పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం-86

[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]

పిల్లలకు అన్నీ అందిస్తున్నాం.. కానీ వారికి నిజంగా అవసరమైనది ఇస్తున్నామా?

“మా పిల్లలకు ఏ లోటూ రాకూడదని మేమిద్దరం ఎంత కష్టపడుతున్నామో మాకే తెలుసు. మంచి స్కూల్లో చదివిస్తున్నాం. అడిగినవన్నీ కొనిస్తున్నాం. చదువులో వెనుకబడకూడదని ప్రత్యేక తరగతులకూ పంపిస్తున్నాం. అయినా మాతో సరిగ్గా మాట్లాడడు. ఏం అడిగినా విసుక్కుంటాడు. అసలు వాడికి ఏం కావాలో అర్థం కావడం లేదు!”

ఒక తల్లి తన స్నేహితురాలితో చెప్పిన మాటలివి. ఆమె మాటల్లో కోపం కంటే బాధే ఎక్కువగా ఉంది. పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం తనకు చేతనైనదంతా చేస్తున్నాననే నమ్మకం ఒకవైపు, అయినా పిల్లవాడితో ఎందుకో దూరం పెరుగుతోందనే ఆవేదన మరోవైపు.

ఇది ఒక్క ఆ తల్లి సమస్య మాత్రమే కాదు. పిల్లలకు మెరుగైన జీవితం అందించాలని తపించే ఎంతోమంది తల్లిదండ్రుల మనసులో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు మెదిలే ప్రశ్నే.

మన పిల్లలకు ఏ లోటూ రాకూడదని కోరుకోవడంలో తప్పేమీ లేదు. వారి కోసం కష్టపడటం, వారికి మంచి అవకాశాలు కల్పించడం, వారి అవసరాలను తీర్చడం తల్లిదండ్రుల బాధ్యతల్లో భాగమే. అయితే, పిల్లలకు కావాల్సినవన్నీ అందిస్తున్నామా అనే ప్రశ్నతోపాటు, వారికి నిజంగా అవసరమైనవి కూడా అందిస్తున్నామా అని ఒక్కసారి ఆలోచించాల్సిన సమయం ఇది.

పిల్లలకు కావాల్సినవి వేరు.. అవసరమైనవి వేరు!

పిల్లలకు మంచి చదువు, పోషకాహారం, సౌకర్యవంతమైన జీవితం, భద్రత, భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడే నైపుణ్యాలు అవసరం. వీటిని అందించడానికి తల్లిదండ్రులు పడే శ్రమ చిన్నదేమీ కాదు. కానీ పిల్లల అవసరాలు వీటితోనే పూర్తవుతాయా?

పదో తరగతి చదువుతున్న ఒక అబ్బాయికి పరీక్షల్లో మంచి మార్కులు సాధించాలనే లక్ష్యంతో తల్లిదండ్రులు ప్రత్యేక తరగతులు ఏర్పాటు చేశారు. చదువుకోవడానికి అవసరమైన పుస్తకాలు, సౌకర్యాలన్నీ సమకూర్చారు. అతను రోజూ చదువుకుంటున్నాడా, పరీక్షలకు ఎంతవరకు సిద్ధమయ్యాడా అని ఆరా తీస్తుంటారు. కానీ ఆ అబ్బాయి ఈ మధ్య ఎందుకో ముభావంగా ఉంటున్నాడు. స్కూల్లో స్నేహితులతో ఏదో సమస్య ఎదురవుతున్నా, చదువు ఒత్తిడిగా అనిపిస్తున్నా ఇంట్లో చెప్పడం లేదు.

తల్లిదండ్రులు మాత్రం అతను సరిగ్గా చదువుకోవడం లేదేమోనని భావించి మరింత ఒత్తిడి పెంచుతున్నారు. అతనికి కావాల్సింది చదువులో మరింత సహాయం కావచ్చు. లేదా తనను ఇబ్బంది పెడుతున్న విషయాన్ని ఎవరితోనైనా చెప్పుకోవడానికి ఒక అవకాశం కావచ్చు. ఆ విషయం తెలుసుకోవడానికి మాత్రం అతనితో మాట్లాడే సమయం, ఓపిక అవసరం.

