భౌతిక నిధికి సాంస్కృతిక అంతరార్థాన్ని జోడించిన పద్యకావ్యం – పెన్నిధి

[కోడీహళ్ళి ఫణి ప్రసన్న కుమార్ గారు రచించిన ‘పెన్నిధి’ అనే కావ్యాన్ని సమీక్షిస్తున్నారు శ్రీ కుంతి.]

తెలుగు పద్యసాహిత్యానికి ఆధునిక కాలంలోనూ ఆదరణ, ఆద్యంతమైన జీవశక్తి ఉన్నదని నిరూపించే ప్రయత్నంగా కోడీహళ్ళి ఫణి ప్రసన్న కుమార్ గారి పెన్నిధి పద్యకావ్యం నిలుస్తుంది. సాంకేతిక రంగంలో తన వృత్తిని కొనసాగిస్తూనే తెలుగు భాష, పద్యవిద్య, భారతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి, దేశభక్తి, ఆధ్యాత్మికతల పట్ల ఉన్న అనురాగంతో కవి ఈ కావ్యాన్ని సృజించారు. పాఠశాల తెలుగు ఉపాధ్యాయుల ప్రేరణ, మహాకవుల పద్యపఠనం, అంతర్జాల పద్యవేదికల పరిచయం, పద్యకావ్య పోటీ ద్వారా కలిగిన ఉత్సాహం ఈ రచనకు నేపథ్యంగా నిలిచాయి.

కవి స్వయంగా చెప్పుకున్నట్లుగా ఇది చరిత్రను పాఠంలా బోధించే కావ్యం కాదు; ఉత్సాహభరితమైన కథనం, ఉత్కంఠ, అనూహ్య మలుపులతో సాగే ఒక ‘ట్రెజర్ హంట్’ కథ. అయితే ఆ అన్వేషణకు అంతరార్థంగా భారతీయ విజ్ఞాన, సంస్కృతి సంపదను అన్వేషించే భావనను కవి జోడించారు.

కథా వస్తువు:

కావ్యం ప్రయాగ త్రివేణీ సంగమంలో జరిగే కుంభమేళా వర్ణనతో ప్రారంభమవుతుంది. ఆంధ్రదేశం నుండి వచ్చిన ఉత్తముడు జీవితం, జీవాత్మ, దేహం–ఆత్మ సంబంధం, జన్మాంతర రహస్యాలపై ఉన్న సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవడానికి ఒక యోగిని ఆశ్రయిస్తాడు. యోగి అతని ప్రశ్నలకు సమాధానమిస్తూ తన పూర్వజన్మలతో ముడిపడిన నిధి రహస్యాన్ని వెల్లడించడం ప్రారంభిస్తాడు.

మొదట తక్షశిలలో ఒక శునకంగా జన్మించిన పాత్ర చాణక్యుని సన్నిధిలో దేశరక్షణకు సంబంధించిన విషయాలను వింటుంది. యవనుల కుట్రను అడ్డుకునే ప్రయత్నంలో ప్రాణత్యాగం చేసి చాణక్యుని ఆశీస్సులు పొందుతుంది. తదుపరి జన్మలో సరయూతీరంలోని అయోధ్యలో భీముడనే గొల్లబాలుడిగా జన్మించి బాలరామాలయ విధ్వంసాన్ని చూస్తుంది. అక్కడ ఒక ప్రాచీన మౌర్య శాసనం ద్వారా నిధికి సంబంధించిన తదుపరి మార్గాన్ని తెలుసుకుంటుంది.

మరొక జన్మలో రామేశ్వరంలో వర్తకునిగా పుట్టి ఉదయుడు, పద్మరాగిణి వంటి పాత్రలతో అనుబంధం ఏర్పరచుకుంటుంది. నాగబంధ మార్గాన్ని దాటి రత్నాన్ని, శాసనాన్ని సంపాదించి దానిని కాశీలోని హరిశ్చంద్ర ఘాట్ వద్ద భద్రపరుస్తుంది.

