర్మాణం సంక్షోభ తీవ్రతను ఉద్ధృతం చేసింది.

వీరరసం – కరుణరసం సమన్వయం:

ఒకవైపు ప్రాణాపాయ పరిస్థితులపై కరుణరసం,మరోవైపు వైద్యుల ధైర్యసాహసాలపై వీరరసం సమన్వయమై ఉన్నాయి.

వాస్తవికత (Realism):

పరీక్ష పరికరాల కొరత, మందుల లేమి వంటి కరోనా కాలపు వాస్తవాలను యథార్థంగా చిత్రించడం వల్ల ఈ కవితకు చారిత్రక ప్రాధాన్యం లభించింది.

కృతజ్ఞతా భావం (Gratitude):

సమాజం కోసం ప్రాణాలకు తెగించి సేవ చేసిన వైద్యులను గౌరవించాలి, వారిని “మొక్కాలె” అనే పదం ద్వారా కవి అద్భుతంగా వ్యక్తీకరించాడు.

కవితా వస్తువు:

ఈ కవితా పంక్తుల ప్రధాన ఇతివృత్తం వైద్యుల సాహసం,సేవాభావం, మానవజాతి మనుగడ కోసం వారు సాగించిన పోరాటం, శతృవు ఎవరో స్పష్టంగా తెలియని పరిస్థితి, చికిత్సా మార్గాలు పూర్తిగా అందుబాటులో లేని సందర్భంలో కూడా మానవత్వాన్ని ఆయుధంగా చేసుకుని వైద్యులు చేసిన పోరాటాన్ని కవి వీరోచితంగా చిత్రించాడు.

ఈ కవితా పంక్తులు కరోనా మహమ్మారి కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెలకొన్న వైద్య అత్యవసర పరిస్థితిని,వైద్యులు మరియు ఇతర ఆరోగ్య సిబ్బంది అందించిన నిరుపమాన సేవలను హృద్యంగా ఆవిష్కరిస్తాయి. కవి సంఘటనలను వర్ణించడానికి పరిమితం కాకుండా, ఆ కాలపు భయం, అనిశ్చితి, ఆశ, ధైర్యం, మానవత్వం వంటి భావాలను కవిత్వంలో నిక్షిప్తం చేశాడు. రూపకం, మానవీకరణ, జాతీయ ప్రయోగం, త్రిపద పునరుక్తి వంటి శిల్పాంశాల సమన్వయంతో కవి వైద్యుల సేవను మానవతా యజ్ఞస్థాయికి చేర్చి,వారి త్యాగాన్ని గొప్పగా ఆవిష్కరించాడు. అందువల్ల ఈ కవిత కోవిడ్ -19 కాలానికి సంబంధించిన చారిత్రక సాక్ష్యంగానే కాక, విపత్కాలంలో మానవ సేవ, త్యాగం, ధైర్యసాహసాల గొప్పతనాన్ని చిరస్థాయిగా నమోదు చేసిన అక్షర నివాళిగా నిలుస్తుంది.

“బహుశా మనకు చాలా తెలుసు/ పట్టలేనన్ని పట్టాలుండవచ్చు/ అవసరంలేని చిట్టాలెన్నో తెలిసుండవచ్చు” అనే పంక్తుల్లో ఆధునిక మానవుని విజ్ఞాన గర్వాన్ని కవి ప్రశ్నిస్తున్నాడు. ఎన్నో విద్యలు, డిగ్రీలు, అపారమైన సమాచార సంపత్తి ఉన్నప్పటికీ, ప్రకృతి ముందు మనిషి ఎంత పరిమితుడో ఈ పంక్తులు గుర్తుచేస్తాయి. “పట్టాలు’,”చిట్టాలు”అనే పదాలు విద్య, డిగ్రీలు, సమాచారం, మేధో సంపత్తికి ప్రతీకలు.అయితే,ప్రకృతి విసిరిన సూక్ష్మ సవాలైన వైరస్ ను ఎదుర్కోవడంలో ఇవన్నీ తక్షణ ఉపశమనాన్ని కలిగించలేకపోయాయనే అంతర్లీన విమర్శ ఇందులో దాగి ఉంది.బాహ్య జ్ఞానం ఎంత విస్తరించినా, ఆత్మ జ్ఞానం, ప్రకృతి పట్ల సరైన అవగాహన లేకుంటే అది అసంపూర్ణమేనని కవి సూచించాడు.

“మన శరీరంలో ఏం జరుగుతుందో/మనమే తెలుసుకోలేం” అనే పంక్తులు గాఢమైన తాత్విక భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తాయి. అంతరిక్షాన్ని జయించిన మనిషి, తన శరీరంలోకి ప్రవేశించిన సూక్ష్మ వైరస్ ఉనికిని కూడా వెంటనే గుర్తించలేని నిస్సహాయ స్థితిలో ఉన్నాడని కవి వ్యంగ్యాత్మకంగా తెలియజేస్తాడు. ఇది మానవ అహంకారంపై చేసిన ‌సున్నితమైన విమర్శ. ప్రపంచాన్ని జయించిన విజ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ, తన శరీరంలో ఏమి జరుగుతుందో, దానికి సంబంధించిన రహస్యాలను పూర్తిగా తెలుసుకోలేకపోవడం ద్వారా మానవ మేధస్సు పరిమితిని కవి చక్కగా ఆవిష్కరించాడు.

“వారం దాకా బయటపడని వైరస్/ఎవరిని తొలుస్తున్నదో/ పరీక్షకు దొరకదు” అనే పంక్తులు వైరస్ అదృశ్య స్వభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.రోగ లక్షణాలు బయటపడక ముందే వైరస్ వ్యాపించడం, పరీక్షల ద్వారా కూడా రోగాన్ని వెంటనే గుర్తించలేని పరిస్థితిని కవి సంక్షిప్తంగా చిత్రించాడు. “తొలుస్తున్నది”అనే క్రియ వైరస్ కు సజీవత్వాన్ని ఆపాదిస్తూ,అదృశ్య శత్రువు అనే రూపకాన్ని సూచిస్తుందని భావించవచ్చు.

“ప్రజలకు ప్రాణ పరీక్ష/ ప్రభుత్వాలకు అగ్ని పరీక్ష” అనే పంక్తులు కవితలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన భావవ్యక్తీకరణను సూచిస్తాయి. ఇది ప్రజల మనుగడకు సంబంధించిన ప్రాణపరీక్ష అయితే, ప్రభుత్వాలకు తమ పాలనా సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకోవాల్సిన అగ్నిపరీక్షగా మారింది.ఒకే సమయంలో వ్యక్తి,సమాజం, పాలనా వ్యవస్థ అనే మూడు స్థాయిల్లో సంక్షోభం ఎలా నెలకొన్నదో కవి రెండు సమాంతర పదబంధాల ద్వారా సమర్థంగా వ్యక్తీకరించాడు.

“విదేశీ యాత్రికులదొక లెక్క/ రక్తబంధాలనాపుకోలేని/రాగజీవులదొక లెక్క/అవసరాలను అనునయించే వర్తకులదొక లెక్క/ గొలుసులుగా విస్తరించే విహారులదొక లెక్క” అనే పంక్తుల్లో వైరస్ వ్యాప్తి మార్గాలను సామాజిక కోణంలో విశ్లేషించాడు. విదేశీ ప్రయాణాలు, కుటుంబ – బంధుత్వ సంబంధాలు, వ్యాపార లావాదేవీలు, వినోద యాత్రలు – ఇవన్నీ ప్రపంచీకరణకు చిహ్నాలు.

