[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]
“అమ్మా.. నేను ఫెయిల్ అయినా నన్ను ప్రేమిస్తావా?”
సాయంత్రం చదువుకుంటూ అకస్మాత్తుగా తన పుస్తకం మూసేసి ఒక 13 ఏళ్ల బాబు అడిగాడు. “అమ్మా.. నేను ఒకటి అడిగితే నిజం చెప్తావా?” అని.
“ఏమైంది రా?” అని అమ్మ ఆశ్చర్యంగా చూసింది.
కొద్దిసేపు మౌనం..
“నేను ఈసారి పరీక్షలో ఫెయిల్ అయితే.. నువ్వు నన్ను ఇలాగే ప్రేమిస్తావా?”
ఆ ఒక్క ప్రశ్నతో ఆ అమ్మ గుండె ఒక్కసారిగా భారమైంది.
“ఏంటి ఆ మాటలు? నేను నిన్నెప్పుడూ ప్రేమిస్తూనే ఉంటాను!” అని వెంటనే చెప్పింది.
కానీ ఆ రాత్రి ఆమెకు నిద్ర రాలేదు.
“నా బిడ్డకు అసలు ఈ సందేహం ఎందుకు వచ్చింది?”
తాను ఎప్పుడూ “మార్కులు వస్తేనే ప్రేమిస్తాను” అని చెప్పలేదు.
ఎప్పుడూ ఆకలితో పడుకోపెట్టలేదు, ఎప్పుడూ చదువు పేరుతో కొట్టలేదు. అయినా,
తన ప్రేమ గురించి తన బిడ్డకు ఎందుకు సందేహం వచ్చింది?
ఇదే ప్రశ్న ఈరోజు వేలాది ఇళ్లలో వినిపించకపోయినా.. ఎన్నో పిల్లల మనసుల్లో మాత్రం నిశ్శబ్దంగా తిరుగుతోంది.
“నేను గెలిస్తే అందరూ సంతోషపడతారు.. మరి నేను ఓడిపోతే?”
“నేను ఫస్ట్ వస్తే అమ్మా నాన్న గర్వపడతారు.. మరి నేను వెనుకబడితే?”
“నేను అందరూ ఆశించినట్టు చేయలేకపోతే.. నన్ను ఇలాగే ప్రేమిస్తారా?”
ఈ ప్రశ్నకు పిల్లలు ఎప్పుడూ మాటల్లో సమాధానం అడగరు. కానీ వారి మనసు మాత్రం ప్రతిరోజూ మన ప్రవర్తనలో సమాధానం వెతుకుతుంది.
“మనం పిల్లలను ప్రోత్సహిస్తున్నాం.” అని అనుకుంటాం. కానీ కొన్నిసార్లు, తెలియకుండానే వాళ్లు మరో సందేశాన్ని వింటారు..
“నీ విజయం ఎంత పెద్దదో.. నీ విలువ కూడా అంతే పెద్దది.” అని.
అక్కడే ఒక చిన్న అపార్థం మొదలవుతుంది. ఆ అపార్థమే కొన్నిసార్లు పిల్లల జీవితంలో అతిపెద్ద భయంగా మారుతుంది.
ప్రేమను సంపాదించుకోవాలా?
మనలో చాలా మంది తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు మంచి భవిష్యత్తు ఇవ్వాలనే ఉద్దేశంతోనే వారిని ప్రోత్సహిస్తుంటారు.
- ఈసారి మంచి మార్కులు వస్తే కొత్త సైకిల్.
- ఫస్ట్ ర్యాంక్ వస్తే నీకు నచ్చిన చోటికి ట్రిప్.
- క్రికెట్లో బాగా ఆడితే కొత్త బ్యాట్.
- ఒలింపియాడ్లో సెలెక్ట్ అయితే పెద్ద సెలబ్రేషన్, మొదలగునవి.
ఇందులో తప్పేమీ లేదు. విజయాన్ని గుర్తించడం, పిల్లల కష్టాన్ని అభినందించడం కూడా అవసరమే. కానీ, ఇక్కడ , ఒక చిన్న ప్రశ్న మనల్ని మనం అడగాలి.
పిల్లలు నిజంగా ఏమి నేర్చుకుంటున్నారు?
“కష్టపడితే ఫలితం వస్తుంది” అనే పాఠమా? లేక, “బాగా చేస్తేనే నేను ప్రత్యేకం” అనే నమ్మకమా?
ఎందుకంటే పిల్లలు మన మాటల కంటే, మన స్పందనల నుంచే ఎక్కువ నేర్చుకుంటారు. వాళ్లు గమనించేది మనం ఇచ్చిన బహుమతిని కాదు..