తరువాత కాశీలో క్షత్రియ వంశంలో జన్మించి దేశ పరిస్థితులను, ఆంగ్లేయుల పాలనను, స్వాతంత్ర్యోద్యమ వాతావరణాన్ని అనుభవిస్తుంది. కాశీ వర్ణన, లక్ష్మీబాయి వీరత్వం, మెకాలే విద్యావిధానంపై కవి వ్యక్తం చేసిన ఆవేదన ఈ భాగంలో ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. ఆ తరువాతి జన్మలో సోమనాథ క్షేత్రంలో బ్రాహ్మణునిగా పుట్టిన పాత్రకు ఆంగ్లేయ పాలన ముగిసిన తరువాత కూడా సమాజంలో మిగిలిన పరదాస్య భావన కనిపిస్తుంది. సంఘసేవకుల నిస్వార్థ జీవనం ద్వారా అతనిలో దేశభక్తి, సేవాభావం మరింత బలపడతాయి.

చివరికి పూర్వజన్మల అనుభవాలన్నింటినీ కలుపుతూ కాశీలో దాచబడిన భూగృహ నిధి వద్దకు కథ చేరుతుంది. ఆ నిధిలో వజ్రాలు, వైడూర్యాలు, బంగారం వంటి భౌతిక సంపదతో పాటు వెలలేని ప్రాచీన గ్రంథాలు, వివిధ దేశాల వస్తుసంపద కూడా ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది.

ఇక్కడే ‘పెన్నిధి’ అనే శీర్షికకు అసలైన అర్థం వెలుగులోకి వస్తుంది. నిజమైన నిధి కేవలం బంగారం, రత్నాలు కాదు; జ్ఞానం, గ్రంథాలు, చరిత్ర, సంస్కృతి, ధర్మం కూడా తరతరాలకు సంరక్షించవలసిన మహాసంపదలేనని కవి సూచిస్తారు. చివరికి యోగి ఉత్తమునికి గ్రంథాలను అందించి వాటిలోని మర్మాలను పరిశోధించి మానవాళికి తెలియజేయమని సూచించడం ద్వారా కథ తన లక్ష్యాన్ని చేరుతుంది.

వస్తుస్వీకారం – ఇతివృత్త వైశిష్ట్యం:

పెన్నిధి ఒక సాధారణ నిధి అన్వేషణ కథ కాదు. జన్మజన్మాంతరాల అనుసంధానం, భారతదేశంలోని వివిధ చారిత్రక క్షేత్రాల నేపథ్యం, నిధి అన్వేషణ, ఆధ్యాత్మికత, దేశభక్తి, సంస్కృతి పరిరక్షణ వంటి అంశాలను కవి ఒకే కథాసూత్రంలో మేళవించారు.

పింగళి సూరన కళాపూర్ణోదయంలో కనిపించే జన్మాంతర సంబంధాలను గుర్తుచేసే విధంగా ఈ కావ్యంలోనూ ఒకే పాత్ర వివిధ జన్మల్లో వేర్వేరు పేర్లతో కనిపిస్తుంది. అయితే ప్రతి జన్మలోనూ లక్ష్యం ఒక్కటే – భారతీయ నిధిని అన్వేషించడం, చివరకు దాని అసలైన స్వరూపాన్ని గ్రహించడం. ఈ అనుసంధానం కథకు ఉత్కంఠను మాత్రమే కాకుండా అంతరార్థాన్ని కూడా కల్పించింది.

భాష – శైలి:

కవి భాష ప్రౌఢంగా ఉన్నప్పటికీ పాఠకుడిని దూరం చేయని సరళమైన గ్రాంథిక ధోరణిలో సాగుతుంది. సంస్కృత సమాస పదాలు, ప్రాచీన తెలుగు పదాలు, సందర్భానుగుణమైన వర్ణనాత్మక పదబంధాలు కావ్యానికి గాంభీర్యాన్ని కలిగించాయి. మరుగునపడిన తెలుగు పదాలను మళ్లీ ప్రయోగించడం ద్వారా భాషా సంపదను పునరుద్ధరించాలనే ప్రయత్నం కూడా కనిపిస్తుంది.

తక్షశిల, అయోధ్య, రామేశ్వరం, కాశీ వంటి క్షేత్రాల వర్ణనల్లో కవి దృశ్యాన్ని పాఠకుడి కళ్ల ముందు నిలబెట్టగలిగారు. ‘వర్ణనా నైపుణ్యం’ కావ్యం అంతటా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఛందో వైవిధ్యం:

శార్దూలం, మత్తేభం, ఉత్పలమాల, చంపకమాల, సీసం, తేటగీతి, ఆటవెలది, కందం, దండకం మొదలైన అనేక ఛందోరూపాలను కవి సందర్భానుసారంగా ప్రయోగించారు.