అయితే, మహమ్మారి సమయంలో ఇవే వైరస్ వ్యాప్తికి మార్గాలుగా మారిన వాస్తవాన్ని కవి సూచించాడు.

“గొలుసులుగా విస్తరించే విహారులదొక లెక్క” అనే ప్రతీక వైరస్ సంక్రమణ గొలుసు (Chain of transmission) ను అత్యంత ప్రభావవంతంగా సూచిస్తుంది. అలాగే, “దొక లెక్క” అనే పదప్రయోగాన్ని పునరావృతం చేయడం ద్వారా మహమ్మారి వ్యాప్తి సందర్భంలో వివిధ వర్గాలు ఎదుర్కొన్న పరిస్థితులను, వాటి పాత్రలను కవి క్రమంగా ఆవిష్కరించాడు.

విదేశీ యాత్రికులు – వైరస్ ను విదేశాల నుంచి దేశంలోకి తీసుకువచ్చే అవకాశమున్న వర్గానికి ప్రతీక.

రాగజీవులు – కుటుంబ, బంధుత్వ, ప్రేమాభిమానాల కారణంగా పరస్పర సంపర్కాన్ని పూర్తిగా నివారించలేకపోయిన వర్గానికి ప్రతీక.

వర్తకులు – జీవనావసరాలు, వ్యాపార కార్యకలాపాల నిమిత్తం ప్రజలతో నిరంతరం సంబంధాలు కొనసాగించాల్సిన వర్గానికి ప్రతీక.

విహారులు – నిబంధనలను పట్టించుకోకుండా సంచరిస్తూ వైరస్ సంక్రమణ గొలుసు విస్తరించడానికి కారణమైన వర్గానికి ప్రతీక.

“దేశాల పెద్దన్నే చేతులెత్తేశాడు” అనే పంక్తి తీవ్ర వ్యంగ్యంతో కూడిన ప్రతీకాత్మక వ్యాఖ్య. ప్రపంచంలో అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాలు సైతం మహమ్మారి ముందు నిస్సహాయంగా నిలిచిన వాస్తవాన్ని కవి ఒక్క పంక్తిలోనే ఆవిష్కరించాడు. ఇక్కడ “దేశాల పెద్దన్న” అనేది ఒక నిర్దిష్ట దేశాన్ని మాత్రమే సూచించదు; ప్రపంచాధిపత్య భావనకు,అగ్రరాజ్య అధిపత్యానికి ప్రతీకగా కూడా అర్థమవుతుంది. అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, అపార ఆర్థిక శక్తి, సైనిక సామర్థ్యం కలిగిన దేశాలు సైతం ఒక సూక్ష్మ వైరస్ ముందు అసహాయంగా నిలవక తప్ప లేదనే చారిత్రక సత్యాన్ని ఈ పంక్తి సూచిస్తుంది.

శాస్త్ర సాంకేతిక ప్రగతి ఎంత ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్నప్పటికీ, ప్రకృతి విసిరిన సవాళ్ల ముందు మానవుడి పరిమితులను గుర్తుచేసే భావాన్ని కవి ఈ ప్రతీక ద్వారా సమర్థవంతంగా వ్యక్తీకరించాడు.

కవితా శిల్పం:

వ్యంగ్యం (Irony):

మానవుని విజ్ఞాన గర్వం, సాంకేతిక అహంకారంపై సూక్ష్మమైన విమర్శను కవి వ్యంగ్యాత్మకంగా వ్యక్తీకరించాడు.

ప్రతీకాత్మకత (Symbolism):

“పట్టాలు”, “చిట్టాలు”, “అగ్నిపరీక్ష”, “గొలుసులు”, “దేశాల పెద్దన్న” వంటి ప్రతీకలు కవితకు విశాలమైన భావపరిధిని, బహుళార్థవ్యాప్తిని కల్పించాయి.

రూపకం (Metaphor):

వైరస్ ను అదృశ్య శత్రువుగా, మానవ నాగరికతకు సవాలుగా రూపకాత్మకంగా చిత్రించాడు.

పునరుక్తి శైలి (Rhythmic Repetition):

“దొక లెక్క”అనే పదప్రయోగం కవితకు లయను అందించడంతో పాటు భావక్రమాన్ని బలపరిచింది‌.

సమకాలీన వాస్తవికత (Contemporary Realism):

ప్రపంచీకరణ,అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలు, సామాజిక సంబంధాలు, పాలనా వ్యవస్థలు ఎదుర్కొన్న సవాళ్ళను యథార్థంగా చిత్రించాడు.

తాత్విక దృష్టి (Philosophical vision):

మానవ జ్ఞానం ఎంత విస్తరించినా, ప్రకృతి ముందు అతని పరిమితి తప్పదనే సత్యాన్ని కవి ప్రతిపాదించాడు.

ఈ కవితా భాగం యొక్క ప్రధాన ఇతివృత్తం మానవ మేధస్సు పరిమితులు, ప్రపంచీకరణ ప్రభావం ప్రకృతి ముందు మానవ అహంకారపు పరిమితులను ఆవిష్కరించడం. ప్రపంచాన్ని జయించినట్లు భావించిన మనిషి, కంటికి కనిపించని ఒక సూక్ష్మ వైరస్ ముందు ఎంత నిస్సహాయుడయ్యాడో కవి తాత్త్విక దృష్టితో ఆవిష్కరించాడు. అందువల్ల ఈ కవిత కరోనా మహమ్మారిని కేవలం ఆరోగ్య సంక్షోభంగా మాత్రమే కాకుండా, మానవ నాగరికత, విజ్ఞానం, ప్రపంచీకరణ, పాలనా వ్యవస్థలు, మానవ విలువలను ఒకేసారి ప్రశ్నించిన చారిత్రక అనుభవంగా ప్రతిష్టిస్తుంది.

“మనుషులను విభజించే/ అనుభవమున్నా అది సరిపోదు/సరికొత్త విభజన/ప్రపంచం పాటించే శాస్త్రీయ విభజన” అనే పంక్తులు ఎంతో ఆలోచనాత్మకమైనవి. ఇంతవరకు మనుషులు కులం, మతం, జాతి, వర్గం, దేశం వంటి విభజనల ఆధారంగా జీవించారు. కానీ కరోనా కాలంలో వాటన్నింటినీ అధిగమించి, వైద్యశాస్త్రం ఆధారంగా ఏర్పడిన కొత్త వర్గీకరణ (Positive, Suspects, Contact) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమలులోకి వచ్చింది. ఈ విషయాన్నే కవి సూచిస్తున్నాడు. ఇది సామాజిక విమర్శతో కూడిన ప్రతీకాత్మక వ్యాఖ్య.మానవ చరిత్రలో మనుషులను విభజించడానికి ఎన్నో సాంప్రదాయ,సామాజిక, రాజకీయ కారణాలు ఉన్నప్పటికీ, కరోనా సృష్టించిన ఈ వర్గీకరణ వాటన్నింటికీ భిన్నమైనది. గతంలో సమాజానికి ఉన్న ఎలాంటి అనుభవాలూ దీనికి సరిపోవు. ప్రపంచమంతా ఒకే విధంగా అనుసరించిన శాస్త్రీయ వర్గీకరణ (Scientific Classification) ఇదేనని కవి స్పష్టం చేస్తున్నాడు.