పిల్లలకు కావాల్సినవన్నీ మనకు తెలిసినవే అనుకుంటాం. కానీ వారి మనసులో ఏముందో తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నామా? మనం అందిస్తున్నది వారికి ఉపయోగపడుతున్నా, వారు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యకు అది పరిష్కారం కాకపోవచ్చు.

ప్రేమను చూపిస్తున్నాం.. కానీ పిల్లలు దాన్ని అనుభూతి చెందుతున్నారా?

తల్లిదండ్రులు పిల్లల కోసం ఎన్నో త్యాగాలు చేస్తారు. తమ అవసరాలను పక్కనపెట్టి పిల్లల కోరికలు తీర్చడానికి ప్రయత్నిస్తారు. వారి భవిష్యత్తు కోసం తమ శక్తికి మించి కష్టపడతారు. ఇవన్నీ ప్రేమకు నిదర్శనాలే.

అయితే, మనం ప్రేమను చూపించే విధానం పిల్లలకు కూడా ప్రేమగానే అనిపిస్తోందా అనేది ఆలోచించాల్సిన విషయం.

పరీక్షల్లో తక్కువ మార్కులు వచ్చినప్పుడు, “నీ మంచి కోసమే ఇంత కష్టపడుతున్నాం. అయినా నువ్వు సరిగ్గా చదవవు” అని తల్లిదండ్రులు అంటారు. పిల్లలను బాధపెట్టాలనేది వారి ఉద్దేశం కాదు. పిల్లలు బాగా చదువుకోవాలనే ఆందోళనతోనే ఆ మాటలు అంటారు. కానీ పిల్లలకు మాత్రం తమ కష్టం ఎవరికీ కనిపించడం లేదనే భావన కలగవచ్చు.

అలాగే, పిల్లలు ఏదైనా సమస్య చెప్పగానే వెంటనే పరిష్కారం చెప్పడం, ఏ నిర్ణయం తీసుకోవాలో సూచించడం, ఏది మంచో ఏది చెడో వివరించడం మనకు సహజంగా అనిపించవచ్చు. కానీ కొన్నిసార్లు పిల్లలకు తమ సమస్యకు వెంటనే పరిష్కారం అవసరం ఉండదు. తమ మాటను ఎవరైనా శ్రద్ధగా వినాలని, తమ భావాలను అర్థం చేసుకోవాలని మాత్రమే కోరుకుంటారు.

అందుకే పిల్లలపై మనకున్న ప్రేమ ఎంత ముఖ్యమో, ఆ ప్రేమ వారికి ఎలా అనుభూతి అవుతోందో తెలుసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం.

పిల్లల మనసుకు నిజంగా అవసరమైనవి ఏమిటి?

1. తమ మాటను పూర్తిగా వినే వ్యక్తి

పిల్లలు ఏదైనా విషయం చెప్పడానికి వచ్చినప్పుడు, మనం చేసే పనిని పక్కనపెట్టి వారి మాట వినడం చిన్న విషయంలా అనిపించవచ్చు. కానీ వారికి అది చాలా విలువైన అనుభవం.

“ఈ రోజు స్కూల్లో ఏం జరిగింది?” అని అడిగినప్పుడు, పిల్లలు చెప్పే సమాధానాన్ని శ్రద్ధగా వినడం, మధ్యలోనే తీర్పు చెప్పకుండా ఉండడం, వారి మాట పూర్తయ్యే వరకు ఓపిక పట్టడం అవసరం.

