పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం-44

[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]

బిజీ పేరెంటింగ్‌లో నిశ్శబ్దంగా జరిగే పొరపాట్లు

ఈ రోజు పేరెంటింగ్ అనేది ఒక నిరంతర సమతుల్యత ప్రయత్నం. పని, బాధ్యతలు, కుటుంబం, భవిష్యత్తు ఆలోచనలు; వీటి అన్నిటి మధ్య పిల్లల కోసం మనం సాధ్యమైనంత మంచిగా చేయాలని ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాం. ప్రేమలో ఎలాంటి లోటు లేదు. శ్రద్ధలో కూడా లేదు. కానీ చాలాసార్లు మన సమయం, మన శక్తి, మన మనసు, అన్నీ ఒకేసారి అలసిపోతాయి. అప్పుడు పెద్ద తప్పులు చేయకపోయినా, ఎవ్వరూ గమనించని కొన్ని చిన్న మిస్లు రోజూ జరిగిపోతుంటాయి. అవి గట్టిగా కనిపించవు, ఎవరినీ బాధించాలనే ఉద్దేశంతో కూడా ఉండవు. అయినా కూడా..

మనలో ఎక్కడో తెలియని ఒక చిన్న అసంతృప్తి.

పిల్లల్లో కనిపించే మౌనము.

మనసులో తెలియని guilt.

అవే పిల్లల మనసుల్లో చిన్న చిన్న ఖాళీలను సృష్టిస్తాయి.

ఈ ఆర్టికల్ ఆ ఖాళీలను చూపించడానికి కాదు; వాటిని ప్రేమతో గుర్తించడానికి, మనల్ని మనం కొంచెం నెమ్మదిగా చూసుకునేందుకు ఒక ఆహ్వానం మాత్రమే.

పొరపాటు #1: ‘ఉన్నాం’ అనిపించడం.. కానీ ‘కనెక్ట్’ కాకపోవడం

మన పిల్లలతో రోజూ ఉంటాం, వాళ్ల పక్కనే కూర్చుంటాం, వాళ్ల మాటలు వినిపిస్తాయి, వాళ్ల అవసరాలు మనకు తెలుసు.

అయినా కూడా, కొన్నిసార్లు మన మనసు అక్కడ ఉండదు. శరీరం పిల్ల పక్కనే ఉంటుంది.. కానీ ఆలోచనలు ఇంకెక్కడో. ఫోన్ స్క్రీన్, పెండింగ్ పనులు, రేపటి ప్లాన్లు – ఇవన్నీ మన దృష్టిని నెమ్మదిగా దూరం చేస్తాయి.

ఇది నిర్లక్ష్యం కాదు.

ఇది ప్రేమ లేకపోవడం కూడా కాదు.

ఇది అలసిపోయిన మనసు చేసే ఒక సహజ ప్రతిస్పందన.

కానీ పిల్లల ప్రపంచంలో, ఈ చిన్న దూరం పెద్ద భావంగా మారుతుంది. వాళ్లు మనతో గొడవ పడరు. “మీరు నన్ను పట్టించుకోవడం లేదు” అని చెప్పరు.

వాళ్లు మనతో మెల్లగా మాటలు తగ్గిస్తారు. మనకు చెప్పాల్సిన భావాలను లోపలే ఉంచుకుంటారు. అదే కనెక్షన్ నిశ్శబ్దంగా తగ్గిపోవడం.

పిల్లలకు కావాల్సింది నిరంతర సంభాషణ కాదు. వాళ్లు కోరేది:

“ఈ క్షణంలో నా అమ్మ/నాన్న నిజంగా నాతో ఉన్నారు” అనే భావం.

అది రోజంతా అవసరం లేదు. ఐదు నిమిషాలైనా సరే; పూర్తిగా వాళ్లకే అంకితం చేసిన క్షణం చాలుతుంది.

ఒక చిన్న స్వీయ ప్రశ్న:

ఈ రోజు నా పిల్లతో ఉన్నప్పుడు – నేను నిజంగా అక్కడే ఉన్నానా,

లేదా నా శరీరం మాత్రమే ఉందా?

పొరపాటు #2: వినడం కాదు.. వెంటనే పరిష్కారం చెప్పేయడం

పిల్లలు ఏదైనా చెప్పిన క్షణంలోనే మనలో ఒక తల్లి/తండ్రి instinct పని చేయడం మొదలవుతుంది. వాళ్ల సమస్యను చిన్నదిగా చేయాలనుకుంటాం. వాళ్లు బాధపడకూడదని వెంటనే దానికి పరిష్కారం చూపించాలని అనిపిస్తుంది.