విజయం వచ్చినప్పుడు మన కళ్లలో కనిపించిన గర్వాన్ని..
ఓటమి వచ్చినప్పుడు మన ముఖంలో కనిపించిన నిరాశను.
అక్కడే ఒక నిశ్శబ్దమైన లెక్క మొదలవుతుంది.
“నేను బాగా చేస్తే అందరూ సంతోషంగా ఉంటారు.” “నేను ఓడిపోతే అందరూ బాధపడతారు.”
కొద్దికొద్దిగా.. ఆ లెక్క ఇంకో నమ్మకంగా మారుతుంది.
“అంటే.. నా విలువ నా ఫలితాల మీదే ఆధారపడి ఉందా?”
మనం ఆ మాట ఎప్పుడూ చెప్పకపోవచ్చు. కానీ పిల్లలు ఆ భావాన్ని అనుభవించడం మొదలుపెడతారు. అదే భావం ఒకరోజు..
“అమ్మా.. నేను ఫెయిల్ అయినా నన్ను ప్రేమిస్తావా?”
అనే ప్రశ్నగా బయటకు వస్తుంది.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం మనం గుర్తుంచుకోవాలి.
పిల్లలు రివార్డ్స్ను ఇష్టపడతారు. కానీ వారు ఎక్కువగా కోరుకునేది రివార్డ్స్ కాదు.
తాము ఎలా ఉన్నా.. తమవాళ్లకు తాము విలువైనవాళ్లమే అనే భద్రత.
ఆ భద్రత ఉన్న పిల్లలు విజయం వచ్చినప్పుడు వినయంగా ఉంటారు. ఓటమి వచ్చినప్పుడు విరిగిపోరు. ఎందుకంటే వారు అప్పటికే ఒక విషయం తెలుసుకుని ఉంటారు.
“నా ఫలితాలు మారొచ్చు.. కానీ నా విలువ మారదు.” అని.
పిల్లలు మన మాటలను కాదు.. మన భావాలను చదువుతారు
తల్లిదండ్రులుగా మనం పిల్లలకు ఎన్నో విషయాలు చెబుతుంటాం.
- ఓటమి సహజం.
- పర్వాలేదు.. మళ్లీ ప్రయత్నిద్దాం.
- మార్కులే జీవితం కాదు, మొదలగునవి.
ఇవన్నీ మంచి మాటలే. కానీ, పిల్లలు కేవలం మన మాటలు మాత్రమే వినరు.
- మన గొంతులోని నిరాశను వింటారు.
- మన కళ్లలోని ఆశలను చదువుతారు.
- మన ముఖంలో కనిపించే ఆనందాన్ని.. నిరాశను.. మౌనాన్ని కూడా అర్థం చేసుకుంటారు.
అందుకే..
ఒక పరీక్షలో మంచి మార్కులు వచ్చినప్పుడు మనం ఎంత ఆనందిస్తామో, అదే పరీక్షలో ఆశించిన ఫలితం రాకపోతే మన స్పందన కూడా పిల్లలకు అంతే స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
కొన్నిసార్లు మనం ఏమీ మాట్లాడకపోయినా.. ఆ నిశ్శబ్దమే వారికి ఒక సందేశంగా వినిపిస్తుంది.
“అమ్మ ఈరోజు అంతగా మాట్లాడట్లేదు..”
“నాన్న ముఖం చూస్తే ఆయన నిరాశగా ఉన్నట్టు ఉంది..”
“నేను వాళ్లను నిరాశపరిచానేమో..”
ఇక్కడే పిల్లల మనసులో ఒక ప్రమాదకరమైన మార్పు మొదలవుతుంది. “నేను తప్పు చేశాను” అనే భావన. నెమ్మదిగా ఆ భావన..
“నేనే తప్పు” అనే నమ్మకంగా మారడం ప్రారంభమవుతుంది.
అది జరిగినప్పుడు సమస్య మార్కుల్లో ఉండదు.
పిల్లల ఆత్మవిశ్వాసంలో ఉంటుంది, వారి వ్యక్తిత్వంలో ఉంటుంది.
అక్కడే మనం ఒక చిన్న తేడాను గుర్తించాలి.
రివార్డ్స్ పిల్లల ప్రవర్తనను ప్రభావితం చేయగలవు.
కానీ సంబంధాలే వారి వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మిస్తాయి.
ఒక బహుమతి పిల్లవాడిని ఈరోజు ఇంకొంచెం ఎక్కువ కష్టపడేలా చేయవచ్చు. కానీ..
