[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]
గురువు అంటే కేవలం పాఠాలు చెప్పేవారా?
జూలై నెలలో వచ్చే గురుపూర్ణిమ సందర్భంగా మనలో చాలా మంది తమకు ఇష్టమైన ఉపాధ్యాయులను గుర్తు చేసుకుంటారు. స్కూల్లో పాఠాలు చెప్పిన టీచర్లు, కాలేజీలో మార్గం చూపిన లెక్చరర్లు, జీవితంలో ధైర్యం ఇచ్చిన గురువులు – ఎవరో ఒకరు మన జ్ఞాపకాలలో తప్పకుండా ఉంటారు.
ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే..
వారు మనకు ఏ పాఠం చెప్పారు అన్నది చాలాసార్లు గుర్తుండకపోవచ్చు.
కానీ..
“నీ వల్ల అవుతుంది” అని చెప్పిన ఒక మాట మాత్రం గుర్తుంటుంది.
మనం తప్పు చేసినప్పుడు అవమానించకుండా అర్థం చేసుకున్న తీరు గుర్తుంటుంది.
మనం మనల్ని మనం నమ్మని సమయంలో, మనపై నమ్మకం ఉంచిన ఆ వ్యక్తి గుర్తుంటారు.
అందుకే ఒక ప్రశ్న.
గురువు అంటే కేవలం పాఠాలు చెప్పేవారా?
లేక జీవితానికి దారి చూపేవారా?
పిల్లలు ఎవరిని గురువులుగా భావిస్తున్నారు?
మన చిన్నప్పుడు గురువు అంటే స్కూల్ టీచర్, లేదు మనల్ని ఆధ్యాత్మిక వైభవం మళ్లీ ఇచ్చిన గురువులు మాత్రమే. కానీ నేటి పిల్లల ప్రపంచం చాలా పెద్దది. వారికి గురువులు..
- స్కూల్ టీచర్లు
- క్రికెట్ కోచ్లు
- సంగీత ఉపాధ్యాయులు
- యూట్యూబ్ క్రియేటర్లు
- సోషల్ మీడియా వ్యక్తులు
- కొన్నిసార్లు తమ స్నేహితులే
- పెద్ద అన్నలు, అక్కలు
- తాతయ్యలు, అమ్మమ్మలు
ఇప్పుడు పిల్లలు సమాచారం కోసం గురువులను వెతకడం లేదు. సమాచారం ఇంటర్నెట్లో దొరుకుతోంది. వాళ్లు వెతుకుతున్నది: అర్థం చేసుకునే ఒక వ్యక్తిని, వారిని వినే ఒక వ్యక్తిని, వారిని తీర్పు చెప్పకుండా అంగీకరించే వ్యక్తిని.
మంచి గురువు ఏమి నేర్పుతారు?
ఒక మంచి గురువు కేవలం పాఠ్యపుస్తకంలోని విషయాలను మాత్రమే చెప్పరు. వారు పిల్లల జీవితంలో చిన్న చిన్న సందర్భాలను ఉపయోగించి పెద్ద పాఠాలు నేర్పుతారు.
ఉదాహరణకు,
ఒక విద్యార్థి పరీక్షలో తక్కువ మార్కులు తెచ్చుకున్నప్పుడు, “నువ్వు చదవలేదు” అని మందలించడం సులభం. కానీ మంచి గురువు ఏమి చేస్తారు? “ఈసారి ఎక్కడ తప్పు జరిగింది చూద్దాం.. వచ్చే సారి ఎలా మెరుగుపరుచుకోవచ్చు?” అని అడుగుతారు. ఇలా వారు పిల్లలకు ఓటమిని భయపడకుండా, దాన్ని ఒక అవకాశంగా చూడడం నేర్పుతారు.