“పాజిటివ్ ఎవరో/సస్పెక్ట్ ఎవరో/కాంటాక్ట్ ఎవరో” అనే పంక్తులు కరోనా కాలంలో ప్రతి వ్యక్తి ఒక వైద్య నిర్వచనంగా మారిపోయిన వాస్తవాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. వ్యక్తి వ్యక్తిత్వం కంటే అతని ఆరోగ్య స్థితికే ప్రాధాన్యం లభించిన పరిస్థితిని కవి సంక్షిప్తంగా, ఆలోచనాత్మకంగా వ్యక్తీకరించాడు. కరోనా వ్యాప్తి చెందిన సమయంలో Positive (వ్యాధిగ్రస్తులు), Suspects (అనుమానితులు), Contact (వ్యాధిగ్రస్తులను కలిసినవారు) అనే మూడు కొత్త వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి. వ్యాధి వ్యాప్తిని నియంత్రించి సమాజాన్ని రక్షించడంలో ఈ శాస్త్రీయ వర్గీకరణ ఎంత కీలకమైన పాత్ర పోషించిందో కవి యథార్థంగా నమోదు చేశాడు.

“పోలీస్ అలర్ట్/కంటైన్‌మెంట్ ఏరియా కఠినం/రెడ్ ఏరియా మరీ కఠినం/ఆరెంజ్ ఏరియా/గ్రీన్ ఏరియా” అనే పంక్తులు మహమ్మారి కాలంలో అమలైన పరిపాలనా వ్యవస్థను ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రమాద తీవ్రతను రంగుల ద్వారా సూచించే ప్రతీకాత్మక నిర్మాణాన్ని కవి సమర్థంగా వినియోగించాడు. ఈ రంగులు కేవలం ప్రాంతాల వర్గీకరణను మాత్రమే కాకుండా, ప్రజల భయం,ఆశ,నియంత్రణ స్థాయిలను కూడా సూచిస్తాయి. వ్యాధి వ్యాప్తి తీవ్రతను బట్టి ప్రాంతాలను కంటైన్ మెంట్ ఏరియాలుగా ప్రకటించడం, అలాగే రెడ్, ఆరెంజ్, గ్రీన్ జోన్లుగా వర్గీకరించడం ద్వారా అమలైన పరిపాలనా విధానాన్ని కవి సంక్షిప్తంగా,ప్రభావవంతంగా ఆవిష్కరించాడు.

“మార్కింగ్ అలర్ట్ అలర్ట్/ఆసుపత్రి మాత్రం అనుక్షణం అలర్ట్” అనే పంక్తుల్లో “అలర్ట్” అనే పదాన్ని పునరావృతం చేయడం ద్వారా మహమ్మారి సమయంలో నెలకొన్న నిరంతర అప్రమత్తత, ఆందోళన, అపాయ భావనలను కవి ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించాడు.

ముఖ్యంగా ఆసుపత్రి మాత్రం “అనుక్షణం అలర్ట్” అనే ప్రయోగం ద్వారా ఆసుపత్రి ఎల్లప్పుడూ సన్నద్ధంగా ఉండి,అప్రమత్తంగా విధులు నిర్వహించిన పరిస్థితిని కవి మానవీకరణ ద్వారా వ్యక్తీకరించాడు. “అలర్ట్” అనే పదం పునరావృతం కావడం వల్ల కవితలో లయ, భావోద్వేగ తీవ్రత పెరిగాయి. ఇది పదపునరుక్తి అలంకారానికి చక్కని ఉదాహరణ.

“ఐసీయూ/ఐసోలేషన్/టెస్టుకిట్లూ/ట్రీట్‌మెంట్లూ/కెమికల్ మాస్కులు/ జనరల్ మాస్కులు/ఎన్ 95 మాస్కులు” అనే వరుసలో కవి కరోనా కాలపు వైద్య ప్రపంచాన్ని కవితలోకి తీసుకొచ్చాడు. సాధారణంగా కవిత్వంలో కనిపించని వైద్య పదజాలాన్ని కవితా భాషలో భాగం చేయడం ఈ రచన ప్రత్యేకత. ఇది డాక్యుమెంటరీ కవిత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. నిత్యజీవితంలో హఠాత్తుగా ప్రవేశించిన వైద్య పరిభాషను కవి లయబద్ధంగా కవితలో పొందుపరిచాడు. ఐసీయూ, ఐసోలేషన్, టెస్టుకిట్లూ, కెమికల్ మాస్కులు, జనరల్ మాస్కులు, ఎన్ – 95 మాస్కులు వంటి పదాలను వరుసగా పేర్కొనడం ద్వారా ఆనాటి అత్యవసర వైద్య వాతావరణాన్ని పాఠకుల కళ్ళముందు సజీవంగా ఆవిష్కరించాడు.

“ఆసుపత్రి మాస్కు ధరించి అలర్ట్ అలర్ట్” అనే పంక్తిలో కవి మానవీకరణ (Personification) అలంకారాన్ని ఉపయోగించాడు. వాస్తవానికి మాస్కు ధరించేది వైద్య సిబ్బందే. అయితే మొత్తం ఆసుపత్రినే మాస్కు ధరించి అప్రమత్తంగా ఉన్న సజీవ పాత్రగా ఊహించడం ద్వారా వైద్య వ్యవస్థ మహమ్మారిపై నిరంతరం సాగించిన పోరాటాన్ని కవి సజీవంగా చిత్రించాడు.

“క్వారంటైన్ సెల్ఫ్ క్వారంటైన్/హోమ్ క్వారంటైన్/వైరస్ కట్టడికి/ఒకే ఒక్క మందు/ క్వారంటైన్/క్వారెంటైన్ క్వారంటైన్” అనే పంక్తుల్లో “క్వారంటైన్”అనే పదాన్ని పదేపదే పునరావృతం చేయడం ద్వారా ఆ కాలపు అత్యంత కీలకమైన జీవన నియమాన్ని కవి బలంగా నొక్కి చెప్పాడు.ఇది కేవలం వైద్యపరమైన సూచన మాత్రమే కాదు; వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టేందుకు సమాజం పాటించిన క్రమశిక్షణ, సామాజిక బాధ్యత, స్వీయ నియంత్రణలకు ప్రతీకగా కూడా నిలుస్తుంది.

అలాగే “క్వారంటైన్” అనే పదం పునరావృతం కావడం వల్ల కవితలో భావ తీవ్రత పెరిగి, పదపునరుక్తి అలంకారం స్పష్టంగా వ్యక్తమైంది.

