[వరలక్ష్మి నున్న గారు రచించిన ‘జీవిత’ అనే కథని పాఠకులకు అందిస్తున్నాము. సంచిక – బెహరా వెంకట సుబ్బారావు ద్వితీయ జాతీయ స్మారక కథల పోటీ 2026లో సాధారణ ప్రచురణకి ఎంపికైన కథ.]
వర్షం కురుస్తున్న ఆ రాత్రి.. రోడ్డుపక్కన చెత్త తొట్టె దగ్గర ఒక పసిపాప ఏడుపు వినిపించింది. ‘ఆడపిల్ల’ అన్న ఒక్క కారణంతో తల్లిదండ్రులు ఆ బిడ్డను అక్కడే వదిలేసి వెళ్లిపోయారు.
ఆ పాపను శిశు సంక్షేమ సంస్థ కాపాడింది. అక్కడ ఆమెకు పేరు పెట్టారు – జీవిత.
ఎందుకంటే ప్రపంచం వదిలేసినా.. ఆమె జీవితం వదలలేదు.
జీవిత బాల్యం మొత్తం అనాథాశ్రమంలోనే గడిచింది. ప్రతి రోజు ఆమె ఒకే ప్రశ్న అడిగేది – “నన్నెందుకు వదిలేశారు?” పండగలప్పుడు పిల్లలు దత్తతకు వెళ్తుంటే, ఆమె మాత్రం గేటు దగ్గర నిలబడి చూస్తూ ఉండేది. “నా అమ్మ కూడా వస్తుంది” అన్న ఆశతో. కానీ ఎవరూ రాలేదు.
ఆ బాధే ఆమెను మార్చింది. ఆమె బాగా చదివింది. సోషల్ వర్క్‌లో గోల్డ్ మెడల్ సాధించింది. చివరికి సోషల్ వెల్ఫేర్ ఆఫీసర్ అయ్యింది.
తర్వాత జీవిత ఒక NGO ప్రారంభించింది – ‘రీకనెక్ట్’.
దాని ఉద్దేశ్యం: దత్తత తీసుకున్న పిల్లల బయాలాజికల్ తల్లిదండ్రులను కనుక్కొని, ఇద్దరికీ ఇష్టం ఉంటేనే కలపడం. లేకపోతే వారిని ‘అన్నోన్ పర్సన్స్’ గా విడిగా ఉంచడం.
ఆమె చాలా కేసుల్లో కుటుంబాలను మళ్లీ కలిపింది. పేదరికం, పరిస్థితులు, తప్పులు వల్ల విడిపోయిన తల్లిదండ్రులు-పిల్లలు మళ్లీ ఒక్కటయ్యారు.
కానీ ప్రతి కేసు తర్వాత ఆమె గుండెల్లో ఒకే బాధ మిగిలేది – తన కోసం మాత్రం ఎవరూ వెతకలేదు.
ఒకరోజు పాత రికార్డుల్లో ఆమె తన కేసును చూసింది. అదే హాస్పిటల్.. అదే వివరాలు.. తన తల్లిదండ్రుల అడ్రస్.
చాలా రోజుల తర్వాత జీవిత వాళ్లను వెతుక్కుంటూ ఒక ఊరికి వెళ్లింది.
ఇంట్లో వాళ్లు ప్రశాంతంగా ఉన్నారు. గోడలపై కొడుకు ఫోటోలు ఉన్నాయి.
జీవిత అడిగింది –
“మీరు ఒక పాపను వదిలేశారా?”
“అవును” అని వాళ్లు సూటిగా చెప్పారు.
“ఎందుకు?”
“అప్పుడు పరిస్థితులు అలా ఉన్నాయి.”
ఎక్కడా బాధ లేదు. ఎక్కడా పశ్చాత్తాపం లేదు.
జీవిత అడిగింది –
“మీకు ఎప్పుడైనా ఆ తప్పు బాధ కలిగిందా?”
తండ్రి చెప్పాడు –
“లేదు. అప్పట్లో అది తప్పు అనిపించలేదు.”
ఆ క్షణంలో జీవితకు నిజం అర్థమైంది.
వాళ్లకు ఆమె గురించి బాధ లేదు.. గుర్తు లేదు.. పశ్చాత్తాపం లేదు.
ఆమె కళ్లలో నీళ్లు వచ్చాయి కానీ గొంతు గట్టిగా మారింది.
“మీరు తనని కోల్పోలేదు.. ఒక మనిషిని పెంచే అవకాశం కోల్పోయారు.”
తర్వాత ఆమె మెల్లగా బయటికి నడిచింది.
“నేను ఎవరో మీకు తెలియదు.. తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం కూడా లేదు.”
ఆ రోజు తర్వాత జీవిత తన పని మార్చింది. ఆమె దృష్టి ఇక దత్తత మీద కాదు.. కుటుంబాలను విడిపోకుండా చేయడంపై పెట్టింది.
దత్తత ప్రక్రియలో ఉన్న పెద్ద సమస్య ఆమెకు కనిపించింది – సంవత్సరాలు పడటం, కోర్టు ఆలస్యం, పిల్లలు అనాథాశ్రమాల్లోనే పెరగడం.
అప్పుడు ఆమె కొత్త ఆలోచన చేసింది – ‘రీయూనియన్ ఫస్ట్ పాలసీ’. దాని సూత్రం:
- పిల్లను దత్తతకు పెట్టే ముందు తల్లిదండ్రులను తప్పనిసరిగా వెతకాలి
- ఇద్దరికీ కౌన్సెలింగ్ ఇవ్వాలి
- ఇష్టం ఉంటేనే కలపాలి
- లేకపోతే మాత్రమే దత్తతకు పంపాలి
ఆమె టీమ్‌తో ఎన్నో కేసులు తిరిగి తెరిచింది.
ఒక కేసులో తండ్రి పేదరికం వల్ల బిడ్డను వదిలేశాడు. జీవిత అతనికి ఉద్యోగం ఇచ్చి పాపను తిరిగి కలిపింది. ఆ రోజు అతను ఏడ్చాడు – “నేను వదిలేయలేదు.. పరిస్థితులు వదిలేశాయి.”
మరో కేసులో తల్లి మానసిక ఒత్తిడితో బిడ్డను వదిలింది. ట్రీట్మెంట్ తర్వాత మళ్లీ కలిపింది.
కొద్ది నెలల్లో మార్పు కనిపించింది. దత్తత కేసులు తగ్గాయి. కుటుంబ రీయూనియన్ కేసులు పెరిగాయి. అనాథ పిల్లల సంఖ్య తగ్గడం మొదలైంది.
జీవిత ప్రభుత్వ సమావేశంలో చెప్పింది: “దత్తత పరిష్కారం కాదు.. కుటుంబాన్ని కాపాడటం నిజమైన పరిష్కారం.”
చివరగా అదే చెత్త తొట్టె దగ్గర ఒక బోర్డు పెట్టారు: “ఇక్కడ ఒక జీవితం మొదలైంది.. ఇకపై ఇక్కడ ఏ జీవితం ముగియకూడదు.”
జీవిత అక్కడ నిలబడి చూసింది. కళ్లలో నీళ్లు ఉన్నాయి.. కానీ ఈసారి అవి బాధవల్ల కాదు.
అవి సంతృప్తి కన్నీళ్లు.
అంతే..