“అది పెద్ద విషయం కాదు.”

“ఇలా చేస్తే సరిపోతుంది.”

“ఇదంతా ఎక్కువగా ఆలోచించకు.”

మన ఈ మాటల వెనక ప్రేమ ఉంది, భద్రత కల్పించాలనే కోరిక ఉంది. కానీ, పిల్లల మనసులో అవి ఎలా వినిపిస్తాయో మనం చాలాసార్లు గమనించము.

పిల్లలు మాట్లాడేది పరిష్కారం కోసం కాదు. వాళ్లు కోరేది; వాళ్ల వాళ్ల మనసులో భావాలని వినటానికి ఒక మనిషి. వాళ్లు అనుభూతి చెందుతున్నదాన్ని ఎవరో ప్రశాంతంగా విని అర్థం చేసుకోవడం.

వెంటనే మనము దానిని fix చేయాలని ప్రయత్నించినప్పుడు, పిల్లలకు తెలియకుండానే మనం ఒక సందేశం ఇచ్చినట్టు అవుతుంది

“నీ భావాలు త్వరగా మార్చాల్సినవే, ఇక్కడ అవి ఎక్కువగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.”

అప్పుడు పిల్లలు మెల్లగా నేర్చుకుంటారు; తమ బాధను మాటల్లో పెట్టడం కంటే, తమ లోపలే ఉంచుకోవడం సులభమని. నిజానికి, కొన్ని సందర్భాల్లో పిల్లలకు కావాల్సింది సలహా కాదు.

ఒక ప్రశాంతమైన “హ్మ్..”, ఒక నెమ్మదైన “నువ్వు ఇలా ఫీల్ అవ్వడం సహజమే” అంతే.

వినిపించుకున్న భావం, తనకు కావాల్సిన సొల్యూషన్‌ని మార్గాన్ని తనకు తానే వెతుక్కుంటుంది.

ఒక చిన్న స్వీయ ప్రశ్న:

నా పిల్లలు మాట్లాడుతున్నప్పుడు నిజంగా వింటున్నానా? లేక, నా సమాధానాన్ని ముందే తయారు చేసుకుంటున్నానా?

పొరపాటు #3: మంచి ఉద్దేశాలతో చేసే పోలికలు

చాలాసార్లు ఈ పోలికలు మన పిల్లలు మెరుగుపడాలి అనే ఆశతో, వాళ్లకు దారిచూపించాలనే తపనతో, వారందరికంటే బాగుండాలి, అన్న తాపత్రయంతో మనం ఈ పోలికలను మొదలుపెడతాము.

ఉదా:

“నీ cousin ఎంత neatly చదువుతాడో తెలుసా?”

“వాళ్ల అమ్మాయి ఎంత disciplined గా ఉంటుందో చూడు.”

“మన ఇంట్లో కూడా అలాంటి అలవాట్లు ఉంటే బాగుండేది.”

ఈ మాటల వెనక దురుద్దేశం లేదు, అసంతృప్తి కూడా కాదు, మన శక్తిసామర్థ్యాల పైన ఉన్న నమ్మకము, వాళ్ళు ఇంకా సాధించాలి అన్న తాపత్రయము.

కానీ పిల్లల మనసులో ఈ పోలికలు మరోలా అర్థమవుతాయి. వాళ్లకి మరోలా అర్థమవుతుంది:

“నువ్వు ఇప్పటివరకు చేసినది సరిపోలేదు, నీలా ఉండడం సరిపోదు, నువ్వు ఇంకా ఎక్కువ చేయాలి.” మొదలగునవి

పోలికలు మన పిల్లల ప్రయత్నాన్ని మసకబారుస్తాయి, వాళ్ల ప్రత్యేకతను నెమ్మదిగా తగ్గిస్తాయి.

మెల్లగా వాళ్ల self-worth బయటనుంచి కొలవాల్సినదిగా మారుతుంది.

దీంతో పిల్లలు రెండు మార్గాల్లో ఒకదాన్ని ఎంచుకుంటారు.

ఎక్కువగా ప్రయత్నించి అలసిపోవడం, లేదా ప్రయత్నించడమే మానేయడం.

రెండూ కూడా ఆరోగ్యకరమైన మార్గాలు కావు.

ప్రతి పిల్లకి తన టైమ్‌లైన్ ఉంటుంది. తన వేగం ఉంటుంది,  తన బలాలు, బలహీనతలు ఉంటాయి.  తనకి కావాల్సింది సాధించుకోవాల్సిన సత్తా తనలో ఉంటుంది.

