పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం-82

[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]

ప్రతి పిల్లవాడి పరిగెత్తే వేగం ఒక్కటేనా? మరి మనం ఎందుకు ఒకే గమ్యం కోరుతున్నాం?

ఒకే క్లాస్‌లో చదివే ఇద్దరు పిల్లలు.

ఒకరు పరీక్షల్లో ఎప్పుడూ ముందుంటారు.

మరొకరు చదువులో అంత వేగంగా ఉండకపోయినా, ఆటల్లో అద్భుతంగా రాణిస్తారు.

ఒక పిల్లవాడు అందరి ముందు ధైర్యంగా మాట్లాడతాడు.

మరొక పిల్లవాడు మాట్లాడటానికి కొంచెం సమయం తీసుకుంటాడు.

ఒకరు కొత్త విషయాలను వెంటనే నేర్చుకుంటారు.

మరొకరు ఒక విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి కొంచెం ఎక్కువ సమయం తీసుకుంటారు.

కానీ మనం తల్లిదండ్రులుగా ఏమి చేస్తాం?

“అతనికి వచ్చేసింది కదా.. నీకెందుకు రావడం లేదు?”

“నీ ఫ్రెండ్ ఎంత బాగా చేస్తున్నాడో చూడు!”

“అందరూ ముందుకెళ్తున్నారు. మరి నువ్వు ఎప్పుడు వెళ్తావు?” అని బోలెడు ప్రశ్నలు అడుగుతూనే ఉంటాం. ఒక్కసారి ఆలోచిద్దాం.

పిల్లలందరూ ఒకే వయసులో ఉంటే, వాళ్లందరూ ఒకే వేగంతో ఎదగాలా?

అందరూ ఒకే దారిలో పరిగెత్తాలా?, అందరూ ఒకే గమ్యానికి చేరాలా?

ఒకే క్లాస్‌రూమ్.. ఒకే వయసు.. కానీ ఒకే వేగమా?

మనకు పిల్లల వయసు ఒకటే కనిపిస్తుంది. కానీ:

• వారి ఆలోచనా విధానం ఒకటే కాదు.
• వారి ఆసక్తులు ఒకటే కాదు.
• వారి బలాలు ఒకటే కాదు.
• వారి భయాలు, అనుభవాలు, వ్యక్తిత్వాలు కూడా ఒకటే కాదు.

అయినా మనం ఒకే కొలమానంతో అందరినీ కొలవాలని ఎందుకు అనుకుంటున్నాం? ఎందుకంటే..

మనకు పిల్లల మధ్య తేడాల కంటే, వాళ్లు “వెనుకబడిపోతారేమో” అన్న భయం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

పోలిక మొదలయ్యేది పిల్లలతో కాదు.. మన భయాలతో

“నా పిల్లవాడు ఇతర పిల్లల కంటే వెనుకబడిపోతున్నాడేమో, ఇప్పుడే నేర్చుకోకపోతే తర్వాత కష్టమవుతుందేమో, అందరూ ఇంత చేస్తున్నారు, నా పిల్లవాడు మాత్రం ఎందుకు చేయడం లేదు?” మొదలగు ఆలోచనలతో భయాలతో మన మనసంతా నిండిపోయి ఉంటుంది.

చాలాసార్లు మనం పిల్లవాడిని పోల్చుతున్నామని అనుకుంటాం. కానీ నిజానికి..

మన భయాన్ని మరొక పిల్లవాడి పురోగతితో పోల్చుకుంటూ ఉంటాం.

మన పిల్లవాడు వెనుకబడటం మనకు భయంగా ఉంటుంది. ఆ భయంతో మనం తొందరపడతాం, ప్రశ్నిస్తూ ఒత్తిడి చేస్తాం. ఆ ఒత్తిడిలో పోల్చుతాం.

దానితో చివరికి, పిల్లవాడికి “నేను ఇంకా బాగా చేయాలి” అన్న ప్రేరణ కంటే,

“నేను సరిపోను” అన్న భావన కలిగే ప్రమాదం ఉంటుంది.