పిల్లవాడు తన స్నేహితుడితో గొడవ జరిగిందని చెబితే, వెంటనే “నువ్వే ఏదో చేసి ఉంటావు” అనకుండా, “అలా జరిగిందా? ఆ తర్వాత ఏం జరిగింది?” అని అడగవచ్చు. ఇలాంటి సంభాషణలు పిల్లలకు తమ అనుభవాలను నిర్భయంగా పంచుకునే అవకాశాన్ని ఇస్తాయి.

2. తప్పులు చేసినా తమ విలువ తగ్గదనే నమ్మకం

పిల్లలు తప్పులు చేస్తారు. చదువులో వెనుకబడవచ్చు, ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోలేకపోవచ్చు, తొందరపడి తప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు. ప్రతి తప్పునూ అడ్డుకోవడం కంటే, తప్పు జరిగినప్పుడు దాని నుంచి నేర్చుకోవడం ఎలాగో నేర్పించడం ముఖ్యం.

ఒక పిల్లవాడు తనకు ఇచ్చిన పనిని పూర్తి చేయకపోతే, “నువ్వు ఎప్పుడూ ఇంతే! నీకు బాధ్యతే లేదు” అని అనడం కంటే, “ఈ పని ఎందుకు పూర్తికాలేదు? వచ్చేసారి సమయానికి పూర్తి చేయడానికి ఏం చేయవచ్చు?” అని చర్చించడం మంచిది.

తప్పును ప్రశ్నించాలి కానీ పిల్లల వ్యక్తిత్వాన్ని కించపరచకూడదు. అప్పుడు వారు తమ తప్పులను దాచిపెట్టకుండా, వాటిని అంగీకరించి సరిదిద్దుకోవడం నేర్చుకుంటారు.

3. తమ భావాలను వ్యక్తపరిచే స్వేచ్ఛ

పిల్లలు ఎప్పుడూ సంతోషంగా, ప్రశాంతంగా ఉండరు. కొన్నిసార్లు కోపం వస్తుంది, నిరాశ కలుగుతుంది, అసూయ పుడుతుంది, భయం వెంటాడుతుంది. ఆ భావాలు మనకు చిన్నవిగా అనిపించినా, పిల్లలకు మాత్రం అవి చాలా పెద్దవిగా అనిపించవచ్చు.

“ఇంత చిన్న విషయానికే ఎందుకు ఏడుస్తావు?” లేదా “దీనికే ఇంత కోపమా?” అని అడిగితే, తమ భావాలను వ్యక్తపరచడం తప్పేమోనని పిల్లలు అనుకోవచ్చు.

దానికి బదులుగా, “ఈ విషయం నిన్ను బాధపెట్టినట్టుంది. ఏం జరిగిందో చెప్పాలనుకుంటున్నావా?” అని అడగవచ్చు. వారి భావాలతో ఏకీభవించకపోయినా, ఆ భావాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించవచ్చు.

భావాలను వ్యక్తపరచడానికి అవకాశం ఇవ్వడం అంటే పిల్లలు ఎలా ప్రవర్తించినా అంగీకరించడం కాదు. తమ భావాలను గుర్తించడం, వాటిని సరైన విధంగా వ్యక్తపరచడం నేర్పించడం.

4. తమ నిర్ణయాలు తామే తీసుకోవడానికి అవకాశం

పిల్లల కోసం ప్రతి నిర్ణయాన్నీ తల్లిదండ్రులే తీసుకుంటే, వారు స్వతంత్రంగా ఆలోచించడం, ఎంపికలు చేసుకోవడం, వాటి ఫలితాలను అర్థం చేసుకోవడం ఎప్పుడు నేర్చుకుంటారు?

చిన్న చిన్న విషయాల్లోనైనా పిల్లలకు నిర్ణయాధికారం ఇవ్వాలి. తమకు ఆసక్తి ఉన్న పుస్తకాన్ని ఎంచుకోవడం, ఖాళీ సమయాన్ని ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో ప్రణాళిక వేసుకోవడం, వయసుకు తగిన బాధ్యతలను నిర్వహించడం వంటి అవకాశాలు ఇవ్వవచ్చు.