ఒక భద్రమైన సంబంధం మాత్రం..
రేపు ఓడిపోయినా మళ్లీ లేచి నిలబడే ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది.
ఎందుకంటే అలాంటి పిల్లలకు ఒక విషయం స్పష్టంగా తెలుసు.
“నేను సాధించినందుకు కాదు.. నేను వారి బిడ్డననే కారణానికి ప్రేమించబడుతున్నాను.”
అలాంటి భద్రత ఉన్నప్పుడు..
విజయం వారికి గర్వాన్ని ఇవ్వదు, ఓటమి వారిని చిన్నవారిగా కూడా మార్చదు.
ఎందుకంటే వారి విలువ.. వారి ఫలితాల కంటే ముందే నిర్ణయించబడి ఉంటుంది.
అందుకే.. పిల్లలను ఎక్కువగా భయపెట్టేది ఫెయిల్యూర్ కాదు.
“ఈ ఓటమి తర్వాత కూడా నేను ఇంతే విలువైనవాడినా?” అనే సందేహం.
ఆ సందేహమే నెమ్మదిగా పిల్లల మనసులో కనిపించని గాయాలను మిగులుస్తుంది..
ఓటమి పిల్లలను విరగదీయదు.. ఒంటరితనం విరగదీస్తుంది
చిన్నప్పుడు నడక నేర్చుకునే సమయంలో ఒక చిన్నారి ఎన్నిసార్లు పడిపోతాడు?
పది సార్లు, ఇరవై సార్లు, బహుశా ఇంకా ఎక్కువసార్లు. కానీ, ప్రతిసారీ మళ్లీ లేచి నడవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఎందుకంటే, పడిపోవడం తనకు కొత్త కాదు.
పడిపోయిన ప్రతిసారీ ఎవరో తన వైపు చేయి చాచుతారని అతనికి తెలుసు.
అదే భద్రత, నమ్మకం. ఆ భద్రత, నమ్మకం, పిల్లలు పెద్దవాళ్లయ్యాక కూడా అవసరమే.
కానీ.. పెద్దయ్యాక తేడా ఒక్కటే.
చిన్నప్పుడు వారు నేలపై పడిపోతారు. పెద్దయ్యాక,
పరీక్షల్లో, క్రీడల్లో, స్నేహాల్లో, జీవిత నిర్ణయాల్లో పడిపోతారు.
అలాంటి సమయంలో వారికి ఎక్కువగా అవసరమయ్యేది..
సలహాలు కాదు, ఉపన్యాసాలు కాదు, తప్పుల జాబితా కాదు.
“నేను నీతోనే ఉన్నాను.” అనే నిశ్శబ్దమైన భరోసా.
ఎందుకంటే.. ఓటమి ఒక్కటే పిల్లలను విరగదీయదు.
ఓటమి తర్వాత “నా వాళ్లు కూడా నన్ను అర్థం చేసుకోలేదేమో” అనే భావనే వారిని విరగదీస్తుంది.
అందుకే కొంతమంది పిల్లలు ఒకసారి ఓడిపోయినా మళ్లీ ధైర్యంగా ప్రయత్నిస్తారు.
మరికొందరు మాత్రం, చాలా సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ, మళ్లీ ప్రయత్నించడానికి కూడా భయపడతారు. తేడా వారి తెలివిలో కాదు.
ఓటమి తర్వాత వారికి దొరికిన భావోద్వేగ భద్రతలో ఉంటుంది.
ఒక పిల్లవాడు.. “నేను ఫెయిల్ అయ్యాను.” అని అనుకుంటే, అది ఒక అనుభవం.
కానీ.. “నేనే ఫెయిల్యూర్” అని నమ్మడం మొదలుపెడితే, అది అతని వ్యక్తిత్వంలో భాగమవుతుంది. అక్కడి నుంచే..
- కొత్త విషయాలను ప్రయత్నించడానికి భయం..
- తప్పు చేయడానికి భయం..
- అందరినీ సంతోషపెట్టాలనే ఆందోళన..
- తనను తాను ఎప్పుడూ ఇతరులతో పోల్చుకోవడం..
ఇవన్నీ నెమ్మదిగా మొదలవుతాయి. మనకు కనిపించేది మార్కులే కావచ్చు.
కానీ.. పిల్లల మనసులో జరుగుతున్న మార్పు మాత్రం చాలా లోతైనది.
పిల్లల మనసులో “నువ్వు సరిపోవు” అని చెప్పే స్వరాలు బయట ప్రపంచం నుంచి రావచ్చు.