క్లాస్‌లో ఒక పిల్లవాడు ప్రశ్న అడగడానికి సంకోచిస్తుంటే, మంచి గురువు అతన్ని ప్రోత్సహిస్తారు. “నీ ప్రశ్న చాలా మంచిది” అని చెప్పడం ద్వారా, ప్రశ్నలు అడగడం తప్పు కాదని, అది నేర్చుకునే ప్రక్రియలో భాగమని పిల్లలకు అర్థమవుతుంది.
కొన్నిసార్లు పిల్లలు స్నేహితులతో గొడవపడతారు. అప్పుడు మంచి గురువు ఎవరు సరి, ఎవరు తప్పు అని తీర్పు చెప్పడం కంటే, “ఇద్దరూ ఎలా ఫీల్ అయ్యారు?” అని అడిగి, భావాలను అర్థం చేసుకోవడం నేర్పుతారు. ఇది పిల్లల్లో సహానుభూతిని పెంచుతుంది.
ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన విషయం
మంచి గురువు పిల్లలలోని ప్రత్యేకతను గుర్తిస్తారు. ఒక పిల్లవాడు చదువులో అంత బాగా లేకపోయినా, డ్రాయింగ్‌లో లేదా క్రీడల్లో మంచి ప్రతిభ చూపవచ్చు. అలాంటి సమయంలో గురువు “నువ్వు ఇందులో చాలా బాగా చేస్తున్నావు” అని చెప్పడం ద్వారా, ఆ పిల్లవాడికి తనపై నమ్మకం పెరుగుతుంది.
అందుకే మంచి గురువు కేవలం సబ్జెక్ట్ నేర్పరు. వారు పిల్లలకు:
- తప్పు చేసినప్పుడు మళ్లీ ప్రయత్నించడం,
- భయపడినప్పుడు ధైర్యంగా నిలబడటం,
- ఓటమి వచ్చినప్పుడు విరగకుండా ఉండటం,
- తమ భావాలను అర్థం చేసుకోవడం,
- ఇతరులను గౌరవించడం,
- మరియు ముఖ్యంగా.. తమపై నమ్మకం పెట్టుకోవడం నేర్పుతారు.
కొంతమంది గురువులు మనకు సమాధానాలు ఇవ్వరు.
కానీ సరైన ప్రశ్నలు అడగడం నేర్పుతారు.
అదే నిజమైన విద్య.
తల్లిదండ్రులు కూడా గురువులే:
మనం చాలాసార్లు పిల్లలకు మంచి గురువులు దొరకాలని కోరుకుంటాం. మంచి స్కూల్, మంచి టీచర్లు, మంచి కోచింగ్ అన్ని ముఖ్యమైనవే. కానీ ఒక విషయం మర్చిపోతాం.
పిల్లల మొదటి గురువులు మనమే. వారు మన మాటలు మాత్రమే వినరు. మన జీవన విధానాన్ని గమనిస్తారు.
ఉదాహరణకు:
- మనం ట్రాఫిక్‌లో కోపంగా అరుస్తే, వారు కోపాన్ని అలా వ్యక్తం చేయడం నేర్చుకుంటారు.
- మనం ఓపికగా సమస్యను పరిష్కరించుకుంటే, వారు కూడా అదే విధంగా స్పందించడం నేర్చుకుంటారు.
- మనం ఇంట్లో పెద్దలను గౌరవిస్తే, వారు గౌరవం విలువను అర్థం చేసుకుంటారు.
- మనం తప్పు చేసినప్పుడు “క్షమించు” అని చెప్పగలిగితే, వారు కూడా తమ తప్పులను అంగీకరించడం నేర్చుకుంటారు.
ఇంకో చిన్న ఉదాహరణ..
పిల్లలు పరీక్షలో తక్కువ మార్కులు తెచ్చినప్పుడు మనం ఎలా స్పందిస్తాం?
“ఎందుకు ఇలా చేశావు?” అని మందలిస్తామా?
లేక
“ఏం కష్టంగా అనిపించింది? మనం కలిసి చూసుకుందాం”
అని అడుగుతామా? మన స్పందనే వారికి నేర్పుతుంది. విఫలత అంటే భయపడాల్సినదా, లేక నేర్చుకునే అవకాశం అనుకోవాలా అని.