ప్రత్యేకంగా నాగబంధ మార్గాన్ని వర్ణించిన 143వ కందపద్యం భావానుగుణ ఛందస్సుకు చక్కని ఉదాహరణ. మార్గంలోని అనేక మలుపులు, పాము వంటి వంకరలతో కూడిన దారి కేవలం భావంలోనే కాక పద్యనడకలోనూ ప్రతిఫలిస్తుంది. ఈ భావానికి తగిన సర్వలఘు కంద ప్రయోగం కవి ఛందోచాతుర్యాన్ని చాటుతుంది.

కావ్యంలో కొన్ని విశిష్ట పద్యాలు:

తక్షశిల వర్ణన – పద్యం 32:

“ఆగమమ్ముల పల్కు లాలపించుటె కాని.. ధర్మనిరతిని మనెదరు తక్షశిలను.”

ఈ సీసపద్యం తక్షశిలలోని సామాజిక వ్యవస్థను, వర్గాల స్వభావాన్ని, ధర్మనిరతిని చిత్రిస్తుంది.

భాషాపరంగా-సమాంతర నిర్మాణంతో వచ్చే పదబంధాలు పద్యానికి లయను, శ్రావ్యతను అందించాయి. ఒకే నిర్మాణాన్ని వివిధ వర్గాల లక్షణాలకు అన్వయించడం వల్ల పద్యానికి క్రమబద్ధత ఏర్పడింది. సాహిత్యపరంగా-తక్షశిలను కేవలం విద్యాకేంద్రంగా కాకుండా ధర్మం, వినయం, విజ్ఞానం, సేవాభావం కలిసిన ఆదర్శ సమాజంగా కవి చిత్రించారు. ముఖ్యంగా ‘తపసి జనులు’ అనే ప్రయోగం ద్వారా సేవను ఒక ఉన్నత జీవనవిలువగా ప్రతిష్ఠించడం కవి ఉదాత్త దృష్టికి నిదర్శనం.

తక్షశిల విశ్వవిద్యాలయం – పద్యం 36:

“జ్ఞానార్థులై భువి నలుమూల లందుండు.. విశ్వ విద్యాలయమ్మన పేరు గాంచె.”

ఈ పద్యంలో తక్షశిల విద్యావైభవం సమగ్రంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. వివిధ విద్యాశాఖలను వరుసగా పేర్కొంటూ చివరకు ప్రపంచాన్ని అజ్ఞానాంధకారం నుండి వెలుగులోకి నడిపించే విశ్వవిద్యాలయంగా తక్షశిలను ప్రతిష్ఠించారు. భాషాపరంగా- జ్ఞానార్థులు, జిజ్ఞాసువులు, శ్రుతులు, కృతులు, క్షాత్రవిద్య, వేదవిద్య, షడ్దర్శనాలు, అర్థశాస్త్రం వంటి పదాలు విద్యా వైశాల్యాన్ని తెలియజేస్తాయి.

సాహిత్యపరంగా-అజ్ఞానాన్ని చీకటితో, జ్ఞానాన్ని అరుణకిరణంతో పోల్చడం చక్కని భావచిత్రణ. విద్యలను ఒక్కొక్కటిగా పేర్కొంటూ ‘విశ్వవిద్యాలయం’ అనే సమగ్ర భావానికి తీసుకెళ్లడం నిర్మాణపరంగా విశేషమైనది.

అయోధ్య వర్ణన – పద్యం 78:

“కంటి నయోధ్య పట్టణము కన్నుల పండువుగాగ నా పురిన్..”