ఒక చిన్న ఉదాహరణ.

ఒక పిల్లవాడు గణితంలోని ఒక అంశాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి మూడు రోజులు తీసుకున్నాడు. అదే విషయాన్ని మరో పిల్లవాడు కేవలం ఒక గంటలో నేర్చుకున్నాడు. మరి మొదటి పిల్లవాడు తక్కువ తెలివైనవాడా? అవసరం లేదు. అతనికి నేర్చుకునే విధానం భిన్నంగా ఉండవచ్చు. ఆ విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి అతనికి మరికొంత సాధన అవసరం కావచ్చు. లేదా ఆ విషయంపై అతనికి ఇంకా ఆత్మవిశ్వాసం పెరగాల్సి ఉండవచ్చు. లేదా అతని అసలైన బలం మరేదైనా కావచ్చు.

ఒక పిల్లవాడు చదువులో కొంచెం నెమ్మదిగా ఉండొచ్చు. కానీ చుట్టూ జరిగే విషయాలను ఎంతో నిశితంగా గమనించే సామర్థ్యం అతనిలో ఉండవచ్చు. మరో పిల్లవాడు అందరి ముందు మాట్లాడటానికి ఇబ్బంది పడవచ్చు. కానీ ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు తన ఆలోచనలను ఎంతో లోతుగా, స్పష్టంగా వ్యక్తపరచగలడు. ఇంకొక పిల్లవాడికి పరీక్షల్లో వచ్చే మార్కులు సగటుగా ఉండవచ్చు. కానీ సమస్యలను పరిష్కరించడంలో అతను అద్భుతమైన ప్రతిభ చూపించవచ్చు. మరొక పిల్లవాడు ఇతరులతో కలవడానికి కొంత సమయం తీసుకోవచ్చు. కానీ ఒకసారి మనసు విప్పి దగ్గరైతే, ఎంతో లోతైన సంబంధాలను ఏర్పరచుకోగలడు.

అందుకే ఒకసారి మనల్ని మనమే ప్రశ్నించుకోవాలి – అందరి జీవితాలను ఒకే కొలమానంతో, ఒకే వేగంతో, ఒకే గడియారంతో కొలవడం నిజంగా న్యాయమేనా?

మన తొందర.. పిల్లవాడి లోపల ఏం చేస్తుంది?

“ఇప్పటికే అందరికీ వచ్చేసింది!” “ఇంకా ఎంత సమయం పడుతుంది?” “నీ వయసులో నేను అయితే..”,  ఇలాంటి మాటలు ఒక్కసారి వింటే పిల్లవాడికి పెద్దగా ఏమీ అనిపించకపోవచ్చు. కానీ అవే మాటలు పదే పదే వినిపిస్తే, క్రమంగా పిల్లవాడు తనను తాను ఇతరుల కళ్లతో చూసుకోవడం మొదలుపెట్టవచ్చు.

“నేను ఎందుకు వాళ్లలా లేను?” “నేను ఏదైనా తప్పు చేస్తున్నానా?” “నేను ఎంత ప్రయత్నించినా అమ్మానాన్నలకు సరిపోవడం లేదా?” మొదలగు ప్రశ్నలు అతని మనసులో నెమ్మదిగా చోటు చేసుకోవచ్చు. మనం బయటకు చెప్పేది ఒక మాటే అయినా, పిల్లవాడు దాని వెనుక ఉన్న సందేశాన్ని వేరేలా స్వీకరించవచ్చు.

ఇక్కడే ఒక ముఖ్యమైన తేడాను మనం అర్థం చేసుకోవాలి.

ప్రోత్సహించడం వేరు, తొందర పెట్టడం వేరు.

“నువ్వు కూడా చేయగలవు. మనం కలిసి ప్రయత్నిద్దాం” అని చెప్పడం ఒక రకమైన ప్రోత్సాహం. అది పిల్లవాడికి “నిన్ను నమ్ముతున్నాను. నీకు కొంత సమయం పట్టినా, నువ్వు చేయగలవని నాకు నమ్మకం ఉంది” అనే భరోసాను ఇస్తుంది.

