[ఇటీవల స్వర్గస్థురాలైన ప్రముఖ గాయని ఎస్. జానకి స్మృతిలో ప్రత్యేకంగా అందిస్తున్న వ్యాసం. రచన శ్రీమతి రాధిక ప్రసాద్.]
“కొంతమంది జీవితాన్ని గడుపుతారు. కొంతమంది జీవితాన్ని గానం చేస్తారు. కానీ అరుదుగా కొందరు తమ జీవితాన్నే ఒక గానంగా మార్చుకొని, తాము లేని తరువాత కూడా ఆ గానం ఈ భూమి మీద నిరంతరం మార్మోగేలా చేసి వెళ్తారు. శ్రీమతి ఎస్. జానకి గారు అలాంటి అరుదైన మహానుభావురాలు.”
సంగీతానికి స్వరం అవసరం, స్వరానికి సాధన అవసరం, సాధనకు అంకితభావం అవసరం.
కానీ, కాలాన్ని జయించే గానానికి ఇవన్నీ సరిపోవు.
దానికి ఒక నిర్మలమైన మనసు కావాలి, ఒక స్వచ్ఛమైన జీవితం కావాలి, ఒక సంస్కారం కావాలి.
అందుకే ఎస్. జానకి గారు కేవలం భారతదేశపు గొప్ప గాయని కాదు, ఆమె భారతీయ సంస్కృతికి వినిపించే ఒక స్వరం.
వేలాది పాటలు పాడిన గాయనులు ఉన్నారు.
అనేక భాషల్లో ఆలపించిన కళాకారులు ఉన్నారు.
అనేక అవార్డులు అందుకున్నవారు ఉన్నారు.
కానీ, మనిషి జీవితంలోని ప్రతి భావానికి ఒక స్వరంగా మారిన గాయని మాత్రం ఒక్క జానకి గారే.
ఎస్. జానకి గారు పాట పాడేటప్పుడు గాయని కాదు, ఆ పాటలోని పాత్రగా మారిపోయేవారు.
పసిబిడ్డగా పాడితే నిజంగానే ఒక చిన్నారి మన ముందున్నట్లు అనిపించేది.
తల్లిగా పాడితే ఆ స్వరంలో మాతృత్వం ఉప్పొంగేది.
ప్రేమికురాలిగా పాడితే ప్రేమకు కొత్త నిర్వచనం దొరికేది.
వేదన పాడితే మన కళ్లలో తెలియకుండానే కన్నీళ్లు వచ్చేవి.
అది గానం కాదు, అది ఆత్మ నుంచి వచ్చిన అనుభూతి.
అందుకే ఆమెను కేవలం ‘గాయని’ అనడం ఆమెకు చేసే అన్యాయం.
ఆమె స్వరానికి ప్రాణం పోసిన కళాతపస్విని!
ఆమె గొంతులో చిన్నారి, ఆమె హృదయంలో కూడా చిన్నారే
దేవుడు ఆమెకు కేవలం మధురమైన స్వరాన్ని మాత్రమే ఇవ్వలేదు.
ఒక అమాయకమైన హృదయాన్ని కూడా ఇచ్చాడు.
అత్యున్నత శిఖరాలను అధిరోహించిన తర్వాత చాలామంది మారిపోతారు కానీ ఆమె మారలేదు.
ప్రపంచం ఆమెను గౌరవించింది, ఆమె మాత్రం అందరినీ గౌరవించింది.
ప్రపంచం ఆమెను చూసి ఆశ్చర్యపోయింది, ఆమె మాత్రం ప్రతి మనిషిని చూసి ఆనందించింది.
ఎప్పుడూ నవ్వుతూ, చిన్నపిల్లలా అల్లరి చేస్తూ, సహజంగా అందరితో కలిసిపోయే ఆమె స్వభావం చూసినవారికి ఒక విషయం అర్థమయ్యేది.
ఆమె గొప్పతనం ఆమె గానంలో లేదు, ఆమె మనసులో ఉంది.
ఆమెకు అహంకారం తెలియదు, అధికారం తెలియదు, తెలిసింది ఒక్కటే, ప్రేమించడం!
అపారమైన కీర్తి మనిషిని మార్చేస్తుంది, అధికమైన ప్రశంసలు మనిషిని దూరం చేస్తాయి.
కానీ జానకి గారి విషయంలో అలా జరగలేదు.
ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగారో, అంత లోతుగా మనిషిగానే నిలిచారు.
