కొండల నడుమ.. కోనల చెంత: ప్రకృతి చెక్కిన మనిషి ఆత్మకథ

[ప్రముఖ రచయిత రస్కిన్ బాండ్ ఆత్మకథ Lone Fox Dancing కు అనువాదమైన ‘ఓ ఏకాంతజీవి బ్రతుకాట’ పుస్తకాన్ని సమీక్షిస్తున్నారు కొల్లూరి సోమ శంకర్.]

కొన్ని పుస్తకాలు మనకు ఒక వ్యక్తి జీవితాన్ని పరిచయం చేస్తాయి. మరికొన్ని పుస్తకాలు ఆ వ్యక్తి జీవితాన్ని దాటి, మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని కొత్తగా చూసే చూపునిస్తాయి. రస్కిన్ బాండ్ ఆత్మకథ Lone Fox Dancing రెండో కోవకు చెందిన పుస్తకం.

దాసరి అమరేంద్ర గారి తెలుగు అనువాదంలో వెలువడిన ‘ఓ ఏకాంతజీవి బ్రతుకాట’ చదువుతున్నప్పుడు, ఒక రచయిత జీవిత చరిత్రను చదువుతున్నామనే భావన క్రమంగా వెనక్కి వెళ్లిపోతుంది. మనం ఒక మనిషి జ్ఞాపకాలలోకి ప్రవేశిస్తాం. అతని బాల్యాన్ని చూస్తాం. అతని సంతోషాల్లో భాగమవుతాం. అతని బాధలను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాం. అతను చూసిన చెట్లను, కొండలను, మనుషులను మనమూ చూడటం మొదలుపెడతాం.

ఒక ఆత్మకథ పాఠకుడికి ఇంత సన్నిహితమైన అనుభూతిని ఇవ్వగలగడం దాని ప్రత్యేకత.

రచయిత కన్నా ముందు ఒక మనిషి:

రస్కిన్ బాండ్ గురించి మనలో చాలామందికి ఒక పరిచితమైన చిత్రం ఉంది. కొండల్లో నివసించే రచయిత. ప్రకృతిని ప్రేమించే మనిషి. పిల్లల కోసం అందమైన కథలు రాసే రచయిత.

అయితే, ఈ పుస్తకం ఆ పరిచయాన్ని మరింత విస్తరిస్తుంది.

రచయితగా గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తి వెనుక ఉన్న బాలుడిని, యువకుడిని, అనేక అనుభవాల ద్వారా తనను తాను నిర్మించుకున్న మనిషిని మనకు పరిచయం చేస్తుంది.

జీవితంలో జరిగిన సంఘటనలను విజయాల జాబితాగా చెప్పడం రస్కిన్ బాండ్ ఉద్దేశం కాదు. తాను ఎదుర్కొన్న అనుభవాలను, కలిసిన మనుషులను, తనలో కలిగిన భావాలను నిజాయితీగా గుర్తుచేసుకోవడమే ఆయన రచనా విధానం.

అందువల్ల ఈ పుస్తకంలో గొప్పగా కనిపించాలనే ప్రయత్నం కనిపించదు. తన జీవితాన్ని అలంకరించి చూపాలనే తపన కనిపించదు. ఉన్నదాన్ని ఉన్నట్లుగా, తనకు గుర్తున్నంతవరకు, తనకు అనిపించినంతగా చెప్పే సరళత కనిపిస్తుంది.

ఆ సరళతే ఈ ఆత్మకథకు ప్రధానమైన సాహిత్య సౌందర్యం.

జ్ఞాపకాలకూ పరిమళం:

మన చిన్ననాటి జ్ఞాపకాల్లో కొన్ని దృశ్యాలు మాత్రమే మిగులుతాయి. ఇంట్లో వినిపించిన పాట. తల్లిదండ్రులతో గడిపిన ఒక సాయంత్రం. పాఠశాలలోని స్నేహితుడు. వర్షం తర్వాత తడిసిన నేల. మనకు తెలియకుండానే మన వ్యక్తిత్వంలో భాగమైపోయిన చిన్న సంఘటన.