అదే “అతను చేయగలిగాడు కదా! మరి నువ్వెప్పుడు చేస్తావు?” అని అడిగితే, మన ఉద్దేశం పిల్లవాడిని ముందుకు నడిపించడమే అయినా, అతనికి అందే సందేశం మాత్రం వేరుగా ఉండవచ్చు. “ఇంకా సరిపోలేదు. నువ్వు ఇంకొంచెం వేగంగా, ఇంకొంచెం బాగా చేయాలి” అనే భావన అతనిలో ఏర్పడవచ్చు.

పిల్లవాడిని ముందుకు నడిపించాలనే మన తొందర, తెలియకుండానే అతని ప్రయాణాన్ని అతనిదిగా కాకుండా, ఇతరులతో పోల్చుకునే ప్రయాణంగా మార్చకూడదు.

ఎందుకంటే పిల్లవాడికి మనం ఇవ్వగలిగే గొప్ప ప్రోత్సాహం – “నువ్వు ఎక్కడ ఉన్నావో నాకు కనిపిస్తోంది. అక్కడి నుంచి ఒక్కో అడుగు ముందుకు వేయడానికి నేను నీతో ఉన్నాను” అనే నమ్మకం.

అయితే పిల్లవాడిని అతని దారిలో వదిలేయాలా?

అసలు కాదు.

పిల్లవాడి వేగాన్ని గౌరవించడం అంటే అతనికి దిశ లేకుండా వదిలేయడం కాదు. అలాగే, పిల్లవాడి సామర్థ్యాన్ని నమ్మడం అంటే అతను ఎదుర్కొంటున్న కష్టాలను పట్టించుకోకుండా ఉండటం కూడా కాదు. తల్లిదండ్రులుగా మన పాత్రను వదిలేయాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. మన పాత్రను కొంచెం మార్చుకోవాల్సిన అవసరం మాత్రమే ఉంది.

పిల్లవాడిని మరొకరితో పోల్చి చూడటానికి బదులుగా, మన పిల్లవాడిని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. “అతని పిల్లవాడు ఏం చేస్తున్నాడు?” అని ఆలోచించే బదులు, “నా పిల్లవాడిలో ప్రస్తుతం ఏం జరుగుతోంది?” అని మనల్ని మనం ప్రశ్నించుకోవాలి. అతనికి ఏ విషయంలో ఆసక్తి ఉంది? ఏ విషయంలో ఇబ్బంది పడుతున్నాడు? ఎక్కడ అతనికి మరింత సమయం కావాలి? ఎక్కడ అతని బలం కనిపిస్తోంది? – ఇవి మనం గమనించాల్సిన విషయాలు.

అలాగే, పిల్లవాడిని మరింత వేగంగా పరుగెత్తించడానికి ఒత్తిడి చేయడం కంటే, అతని ప్రయాణంలో మనం ఎలా తోడుగా ఉండగలమో చూడాలి. “ఇంకా వేగంగా చేయాలి” అని చెప్పడం కంటే, “నీకు ఇందులో ఏ భాగం కష్టంగా అనిపిస్తోంది?” అని అడగడం ద్వారా మనం అతని సమస్యను అర్థం చేసుకునే అవకాశం పొందుతాం. అప్పుడు మన సహాయం పిల్లవాడిపై ఒత్తిడిగా కాకుండా, ఒక తోడుగా అనిపిస్తుంది.

ముఖ్యంగా, ఇతర పిల్లలు ఎక్కడికి చేరుకున్నారో గమనిస్తూ ఉండటానికి బదులుగా, మన పిల్లవాడు నిన్నటితో పోలిస్తే ఈరోజు ఎంత ముందుకు వచ్చాడో చూడాలి. “అతను ఇప్పటికే అక్కడికి చేరిపోయాడు” అని ఆలోచించడం కంటే, “గత నెలతో పోలిస్తే నా పిల్లవాడు ఏ చిన్న అడుగు ముందుకు వేశాడు?” అని గమనించాలి.