పోలికల స్థానంలో అంగీకారం వచ్చినప్పుడు, మనం తనతో ఉన్నాము, అన్న కాన్ఫిడెన్స్ వచ్చినప్పుడు పిల్లలు బాగుపడతారు. అది వాళ్లలో భయాన్ని తీసేసి ఏదైనా సాధించగలము అన్న ఒక భరోసాని ఆత్మ ఆత్మనిర్బరతను పెంపొందిస్తుంది.

ఒక చిన్న స్వీయ ప్రశ్న:

నేను నా పిల్లను ఇతరులతో పోలుస్తున్నప్పుడు;

వాళ్లు ఎదగాలని కోరుకుంటున్నానా, లేదా నా అసంతృప్తిని బయటపెడుతున్నానా?

పొరపాటు #4: రొటీన్, డిసిప్లిన్ మధ్య భావాలను అడగడం మరిచిపోవడం

మన రోజువారీ పేరెంటింగ్ చాలా వరకు ఒక రొటీన్ చుట్టూనే తిరుగుతుంది.

స్కూల్కు ఆలస్యం అవుతుందా? హోంవర్క్ పూర్తయ్యిందా? భోజనం తిన్నావా?

నిద్ర సమయానికి పడుకున్నావా?

ఈ ప్రశ్నలన్నీ మన శ్రద్ధను చూపిస్తాయి. మన బాధ్యతను కూడా. కానీ ఈ రొటీన్లో ఒక ప్రశ్న చాలాసార్లు మిస్ అవుతుంది గమనించారా? అదే,

“నువ్వు ఎలా ఫీల్ అవుతున్నావు?”

పిల్లలు ఏడవకపోతే, మౌనంగా ఉంటే, వాళ్లు బాగానే ఉన్నారని మనం అనుకుంటాం. కానీ చాలా భావోద్వేగాలు శబ్దం చేయవు, వాటికి కన్నీళ్లు ఉండవు, అవి మెల్లగా లోపలే నిల్వ అవుతాయి.

రొటీన్ బాగానే నడుస్తుంది, డిసిప్లిన్ కూడా ఉంటుంది, కానీ భావాలు మాట్లాడే స్థలం లేకపోతే, పిల్లలు తమ అనుభూతులను అర్థం చేసుకోవడం మానేస్తారు.

ఇది ఉద్దేశపూర్వక నిర్లక్ష్యం కాదు. ఇది మన బిజీ జీవితంలో సహజంగా జరిగిపోయే ఒక మిస్ మాత్రమే. భావాలను అడగడం అంటే సమస్యలు సృష్టించడం కాదు. అవి బయటకు రావడానికి భద్రమైన స్థలం ఇవ్వడం.

ఒక చిన్న స్వీయ ప్రశ్న:

ఈ వారం నేను నా పిల్లను “ఏం చేసావు?” అని అడిగానా; లేదా “నువ్వు ఎలా ఫీల్ అయ్యావు?” అని అడిగానా?

పొరపాటు #5: మన అలసటను సహజం అని అనుకోవడం

ఈ రోజుల్లో చాలా మంది తల్లిదండ్రులు ఒకే మాట చెబుతుంటారు.

“పేరెంటింగ్ అంటే ఇంతే కదా, మనం ఇలా పరిగెత్తాల్సిందే కదా, మనకి టైం ఎక్కడ ఉంటుంది?”

పని, బాధ్యతలు, కుటుంబం; ఈ అన్నిటి మధ్య మన అలసట నెమ్మదిగా మన జీవనశైలిగా మారిపోతుంది. ఆ అలసటను మనం ప్రశ్నించడమే మానేస్తాం. అది ఉందని అంగీకరించడమే సరిపోతుందని అనుకుంటాం.

కానీ అలసిపోయిన మనసు, ఎంత ప్రేమ ఉన్నా, సహనాన్ని స్పందనలను కొంచెం తగ్గిస్తుంది. చిన్న విషయాలకే చిరాకు తెచ్చిపెడుతుంది.

ఇది మనం చెడ్డ పేరెంట్స్ అయ్యామని కాదు. ఇది మనం చాలా కాలంగా మనల్ని మనం పక్కన పెట్టుకున్నామనే సంకేతం మాత్రమే.

Self-care అంటే పెద్ద సెలవులు కాదు, స్వార్థం కూడా కాదు, అది మొదటగా మన స్థితిని గుర్తించుకోవడం.