రస్కిన్ బాండ్ తన జ్ఞాపకాలను రాసేటప్పుడు ఇలాంటి చిన్న వివరాలకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.

తండ్రితో గడిపిన రోజులు, ఆయనకు ఉన్న స్టాంపుల సేకరణ అభిరుచి, గ్రామఫోన్‌లో పాటలు వినడం వంటి విషయాలు చదివినప్పుడు, అవి కేవలం ఒక కుటుంబపు వివరాలుగా మిగిలిపోవు. ఒక కాలం మన ముందుకు వస్తుంది.

అదే ఈ పుస్తకంలోని ఆకర్షణ.

ఒక వ్యక్తిగత జ్ఞాపకం, ఒక కుటుంబ కథగా మారుతుంది. కుటుంబ కథ ఒక సామాజిక కాలానికి ప్రతిబింబమవుతుంది. ఆ ప్రతిబింబంలో పాఠకుడు తన గతాన్ని కూడా గుర్తుంచుకుంటాడు.

రస్కిన్ బాండ్ జీవితంలోని కుటుంబ సంబంధాలు ఈ పుస్తకంలో ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తాయి. తల్లిదండ్రుల మధ్య సమస్యలు, తండ్రి ఒంటరితనం, తల్లితో ఉన్న సంక్లిష్టమైన అనుబంధం వంటి విషయాలను ఆయన భావోద్వేగపూరితంగా నమోదు చేస్తారు.

అయితే, ఆయన ఎవరినీ సులభంగా తీర్పు చెప్పి పక్కకు నెట్టివేయరు. మనుషుల ప్రవర్తన వెనుక ఉన్న పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.

ఇది రచయితగా ఆయనలోని మానవీయ దృష్టిని తెలియజేస్తుంది.

కుటుంబం అంటే రక్తసంబంధమేనా?

ఈ ఆత్మకథలో నన్ను ఆలోచింపజేసిన అంశాలలో కుటుంబ సంబంధాల చిత్రణ ఒకటి.

సంప్రదాయంగా కుటుంబాన్ని రక్తసంబంధాల ఆధారంగా నిర్వచించుకోవడం మన సమాజంలో సాధారణం. కానీ జీవితంలో మనకు తోడుగా నిలిచే ప్రతి వ్యక్తీ మన కుటుంబంలో భాగమయ్యే అవకాశం ఉంది.

రస్కిన్ బాండ్ అనుభవాల్లో ఈ విస్తృతమైన కుటుంబ భావన కనిపిస్తుంది.

ఆప్యాయత, అనుబంధం, పరస్పర అవగాహన, జీవితాంతం తోడుగా ఉండాలనే మనసు – ఇవే కుటుంబాన్ని నిర్మించే అసలు అంశాలని ఆయన జీవితం మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

ఈ పుస్తకాన్ని చదివినప్పుడు, కుటుంబం అనేది కేవలం ఒక సామాజిక వ్యవస్థ మాత్రమే కాదని, మనిషి ఒంటరితనాన్ని తొలగించే ఒక ఆత్మీయ స్థలమని అనిపిస్తుంది.

ప్రకృతిని చూసే రచయిత చూపు:

రస్కిన్ బాండ్ రచనల్లో ప్రకృతికి ఉన్న ప్రాధాన్యం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ఆయన ఆత్మకథలో ప్రకృతి వర్ణనలను చదివినప్పుడు, అవి కేవలం అందమైన దృశ్యాలుగా అనిపించవు.

అవి ఆయన జీవనానుభవాల్లో భాగంగా కనిపిస్తాయి.

కొండలు, చెట్లు, పక్షులు, చిన్న పట్టణాలు, వర్షాలు, నిశ్శబ్దమైన ప్రదేశాలు – ఇవన్నీ ఆయన జ్ఞాపకాలలో మనుషుల్లాగే జీవిస్తాయి.

ఒక కాకి ఆయన రచనలో కథా పాత్రగా మారడం, ఒక వేణువు వాయించే బాలుడు తర్వాత కథలో భాగం కావడం వంటి ఉదాహరణలు, రచయిత తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని ఎలా సాహిత్యంగా మలచుకుంటారో తెలియజేస్తాయి.

