[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]
ఫోన్ తీసేస్తేనే సమస్య పరిష్కారమవుతుందా?
“ఎప్పుడూ ఆ ఫోనేనా? ఎన్నిసార్లు చెప్పాలి? ముందు ఫోన్ పక్కన పెట్టి పుస్తకం తీసుకో!”
అమ్మ మాటలకు కార్తీక్ నుంచి వచ్చిన సమాధానం ఆమెకు మరింత కోపం తెప్పించింది.
“ఇంకొంచెం సేపే అమ్మా! రోజూ ఇదే గొడవ ఎందుకు?”
పదిహేనేళ్ల కార్తీక్కి ఫోన్ చేతిలో ఉంటే సమయం ఎలా గడిచిపోతుందో తెలియదు. స్కూల్ నుంచి ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత కాసేపు వీడియోలు చూస్తానని మొదలుపెడతాడు. ఒక వీడియో తర్వాత మరొకటి, ఒక సందేశం తర్వాత ఇంకొకటి.. ఇలా సమయం గడిచిపోతుంది. చదువుకోవాల్సిన సమయానికి పుస్తకాలు తెరవకపోవడంతో అమ్మకు ఆందోళన మొదలవుతుంది. ఫోన్ పక్కన పెట్టమని చెప్పడం, కార్తీక్ ఎదురు మాట్లాడటం, చివరికి అమ్మ ఫోన్ తీసేసుకోవడం.. దాదాపు ప్రతిరోజూ ఇదే కథ.
“ఇలా అయితే వీడి చదువు ఏమవుతుంది? నిద్ర సరిగ్గా ఉండటం లేదు. ఇంట్లో వాళ్లతో మాట్లాడటానికి కూడా సమయం ఉండటం లేదు. ఫోన్ లేకుండా ఒక్క గంట కూడా ఉండలేకపోతున్నాడు. ఇప్పుడే కఠినంగా ఉండకపోతే భవిష్యత్తులో ఎలా?” అని అమ్మ ఆలోచించేది.
కార్తీక్ ప్రవర్తన చూసి ఆమె ఆందోళన చెందడంలో తప్పేమీ లేదు. పిల్లల ఆరోగ్యం, చదువు, భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించడం ప్రతి తల్లిదండ్రికీ సహజమే. అయితే, ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఫోన్ తీసేసుకోవడం ఒక్కటే మార్గమా? అసలు కార్తీక్ ఫోన్ను అంతగా వదలలేకపోవడానికి కారణమేమిటో తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించారా?
ఫోన్ కనిపిస్తోంది.. కానీ అసలు సమస్య కనిపిస్తోందా?
పిల్లలు ఎక్కువ సమయం ఫోన్లో గడుపుతున్నప్పుడు మన దృష్టి సహజంగానే వారి స్క్రీన్ సమయంపైనే ఉంటుంది. ఎంతసేపు వాడుతున్నారు? ఏం చూస్తున్నారు? చదువు ఎప్పుడు పూర్తిచేస్తారు? వంటి ప్రశ్నలు మనల్ని వెంటాడుతుంటాయి. కానీ, ఫోన్ వాడకం వెనుక ఉన్న కారణాలను తెలుసుకోవడానికి మాత్రం అంతగా ప్రయత్నించం.
టీనేజీ అనేది పిల్లల్లో అనేక మార్పులు చోటుచేసుకునే దశ. స్నేహితులతో అనుబంధం పెరుగుతుంది. తమకంటూ ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచం ఉండాలని కోరుకుంటారు. తమ అభిప్రాయాలకు విలువ ఇవ్వాలని, తమ నిర్ణయాలను గౌరవించాలని ఆశిస్తారు. అదే సమయంలో చదువు, పరీక్షలు, స్నేహాలు, భవిష్యత్తు గురించి ఎన్నో ఆలోచనలు వారిని వెంటాడవచ్చు.