“ఫిజికల్ డిస్టెన్స్/సోషల్ డిస్టెన్స్/ అప్రమత్తం అప్రమత్తం” అనే పంక్తులు మహమ్మారి కాలపు జీవన సూత్రాలను సంక్షిప్తంగా నిర్దేశిస్తాయి. “అప్రమత్తం అప్రమత్తం” అనే పదపునరుక్తి ద్వారా కవి హెచ్చరిక ధ్వనిని సృష్టించాడు. ఇది కేవలం కవిత ముగింపు మాత్రమే కాదు; సమాజానికి అందించిన జాగ్రత్త సందేశం కూడా. వైరస్ కు నిర్దిష్టమైన వ్యాక్సిన్ అందుబాటులో లేని ప్రారంభ దశలో, క్వారంటైన్, ఫిజికల్ డిస్టెన్స్, సోషల్ డిస్టెన్స్ వంటి ప్రజారోగ్య చర్యలు వైరస్ వ్యాప్తిని నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయని ఈ పంక్తులు తెలియజేస్తాయి.

డాక్యుమెంటరీ కవిత్వం:

కరోనా కాలపు వైద్య,పరిపాలనా పదజాలాన్ని యథార్ధంగా కవితలో మేళవించడం ఈ రచన ప్రత్యేకత.

పద పునరుక్తి:

“అలర్ట్”, “క్వారంటైన్”,”అప్రమత్తం” వంటి పదాల పునరావృతం భావోద్వేగ తీవ్రత,అత్యవసరత, నిరంతర అప్రమత్తతలను కవి ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించాడు.

మానవీకరణ:

ఆసుపత్రిని సజీవ పాత్రగా మానవీకరించి,వైద్య వ్యవస్థ మహమ్మారిపై సాగించిన నిరంతర పోరాటాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా చిత్రించాడు.

ప్రతీకాత్మకత:

రెడ్, ఆరెంజ్, గ్రీన్ రంగులు కేవలం ప్రమాద స్థాయిలను మాత్రమే కాకుండా, ప్రజల భయం,ఆశ,అప్రమత్తత వంటి మానసిక స్థితులను కూడా ప్రతిబింబించే ప్రతీకలుగా నిలిచాయి. సమకాలీన భాష: వైద్య, పరిపాలనా పరిభాషను కవితా భాషగా మలచడం ఈ కవితకు ప్రత్యేక ఆధునికతను చేకూర్చింది. ఈ పంక్తుల్లో కవి కరోనా మహమ్మారి కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏర్పడిన కొత్త సామాజిక వాస్తవాలను, వైద్య – పరిపాలనా పరిభాషను, ప్రజల దైనందిన జీవితంలో చోటుచేసుకున్న మార్పులను సాహిత్యాత్మకంగా చిత్రించాడు. కవి కేవలం సంఘటనలను నమోదు చేయలేదు; ఒక మహమ్మారి ఎలా కొత్త భాషను, కొత్త జీవనశైలిని, కొత్త సామాజిక వర్గీకరణను సృష్టించిందో కళాత్మకంగా ఆవిష్కరించాడు.

ఆధునిక వచన కవిత్వ నడక:

ఈ కవితలో సాంప్రదాయ ఛందస్సు లేకపోయినా, పదాల పునరావృతం (Repetition),ధ్వన్యాత్మక నిర్మాణం, అంతర్గత లయ (Internal Rhythm) ద్వారా కవి కవితకు సంగీతాత్మక ప్రవాహాన్ని కల్పించాడు.

ఆంగ్ల పదాల సార్థక ప్రయోగం: ఈ పంక్తుల్లో Positive, Suspects, ICU, Isolation, N -95, Quarantine, Physical Distance, Social Distance వంటి ఆంగ్ల పదాలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. సాధారణంగా కవిత్వంలో అన్యదేశ్య పదాల అధిక వినియోగం కవితా సౌందర్యాన్ని తగ్గిస్తుందని భావించినప్పటికీ, ఈ కవితలో అవి కరోనా కాలపు నిత్యజీవితంలో అంతర్భాగంగా మారిన వాస్తవాన్ని యథార్థంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. అందువల్ల ఆ పదాలు కవితకు సహజత్వాన్ని, సమకాలీనతను, ప్రామాణికతను మరింత బలపరిచాయి.

శబ్ద చమత్కారం:

“అలర్ట్ అలర్ట్”, “అప్రమత్తం అప్రమత్తం” వంటి పదాలు పునరావృతం హెచ్చరిక ధ్వనిని, సైరన్ శబ్దాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ఈ ధ్వన్యాత్మక ప్రయోగం పాఠకునిలో కరోనా కాలపు భయాందోళనలను, ఉద్విగ్న వాతావరణాన్ని మళ్ళీ సజీవం చేస్తుంది.

ఈ పంక్తులు కరోనా కాలపు సామాజిక పదజాలానికి (Vocabulary of the pandemic) అద్దం పడతాయి. భాష, జీవన విధానం ఒకేసారి ఎలా మారిపోయాయో తెలియజే‌సే సాహిత్య సాక్ష్యంగా ఈ కవిత నిలుస్తుంది. కరోనా కాలంలో సమాజంలో సంభవించిన మార్పులను,వైరస్ నియంత్రణకు ప్రపంచం అవలంబించిన సరికొత్త జీవన విధానాన్ని కవి సాహిత్య సంస్కారంతో ఆవిష్కరించాడు. అలాగే కుల,మత,ప్రాంతీయ విభజనలను అధిగమించి, మహమ్మారి కాలం నాటి పరిస్థితులు ఎలా సరికొత్త శాస్త్రీయ వర్గీకరణకు దారితీసాయో ఈ కవిత స్పష్టంగా వివరిస్తుంది.

కవితా వస్తువు (Theme):

ఈ కవిత యొక్క వస్తువు మహమ్మారి కాలంలో ఏర్పడిన సరికొత్త సామాజిక వర్గీకరణ, అప్రమత్తతతో కూడిన జీవన విధానం,అలాగే వైరస్ నియంత్రణ కోసం సమాజం అనుసరించిన ప్రజారోగ్య చర్యలను ప్రతిబింబించడం,అదృశ్య శత్రువైన వైరస్ తో పోరాడుతున్న సమయంలో పరిపాలనా వ్యవస్థ, వైద్య రంగం చేపట్టిన చర్యలను, ఆ కాలపు సాంకేతిక – వైద్య పదజాలాన్ని కవితా వస్తువుగా మలచడం ఈ రచన విశిష్టత.

మొత్తంగా ఈ పంక్తులు మహమ్మారి కాలంలో ఏర్పడిన కొత్త సామాజిక వాస్తవాలను కవిత్వ రూపంలో నమోదు చేసిన చారిత్రక సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తాయి. శాస్త్రం, వైద్యం ,పరిపాలన, సామాజిక క్రమశిక్షణ, ప్రజల అప్రమత్తత వంటి అంశాలను సమన్వయపరచడం ఈ కవితా పంక్తుల యొక్క ప్రధాన సాహిత్య విశిష్టతగా భావించవచ్చు.