రచయితకు కథలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి?:

ఈ పుస్తకం చదువుతున్నప్పుడు ఈ ప్రశ్నకు ఒక సమాధానం దొరుకుతుంది.

కథలు ఎప్పుడూ అసాధారణ సంఘటనల నుంచే పుట్టాల్సిన అవసరం లేదు. మనం నిర్లక్ష్యంగా దాటిపోయే ఒక చిన్న దృశ్యం, ఒక అపరిచితుడి ముఖం, ఒక పక్షి కదలిక, ఒక సాయంత్రపు నిశ్శబ్దం కూడా రచయిత మనసులో కథకు బీజం కావచ్చు.

రస్కిన్ బాండ్ ఆ సున్నితమైన చూపును జీవితాంతం కాపాడుకున్న రచయిత.

చరిత్ర పుస్తకం కాదు, చరిత్రను అనుభవించే అవకాశం:

ఈ ఆత్మకథలో రస్కిన్ బాండ్ వ్యక్తిగత జీవితం మాత్రమే కాదు, ఆయన జీవించిన కాలం కూడా కనిపిస్తుంది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలం, భారతదేశ విభజన, స్వాతంత్ర్యానికి ముందు మరియు తర్వాతి సామాజిక పరిస్థితులు, వివిధ ప్రాంతాల్లో చోటుచేసుకున్న మార్పులు – ఇవన్నీ ఆయన జ్ఞాపకాలలో భాగమవుతాయి.

అయితే ఈ వివరాలు ఒక చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకంలా మన ముందుకు రావు.

ఒక వ్యక్తి తన జీవితంలో వాటిని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడో, ఆ కాలపు పరిణామాలు వ్యక్తుల జీవితాలను ఎలా ప్రభావితం చేశాయో మనం గ్రహిస్తాం.

చరిత్రను తేదీల ద్వారా తెలుసుకోవడం ఒక అనుభవం అయితే, చరిత్రను మనుషుల జీవితాల ద్వారా అనుభూతి చెందడం మరో అనుభవం.

ఈ ఆత్మకథ రెండో అనుభవాన్ని అందిస్తుంది.

అనువాదం – భాషను మార్చడం మాత్రమే కాదు:

ఒక ఆత్మకథను మరో భాషలోకి అనువదించేటప్పుడు, కేవలం పదాల అర్థాన్ని మార్చడం సరిపోదు. రచయిత స్వరాన్ని, ఆయన భావోద్వేగాల సున్నితత్వాన్ని, వర్ణనల్లోని సహజత్వాన్ని కూడా పాఠకుడికి అందించాలి.

దాసరి అమరేంద్ర గారి అనువాదంలో ఈ అంశం ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది.

రస్కిన్ బాండ్ రచనలోని సరళతను తెలుగులో నిలబెట్టడం అంత సులభమైన పని కాదు. అతిగా అలంకరించిన భాష మూల రచనలోని సహజత్వాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. అదే సమయంలో, మరీ సాధారణీకరించిన అనువాదం రచయిత స్వరంలోని ప్రత్యేకతను కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ రెండు సమస్యలను అధిగమిస్తూ, తెలుగు పాఠకుడికి సహజమైన పఠనానుభూతిని అందించడానికి అనువాదకుడు చేసిన ప్రయత్నం ప్రశంసనీయం.

అనువాదం చదువుతున్నప్పుడు, మనం ఒక పరభాషా రచయిత జీవితాన్ని తెలుగులో చదువుతున్నామనే దూరభావన తగ్గిపోతుంది. రచయిత అనుభవాలు మనకు చేరువవుతాయి.

మంచి అనువాదం సాధించాల్సిన ముఖ్యమైన లక్ష్యాల్లో ఇదొకటి.

ఏకాంతం అంటే ఒంటరితనమేనా?:

‘ఓ ఏకాంతజీవి బ్రతుకాట’ అనే శీర్షిక పుస్తకాన్ని చదివిన తర్వాత మరింత అర్థవంతంగా అనిపిస్తుంది.