అయోధ్యలోని సౌధాలు, దీపాల వరుసలు, తోరణాలు, మంటపాలు, దేవాలయాలను కవి వరుస దృశ్యాలుగా ఆవిష్కరించారు. భాషాపరంగా-కన్నుల పండువుగా’, ‘మింటిని తాకు’, ‘దీపపు పంక్తి’, ‘మంజులమై’ వంటి ప్రయోగాలు దృశ్యానికి మాధుర్యాన్ని కలిగిస్తాయి. సాహిత్యపరంగా-ఇది కవి వర్ణనా ప్రతిభకు మంచి ఉదాహరణ. భవనాల ఎత్తు నుండి దీపాల కాంతి వరకు, తోరణాల నుండి దేవాలయాల వరకు దృశ్యాలను క్రమంగా పరిచయం చేయడం వల్ల అయోధ్య పాఠకుడి మనస్సులో ఒక సజీవ చిత్రంగా రూపుదిద్దుకుంటుంది.

నాగబంధ మార్గం – పద్యం 143:

“పలు మలుపులు కల పథమున.. వెలిసలిపెడు తెరవుల నల బిలమున చనుచున్”

నిధిని చేరడానికి ఎదురైన నాగబంధ మార్గాన్ని కవి అత్యంత సృజనాత్మకంగా చిత్రించారు.

భాషాపరంగా-మార్గంలోని మలుపులు, దిక్కుల అయోమయం, పామువలె వంకర తిరిగే దారి వంటి భావాలను సూచించే పదప్రయోగాలు పద్యానికి చలనాన్ని కలిగించాయి.

సాహిత్యపరంగా- ఈ పద్యానికి అసలైన విశిష్టత భావానికి తగిన ఛందస్సు. సర్వలఘు కందం వల్ల పద్యనడక వేగంగా, మెలికలు తిరుగుతున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. భావాన్ని చెప్పడమే కాకుండా ఛందస్సుతో అనుభూతి చేయించడం కవి ప్రతిభకు నిదర్శనం.

భారతదేశ వైభవం – పద్యం 165:

“ఉత్తరమందు శీతనగ మొప్పుగ దక్షిణ మందు సాగరం.. నోలలాడు మన భారత దేశము విశ్వవంద్యమై”

ఈ పద్యంలో ఉత్తరాన మంచు ప్రాంతాల నుండి దక్షిణాన సముద్రం వరకు భారతదేశ భౌగోళిక విస్తృతిని చూపుతూ దాని మహోన్నత సంస్కృతిని కవి కీర్తించారు.భాషాపరంగా-మహోజ్వల సంస్కృతి’, ‘పావన దేవభూమి’, ‘పుత్తడి గువ్వ’ వంటి పదబంధాలు దేశభక్తికి కవితా సౌందర్యాన్ని జోడించాయి.సాహిత్యపరంగా- భారతదేశాన్ని కేవలం భౌగోళిక ప్రాంతంగా కాకుండా ఒక సాంస్కృతిక ఏకత్వంగా కవి దర్శించారు. ‘పుత్తడి గువ్వ’ అనే రూపకచిత్రం భారతదేశపు సంపద, సౌందర్యం, వైభవాలను ఒకే ప్రతీకలో సమీకరిస్తుంది.

బాలరాముని రూపవర్ణన – పద్యం 83:

“నున్నని బుగ్గలున్.. రాముని గంటిమచ్చటన్”

ఈ పద్యం కావ్యంలో కవి వర్ణనా నైపుణ్యాన్ని మరో కోణంలో చూపిస్తుంది. బాలరాముని ముఖకాంతి, నేత్రాలు, చిరునవ్వు, శరీర సౌందర్యాన్ని భక్తి–సౌందర్య భావాలతో కవి దర్శింపజేస్తారు.

భాషాపరంగా- మృదువైన, మాధుర్యభరితమైన పదజాలంతో రూపవర్ణన సాగుతుంది. సౌందర్యాన్ని సూచించే విశేషణాలు వరుసగా రావడం వల్ల వర్ణనకు చిత్రాత్మకత ఏర్పడింది.

సాహిత్యపరంగా- ఇది కేవలం శరీర వర్ణన కాదు; భక్తుని దృష్టిలో దైవసౌందర్యాన్ని అనుభూతి చేయించే వర్ణన. రూపంలోని ప్రతి అంశాన్ని విడివిడిగా చూపించి చివరకు రాముని దివ్యరూపంగా పాఠకుడి ముందు నిలబెట్టడం కవి వర్ణనా సామర్థ్యానికి నిదర్శనం.