“కొత్త భాష/కొత్త బాధ/కొత్త సంకెళ్ళు”/అనే పంక్తులు ఈ కవితకు కేంద్రబిందువుగా నిలుస్తాయి.”కొత్త భాష”అనేది కరోనా కాలంలో వాడుకలోకి వచ్చిన లాక్‌డౌన్ ,క్వారంటైన్, ఐసోలేషన్,ఫిజికల్ డిస్టెన్స్, సోషల్ డిస్టెన్స్ వంటి పదజాలానికి ప్రతీక.”కొత్త బాధ” అనేది కేవలం శారీరక వేదన మాత్రమే కాదు ; ఒంటరితనం,భయం,ఆర్థిక సంక్షోభం,మానసిక ఆందోళన వంటి అనేక అనుభవాల సమాహారం.”కొత్త సంకెళ్లు”అనేవి జైలు సంకెళ్లు కావు ; స్వీయ నియంత్రణ,ఇంటికే పరిమితమైన జీవితం,సంచార స్వేచ్చ పై

విధించబడిన ఆంక్షలకు ప్రతీక. కరోనా మహమ్మారి సృష్టించిన నూతన జీవన వాస్తవాన్ని కవి ఈ పంక్తుల ద్వారా ప్రతీకాత్మకంగా ఆవిష్కరించాడు.

ఈ కవిత ప్రారంభం నుంచే పరస్పర సంబంధం గల పదాలను ఉపయోగిస్తూ భావగాంభీర్యాన్ని సృష్టిస్తుంది.కరోనా మహమ్మారి సమాజానికి క్వారంటైన్, ఐసోలేషన్,ఫిజికల్ డిస్టెన్స్,సోషల్ డిస్టెన్స్ వంటి కొత్త పదజాలాన్ని పరిచయం చేసింది. అదే సమయంలో మనుషుల మధ్య భౌతిక దూరాన్ని పెంచి, సామాజిక సంబంధాల స్వరూపాన్నే మార్చింది. లాక్‌డౌన్  కారణంగా ప్రజలు ఇళ్లకే పరిమితమవడంతో,

ఆ పరిస్థితిని కవి స్వేచ్ఛపై పడిన కొత్త సంకెళ్లుగా ప్రతీకాత్మకంగా అభివర్ణించాడు.

“ఎవరిళ్ళలో వాళ్ళు/ఎవరిని వారు బంధించుకొని/ఎవరిని వారు నియంత్రించుకుని/అంతా అప్రమత్తం” అనే పంక్తులు స్వీయ క్రమశిక్షణను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇక్కడ ఎవరో వచ్చి మరొకరిని బంధించలేదు. ప్రతి వ్యక్తి తన ప్రాణాలను, సమాజాన్ని కాపాడుకోవడం కోసం తనను తాను నియంత్రించుకున్నాడు.ఇది బలవంతపు నిర్భందం కాదు; సామాజిక బాధ్యతతో కూడిన స్వచ్ఛంద నియంత్రణ.ఈ భావాన్ని కవి అత్యంత సరళమైన, కానీ ప్రభావవంతమైన భాషలో వ్యక్తీకరించాడు.

“అంతా అప్రమత్తం” అనే ఒక్క పంక్తిలోనే కరోనా కాలంలో సమాజం యొక్క మానసిక స్థితి ప్రతిఫలిస్తుంది. అది ఒక హెచ్చరికలా, జీవన సూత్రంలా వినిపిస్తుంది. ఈ చిన్న పంక్తిలోనే ఆందోళన, జాగ్రత్త, క్రమశిక్షణ వంటి అనేక భావాలు నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. సాధారణంగా బంధనాలు లేదా నిర్బంధాలు ప్రభుత్వాలు విధిస్తాయి; శత్రువులు కూడా తమ ప్రత్యర్థులను బంధించి శిక్షిస్తారు. అయితే ఇక్కడ పరిస్థితి భిన్నమైనది. వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టి తమ ప్రాణాలను, సమాజాన్ని రక్షించుకోవడం కోసం ప్రజలు స్వచ్ఛం దంగా తమ ఇళ్లకే పరిమితమయ్యారు. అందువల్ల ఈ బంధనం బాహ్య నిర్బంధం కాదు; అంతర్గత క్రమశిక్షణ, సామాజిక బాధ్యత, స్వీయ నియంత్రణలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

“ఒంటరి యుద్ధం/కొత్త యుద్ధం” అనే పంక్తులు అత్యంత భావగర్భితమైనవి. సాధారణంగా యుద్ధం అంటే సైన్యాలు, ఆయుధాలు, శత్రువులు గుర్తుకు వస్తారు. కానీ కరోనా కాలంలో ప్రతి వ్యక్తి తన ఇంటి నుంచే ఒక అదృశ్య శత్రువైన వైరస్‌తో పోరాడాల్సి వచ్చింది. అందువల్ల అది ఒంటరి యుద్ధం. అదే సమయంలో మానవ చరిత్రలో ఎన్నడూ ఎదుర్కొనని, అపూర్వమైన పరిస్థితుల్లో సాగిన పోరాటం కావడం వల్ల దానిని కవి కొత్త యుద్దంగా అభివర్ణించాడు. ఇక్కడ వైరస్ అదృశ్య శత్రువుకు రూపకంగా నిలుస్తుంది.ఈ యుద్ధంలో ఆయుధాలు, సైనిక బలగాలు కాకుండా స్వీయ నియంత్రణ,క్వారంటైన్,భౌతిక దూరం, అప్రమత్తత వంటి చర్యలే విజయానికి ప్రధాన సాధనాలుగా మారాయి.ఇతరులకు దూరంగా ఉండటమే ఈ యుద్ధంలో విజయం సాధించే మార్గమని కవి సూటిగా తెలియజేశాడు.ఈ విధంగా యుద్ధం అనే ప్రతీక ద్వారా కరోనా మహమ్మారి సమయంలో ప్రతి వ్యక్తి ఎదుర్కొన్న వ్యక్తిగత పోరాటాన్ని,సామాజిక బాధ్యతను కవి ప్రభావవంతంగా ఆవిష్కరించాడు.

“శాస్త్రం సాక్షిగా/సామాజిక దూరం సమ్మతించిన/సందర్భ సహిత యుద్ధం” అనే పంక్తులు కవితకు తాత్విక గంభీరతను అందిస్తాయి. ఈ యుద్ధం మూఢనమ్మకాల ఆధారంగా సాగింది కాదు ; శాస్త్రీయ అవగాహన,వైద్యశాస్త్ర సూచనల ఆధారంగా సాగిందని కవి స్పష్టం చేస్తున్నాడు.

“సామాజిక దూరం సమ్మతించిన” అనే పంక్తి ద్వారా మనుషులు తమ సహజ స్వభావానికి విరుద్ధమైన దూరాన్ని కూడా సమాజ రక్షణ కోసం అంగీకరించారని కవి తెలియజేస్తున్నాడు. ఇక్కడ సామాజిక దూరం అనేది వైరస్ వ్యాప్తిని నిరోధించడానికి పాటించిన శాస్త్రీయ నియమాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

“సందర్భ సహిత యుద్ధం” అనే ప్రయోగం అత్యంత అర్థవంతమైనది. పరిస్థితులు ఏం కోరాయో, ఆ సందర్భానికి తగిన విధంగా సాగిన పోరాటమే ఇది అని కవి సూచిస్తున్నాడు. సాధారణ పరిస్థితుల్లో మనుషుల మధ్య దూరం సామాజికంగా అవాంఛనీయమైనదిగా భావిస్తారు. కానీ కరోనా మహమ్మారి సమయంలో వైద్యశాస్త్రం సూచించిన మార్గాన్ని విశ్వసించి సమాజమంతా భౌతిక దూరాన్ని, స్వీయ నియంత్రణను అంగీకరించింది.అది ఇష్టపూర్వకంగా ఏర్పడిన దూరం కాదు ; కాలం తెచ్చిన విపత్తును జయించడానికి అవసరమైన సందర్భోచిత చర్య. ఈ విధంగా శాస్త్రీయ చైతన్యం,సామాజిక బాధ్యత, సందర్భానుగుణ చర్యల సమన్వయాన్ని కవి ఈ పంక్తుల ద్వారా సమర్థవంతంగా ప్రతిపాదించాడు.