ఏకాంతం అనేది ఎప్పుడూ బాధకు మరో పేరు కాదు. కొన్నిసార్లు అది మనిషి తనను తాను తెలుసుకునే స్థలం. తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని శ్రద్ధగా గమనించే అవకాశం. తన ఆలోచనలను వినగలిగే నిశ్శబ్దం.

అయితే, ఏకాంతాన్ని ఎంచుకున్న మనిషి కూడా సంబంధాలకు, ఆప్యాయతకు, స్నేహానికి దూరంగా ఉండడు.

రస్కిన్ బాండ్ జీవితం ఈ రెండు అంశాల మధ్య ఒక అందమైన సమతుల్యతను చూపిస్తుంది.

ఆయన ప్రకృతిని ప్రేమిస్తారు. ఏకాంతాన్ని ఆస్వాదిస్తారు. అదే సమయంలో, మనుషులతో ఏర్పడిన అనుబంధాలను కూడా విలువైనవిగా భావిస్తారు.

ఈ విరుద్ధంగా కనిపించే అనుభవాలే ఆయన జీవితాన్ని మరింత మానవీయంగా మారుస్తాయి.

పాఠకుడిలో మిగిలే అనుభూతి:

ఈ పుస్తకం చదవడం పూర్తయిన తర్వాత, రస్కిన్ బాండ్ జీవితంలోని ప్రతి సంఘటనను గుర్తుంచుకోవడం కంటే, ఆయన జీవితాన్ని చూసే విధానం మనలో మిగిలిపోతుంది.

సాధారణమైన విషయాల్లో సౌందర్యాన్ని గుర్తించడం.

మనుషులను వారి బలహీనతలతో సహా అర్థం చేసుకోవడం.

గతాన్ని బాధతో మాత్రమే కాకుండా, ఆప్యాయతతోనూ గుర్తుచేసుకోవడం.

ప్రకృతిని ఒక నేపథ్యంగా కాకుండా, మన జీవితంలో భాగంగా చూడడం.

ఇవన్నీ ఈ పుస్తకం పాఠకుడికి అందించే అనుభూతుల్లో కొన్ని.

ఒక మంచి ఆత్మకథ మనకు రచయిత జీవితాన్ని పరిచయం చేయడంతో ఆగిపోదు. మన జీవితాన్ని కూడా ఒకసారి వెనక్కి తిరిగి చూసుకునేలా చేస్తుంది.

మన బాల్యంలో మిగిలిపోయిన మనుషులు, మనం మరిచిపోయిన ప్రదేశాలు, మన జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసిన చిన్న సంఘటనలు – ఇవన్నీ మళ్లీ గుర్తుకొస్తాయి.

ఆ విధంగా చూస్తే, ‘ఓ ఏకాంతజీవి బ్రతుకాట’ రస్కిన్ బాండ్ ఆత్మకథ మాత్రమే కాదు. జ్ఞాపకాలకు, మానవ సంబంధాలకు, ప్రకృతికి, సాహిత్యానికి మధ్య ఉన్న అనుబంధాన్ని అనుభూతి చెందించే పుస్తకం.

చదివి పక్కన పెట్టే పుస్తకం కంటే, చదివిన తర్వాత మనలో కొంతకాలం జీవించే పుస్తకాలు అరుదు. ‘ఓ ఏకాంతజీవి బ్రతుకాట’ అలాంటి పుస్తకంగా నాకు అనిపించింది.

***

ఓ ఏకాంతజీవి బ్రతుకాట (ఆత్మకథ)
మూలం: రస్కిన్ బాండ్,  అనువాదం: దాసరి అమరేంద్ర
ప్రచురణ: కథాప్రపంచం ప్రచురణలు, తిరుపతి
పేజీలు: 376
వెల: ₹ 500/-
ప్రతులకు:
కథాప్రపంచం బుక్స్,
161, వినాయక్ నగర్ క్వార్ట్సర్స్, డి. టైప్,
కె.టి. రోడ్, ఇస్కాన్ టెంపుల్ దగ్గర, తిరుపతి – 517501
ఫోన్: +91 9908284105
ఈమెయిల్: kathaaprapanchambooks@gmail.com

 

~
శ్రీ దాసరి అమరేంద్ర గారి ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ:
https://sanchika.com/special-interview-with-mr-dasari-amarendra/