కానీ.. ఈ స్వరాలన్నింటికంటే బలమైన ఇంకో స్వరం కూడ పిల్లల జీవితంలో ఉండొచ్చు
అయితే.. దీనికి పరిష్కారం ఏమిటి?
పిల్లలు ఎప్పుడూ ఓడిపోకుండా చూడడమా? కాదు.
ఓడిపోయిన రోజున కూడా.. “నీ విలువ ఏమాత్రం తగ్గలేదు” అని వారికి అనుభవింపజేయడం.
“నువ్వు ఎలా ఉన్నా విలువైనవాడివే” అని చెప్పే స్వరం మాత్రం ఇంటి నుంచే మొదలవ్వాలి.
అదే వారు జీవితాంతం వెంట తీసుకెళ్లే అతి పెద్ద బలం.
ప్రేమకు షరతులు ఉండకూడదు.. భరోసా ఉండాలి
తల్లిదండ్రులుగా మనమందరం మన పిల్లలు జీవితంలో విజయాలు సాధించాలని కోరుకుంటాం.
వాళ్లు బాగా చదవాలి, ఆత్మవిశ్వాసంతో ఎదగాలి, తమ కలలను నిజం చేసుకోవాలి..
ఈ కోరికల్లో తప్పేమీ లేదు. కానీ..
అవన్నీ సాధించే ప్రయాణంలో ఒక విషయం మాత్రం పిల్లలు ఎప్పటికీ మర్చిపోకూడదు.
“నా విలువ.. నా ఫలితాల కంటే పెద్దది.”
ఆ నమ్మకాన్ని పిల్లలకు పుస్తకాలు నేర్పలేవు, పాఠశాల నేర్పలేదు, రివార్డ్స్ నేర్పలేవు.
మన ప్రేమ మరియు సంబంధాలే నేర్పగలవు. అందుకే..
పిల్లలు గెలిచిన రోజున చప్పట్లు కొట్టండి, వారి కష్టాన్ని మనస్ఫూర్తిగా అభినందించండి.
కానీ.. వారు ఓడిపోయిన రోజున కూడా, వారి పక్కనే కూర్చోండి.
ఎందుకంటే..
విజయం వచ్చినప్పుడు పిల్లలకు అభినందనలు అవసరం.
ఓటమి వచ్చినప్పుడు.. “నీ విలువ ఏమాత్రం తగ్గలేదు” అనే అనుభూతి ఇంకా ఎక్కువ అవసరం.
బహుశా.. ఒక రోజు మీ బిడ్డ జీవితంలో ఎన్నో విజయాలు సాధించవచ్చు.
లేదా.. కొన్ని కలలు నెరవేరకపోవచ్చు.
కానీ ఏది జరిగినా.. వారి మనసులో ఒక నమ్మకం మాత్రం ఎప్పటికీ మారకూడదు.
“నేను ఎలా ఉన్నా.. ఇంట్లో నన్ను ప్రేమించే వాళ్లు ఉన్నారు.”
ఆ నమ్మకం..
- పిల్లలు జీవితంలో ఎన్ని ఓటములు ఎదురైనా మళ్లీ లేచి నిలబడే ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది.
- ఒక రోజు వారు తమ పిల్లలకూ అందించే అతి విలువైన బహుమతిగా మారుతుంది.
ఎందుకంటే..
పిల్లలకు మనం ఇవ్వగలిగే అతి పెద్ద వారసత్వం ఆస్తులు కాదు..”నువ్వు ఎలా ఉన్నా విలువైనవాడివే” అనే భరోసా.
అప్పుడు..
“అమ్మా.. నేను ఫెయిల్ అయినా నన్ను ప్రేమిస్తావా?”
అనే ప్రశ్న పిల్లల మనసులో ఎప్పుడూ పుట్టదు.
(వచ్చే వారం మరో టాపిక్తో కలుద్దాం)
ఐ.పి. సుహాసిని గారు కిడ్స్ అండ్ పేరెంట్స్ లైఫ్ కోచ్గా పని చేస్తున్నారు. చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్. పేరెంటింగ్ బ్లాగర్, యూట్యూబర్. పేరెంట్స్ కోసం వాట్సప్లో ఒక ఫ్రీ కమ్యూనిటీ నడుపుతున్నారు. ఆ కమ్యూనిటీ లింక్ Simplified Parenting with Suhasini. వారిని mommyshravmusings@gmail.com అనే మెయిల్ ఐడిలో సంప్రదించవచ్చు.