శిల్ప విశేషాలు:

త్రిపద నిర్మాణం (Triadic Structure):

“కొత్త భాష – కొత్త బాధ – కొత్త సంకెళ్ళు” అనే త్రిపద నిర్మాణం భావాన్ని క్రమంగా విస్తరిస్తూ కరోనా మహమ్మారి మానవ జీవితంపై చూపిన ప్రభావాన్ని గాఢంగా వ్యక్తీకరించింది.

ప్రతీకాత్మకత (Symbolism):

“బాష” కరోనా కాలంలో ఏర్పడిన నూతన సామాజిక, వైద్య పదజాలానికి, “సంకెళ్లు” స్వీయ నియంత్రణకు,స్వేచ్ఛపై విధించబడిన పరిమితులకు, “యుద్ధం” వైరస్ తో సాగిన పోరాటానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.

రూపకం (Metaphor):

మహమ్మారిని యుద్దంగా,వైరస్ ను అదృశ్య శత్రువుగా కవి రూపకాత్మకంగా చిత్రించి, కరోనా కాలపు పరిస్థితులను ప్రభావవంతంగా ఆవిష్కరించాడు.

ధ్వని సౌందర్యం (Sound Pattern):

“కొత్త” అనే పదం పునరావృతం ద్వారా కరోనా కాలం తెచ్చిన నూతన జీవన వాస్తవాలను కవి బలంగా ధ్వనింపజేసాడు.

తాత్విక దృష్టి (Philosophical vision):

వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ కంటే సామాజిక బాధ్యత, వ్యక్తిగత ప్రయోజనం కంటే సమాజ సంక్షేమమే ముఖ్యం అనే భావాన్ని కవి అంతర్లీనంగా ప్రతిపాదించాడు.

తాత్విక శైలి (Philosophical Style):

ఈ కవిత కేవలం భయాన్ని లేదా నియమాలను వివరించదు. మనిషి ఒంటరితనాన్ని, ఆత్మనియంత్రణను, సామాజిక బాధ్యతను తాత్విక దృష్టితో విశ్లేషిస్తుంది. చిన్నచిన్న పంక్తుల ద్వారా గంభీరమైన భావాలను ఆవిష్కరించడం కవి పరిణతిని తెలియజేస్తుంది. “కొత్త భాష,కొత్త బాధ,కొత్త సంకెళ్ళు” అనే పదబంధాల్లో కరోనా కాలపు సమగ్ర సామాజిక వాస్తవికత ప్రతిధ్వనిస్తుంది.

ఈ పంక్తుల ద్వారా ‘విపద్గాథ’ కవిత ఒక చారిత్రక సాక్ష్యంలా రూపుదిద్దుకుంటుంది. మహమ్మారి తెచ్చిన కష్టనష్టాలను, వైద్యుల త్యాగాలను, సమాజం సాగించిన అపూర్వమైన పోరాటాన్ని అక్షరబద్ధం చేస్తూ, క్రమశిక్షణ, శాస్త్రీయ దృక్పథం, ఆత్మనియంత్రణ వంటి విలువల ఆధారంగా మానవజాతి మహమ్మారిని సమర్థంగా ఎదుర్కొన్న విధానాన్ని కవి హృద్యంగా చిత్రించాడు.

ఈ పంక్తులు కరోనా మహమ్మారిని కేవలం ఒక ఆరోగ్య సంక్షోభంగా కాకుండా, మానవ జీవన విలువలను,సామాజిక సంబంధాలను,స్వేచ్ఛ – బాధ్యతల మధ్య సమతుల్యతను పునర్నిర్వచించిన చారిత్రక మలుపుగా ఆవిష్కరిస్తాయి. ప్రతీకలు, రూపకాలు, పునరుక్తులు, తాత్విక వ్యాఖ్యల సమన్వయంతో ఇవి సమకాలీన తెలుగు కవిత్వంలో విశిష్టమైన భావవ్యక్తీకరణగా నిలుస్తాయి.

కరోనా మహమ్మారి వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంభవించిన జీవన విధాన మార్పును, సామాజిక మనస్తత్వ పరివర్తనను, వ్యక్తి అంతర్మథనాన్ని కవి అత్యంత సంక్షిప్తంగా,కానీ గాఢమైన కవితా భాషలో వ్యక్తీకరించాడు. మహమ్మారిని కేవలం ఒక వ్యాధిగా కాకుండా, మానవ నాగరికతను కొత్త జీవన నియమాలకు అలవాటు చేసిన చారిత్రక సంఘటనగా చిత్రించాడు.

కరోనా మహమ్మారి సృష్టించిన విపత్తులో మనిషి బాహ్య ప్రపంచంతో పాటు తన అంతర్మనస్సులో సాగించిన మానసిక, భౌతిక పోరాటాన్ని కవి అత్యంత తాత్వికంగా ఆవిష్కరించాడు.

కవితా వస్తువు (Theme):

ఈ కవిత యొక్క ప్రధాన ఇతివృత్తం ఆత్మ నియంత్రణ (Self Restraint), ఏకాంత పోరాటం (Lonely Battle), సామాజిక బాధ్యత (Social Responsibility). కంటికి కనిపించని శత్రువైన వైరస్ ను ఎదుర్కొనే పరిస్థితిలో ప్రతి వ్యక్తి ఏకాంతంలో ఉంటూనే తనను తాను నియంత్రించుకొని, సమాజాన్ని రక్షించాల్సిన విచిత్రమైన పరిస్థితిని కవి ఈ కవితకు ప్రధాన ఇతివృత్తంగా ఎంచుకున్నాడు. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ కంటే సామాజిక శ్రేయస్సే ముఖ్యమనే భావాన్ని ఈ కవిత ప్రభావవంతంగా ప్రతిపాదిస్తుంది.

“గొలుసు తెంపటమే గొప్ప” అనే పంక్తిలో “గొలుసు” అనేది వైరస్ వ్యాప్తి గొలుసు (Chain of Transmission)కు ప్రతీక. ఈ వ్యాప్తి గొలుసును తెంచడమే మహమ్మారిని నియంత్రించి, దానిపై విజయం సాధించే ప్రధాన మార్గమని కవి సంక్షిప్తమైన, కానీ ప్రభావవంతమైన నినాదంలా ప్రకటించాడు. ఈ పంక్తి ద్వారా వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడంలో ప్రతి వ్యక్తి బాధ్యతను, సామాజిక చైతన్యాన్ని కవి స్పష్టంగా తెలియజేశాడు.

“ఊర్లకు ఊర్లకు నడుమ/ పట్టణాలకు నగరాలకు నడుమ/ బస్తీలకు కాలనీలకు నడుమ/ గోడలు” అనే పంక్తులు భౌగోళిక విభజనలను మాత్రమే కాకుండా, వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి ఏర్పాటైన నియంత్రణ ప్రాంతాలను కూడా సూచిస్తాయి.