పిల్లలు తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయమూ సరైనదిగా ఉండకపోవచ్చు. అవసరమైన చోట తల్లిదండ్రులు మార్గనిర్దేశం చేయాలి. అయితే, పిల్లల తరఫున ప్రతి సమస్యనూ పరిష్కరించకుండా, ఆలోచించే అవకాశం కూడా ఇవ్వాలి. స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం ద్వారా వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం, బాధ్యత పెరుగుతాయి.

5. విజయాలతో సంబంధం లేని గుర్తింపు

పిల్లలు మంచి మార్కులు సాధించినప్పుడు, పోటీల్లో గెలిచినప్పుడు, క్రీడల్లో రాణించినప్పుడు మనం వారిని అభినందిస్తాం. మరి వారు ఆశించిన ఫలితాన్ని సాధించలేకపోయినప్పుడు? ఒక ప్రయత్నంలో విఫలమైనప్పుడు? ఏ ప్రత్యేక విజయమూ లేని సాధారణ రోజుల్లో?

పిల్లలను వారి విజయాల ఆధారంగా మాత్రమే అభినందిస్తే, తమ విలువను నిరూపించుకోవడానికి నిరంతరం ఏదో ఒకటి సాధించాలనే ఒత్తిడికి లోనయ్యే అవకాశం ఉంది.

వారు చేసిన ప్రయత్నాన్ని, పట్టుదలను, నిజాయితీని, ఇతరుల పట్ల చూపిన శ్రద్ధను కూడా గుర్తించాలి. “ఈసారి అనుకున్న ఫలితం రాకపోయినా, నువ్వు చేసిన ప్రయత్నం నాకు కనిపించింది” అని చెప్పడం పిల్లలకు ఎంతో ధైర్యాన్నిస్తుంది.

పిల్లలు ఏదైనా సాధించినప్పుడే కాదు, సాధించలేకపోయినప్పుడు కూడా తమకు అండగా నిలిచే తల్లిదండ్రులు ఉన్నారని తెలుసుకోవాలి.

మనం చేస్తున్నదంతా పిల్లలకు మేలు చేస్తోందా?

పిల్లల మంచి కోసమే కొన్ని నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నామని తల్లిదండ్రులు భావిస్తారు. కానీ మన ఉద్దేశం మంచిదని మాత్రమే కాకుండా, ఆ నిర్ణయం పిల్లలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతోందో కూడా గమనించాలి.

పిల్లల భవిష్యత్తు బాగుండాలనే ఉద్దేశంతో వారిని ఎప్పుడూ ఇతరులతో పోల్చడం, వారి ప్రతి పనినీ పర్యవేక్షించడం, వారు ఎదుర్కొనే ప్రతి కష్టాన్నీ తొలగించడానికి ప్రయత్నించడం వంటివి కొన్నిసార్లు వారిపై ఒత్తిడిని పెంచవచ్చు.

అలాగే, పిల్లలతో గడిపే సమయం అంటే వారితో ఒకే గదిలో ఉండటం మాత్రమే కాదు. మనం ఫోన్లో పనులు చేసుకుంటూ, వారు తమ పనులు చేసుకుంటూ పక్కపక్కనే గడిపే సమయానికి, ఒకరి మాట మరొకరు వింటూ, మనస్ఫూర్తిగా మాట్లాడుకునే సమయానికి తేడా ఉంది.

రోజంతా పని చేసి ఇంటికి చేరుకునే తల్లిదండ్రులకు పిల్లలతో ఎక్కువ సమయం గడపడం కష్టమే. అందుకే గంటల తరబడి ప్రత్యేకంగా సమయం కేటాయించలేకపోతున్నామని బాధపడాల్సిన అవసరం లేదు. రోజూ కొద్దిసేపైనా పిల్లలతో ఏకాగ్రతతో గడపడం, వారు చెప్పే విషయాలపై ఆసక్తి చూపించడం, వారి భావాలను గౌరవించడం ముఖ్యం.