ఆమె మాట్లాడితే ఒక ఆప్యాయత, ఆమె నవ్వితే ఒక ఆత్మీయత,
ఆమె పలకరిస్తే ఒక కుటుంబ సభ్యురాలి సాన్నిహిత్యం.
అందుకే ఆమెను అభిమానించినవారు ఆమె గానాన్ని మాత్రమే కాదు,
ఆమె మనసును కూడా ప్రేమించారు.
ఆమె ధరించిన గొప్ప ఆభరణం బంగారం కాదు, ఆత్మగౌరవం!
జీవితంలో కొన్ని నిర్ణయాలు అవార్డుల కంటే గొప్పవి.
పద్మభూషణ్‌ను తిరస్కరించిన రోజు.. ఒక గాయని పురస్కారాన్ని తిరస్కరించలేదు.
ఒక కళాకారిణి తన కళ యొక్క గౌరవాన్ని కాపాడింది.
ఆమె కోపంగా మాట్లాడలేదు, ఎవ్వరినీ తప్పుపట్టలేదు, కేవలం మౌనంగా ఒక ప్రశ్నను వదిలారు.
“కళాకారుడిని అతని సృజనాత్మక జీవితంలోనే గౌరవించడం సమాజం బాధ్యత కాదా?”
ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం ఇప్పటికీ భారతీయ సాంస్కృతిక చరిత్ర వెతుకుతోంది.
భర్త మరణానంతరం, ప్రకాశవంతమైన రంగులను, బంగారు అంచులను జీవితాంతం విడిచిపెట్టడం, ఆమెకు అది ఒక నియమం కాదు, అది ఒక ప్రేమ, ఒక జ్ఞాపకం, ఒక మౌన సంభాషణ. తన జీవిత భాగస్వామితో కొనసాగించిన ఆత్మీయ బంధానికి ఇచ్చిన గౌరవం.
అయితే, ఆమె వ్యక్తిత్వం యొక్క అత్యున్నత శిఖరం ఇక్కడే కనిపిస్తుంది.
తాను ఎంచుకున్న జీవన విధానాన్ని ఎప్పుడూ మరొక మహిళపై రుద్దలేదు.
ఎప్పుడూ ఉపదేశించలేదు, ఎప్పుడూ తీర్పు చెప్పలేదు.
ఎందుకంటే, ఆమెకు సంప్రదాయం అంటే నియమం కాదు, అది స్వేచ్ఛగా ఎంచుకున్న విలువ.
ఆమె ఎందుకు చిరంజీవి?
ఆమె వేల పాటలు పాడినందుకా? కాదు.
ఆమె నాలుగు జాతీయ పురస్కారాలు పొందినందుకా? కాదు.
ఆమె లక్షలాది అభిమానులను సంపాదించినందుకా? కాదు.
ఆమె పాటల్లో తన ప్రతిభను మాత్రమే కాదు, తన వ్యక్తిత్వాన్ని కూడా కలిపింది.
అందుకే, ఆమె స్వరాన్ని వింటే మనకు సంగీతం మాత్రమే వినిపించదు,
వినయం వినిపిస్తుంది. ఆత్మగౌరవం వినిపిస్తుంది. ప్రేమ వినిపిస్తుంది.
సంస్కారం వినిపిస్తుంది.
జానకి గారు ఒక స్వరం కాదు, ఒక నాగరికత యొక్క నాదం.
ఒక మహిళ కాదు, భారతీయ స్త్రీత్వం యొక్క గౌరవం.
ఒక గాయని కాదు, మనిషి తన ప్రతిభతో ఎంత ఎత్తుకు ఎదిగినా, తన వినయంతోనే ఎంత గొప్పవాడవుతాడో నిరూపించిన మహోన్నత వ్యక్తిత్వం.
ఈ రోజు ఆమెను స్మరించడం అంటే..
ఒక కళాకారిణిని స్మరించడం కాదు.
సంగీతం రూపంలో మన మధ్య నడిచిన ఒక సంస్కృతిని స్మరించడం.
ప్రపంచంలో ప్రతి మనిషి ఒకసారి జన్మిస్తాడు. కానీ అందరికీ రెండో జన్మ లభించదు. కళాకారులకు మాత్రం అది లభిస్తుంది, వారి కళ వారిని మరణించనివ్వదు. శ్రీమతి ఎస్. జానకి గారు కూడా అలాంటి అమరజీవి. అలాంటి గాన సరస్వతికి మా శిరసు వంచి శతకోటి ప్రణామాలు.