“ఊరు – పట్టణం – నగరం – బస్తీ – కాలనీ” అనే క్రమ నిర్మాణం ద్వారా మహమ్మారి సమాజంలోని ప్రతి స్థాయిని ప్రభావితం చేసిందని కవి తెలియజేస్తాడు.

కరోనా వ్యాప్తిని నియంత్రించడానికి వైరస్ వ్యాప్తి గొలుసును తెంచడం (Breaking the Chain) ప్రధాన మార్గంగా మారింది. అందుకోసం సమాజం తాత్కాలికంగా భౌతిక దూరాన్ని పాటించాల్సి వచ్చింది. ఊరు – ఊరుకు, పట్టణం – పట్టణానికి, నగరంలోని బస్తీలు – కాలనీల మధ్య కూడా రాకపోకలు నిలిచిపోయి, అదృశ్యమైన “గోడలు” ఏర్పడినట్లుగా పరిస్థితులు మారాయి.

ఇక్కడ గోడలు అనేవి ఇటుకలతో నిర్మించిన గోడలు కావు; వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి ఏర్పడిన భౌతిక దూరం,నియంత్రణలు, కంటైన్‌మెంట్ ప్రాంతాలకు ప్రతీకగా నిలుస్తాయి.ఈ విధంగా మనుషులను కలిపే సామాజిక బంధాలు తాత్కాలికంగా దూరాలకు లోనైన వాస్తవాన్ని కవి ప్రతీకాత్మకంగా ఆవిష్కరించాడు.

“పాత గోడలకు కొత్తరంగులు/ గోడలే ఇక రక్ష” అనే పంక్తులు అత్యంత ప్రతీకాత్మకమైనవి. ఇంతవరకు గోడలు విభజనకు చిహ్నాలుగా భావించబడితే, కరోనాకాలంలో అవే రక్షణకు ప్రతీకలుగా మారాయి. “పాత గోడలకు కొత్త రంగులు” అనే ప్రయోగం కేవలం గోడలకు రంగులు వేయడాన్ని సూచించదు ; గోడల అర్థం,పాత్ర,ప్రాధాన్యం పూర్తిగా మారిపోయిందనే భావాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా వ్యక్తం చేస్తుంది. ఇంతవరకు సాధారణ సరిహద్దులుగా భావించిన గోడలు, కరోనా కాలంలో వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టే రక్షణ సాధనాలుగా కొత్త ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకున్నాయి.

“గోడలే ఇక రక్ష” అనే పంక్తి ద్వారా ఒకప్పుడు మనుషులను వేరుచేసే సాధనాలుగా భావించిన గోడలే కరోనా కాలంలో ప్రాణాలను కాపాడే రక్షణ కవచాలుగా మారిన సామాజిక వాస్తవాన్ని కవి అత్యంత కళాత్మకంగా వ్యక్తీకరించాడు. ఈ విధంగా “గోడ” ప్రతీకకు కవి నూతన అర్థాన్ని ఆపాదించి, మహమ్మారి కాలంలో భౌతిక దూరం, గృహ నిర్బంధం, నియంత్రణల అవసరాన్ని గాఢంగా వ్యక్తపరిచాడు.

“తాళమొక్కటే/ప్రాణాలు కాపాడే పరమరక్ష” అనే పంక్తుల్లో ఇంటి తలుపుకు తాళం వేయడం ఒక నిర్బంధం కాదని, జీవన రక్షణకు అది అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్గమని కవి సూచిస్తున్నాడు. ఇక్కడ “తాళం” అనేది కేవలం ఒక భౌతిక వస్తువు కాదు; అది స్వీయ నియంత్రణ, అప్రమత్తత, బాధ్యతాయుతమైన ప్రవర్తనలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇంటి గడప దాటి బయటకు వెళ్లకుండా ఉండడమే వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టి, ప్రాణాలను రక్షించే రక్షాకవచమని కవి ఈ పంక్తుల ద్వారా తెలియజేస్తున్నాడు. ఈ విధంగా “తాళం” అనే సాధారణ వస్తువుకు జీవన రక్షణ అనే విశిష్టమైన ప్రతీకాత్మక అర్థాన్ని ఆపాదించి, మహమ్మారి కాలంలో స్వీయ నియంత్రణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను కవి ప్రభావవంతంగా ఆవిష్కరించాడు.

“ఎప్పుడయినా/ఏ చరిత్రకైనా గోడలే రక్ష” అనే పంక్తులు చారిత్రక అనుభవాల నుంచి ఉద్భవించిన తాత్విక నిర్ధారణను వ్యక్తం చేస్తాయి. సంక్షోభ సమయాల్లో రక్షణ కోసం మనిషి గోడలను, సరిహద్దులను నిర్మించుకున్నాడనే చారిత్రక వాస్తవాన్ని కవి గుర్తు చేస్తున్నాడు.

కరోనా మహమ్మారి సందర్భంలో ఈ “గోడలు” భౌతిక దూరం, గృహనిర్బంధం,నియంత్రణ ప్రాంతాలకు ప్రతీకలుగా మారి మానవ జీవన రక్షణకు అవసరమైన సాధనాలుగా నిలుస్తాయి.

ఈ విధంగా చరిత్ర అనుభవాలను వర్తమాన జీవన వాస్తవాలతో మేళవిస్తూ, కవి ఈ పంక్తులకు తాత్విక గాంభీర్యాన్ని చేకూర్చాడు.

“ప్రతాప రుద్రుడు పొడుగుగోడ కట్టించిందందుకే” అనే పంక్తి ద్వారా కవి చరిత్రను కవితలోకి తీసుకొచ్చాడు. కాకతీయుల కాలంలో రాజ్య రక్షణ కోసం నిర్మించిన కోట గోడలను ఉదాహరణగా చూపిస్తూ,రక్షణ కోసం నిర్మించిన గోడలకు అవరోధాలకు చారిత్రక ప్రాముఖ్యత ఉందని తెలియజేశాడు.గతంలో శత్రువుల నుంచి రాజ్యాన్ని కాపాడిన గోడలు ఎలాంటి రక్షణను అందించాయో, అదే విధంగా కరోనా మహమ్మారి

సమయంలో మనుషుల మధ్య ఏర్పడిన భౌతిక దూరం, నియంత్రణలు కూడా ప్రాణరక్షణకు అవసరమైన రక్షణ గోడలుగా మారాయని కవి ప్రతీకాత్మకంగా సూచించాడు.

“చైనాగోడ చరిత్రకు ప్రతీక/కొత్త చైనా అనుభవం చరిత్రకు గుణపాఠం” అనే పంక్తులు ద్వంద్వార్థాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఒకవైపు చైనా మహా గోడ దేశ రక్షణకు చారిత్రక ప్రతీకగా నిలిస్తే, మరోవైపు కరోనా తొలిసారిగా గుర్తించబడిన చైనాలోని అనుభవం ప్రపంచానికి ఒక హెచ్చరికగా, గుణపాఠంగా నిలిచిందనే భావాన్ని కవి సూచిస్తున్నాడు.