ఎందుకంటే ప్రతి ఎదుగుదల పెద్ద విజయాల రూపంలోనే కనిపించదు. కొన్నిసార్లు అది ఒక చిన్న ప్రయత్నం కావచ్చు. ఒకసారి విఫలమైన తర్వాత మళ్లీ ప్రయత్నించడం కావచ్చు. తనకు కష్టంగా అనిపించిన విషయాన్ని అడిగి తెలుసుకోవడం కావచ్చు. నిన్నటి కంటే ఈరోజు కొంచెం ఎక్కువ ధైర్యంగా మాట్లాడటం కావచ్చు.

మన పిల్లవాడి ప్రయాణాన్ని గమనించడం మొదలుపెడితే, ఇతరుల ప్రయాణంతో అతని ప్రయాణాన్ని పోల్చాల్సిన అవసరం క్రమంగా తగ్గిపోతుంది.

అప్పుడు మన ప్రశ్న కూడా మారుతుంది.

“నా పిల్లవాడు ఇతరులకంటే ముందున్నాడా?” అన్నది కాదు..

“నా పిల్లవాడు తన నిన్నటి కంటే ఈరోజు కొంచెం ముందుకు వచ్చాడా?” అన్నదే అవుతుంది.

అప్పుడు

• “నీ ఫ్రెండ్‌కి వచ్చేసింది కదా!” అనడానికి బదులు, “నీకు అర్థం కావడానికి మనం ఇంకో విధంగా ప్రయత్నించాలా?” అని అడగవచ్చు.
• “అందరూ ముందుకెళ్లారు. నువ్వెప్పుడు?” అనడానికి బదులు, “నీకు ఇందులో ఏ భాగం కష్టంగా అనిపిస్తోంది?” అని అడగవచ్చు.
• “ఇంతకీ ఎప్పుడు మెరుగుపడతావు?” అనడానికి బదులు, “ఈ వారం మనం కలిసి వేయగలిగే ఒక చిన్న అడుగు ఏది?” అని అడగవచ్చు.

మాటలు కొద్దిగా మాత్రమే మారాయి. కానీ పిల్లవాడికి అందే సందేశం మాత్రం పూర్తిగా మారిపోతుంది. ఒకటి అతనిలో తొందరను, అసంతృప్తిని పెంచవచ్చు. మరొకటి సమస్యను అర్థం చేసుకుని, దాని నుంచి ముందుకు వెళ్లే ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది.

అందుకే..

పోలిక పిల్లవాడిని పరుగెత్తించవచ్చు.

కానీ అర్థం చేసుకోవడం అతనికి తన దారిలో పరుగెత్తడం నేర్పుతుంది.

తల్లిదండ్రులుగా మన లక్ష్యం పిల్లవాడిని అందరికంటే ముందుకు తీసుకెళ్లడం కాదు.

అతను తన వేగాన్ని అర్థం చేసుకుని, తన సామర్థ్యాన్ని నమ్మి, తన దారిలో ముందుకు సాగేలా తోడుగా ఉండటం.

గమ్యం ఒక్కటే కావాల్సిన అవసరం ఉందా?

మన పిల్లలు ఎదగాలి. చదువుకోవాలి. స్వతంత్రంగా నిలబడాలి. జీవితంలో విజయం సాధించాలి. ఇవన్నీ ప్రతి తల్లిదండ్రి కోరుకునే సహజమైన విషయాలే.

కానీ ఇక్కడ మనం ఒకసారి ఆగి ఆలోచించాల్సిన ప్రశ్న ఉంది.

“విజయం” అంటే ప్రతి పిల్లవాడికీ ఒకటేనా?

ఒక పిల్లవాడికి చదువులో అత్యుత్తమంగా రాణించడం ఎంతో ముఖ్యమైనదై ఉండవచ్చు. మరొకరికి తన సృజనాత్మకతను వెలికి తీయడం ముఖ్యమై ఉండవచ్చు. ఇంకొకరికి క్రీడల్లో తన ప్రతిభను చూపించడం ఆనందాన్ని ఇవ్వవచ్చు. మరొక పిల్లవాడికి తన ఆలోచనలను ధైర్యంగా వ్యక్తపరచడం ఒక పెద్ద ముందడుగు కావచ్చు. ఇంకొకరికి తన భావాలను అర్థం చేసుకోవడం, ఆరోగ్యకరమైన సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవడం, ఓటమి లేదా నిరాశ ఎదురైనప్పుడు మళ్లీ నిలబడటం – ఇవే జీవితంలో అవసరమైన ముఖ్యమైన నైపుణ్యాలు కావచ్చు.