మనం వారిని ఓర్పు గురించి బోధించవచ్చు. కానీ మనం ఓర్పు చూపితేనే వారు నేర్చుకుంటారు.
మనం నిజాయితీ గురించి చెప్పవచ్చు. కానీ మనం నిజాయితీగా జీవిస్తేనే అది వారి మనసులో నిలుస్తుంది.
పిల్లలకు మనం చెప్పే మాటలకంటే.. మనం జీవించే విధానమే పెద్ద పాఠ్యపుస్తకం.
అందుకే ఒక చిన్న ఆలోచన:
మన పిల్లలు మన దగ్గర నుంచి ఏమి నేర్చుకుంటున్నారు?
మన మాటల్ని కాదు..
మన ప్రవర్తనను చూసి వారు ఏ పాఠాలు తీసుకుంటున్నారు?
ఈ ప్రశ్నకు మనం నిజాయితీగా సమాధానం చెప్పగలిగితే..
మనమే వారి జీవితంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన గురువులమవుతాం!!
పిల్లలకి అందులో ముఖ్యముగా టీన్స్‌కి ఎందుకు గురువులు అవసరం?
యుక్తవయస్సు అనేది మార్పుల సమయం. ఈ వయసులో పిల్లలు తమ గురించి, తమ భవిష్యత్తు గురించి, తమ గుర్తింపు గురించి ఆలోచించడం ప్రారంభిస్తారు. ఈ సమయంలో వారికి ఎప్పుడూ ఆదేశాలు ఇచ్చే పెద్దవాళ్లు కాకుండా..
వారిని విని అర్థం చేసుకునే పెద్దవాళ్లు అవసరం. కొన్నిసార్లు ఆ వ్యక్తి కొన్నిసార్లు:
- ఒక టీచర్
- ఒక కోచ్.
- ఒక అత్త.
- ఒక మామయ్య.
- ఒక తాతయ్య.
- లేదా ఒక కుటుంబ స్నేహితుడు అయి ఉండవచ్చు.
ఒక పిల్లవాడి జీవితంలో కనీసం ఒక నమ్మకమైన పెద్దవాడు ఉంటే, అతని భావోద్వేగ ఆరోగ్యం చాలా బలంగా ఉంటుంది అని అనేక పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.
అందుకే పిల్లల జీవితంలో మంచి సంబంధాలు చాలా ముఖ్యం.
మనం ఎలాంటి గురువులను తయారు చేస్తున్నాం?
ఈ ప్రశ్న చాలా లోతైనది. ఎందుకంటే మనం పిల్లలకు గురువుల గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు, మనమే కూడా ఒక విధంగా గురువులుగా మారుతున్నాం.
నేటి సమాజంలో విజయం అంటే మార్కులు, ర్యాంకులు, పోటీలు అనే భావన బలంగా ఉంది. పిల్లలు కూడా అదే దిశగా పరుగులు తీస్తున్నారు. కానీ ఈ ప్రయాణంలో మనం ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని మర్చిపోతున్నామా?
మన పిల్లలు కేవలం తెలివైనవాళ్లుగా ఎదగాలా?
లేక మంచి మనుషులుగా కూడా ఎదగాలా?
మనము పిల్లలకు నేర్పిస్తున్నది ఏమిటి?
- గెలవడం మాత్రమేనా?
- లేక ఓడిపోయినప్పుడు నిలబడటం కూడా?
- ఇతరులను మించిపోవడం మాత్రమేనా?
- లేక ఇతరులను గౌరవించడం కూడా?
అందుకే మనం మనల్ని మనమే ఒకసారి ప్రశ్నించుకోవాలి.
మన పిల్లలు పెద్దయ్యాక ఎలాంటి గురువులను గుర్తు చేసుకుంటారు?
వారిని భయపెట్టిన వారిని?
