పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం-45

[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]

ఈ జనవరి 26న పిల్లలకు ఇవ్వాల్సిన అసలైన పాఠం

జనవరి 26 దగ్గరపడగానే ఇళ్లల్లో టీవీ ఆన్ అవుతుంది, పరేడ్ దృశ్యాలు నేపథ్యంగా నడుస్తుంటాయి, పిల్లలు మధ్యమధ్యలో వచ్చి “ఇది ఏ రోజు?” అని అడుగుతారు. మన సమాధానం సాధారణంగా చాలా చిన్నదే ఉంటుంది; అదే, “గణతంత్ర దినం.” కొన్ని ఇళ్లలో హాలిడే కాబట్టి అది కూడా ఉండదు, అందరు లేటుగా లేవటం జరుగుతుంది. అంతకంటే ఎక్కువగా ఆ రోజు గురించి మనం ఆగి ఆలోచించం. కానీ నిజంగా చూస్తే, ఈ రోజు దేశానికి మాత్రమే కాదు, మన పేరెంటింగ్‌కు కూడా ఒక నిశ్శబ్దమైన అద్దం లాంటిది.

ఎందుకు అంటారా? గణతంత్రం అంటే ఎవరి చేతిలో ఎంత అధికారం ఉండాలి అనే ప్రశ్న. ఆ ప్రశ్నకి సమాధానం దొరికిన రోజునే మనం గణతంత్ర దినోత్సవంగా జరుపుకుంటాం. అదే ప్రశ్న మన ఇంట్లో కూడా ప్రతి రోజూ, మౌనంగా తిరుగుతూనే ఉంటుంది. మన పిల్లల జీవితంపై ఎంతవరకు మన నియంత్రణ ఉండాలి? మన ప్రేమ ఎక్కడ వరకూ మార్గనిర్దేశంగా ఉంటుంది, ఎక్కడ నుంచి ఒత్తిడిగా మారుతుంది? మొదలగునవి.

మీరు నాతో ఏకీభవిస్తారు కదా అందుకే గణతంత్ర దినోత్సవం మన పేరెంటింగ్‌కు కూడా ఒక నిశ్శబ్దమైన అద్దం లాంటిది అనటంలో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు! మనల్ని మనం తరచి చూసుకోవటానికి ఈ హాలిడేని ఉపయోగించుకుందాం.

స్వేచ్ఛ అంటే ఏమిటి? – పిల్లలకన్నా ముందుగా మనకి స్పష్టత అవసరం

మనలో చాలామంది నిజాయితీగా ఇలా అనుకుంటాం;

“మేము మా పిల్లలకు చాలా స్వేచ్ఛ ఇస్తాం.”

కానీ ఒకసారి లోతుగా ఆలోచిస్తే, పిల్లల జీవితంలోని ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు ఎవరి చేతిలో ఉన్నాయో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

• ఏ స్కూల్లో చదవాలి అన్న నిర్ణయం ఎవరిది?
• ఏ క్లాసులు తీసుకోవాలి అన్నది ఎవరు నిర్ణయిస్తారు?
• టైమ్‌టేబుల్, రూటీన్, టార్గెట్స్ – అన్నీ ఎవరి చేతిలో?
• వాళ్ల భవిష్యత్తు గురించి కలలు ఎవరివి?

ఇవన్నీ ఎక్కువగా మనవే. పిల్లలు ఎదురు చెప్పరు. కొన్నిసార్లు అంగీకరించినట్టే కనిపిస్తారు. కొన్నిసార్లు ఆనందంగా అనిపించినట్టు నటిస్తారు.

ఇవన్నీ చూసి మనకు కనిపిస్తుంది మనం మన పిల్లలకి చాలా ఫ్రీడం ఇస్తున్నాము అని.

కానీ మనల్ని మనం వేసుకోవాల్సిన అసలైన ప్రశ్నలు:

• పిల్లలు నిజంగా స్వేచ్ఛగా ఉన్నారా? లేక
• మన నిర్ణయాల్లో సురక్షితంగా ఉన్నారా?

స్వేచ్ఛ అంటే ఇష్టం వచ్చినట్టు చేయడం కాదు. అలాగే, అన్ని నిర్ణయాలు పెద్దలే తీసుకోవడం కూడా కాదు. స్వేచ్ఛ అంటే ఎంపిక చేసే అవకాశం ఇవ్వడం, ఆ ఎంపికకు సంబంధించిన బాధ్యతను మెల్లగా నేర్పించడం.

ఎంపిక చేసే అవకాశం + ఆ ఎంపిక బాధ్యతను మెల్లగా నేర్పించడం.

నియంత్రణ ఎప్పుడు సంరక్షణ నుంచి ఒత్తిడిగా మారుతుంది?

చిన్న పిల్లల విషయంలో నియంత్రణ అవసరం అనేది నిజమే. రోడ్డు దాటేటప్పుడు చేయి పట్టుకోవాలి, ప్రమాదకరమైన చోట్ల ఆపాలి, అనర్థాల నుంచి కాపాడాలి. కానీ పిల్లలు పెరిగే కొద్దీ ఆ నియంత్రణ రూపం కూడా మారాలి.

