[శ్రీ సి.హెచ్. ప్రతాప్ గారి ‘జీవాత్మ పరమాత్మల ఏకత్వం’ అనే రచనని అందిస్తున్నాము.]
“అణోరణీయాన్ మహతో మహీయాన్” – ఉపనిషత్తులలో అత్యంత గంభీరమైన వాక్యాలలో ఇది ఒకటి. ఈ మహావాక్యం కఠోపనిషత్తులో నచికేతుడు యమధర్మరాజు మధ్య జరిగిన ఆత్మతత్త్వ సంభాషణలో వెలుగులోకి వచ్చింది. “అణువుకన్నా సూక్ష్ముడు, విశ్వానికన్నా విస్తారుడు” అనే అర్థాన్ని కలిగిన ఈ వాక్యం పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని అత్యంత అద్భుతంగా చిత్రిస్తుంది. మన బుద్ధి, మనస్సు, ఇంద్రియాలకు అతీతమైన పరమాత్మ యొక్క అనంతత్వాన్ని ఉపనిషత్తులు ఈ ఒక్క వాక్యంతో తెలియజేశాయి.
మనిషి కంటికి కనిపించేది స్థూల ప్రపంచం మాత్రమే. కానీ సృష్టిని నడిపించే చైతన్యం కనిపించదు. విత్తనంలో మహావృక్షం దాగి ఉన్నట్లే, అణువులో అపార శక్తి దాగి ఉన్నట్లే, ప్రతి జీవిలో పరమాత్మ తేజస్సు నిక్షిప్తమై ఉంది. అందుకే ఉపనిషత్తులు పరమాత్మను “అణోరణీయాన్” అని వర్ణించాయి. ఆయన సూక్ష్మతను సాధారణ దృష్టి గ్రహించలేదు. ధ్యానం, జ్ఞానం, భక్తి ద్వారా మాత్రమే ఆ సత్యాన్ని అనుభవించగలం.
అదే విధంగా “మహతో మహీయాన్” అనే పదం పరమాత్మ యొక్క విస్తారత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ జగత్తులోని గిరులు, సముద్రాలు, నక్షత్రాలు, గగనం – ఇవన్నీ ఆయన వైభవానికి చిన్న ఉదాహరణలు మాత్రమే. బ్రహ్మాండమంతా ఆయనలోనే నిక్షిప్తమై ఉంది. భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి విశ్వరూపాన్ని చూపిన సందర్భం ఈ భావానికి గొప్ప ఉదాహరణ. అర్జునుడు ఆ రూపాన్ని చూసి భయభక్తులతో నిండిపోయాడు. “విశ్వరూప దర్శన యోగం” ద్వారా పరమాత్మ యొక్క అపారత్వాన్ని గీత స్పష్టంగా తెలియజేసింది. జగత్తును సృష్టించి, పోషించి, లయం చేసే ఆ పరమ చైతన్యం కాలానికి, దేశానికి అందని మహా వైభవం కలిగి ఉంటుందని దీని ద్వారా వెల్లడవుతుంది.
ఈ భావాన్ని ఇతర శాస్త్రాలు కూడా బలపరుస్తాయి. ఈశావాస్యోపనిషత్తులో “ఈశావాస్యమిదం సర్వం” అని చెప్పబడింది. అనగా జగత్తంతా ఈశ్వర స్వరూపమే. ఛాందోగ్యోపనిషత్తులో ప్రసిద్ధమైన “తత్త్వమసి” మహావాక్యం జీవాత్మ పరమాత్మ ఏకత్వాన్ని బోధిస్తుంది. ముండకోపనిషత్తు “బ్రహ్మైవేదమమృతం పురస్తాత్” అని బ్రహ్మమే సర్వవ్యాప్తమని వివరిస్తుంది. ఈ సమస్త విశ్వం ఆ పరమాత్మ యొక్క సంకల్పం నుండే ఉద్భవించిందని, ఆయన కంటే భిన్నమైనది ఏదీ లేదని ఇవన్నీ స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
భాగవత పురాణంలో ప్రహ్లాదుడు కూడా ఇదే సత్యాన్ని ప్రకటించాడు. “స్తంభంలో ఉన్నాడా?” అని హిరణ్యకశిపుడు అడిగినప్పుడు, భగవంతుడు స్తంభాన్ని చీల్చుకొని నరసింహ రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. దీనివల్ల పరమాత్మ ఎక్కడైనా ఉండగలడని, సూక్ష్మంలోనూ విస్తారంలోనూ ఆయన వ్యాపించి ఉన్నాడని స్పష్టమవుతుంది. సర్వవ్యాపి అయిన ఆ దైవశక్తి చరాచర సృష్టిలో ప్రతి అణువులోనూ నిండి ఉంటుందని ఈ ఘట్టం రుజువు చేస్తుంది.
ఆది శంకరాచార్యులు తమ భాష్యాలలో ఈ వాక్యానికి అద్భుతమైన వివరణ ఇచ్చారు. పరబ్రహ్మను బాహ్య ప్రపంచంలో వెతకకుండా, అంతరంగ పరిశుద్ధితో అనుభవించవలసినదని వారు ఉపదేశించారు. మనస్సు ప్రశాంతమైతే ఆ సూక్ష్మ చైతన్యం అనుభూతి అవుతుంది. బాహ్యమైన ఆడంబరాల కంటే అంతఃశోధన ద్వారానే ఆ పరమాత్మను సాక్షాత్కరించుకోవడం సాధ్యమని వారు స్పష్టం చేశారు.
ఈ మహావాక్యం మనిషికి వినయాన్ని నేర్పుతుంది. మనం ఎంత గొప్పవారమని భావించినా, విశ్వంతో పోలిస్తే చిన్నవారమే. అదే సమయంలో పరమాత్మాంశంగా మనలో అపారమైన దివ్యశక్తి ఉందని కూడా ఇది తెలియజేస్తుంది. కాబట్టి జీవితం యొక్క పరమార్థం బాహ్య భోగాలలో కాదు; అంతరాత్మలో దాగి ఉన్న ఆ పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవడంలోనే ఉంది. అహంకారాన్ని వీడి, సర్వభూతాలలో ఉన్న ఆ పరమాత్మను గుర్తించినప్పుడే మానవ జన్మ ధన్యమవుతుంది.
“అణోరణీయాన్ మహతో మహీయాన్” అనే ఉపనిషత్ వాక్యం కేవలం తాత్విక సూక్తి కాదు; అది మానవ జీవన సారాన్ని తెలియజేసే దివ్య జ్యోతి. సత్యాన్వేషణలో ప్రయాణించే ప్రతి సాధకునికి ఇది పరమ సత్యాన్ని దర్శింపజేసే జ్ఞాన నేత్రం.