లేక
వారిని ప్రోత్సహించిన వారిని?
వారిని తీర్పు చెప్పిన వారిని?
లేక
వారిని అర్థం చేసుకున్న వారిని?
మనము పిల్లలకు కేవలం విజయం సాధించడం మాత్రమే కాకుండా, విలువలతో జీవించడం కూడా నేర్పగలిగితే..
అప్పుడు మనం నిజంగా మంచి గురువులను తయారు చేస్తున్నామని చెప్పుకోవచ్చు.
ఈ గురుపూర్ణిమకు ఒక చిన్న ఆహ్వానం:
ఈ సంవత్సరం గురుపూర్ణిమ రోజున మనం కేవలం ఒక పండుగను జరుపుకోవడం మాత్రమే కాకుండా, ఒక చిన్న ఆలోచనకు కూడా సమయం కేటాయిద్దాం.
మన జీవితంలో మనల్ని ప్రభావితం చేసిన గురువులను ఒక్కసారి గుర్తు చేసుకుందాం.
- వారు మనకు ఏమి నేర్పారు?
- వారి వల్ల మనలో ఏ మార్పు వచ్చింది?
- మనకు తెలియకుండానే మన ఆలోచనలను, మన నిర్ణయాలను, మన జీవన విధానాన్ని మార్చిన ఆ వ్యక్తులు ఎవరు?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతికే ప్రయత్నం చేయండి. అలాగే మీ పిల్లలతో కూడా ఒక చిన్న సంభాషణ ప్రారంభించండి.
- “నీకు ఇష్టమైన గురువు ఎవరు?”
- “ఆయన లేదా ఆమె నుంచి నువ్వు ఏమి నేర్చుకున్నావు?”
- “వాళ్లు నీకు ఎందుకు ప్రత్యేకంగా అనిపిస్తారు?”
ఇలాంటి ప్రశ్నలు పిల్లలలో ఒక ముఖ్యమైన కృతజ్ఞత భావనను పెంచుతాయి.
వాళ్లు తమ జీవితంలో ఉన్న మంచి వ్యక్తులను గుర్తించడం నేర్చుకుంటారు. అలాగే, మంచి గురువు అంటే ఏమిటో కూడా అర్థం చేసుకుంటారు.
మీరు కూడా మీ కథను వారికి చెప్పండి. మీ చిన్నప్పటి గురువు గురించి, మీకు ధైర్యం ఇచ్చిన వ్యక్తి గురించి, మీ జీవితాన్ని మలిచిన ఒక సంఘటన గురించి చెప్పండి.
ఇలాంటి కథలు పిల్లలకు పాఠాల కంటే ఎక్కువగా ప్రభావం చూపుతాయి. అవి వారి మనసులో నిలిచిపోతాయి. ఈ గురుపూర్ణిమను ఒక చిన్న కుటుంబ సంభాషణగా మార్చండి.
మన జీవితంలో ఉన్న గురువులను గుర్తు చేసుకునే రోజుగా మార్చండి.
మరియు ముఖ్యంగా..
మన పిల్లల జీవితాల్లో మనం కూడా ఒక మంచి గురువుగా ఎలా ఉండగలమో ఆలోచించే రోజుగా మార్చండి.
(వచ్చే వారం మరో టాపిక్‌తో కలుద్దాం)
ఐ.పి. సుహాసిని గారు కిడ్స్ అండ్ పేరెంట్స్ లైఫ్ కోచ్‌గా పని చేస్తున్నారు. చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్. పేరెంటింగ్ బ్లాగర్, యూట్యూబర్. పేరెంట్స్ కోసం వాట్సప్‍లో ఒక ఫ్రీ కమ్యూనిటీ నడుపుతున్నారు. ఆ కమ్యూనిటీ లింక్ Simplified Parenting with Suhasini. వారిని mommyshravmusings@gmail.com అనే మెయిల్ ఐడిలో సంప్రదించవచ్చు.