ఇక్కడే మనలో చాలామంది ఆగిపోతాం. పిల్లలు ఎదుగుతున్నా, మన నియంత్రణ మాత్రం చిన్నపిల్లల స్థాయిలోనే కొనసాగుతుంది.

• “ఇది నీకు అవసరం లేదు”,
• “నువ్వు అర్థం చేసుకోలేవు”,
• “మేము నీ మంచికే చేస్తున్నాం”, మొదలగునవి.

ఈ మాటలు మన పిల్లల మీద ప్రేమతో నిండిన మనసులో నుండి వస్తాయి. వాళ్ళు ఎక్కడ తప్పు చేస్తారో, ఎక్కడ బాధపడతారో, అన్న భయంతో మనం ఈ మాటలు చెప్తాము. కానీ పిల్లల మనసులో అవి ఎలా నిలుస్తాయో మనం గమనించం. ఎందుకంటే, ఈ మాటలు వెనుక దాగి ఉన్న ప్రేమను భావనలు మనం పిల్లలకి వివరంగా తెలియజెప్పం.

దానితో, నెమ్మదిగా మన మన “నన్ను నమ్మట్లేదు”, “నేను సరిపోను”, “నా నిర్ణయాలకు విలువ లేదు” అనే భావనలు పేరుకుపోతాయి. ఇవి ఒక్కరోజులో రావు. మెల్లగా, నిశ్శబ్దంగా చోటు చేసుకుంటాయి.

అందుకే ఏదైనా ఒక నిర్ణయం తీసుకునే ముందు మనల్ని మనం ఈ ప్రశ్నను అడగాలి. “ఈ నిర్ణయం నేను ప్రేమతో తీసుకుంటున్నానా, లేక నా భయంతోనా?” అని. అప్పుడే మన పిల్లలకి మనం వివరంగా చెప్పగలుగుతాం.

ఇక్కడ ఒక నిజాయితీ ప్రశ్న అవసరం. మనం చూపిస్తున్న అధిక నియంత్రణ నిజంగా పిల్లల కోసమేనా? లేక మనలోని guilt వల్లనా? పని, ఇల్లు, పిల్లలు మధ్య పరిగెడుతున్న మనకు, “నేను సరి అయిన పేరెంట్‌ని కాదేమో” అనే భావన మెల్లగా పెరుగుతుంది. ఆ guilt ను తగ్గించుకోవడానికి మనం చేసే పని చాలాసార్లు అధిక నియంత్రణ.

ఎక్కువ ప్లానింగ్, ఎక్కువ ఆదేశాలు, ఎక్కువ కట్టుబాట్లు, విధిస్తే నేను మంచి పేరంట్ అవుతాను. వాళ్లు అడిగిందంతా కొన్ని ఇచ్చినా కూడా నేనంటే వాళ్ళకి ప్రేమ పెరుగుతుంది అని అనుకుంటాము. కానీ నిజానికి guilt పెరిగినప్పుడు మన మీద మన పిల్లల మీద కూడా నమ్మకం తగ్గిపోతుంది. పిల్లల మీద నమ్మకం తగ్గితే, వాళ్ల స్వతంత్రంగా ఆలోచించే అవకాశం కూడా తగ్గుతుంది.

ఇంట్లో గణతంత్ర భావన అంటే ఏమిటి?

గణతంత్రం అంటే ఒక్క వ్యక్తి చేతిలో మొత్తం అధికారం ఉండకూడదు అన్న భావన. అదే భావనను ఇంట్లోకి తీసుకొని వస్తే అది రాజకీయ సిద్ధాంతంలా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. ఇంట్లో గణతంత్ర భావన అంటే పిల్లలకు అన్ని నిర్ణయాలు అప్పగించడం కాదు; నిర్ణయాల్లో వాళ్లను భాగం చేయడం.

చిన్న ఉదాహరణలు చాలు:

• “ఈ పని ఎప్పుడు చేయాలనుకుంటున్నావు?”
• “ఈ రెండు ఆప్షన్లలో ఏది నీకు కంఫర్టబుల్?”
• “నీకు ఇలా ఎందుకు అనిపిస్తోంది?”

ఇటువంటి చిన్న ప్రశ్న లే పిల్లల మనసులో ఒక పెద్ద ఆలోచనను నాటుతాయి. “నా మాటకు విలువ ఉంది.” అన్న భావనను వాళ్లలో నింపుతుంది. అదే వాళ్లలోని ఆత్మవిశ్వాసానికి పునాది. పిల్లలు నిర్ణయాల్లో భాగమయ్యే కొద్దీ, బాధ్యత కూడా సహజంగా నేర్చుకుంటారు.

ఈ రోజుల్లో పేరెంటింగ్ అంటే ఒక నిరంతర పరీక్షలా మారిపోయింది. సోషల్ మీడియాలో కనిపించే “ఐడియల్ పేరెంట్స్”, చుట్టూ పోలికలు, స్కూల్ అంచనాలు, సమాజపు స్టీరియోటైప్స్, ఇవన్నీ కలిసి మనలో “నేను ఇంకా బాగా చేయాలి” అనే ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. అందుకే పిల్లల జీవితం మనకి ఒక్క పెద్ద ప్రాజెక్ట్‌లా మారుతుంది.