ఇలాంటి సమయంలో ఫోన్ వారికి వినోదాన్ని, స్నేహితులతో మాట్లాడే అవకాశాన్ని, కొంతసేపు బాధ్యతల నుంచి విరామాన్ని ఇవ్వవచ్చు. కొందరు విసుగు నుంచి బయటపడటానికి ఫోన్ను ఆశ్రయిస్తారు. మరికొందరు ఒంటరితనాన్ని మర్చిపోవడానికి దానిలో మునిగిపోతారు. ఇంకొందరికి వీడియోల మీద ఆసక్తి ఉండవచ్చు లేదా స్నేహితుల మధ్య జరుగుతున్న విషయాల నుంచి దూరమవుతామనే భయం ఉండవచ్చు.
అయితే, ఫోన్ ఎక్కువగా వాడే ప్రతి పిల్లవాడి వెనుక ఇలాంటి భావోద్వేగ సమస్యే ఉంటుందని అనుకోవడం కూడా సరైనది కాదు. అలవాట్లు, ఆసక్తులు, వయసు, పరిసరాలు ఒక్కొక్కరిలో ఒక్కోలా ఉంటాయి. అందుకే పిల్లల ప్రవర్తనను వెంటనే ఒక సమస్యగా ముద్ర వేయకుండా, వారి పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం.
ఫోన్ తీసేస్తే గొడవ ఆగవచ్చు.. సమస్య మాత్రం?
కార్తీక్ తల్లి ఫోన్ తీసుకున్నప్పుడు అతని ఫోన్ వాడకం ఆగిపోవచ్చు. కానీ, ఫోన్ కోసం అతనిలో ఉన్న కోరిక వెంటనే తగ్గిపోతుందా? చదువుపై ఆసక్తి పెరుగుతుందా? తల్లితో అతని అనుబంధం మెరుగుపడుతుందా?
తప్పనిసరిగా అలా జరగాలని లేదు.
పిల్లలు తమ మాట వినడం లేదని భావించినప్పుడు తల్లిదండ్రులు కఠినంగా వ్యవహరించవచ్చు. పిల్లలు తమను అర్థం చేసుకోవడం లేదని భావించినప్పుడు ఎదురు తిరగవచ్చు. ఇలా ఇద్దరూ తమ తమ స్థానాల్లో నిలబడితే, ఫోన్ అనేది అసలు సమస్య కంటే పెద్ద గొడవగా మారుతుంది.
కొన్నిసార్లు పిల్లలు ఫోన్ను దాచిపెట్టి వాడటం మొదలుపెట్టవచ్చు. మరికొన్నిసార్లు తల్లిదండ్రులతో మాట్లాడటమే తగ్గించవచ్చు. ఫోన్ గురించి గొడవలు ఎక్కువైన కొద్దీ, తమ సమస్యలను తల్లిదండ్రులతో పంచుకోవడానికి కూడా వెనుకాడవచ్చు.
అందుకే ఫోన్ వినియోగానికి హద్దులు పెట్టకూడదని కాదు. పిల్లల నిద్ర, చదువు, శారీరక చురుకుదనం, కుటుంబ సంబంధాలు దెబ్బతినకుండా చూడటం అవసరమే. అయితే, ఆ హద్దులు ఎందుకు అవసరమో పిల్లలకు అర్థమయ్యేలా చెప్పడం, వారి వయసుకు తగిన స్వతంత్రతను గౌరవించడం కూడా అంతే ముఖ్యం.
మరి తల్లిదండ్రులు ఏం చేయాలి?
ఫోన్ వినియోగాన్ని సమతుల్యం చేయడానికి ప్రతి కుటుంబం కొన్ని మార్పులు చేసుకోవచ్చు. ఇందుకోసం పిల్లలతో పోరాడాల్సిన అవసరం లేదు. వారితో కలిసి పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
1. ప్రశ్నించే ముందు పిల్లల మాట వినండి
“ఎప్పుడూ ఫోనేనా?” అని అడగడానికి బదులుగా, “ఫోన్లో నీకు ఎక్కువగా నచ్చేది ఏమిటి?” అని అడిగి చూడండి. “దాన్ని పక్కన పెట్టడం నీకు ఎందుకు కష్టంగా అనిపిస్తోంది?” అని కూడా తెలుసుకోవచ్చు.