మనకు కనిపించే విజయం ఒకే రూపంలో ఉండొచ్చు. కానీ పిల్లవాడి జీవితానికి అవసరమైన విజయం మాత్రం అతని బలాలు, ఆసక్తులు, లక్ష్యాలను బట్టి మారవచ్చు.

అందుకే తల్లిదండ్రులుగా మనం మనల్ని మనమే ఒకసారి ప్రశ్నించుకోవాలి:

“నా పిల్లవాడు నేను ఊహించిన గమ్యానికి చేరాలా?”

లేక..

“తన సామర్థ్యాన్ని అర్థం చేసుకుని, తనకు సరైన గమ్యాన్ని కనుగొనేంతగా అతను ఎదగాలా?”

బహుశా ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం మనం పిల్లల ఎదుగుదలను చూసే విధానాన్నే మార్చవచ్చు.

అందుకే ఈ వారం ఒక చిన్న ప్రయోగం చేద్దామా?

“పోలికకు బదులు పురోగతి” – ఏడు రోజుల ప్రయోగం

ఈ ఏడు రోజులు, మీ పిల్లవాడు ఇతరుల కంటే ఎక్కడ ఉన్నాడో గమనించడం కంటే, అతను నిన్నటితో పోలిస్తే ఈరోజు వేసిన చిన్న అడుగును గమనించండి.

ప్రతి రోజు రాత్రి మీకు మీరు ఒక ప్రశ్న వేసుకోండి:

“నిన్నటితో పోలిస్తే, ఈరోజు నా పిల్లవాడిలో నేను గమనించిన ఒక చిన్న పురోగతి ఏమిటి?”

అది చాలా చిన్నదైనా ఫర్వాలేదు.

• ఈరోజు తనంతట తానే చదవడానికి కూర్చున్నాడా?
• నిన్నటి కంటే కొంచెం ఎక్కువసేపు ఏకాగ్రతతో ఉన్నాడా?
• తన తప్పును ఒప్పుకున్నాడా?
• ఎవరైనా చెప్పేది అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాడా?
• కష్టంగా అనిపించిన పనిని వదిలేయకుండా మళ్లీ ప్రయత్నించాడా?

అదే పురోగతి.

పిల్లల ఎదుగుదల ఎప్పుడూ పెద్ద విజయాల రూపంలో కనిపించదు. చాలాసార్లు అది మనం గమనించకుండా వెళ్లిపోయే చిన్న చిన్న మార్పుల రూపంలో వస్తుంది.

ఒక చిన్న ప్రయత్నం.

ఒక కొత్త ధైర్యం.

ఒక తప్పు నుంచి నేర్చుకోవడం.

ఒకసారి ఓపికగా ఉండటం.

ఒకసారి తన సమస్యను తానే పరిష్కరించుకోవడానికి ప్రయత్నించడం.

మన కళ్లకు కనిపించాల్సింది గమ్యం మాత్రమే కాదు.. ఆ గమ్యం వైపు పిల్లవాడు వేస్తున్న ప్రతి చిన్న అడుగు కూడా.

అంతే. ఆ చిన్న ముందడుగే అతని ప్రయాణంలో ఒక ముఖ్యమైన విజయం.

మన పిల్లవాడు ఇంకొకరి పిల్లవాడిలా ఎదగాల్సిన అవసరం లేదు.

అతను తనలో ఉన్న అత్యుత్తమ వ్యక్తిగా ఎదగాలి.

అదే మన parentingలో నిజమైన విజయం.

(వచ్చే వారం మరో టాపిక్‌తో కలుద్దాం)