మన అలసటను గుర్తించగలిగినప్పుడు,

మన స్పందనల్లో మృదుత్వం తిరిగి వస్తుంది, మన మాటల్లో శాంతి కనిపిస్తుంది, అదే పిల్లలకు అత్యంత అవసరమైన భద్రత.

ఒక చిన్న స్వీయ ప్రశ్న:

ఈ మధ్య నేను అలసిపోయాను అని గుర్తించానా,

లేదా ‘ఇదంతా నార్మల్’ అని మౌనంగా ముందుకు సాగుతున్నానా?

కొన్ని క్షణాలు మనం ఆగి ఆలోచిస్తే, పిల్లల జీవితంలో నిలిచిపోయే జ్ఞాపకాలు ఏమిటో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

అవి పెద్ద సెలబ్రేషన్లు కాదు, ఖరీదైన బహుమతులు కాదు, పర్ఫెక్ట్ ప్లాన్ చేసిన రోజులు కూడా కాదు. వాళ్లు గుర్తుపెట్టుకునేది మన స్వరం, మనం కోపంగా ఉన్నప్పుడు ఎలా మాట్లాడామో,

వాళ్లు బాధలో ఉన్నప్పుడు మనం ఎలా స్పందించామో.

వాళ్లు తప్పు చేసినప్పుడు, మన మాటల్లో కోపము ఉందా, భరోసా ఉందా అన్నదే వాళ్ల మనసుల్లో ముద్ర వేస్తుంది.

చాలాసార్లు మనం మాట్లాడకపోయిన క్షణాలే, వాళ్లకు ఎక్కువగా గుర్తుంటాయి. ఆ నిశ్శబ్దంలో వాళ్ళు ఒంటరిగా ఫీలయ్యారా లేదు సేఫ్ గా ఉన్నాము అని ఫీలయ్యారా? అన్నదే వాళ్ళ భావోద్వేగ ప్రపంచాన్ని నిర్మిస్తుంది అంటే వాళ్ళ ఎమోషనల్ రెజీలియన్స్ నిర్మిస్తుంది.

అందుకే మన పేరంటింగ్‌లో ఒక చిన్న పాజ్ అవసరము. ఆ పాజ్‌లో మనము మనల్ని మనం ప్రశ్నించుకోవటమే కాదు మన పిల్లలు మన దగ్గర ఎంత సేఫ్‌గా హ్యాపీగా ఫీల్ అవుతున్నారో కూడా ఆలోచించుకోగలగాలి

ముగింపు: పెద్ద మార్పులు కాదు.. చిన్న అవగాహన చాలుతుంది

పేరెంటింగ్‌లో మనం చేసే పొరపాట్లు చాలా సార్లు ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉండవు. అవి ప్రేమ లేకపోవడం వల్ల కూడా రావు. అవి మన బిజీ జీవితాల్లో, అలసిపోయిన మనసుల్లో సహజంగా జారిపోతుంటాయి.

కాబట్టి ఈ ఆర్టికల్ ఉద్దేశం: “మీరు తప్పు చేస్తున్నారు” అని చెప్పడం కాదు, “మీరు ఆగి ఒక్కసారి మిమ్మల్ని మీరు సరిగా చూసుకుంటే చాలు” అని గుర్తుచేయడం మాత్రమే.

Perfect Parent అవ్వాల్సిన అవసరం లేదు, రోజూ అన్నీ సరిగ్గా చేయాల్సిన బాధ్యత కూడా లేదు.

కానీ అప్పుడప్పుడూ ఫోన్ పక్కన పెట్టడం, ఒక మాట నెమ్మదిగా వినడం, ఒక ఆలింగనం ఇవ్వడం మొదలగునవి, మన పిల్లల జీవితంలో పెద్ద భద్రతగా మారతాయి.

పిల్లలు మన నుంచి కోరేది సంపూర్ణత కాదు. వాళ్లు కోరేది;

• మన నిజమైన presence
• మన స్పందనలోని మృదుత్వం.
• మన నిశ్శబ్దాల్లో కూడా ఉన్న భరోసా.

పేరెంటింగ్ అనేది మనం రోజూ చేసే పనుల జాబితా కాదు.

మన పిల్లల ముందు మనం ఎలా ఉన్నామో – అదే వాళ్లలో ముద్ర పడుతుంది.

ఈ రోజు ఒక చిన్న అవగాహనతో ఆగగలిగితే, అదే రేపటి మంచి పేరెంటింగ్‌కు మొదటి అడుగు.

(వచ్చే వారం మరో టాపిక్‌తో కలుద్దాం)