నిస్వార్థ సేవకుల జీవనం – పద్యం 210:

“ఫలితమాశింపక పరహితమొనరింత్రు.. వరచరితంబు ఘనము”

దేశసేవ, పరహితం, నిస్వార్థ జీవనం, సమానత్వ భావన వంటి విలువలను ఇందులో కవి ప్రతిపాదించారు. భాషాపరంగా-సేవకుల జీవన విధానాన్ని వరుస లక్షణాల ద్వారా పరిచయం చేయడం వల్ల పద్యానికి బలమైన నిర్మాణం ఏర్పడింది. ‘ఫలితమాశింపక’, ‘పరహితమొనరింత్రు’ వంటి ప్రయోగాలు సేవాతత్త్వాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తం చేస్తాయి. సాహిత్యపరంగా – ఇక్కడ దేశభక్తి నినాదంగా కాకుండా ఆచరణలో కనిపించే జీవనవిధానంగా రూపుదిద్దుకుంది. కష్టాలను లెక్కచేయక, ప్రశంసలను ఆశించక, పరహితాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకునే వ్యక్తులను కవి ఆదర్శంగా నిలిపారు. అందువల్ల ఈ పద్యం పెన్నిధిలోని సామాజిక సందేశానికి బలమైన ప్రతినిధిగా నిలుస్తుంది.

‘పెన్నిధి’ అంతరార్థం – పద్యం 194:

“వజ్ర వైడూర్యముల్ వర పుష్యరాగముల్..”

కావ్య శీర్షికకు అసలైన అర్థాన్ని తెలియజేసే ప్రధాన పద్యం ఇది. రత్నాలు, బంగారం వంటి భౌతిక సంపదతో పాటు వెలలేని గ్రంథాలను కూడా నిధిలో భాగంగా చూపించడం ఈ పద్యంలోని ప్రధాన విశేషం.భాషాపరంగా-వరుసగా వచ్చే రత్ననామాలు పద్యానికి శబ్దవైభవాన్ని, సంపదను సూచించే ధ్వనిని కలిగిస్తున్నాయి. సాహిత్యపరంగా- మొదట పాఠకుడి దృష్టిని రత్నాల వైపు ఆకర్షించి, తరువాత ‘వెలలేని గ్రంథాలు’ అనే భావానికి తీసుకెళ్లడం ద్వారా కవి నిధి యొక్క అంతరార్థాన్ని ఆవిష్కరించారు. భౌతిక సంపద కంటే జ్ఞానసంపద గొప్పదనే భావన ఇక్కడ పరిపక్వమవుతుంది. ఇదే పెన్నిధి కావ్యానికి ఆలోచనా కేంద్రబిందువు.

సామాజిక, చారిత్రక, సాంస్కృతిక స్పృహ:

కావ్యంలో భారతదేశ చరిత్రను కవి కేవలం సంఘటనల వరుసగా చెప్పలేదు. చరిత్ర వెనుక ఉన్న సాంస్కృతిక విలువలను పాఠకుడికి అనుభూతి చేయించే ప్రయత్నం చేశారు.

మొఘలుల దాడులు, ఆంగ్లేయుల పాలన, మెకాలే విద్యావిధానం, స్వాతంత్ర్యానంతర పరదాస్య భావన వంటి అంశాల ద్వారా భారతీయ సమాజంలో జరిగిన మార్పులను కవి తన దృష్టిలో ఆవిష్కరించారు. ముఖ్యంగా స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత కూడా మన ఆలోచనా విధానంలో మిగిలిపోయిన పరదాస్య భావనపై కవి వ్యక్తం చేసిన ఆవేదన గమనార్హం.అదే సమయంలో లక్ష్మీబాయి వంటి వీరనారిని స్మరించడం ద్వారా స్త్రీశక్తికి గౌరవస్థానం కల్పించారు. కావ్యం చివర స్త్రీలను, దేశవీరులను, వేదవిజ్ఞానాన్ని, సమాజసేవకులను ప్రశంసిస్తూ చేసిన విజయాభినందనలతో ఈ భావాన్ని మరింత బలపరిచారు.

కవి ప్రతిభ:

ఫణి ప్రసన్న కుమార్ గారి ప్రధాన ప్రత్యేకత సంప్రదాయ పద్యరూపాన్ని ఆధునిక కథనంతో అనుసంధానించడం. కథలో ఉత్కంఠను కొనసాగిస్తూనే సందర్భానుసారంగా వర్ణన, భక్తి, చరిత్ర, దేశభక్తి, ఆధ్యాత్మికత, సామాజిక చైతన్యం వంటి విభిన్న భావాలను పద్యరూపంలో వ్యక్తం చేశారు.