ఈ ప్రశ్నలు అడిగినంత మాత్రాన పిల్లలు వెంటనే మనసు విప్పకపోవచ్చు. అయినప్పటికీ, వారిని తప్పుపట్టకుండా వినడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని మన ప్రవర్తన ద్వారా తెలియజేయాలి.
2. గొడవ జరుగుతున్న సమయంలో నిర్ణయాలు తీసుకోకండి
పిల్లలు ఫోన్ పక్కన పెట్టడానికి నిరాకరించినప్పుడు కోపం రావడం సహజం. కానీ ఆ సమయంలో ఫోన్ లాక్కోవడం, అవమానించేలా మాట్లాడటం పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చవచ్చు.
ఇద్దరూ ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు మాట్లాడండి. “నీకు ఫోన్ వాడటం ఇష్టమని నాకు తెలుసు. అదే సమయంలో నీ నిద్ర, చదువు కూడా నాకు ముఖ్యం. మనిద్దరికీ ఆమోదయోగ్యమైన మార్గం ఏమిటో ఆలోచిద్దాం” అని చెప్పవచ్చు.
3. నియమాలను కలిసి రూపొందించుకోండి
ఫోన్ ఎప్పుడు వాడాలి, చదువుకునే సమయంలో దాన్ని ఎక్కడ ఉంచాలి, రాత్రి ఎప్పుడు పక్కన పెట్టాలి వంటి విషయాలను చర్చించండి.
ఉదాహరణకు, భోజనం చేసే సమయంలో కుటుంబ సభ్యులందరూ ఫోన్లను పక్కన పెట్టడం, పడుకునే ముందు కొంతసేపు ఫోన్కు దూరంగా ఉండడం వంటి నియమాలను కుటుంబమంతా పాటించవచ్చు.
పిల్లల వయసు, అవసరాలు, బాధ్యతలను బట్టి నియమాలు మారవచ్చు. ముఖ్యంగా, రాత్రిపూట ఫోన్ వాడకం నిద్రను దెబ్బతీయకుండా చూడాలి. నిర్ణయించిన నియమాలను తల్లిదండ్రులు కూడా పాటించడం ముఖ్యం.
4. ఫోన్కు ప్రత్యామ్నాయంగా ఆసక్తికరమైన అవకాశాలు కల్పించండి
“ఫోన్ చూడకూడదు” అని చెప్పడం సులభం. కానీ దాని స్థానంలో పిల్లలు ఏం చేయాలో కూడా ఆలోచించాలి.
వారికి ఇష్టమైన ఆటలు, సంగీతం, పుస్తకాలు, స్నేహితులతో ప్రత్యక్షంగా గడిపే సమయం, కుటుంబంతో చేసే చిన్న చిన్న కార్యకలాపాలకు అవకాశం కల్పించండి. పిల్లలకు ఏది ఇష్టమో తెలుసుకోకుండా మనకు నచ్చిన కార్యకలాపాలను బలవంతంగా రుద్దకండి.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, విశ్రాంతి తీసుకోవడం కూడా అవసరమేనని గుర్తించండి. ప్రతి ఖాళీ సమయాన్ని చదువుతోనో, ఏదో ఒక ఉపయోగకరమైన పనితోనో నింపాల్సిన అవసరం లేదు.
5. మీ ఫోన్ వినియోగాన్ని కూడా పరిశీలించుకోండి
పిల్లలు ఫోన్ పక్కన పెట్టాలని చెబుతూ, పెద్దలు మాత్రం భోజనం చేస్తూనో, పిల్లలతో మాట్లాడుతూనో ఫోన్ చూస్తుంటే వారు గమనించకుండా ఉండరు.