ముఖ్యంగా, పిల్లలతో మన సంబంధాన్ని ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించుకోవాలి. వారు ఏదైనా సమస్య ఎదురైనప్పుడు మన దగ్గరకు వస్తున్నారా? తమకు భిన్నమైన అభిప్రాయం ఉన్నప్పుడు చెప్పగలుగుతున్నారా? తప్పు చేసినప్పుడు భయంతో దాచిపెడుతున్నారా, లేక మనతో పంచుకోగలుగుతున్నారా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు మనం వారి జీవితంలో ఎలా భాగమవుతున్నామో అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడతాయి.

ఈ రోజు నుంచే ఒక చిన్న మార్పుతో మొదలుపెడదాం!

పిల్లల అవసరాలను అర్థం చేసుకోవడానికి పెద్ద పెద్ద మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. మన రోజువారీ సంభాషణల్లోనే చిన్న మార్పులు చేయవచ్చు.

ఈ రోజు పిల్లలతో మాట్లాడేటప్పుడు చదువు, మార్కులు, హోంవర్క్, రేపటి పనుల గురించి మాత్రమే కాకుండా, “ఈ రోజు నిన్ను ఎక్కువగా సంతోషపెట్టిన విషయం ఏది?”, “ఏదైనా విషయం నిన్ను బాధపెట్టిందా?”, “నేను నీకు ఏదైనా విషయంలో మరింత సహాయపడగలనా?” వంటి ప్రశ్నలు అడిగి చూడండి.

వారు చెప్పే సమాధానాలు మనకు వెంటనే నచ్చకపోవచ్చు. మనం ఊహించని విషయాలు బయటపడవచ్చు. అయినా వెంటనే సమర్థించుకోవడానికి లేదా సరిదిద్దడానికి ప్రయత్నించకుండా, వారి అనుభవాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి కొంత సమయం ఇవ్వండి.

అలాగే, పిల్లలను అడగడానికి ముందు మనల్ని మనం కూడా కొన్ని ప్రశ్నలు వేసుకుందాం. పిల్లలు మాట్లాడుతున్నప్పుడు నిజంగా వింటున్నామా? వారి అభిప్రాయాలను గౌరవిస్తున్నామా? మన అంచనాలకు భిన్నంగా ఉన్నా వారి ఆసక్తులను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నామా?

పిల్లల పెరుగుదలకు మంచి సౌకర్యాలు, అవకాశాలు, విద్య ఎంత అవసరమో, వారికి భావోద్వేగ భద్రతను కల్పించే సంబంధాలు కూడా అంతే అవసరం. ఇవి ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయాలు కావు. రెండూ కలిసినప్పుడే పిల్లలు తమ సామర్థ్యాలను నమ్మకంగా ఉపయోగించుకోవడానికి, సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి, ఆరోగ్యకరమైన సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవడానికి తోడ్పడతాయి.

పిల్లల కోసం మనం చేస్తున్న కృషిని తగ్గించాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ఆ కృషిలో వారికి నిజంగా ఏది అవసరమో తెలుసుకోవడానికి కొంత సమయం కేటాయించాలి.

ఎందుకంటే, పిల్లలకు మంచి భవిష్యత్తును అందించాలనే మన ప్రయత్నంలో, ఆ భవిష్యత్తు వైపు ప్రయాణిస్తున్న ఈ రోజుల్లో వారు ఎలా ఉన్నారో మర్చిపోకూడదు.

మన పిల్లలకు జీవితంలో అన్నీ అందించాలని కోరుకుంటున్నాం. మరి ఆ అన్నింటి మధ్య, తమ మనసులోని మాటను చెప్పుకోవడానికి మన దగ్గర ఒక చోటు ఉందనే నమ్మకాన్ని కూడా అందిస్తున్నామా?

(వచ్చే వారం మరో టాపిక్‌తో కలుద్దాం)