“చరిత్రకు ప్రతీక”, “చరిత్రకు గుణపాఠం” అనే భావసమన్వయం కవితకు తాత్విక ముగింపును అందిస్తుంది. శత్రువుల దాడుల నుంచి రాజ్యాన్ని రక్షించుకోవడానికి నిర్మించిన రక్షణ గోడలు చరిత్రలో భద్రతకు ప్రతీకలుగా నిలిచాయి. అదేవిధంగా,కంటికి కనిపించని వైరస్ అనే శత్రువు నుంచి ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి కరోనా కాలంలో భౌతిక దూరం, గృహ నిర్బంధం, నియంత్రణలు కొత్త రక్షణ గోడలుగా మారాయని కవి చారిత్రక పోలిక ద్వారా ప్రభావవంతంగా వ్యక్తీకరించాడు.

ఈ విధంగా గత చరిత్రలోని రక్షణ భావనను వర్తమాన మహమ్మారి పరిస్థితులతో అనుసంధానిస్తూ కవి చరిత్ర నుంచి వర్తమానానికి గుణపాఠాన్ని ఆవిష్కరించాడు.

కవితా లక్షణాలు:

ప్రతీకాత్మకత (Symbolism):

గొలుసు, గోడలు, తాళం వంటి పదాలు తమ ప్రత్యక్ష అర్థాన్ని దాటి విస్తృత సామాజిక,తాత్విక భావాలను సూచించే ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.

భావవైరుధ్యం (Paradox):

సాధారణంగా విభజనకు చిహ్నమైన గోడనే రక్షణకు ప్రతీకగా మలచడం కవితలోని విశిష్ట కళాత్మకతను ప్రతిబింబిస్తుంది.

చారిత్రక సూచనలు (Historical Allusions):

కాకతీయుల కోటగోడలు, చైనా మహా గోడ వంటి చారిత్రక అంశాలను సమకాలీన కరోనా పరిస్థితులతో అనుసంధానించడం ద్వారా కవి చరిత్ర – వర్తమానాల మధ్య సంబంధాన్ని సృష్టించాడు.

ప్రతీకలు (Symbols):

గొలుసు వైరస్ వ్యాప్తి గొలుసుకు, తాళం స్వీయ నియంత్రణకు, గోడ రక్షణ వ్యవస్థకు ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.

సామాజిక సందేశం(Social Message):

వ్యక్తిగత నియంత్రణ, సామాజిక బాధ్యతలే సమాజ రక్షణకు పునాదులనే భావాన్ని కవి బలంగా ప్రతిపాదించాడు.

ఈ పంక్తులు కరోనా మహమ్మారి నేపథ్యంలో “దూరమే రక్షణ” అనే భావాన్ని చారిత్రక, సామాజిక, తాత్విక కోణాల్లో ఆవిష్కరిస్తాయి. సాధారణంగా మనుషులను విడదీసే గోడలను ఈ సందర్భంలో ప్రాణాలను కాపాడే రక్షణ కవచాలుగా చిత్రించడం ద్వారా కవి భావవైరుధ్యాన్ని కళాత్మకంగా వ్యక్తీకరించాడు. ఇవి కోవిడ్ – 19 సందర్భ చిత్రణకు సంబంధించిన పంక్తులు. కరోనా మహమ్మారి వ్యాప్తిని అరికట్టేందుకు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అమలు చేసిన భౌతిక దూరం, ఐసోలేషన్ వంటి చర్యలను చారిత్రక ఉదాహరణలతో అనుసంధానిస్తూ కవి సమకాలీన వాస్తవాన్ని ప్రభావవంతంగా ఆవిష్కరించాడు.

కవితా వస్తువు (Theme):

రక్షణ గోడలు (Protective Walls):

ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించే వ్యాధి గొలుసును తెంచడానికి సమాజం భౌగోళికంగా ఎలా విడిపోయిందో, ప్రాణాల రక్షణ కోసం గోడలు, తాళాలు ఎలా పరమరక్షగా మారాయో ఈ కవిత హృద్యంగా వివరిస్తుంది.

చారిత్రక స్పృహ (Historical consciousness):

సమకాలీన కరోనా సంక్షోభాన్ని కేవలం వైద్యపరమైన సమస్యగా కాకుండా చరిత్రలో మానవ సమాజం అనుసరించిన రక్షణ వ్యూహాలతో పోల్చడం ద్వారా కవి తన చారిత్రక దృష్టిని, మేధోపరమైన అవగాహనను ప్రతిఫలింపజేశాడు.

నడక (Rhythmic Repetition):

“నడుమ – నడమ”,”గోడలు – గోడలే ఇక రక్ష” వంటి పదాల పునరావృతం కవితకు గంభీరమైన లయను, సహజమైన నడకను అందించాయి.

వచన కవితా వైవిధ్యం:

సరళమైన పదాలతోనే చరిత్రను, వర్తమానాన్ని అనుసంధానిస్తూ సాగిన ఈ వచన కవిత ప్రత్యేకమైన శైలిని కలిగి ఉంది. కరోనా కాలంలో “దూరం అనేది విభజనకు సంకేతం కాదని, అది “రక్షణ” అనే కొత్త జీవన తత్వానికి ప్రతీక అని చారిత్రక దృష్టాంతాల ద్వారా బలంగా ప్రతిపాదించాడు. చరిత్ర, సమకాలీన వాస్తవం, ప్రతీకాత్మక భాష,తాత్విక ఆలోచనలను సమన్వయం చేస్తూ కవి మహమ్మారి అనుభవాన్ని శాశ్వతమైన మానవ అనుభవంగా మలిచాడు.

అందువల్ల ఈ కవితా పంక్తులు కేవలం కరోనా కాలపు వర్ణనగా కాకుండా, సంక్షోభ సమయంలో మానవ నాగరికత నేర్చుకోవాల్సిన గుణపాఠాన్ని సాహిత్య రూపంలో ఆవిష్కరించిన విలువైన కవితా భాగంగా నిలిచాయి.

ఈ పంక్తుల విశ్లేషణ విపత్తు సందర్భాన్ని తాత్విక స్థాయికి తీసుకెళ్తుంది.ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి ఐసోలేషన్, భౌతిక దూరం, రక్షణ గోడలు వంటి వ్యూహాలు కొత్తవి కావని, చరిత్ర అంతటా మానవ సమాజం అనుసరించిన రక్షణ మార్గాలేనని కవి స్పష్టం చేశాడు. చైనా మహా గోడ రక్షణకు చారిత్రక ప్రతీకగా నిలిచినట్లే, కరోనా మహమ్మారి కూడా మానవాళికి అప్రమత్తత, సమిష్టి బాధ్యత, స్వీయ నియంత్రణ అనే శాశ్వత జీవన విలువలను నేర్పిందని కవి సూచించాడు.

‘విపద్గాథ’ వంటి అద్భుతమైన కవితను తెలుగు సాహిత్యానికి అందించిన కవి నందిని సిధారెడ్డి గారికి హృదయపూర్వక అభినందనలు.వారి సృజనాత్మక కలం నుంచి ఇలాగే మరెన్నో సుగంధభరితమైన కవితా సుమాలు విరబూసి,తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచాన్ని పరిమళింపజేస్తూ, సాహిత్యాభిమానుల హృదయాలను అలరించాలని మనస్పూర్తిగా ఆకాంక్షిస్తున్నాను.