పిల్లలకు మన మాటల కంటే మన ప్రవర్తనే ఎక్కువగా గుర్తుండిపోతుంది. అందుకే కుటుంబ సభ్యులందరూ కలిసి ఫోన్ పక్కన పెట్టే సమయాలను నిర్ణయించుకోవచ్చు. ఇది పిల్లలపై మాత్రమే విధించే ఆంక్ష కాకుండా, కుటుంబమంతా అలవర్చుకునే ఆరోగ్యకరమైన పద్ధతిగా మారుతుంది.
6. మార్పు రావడానికి సమయం ఇవ్వండి
ఎన్నో రోజులుగా కొనసాగుతున్న అలవాటు ఒక్కరోజులో మారిపోదు. పిల్లలు కొన్నిసార్లు నియమాలను పాటించవచ్చు; మరికొన్నిసార్లు మళ్లీ పాత అలవాట్లకు వెళ్లవచ్చు.
అలాంటి సందర్భాల్లో ప్రతి తప్పునూ పెద్ద సమస్యగా చూడకుండా, ప్రశాంతంగా గుర్తుచేయండి. చిన్న మార్పులను కూడా అభినందించండి. అయితే, ఫోన్ వినియోగం వల్ల నిద్ర, చదువు, సంబంధాలు లేదా రోజువారీ పనితీరుపై తీవ్రమైన ప్రభావం కొనసాగుతుంటే, పిల్లలతో మాట్లాడటంతో పాటు అవసరమైతే నిపుణుల సహాయం తీసుకోవడానికి వెనుకాడకండి.
ఫోన్కు అవతల ఉన్న పిల్లలను చూడగలుగుతున్నామా?
తిరిగి కార్తీక్ కథలోకి వస్తే, అతని తల్లి చేయాల్సింది ఫోన్లు ఎప్పటికీ అతని చేతిలోనే ఉంచడం కాదు. అవసరమైన హద్దులను కొనసాగిస్తూనే, ప్రతిసారీ గొడవకు దిగకుండా అతనితో మాట్లాడే విధానాన్ని మార్చుకోవడం.
తన కొడుకు ఫోన్లు ఎంతసేపు వాడుతున్నాడనే విషయంతో పాటు, అతని రోజువారీ జీవితం ఎలా ఉంది? అతను తగినంత నిద్రపోతున్నాడా? చదువు, ఆటలు, స్నేహాలు, కుటుంబంతో గడిపే సమయం మధ్య సమతుల్యత ఉందా? తనకు ఏదైనా ఇబ్బంది ఎదురైతే తల్లితో స్వేచ్ఛగా మాట్లాడగలుగుతున్నాడా? అనే విషయాలను కూడా ఆమె పరిశీలించాలి.
ఎందుకంటే, పిల్లల చేతిలోని ఫోన్లు తీసుకోవడం మనకు సాధ్యమే. కానీ, వారు ఎందుకు దాన్ని వదలలేకపోతున్నారో అర్థం చేసుకోవడానికి సహనం కావాలి. వారి ప్రవర్తనను నియంత్రించడంతో పాటు, తమ భావాలను పంచుకోగలిగే భద్రమైన అనుబంధాన్ని నిర్మించడం కూడా అవసరం.
మన పిల్లల చేతిలోని ఫోన్ను తీసేయడానికి ఎంత ప్రయత్నిస్తున్నాం? ఆ ఫోన్కు అవతల ఉన్న మన పిల్లల మనసును అర్థం చేసుకోవడానికి అంతే సమయం కేటాయిస్తున్నామా?
(వచ్చే వారం మరో టాపిక్తో కలుద్దాం)
ఐ.పి. సుహాసిని గారు కిడ్స్ అండ్ పేరెంట్స్ లైఫ్ కోచ్గా పని చేస్తున్నారు. చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్. పేరెంటింగ్ బ్లాగర్, యూట్యూబర్. పేరెంట్స్ కోసం వాట్సప్లో ఒక ఫ్రీ కమ్యూనిటీ నడుపుతున్నారు. ఆ కమ్యూనిటీ లింక్ Simplified Parenting with Suhasini. వారిని mommyshravmusings@gmail.com అనే మెయిల్ ఐడిలో సంప్రదించవచ్చు.