కానీ గణతంత్ర దినోత్సవం మనకి నిశ్శబ్దంగా చెబుతుంది:

• పర్ఫెక్షన్ కాదు, భాగస్వామ్యం ముఖ్యం.
• కంట్రోల్ కాదు, సంభాషణ ముఖ్యం.

పిల్లలకు పర్ఫెక్ట్ గైడ్ అవసరం లేదు. వాళ్లకు కావాల్సింది తప్పు చేసినా అంగీకరించే పెద్ద మనసు, భయం లేకుండా మాట్లాడగలిగే వాతావరణం.

పిల్లలు నిజంగా స్వేచ్ఛగా ఎప్పుడు అనుభూతి చెందుతారంటే; వాళ్ల మాటను మధ్యలో ఆపకుండా విన్నప్పుడు, వాళ్ల ఎమోషన్స్‌ను సరిదిద్దకుండా అర్థం చేసుకున్నప్పుడు, “నువ్వు తప్పు చేశావు” అనే మాట కన్నా “నీకు ఎలా అనిపించింది?” అని అడిగినప్పుడు.

ఇది అల్లరి చేయడానికి ఇచ్చే స్వేచ్ఛ కాదు. ఇది భయం లేని భావన వ్యక్తీకరణ. అటువంటి వాతావరణంలోనే పిల్లలు లోపల నుంచి బలంగా పెరుగుతారు.

ఈ జనవరి 26న మనం మనల్ని అడగాల్సిన ప్రశ్నలు

ఈ జనవరి 26న పిల్లలకు పెద్ద ఉపన్యాసాలు ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ మనం మనల్ని మనం అడగాల్సిన కొన్ని ప్రశ్నలు మాత్రం ఉన్నాయి.

• నేను తీసుకుంటున్న నిర్ణయాల్లో నా భయం ఎంత ఉంది?
• నా ప్రేమలో నమ్మకం ఎంత ఉంది?
• నా నియంత్రణ వల్ల నా పిల్ల/ పిల్లవాడు స్వతంత్రంగా ఆలోచించగలుగుతున్నాడా?
• నేను మార్గం చూపుతున్నానా, లేక దారినే నిర్ణయిస్తున్నానా?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఒక్కరోజులో మార్పు తీసుకురావు. కానీ మన పేరెంటింగ్‌ను మెల్లగా మలుస్తాయి.

ముగింపు: గణతంత్ర దినం పిల్లల కోసం కాదు – ముందుగా మన కోసం

జనవరి 26 పరేడ్‌తో ముగుస్తుంది. సెలవు అయిపోతుంది. మళ్లీ మన రూటీన్ మొదలవుతుంది. కానీ ఈ రోజు మనం పిల్లలతో ఎలా మాట్లాడామో, వాళ్ల మాటను ఎంత శ్రద్ధగా విన్నామో, వాళ్ల భావనలకి ఎలా స్పందించామో – అదే వాళ్లలో మిగిలిపోతుంది. పిల్లలకు సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ అవసరం లేదు, అలాగే సంపూర్ణ నియంత్రణ కూడా అవసరం లేదు. వాళ్లకు కావాల్సింది భద్రత ఉన్న స్వేచ్ఛ, నమ్మకం ఉన్న మార్గనిర్దేశం, guilt లేని ప్రేమ.

మనం ప్రతి నిర్ణయాన్ని వాళ్ల తరఫున తీసుకుంటే వాళ్లు సురక్షితంగా అనిపించవచ్చు, కానీ మనం ప్రతి నిర్ణయంలో వాళ్లను భాగం చేస్తే వాళ్లు బలంగా మారతారు.

ఈ జనవరి 26 మనల్ని పూర్తిగా మారమని అడగదు. కేవలం కొంచెం ఆగమని, మన నియంత్రణను ఒకసారి పరిశీలించమని, మన ప్రేమలో నమ్మకం ఎంత ఉందో చూసుకోమని మాత్రమే చెబుతుంది. పిల్లలు గణతంత్రాన్ని జెండాల్లో కాదు, పుస్తకాలలో కాదు – మన పేరెంటింగ్‌లో అనుభవిస్తారు. మన ఇంట్లో ఏర్పడే ఆ చిన్న చిన్న ఎంపికలే, సంభాషణలే, నమ్మక క్షణాలే వాళ్ల భవిష్యత్తులో బాధ్యత గల స్వేచ్ఛగా మారతాయి. అదే ఈ జనవరి 26న పిల్లలకు ఇవ్వాల్సిన అసలైన పాఠం. మెల్లగా, మన పేరెంటింగ్‌లో కూడా ఒక చిన్న గణతంత్రాన్ని నిర్మించుకోవడమే ఈ రోజు మనకి చెప్పే నిశ్శబ్దమైన సందేశం.

(వచ్చే వారం మరో టాపిక్‌తో కలుద్దాం)