ఒకే పాత్రను అనేక జన్మలలో కొనసాగించడం, వివిధ చారిత్రక ప్రదేశాలను కథాసూత్రంతో అనుసంధానించడం, శాసనాలు–నిధి–నాగబంధం వంటి అంశాలతో రహస్యాన్ని నిర్మించడం కవి కథాకల్పనా శక్తిని సూచిస్తుంది. అలాగే భావానికి తగిన ఛందస్సును ఎంచుకోవడం, వర్ణనలో దృశ్యాత్మకతను సాధించడం, ప్రాచీన పదసంపదను ఆధునిక కథనంలో వినియోగించడం ఆయన పద్యప్రతిభలోని ముఖ్యమైన లక్షణాలు.

కావ్యం యొక్క ప్రయోజనం:

పెన్నిధి పాఠకుడికి కేవలం ఉత్కంఠభరితమైన నిధి అన్వేషణ కథను అందించదు. భారతదేశ చరిత్ర, సంస్కృతి, ధర్మం, విజ్ఞానం, గ్రంథసంపద, దేశభక్తి, సేవాతత్త్వం వంటి విలువలను గుర్తుచేస్తుంది. నిధి అంటే బంగారం, రత్నాలు మాత్రమే కాదని; మన పూర్వీకులు అందించిన జ్ఞానం, గ్రంథాలు, సంస్కృతి, విలువలు కూడా తరతరాలకు సంరక్షించవలసిన అమూల్య సంపదలని బోధిస్తుంది. ఈ దృష్టిలో పెన్నిధి వినోదంతో పాటు విజ్ఞానాన్ని, సంస్కృతి స్పృహను, దేశభక్తిని మేల్కొలిపే సందేశాత్మక పద్యకావ్యంగా నిలుస్తుంది.

స్వస్తి:

తొలి కావ్యప్రయత్నంలోనే ఇంత విస్తృతమైన ఇతివృత్తాన్ని స్వీకరించి, జన్మాంతర రహస్యం, చారిత్రక నేపథ్యం, భారతీయ సంస్కృతి, దేశభక్తి, ఆధ్యాత్మికత, నిధి అన్వేషణ వంటి భిన్న అంశాలను ఒకే కథాసూత్రంలో మేళవించడం కవి ఫణి ప్రసన్న కుమార్ గారి సృజనాత్మకతకు నిదర్శనం.

ఛందోబద్ధమైన పద్యరచనలో ఆధునిక కథనశైలిని ప్రవేశపెట్టడం, భావానికి తగిన పద్యనడకను ఎంచుకోవడం, వర్ణనల ద్వారా క్షేత్రాలను కళ్లముందు నిలబెట్టడం, భౌతిక నిధికి సాంస్కృతిక అంతరార్థాన్ని జోడించడం ఈ కావ్యానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణలు.

ముఖ్యంగా ‘పెన్నిధి’ అనే పదాన్ని చివరకు ‘సంస్కృతి నిధి’గా, ‘జ్ఞాన నిధి’గా, ‘భారతీయ వారసత్వధార్మిక నిధి’గా పరిణమింపజేయడంలో కవి సాధించిన విజయం.. ఈ కావ్యపు పరమార్థాన్ని వెల్లడిస్తుంది. తెలుగు పద్యసాహిత్యంపై విశ్వాసంతో ముందుకు సాగుతున్న ఫణి ప్రసన్న కుమార్ గారి కలం నుండి భవిష్యత్తులో మరిన్ని సాహిత్యరత్నాలు వెలువడాలని ఆకాంక్షిస్తూ, పెన్నిధిని పద్యాభిమానులు, సాహిత్యరసికులు తప్పక చదవదగిన కావ్యంగా అభినందించవచ్చు

***

పెన్నిధి (పద్యకావ్యము)
కోడీహళ్ళి ఫణి ప్రసన్న కుమార్
ప్రచురణ:
అబ్జ క్రియేషన్స్, హైదరాబాద్
పుటలు: 74
వెల: ₹125
ప్రతులకు:
9391671256