Site icon సంచిక – తెలుగు సాహిత్య వేదిక

పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం-88

[ప్రముఖ చైల్డ్ సైకాలజిస్ట్ ఐ.పి.సుహాసిని గారు సంచిక పాఠకుల కోసం ‘పిల్లల పెంపకంలో నూతన దృక్పథం’ అనే ఫీచర్ అందిస్తున్నారు.]

పిల్లలకు బాధ్యత నేర్పాలంటే.. ప్రతి పనినీ గుర్తుచేస్తూ ఉండాలా?

ఉదయం పాఠశాలకు వెళ్లే సమయం దగ్గరపడుతోంది. పిల్లవాడు ఇంకా తన పుస్తకాలు సర్దుకోలేదు. భోజనపు డబ్బా సిద్ధంగా ఉందో లేదో చూసుకోలేదు. మరుసటి రోజు పరీక్షకు చదవాల్సిన విషయం కూడా గుర్తుకు రాలేదు. తల్లి మాత్రం ఒకవైపు వంటగదిలో పనులు చేసుకుంటూనే, మరోవైపు వరుసగా గుర్తుచేస్తోంది.

“పుస్తకాలన్నీ సంచిలో పెట్టుకున్నావా? హోంవర్క్ పూర్తిచేశావా? వాటర్ బాటిల్ నింపుకున్నావా? త్వరగా తయారవ్వాలి కదా!”

ఇదే దృశ్యం సాయంత్రం కూడా కనిపిస్తుంది. పాఠశాల నుంచి వచ్చిన తర్వాత బట్టలు సర్దుకోవడం దగ్గర నుంచి హోంవర్క్ పూర్తి చేయడం వరకు ప్రతి పనికీ ఎవరో ఒకరు గుర్తుచేయాల్సిందే. ఒకరోజు గుర్తుచేయడం మర్చిపోతే ఏదో ఒక పని అసంపూర్తిగా మిగిలిపోతుంది. చివరికి తల్లిదండ్రులకు విసుగు, పిల్లలకు చిరాకు. “ఎన్నిసార్లు చెప్పాలి?” అని తల్లిదండ్రులు ప్రశ్నిస్తే, “చేస్తానుగా.. కాసేపు ఆగు!” అని పిల్లలు సమాధానమిస్తారు.

ఇలాంటి అనుభవం చాలామంది తల్లిదండ్రులకు పరిచయమే. పిల్లలు బాధ్యతగా వ్యవహరించాలని మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటాం. తమ పనులు తామే చేసుకోవాలని, సమయాన్ని సరిగ్గా ఉపయోగించుకోవాలని, ప్రతి చిన్న విషయానికీ మన మీద ఆధారపడకూడదని ఆశిస్తాం. కానీ ఆ బాధ్యతను నేర్పించే ప్రయత్నంలోనే, ప్రతి పనినీ మనమే గుర్తుచేస్తూ ఉంటాం. మరి ఇక్కడ మనం ఒక్కసారి ఆలోచించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. పిల్లలకు బాధ్యత నేర్పిస్తున్నామా? లేక వారి బాధ్యతలను కూడా మనమే మోస్తున్నామా?

గుర్తుచేయడం వెనుక ఉన్నది ప్రేమే.. కానీ!

తల్లిదండ్రులు పదేపదే గుర్తుచేస్తున్నారంటే పిల్లలపై నమ్మకం లేదని కాదు. వారు ఇబ్బంది పడకూడదనే ఆందోళన, సమయానికి పనులు పూర్తిచేయాలనే తపన, పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుల నుంచి మాట పడకూడదనే భయం.. ఇలా ఎన్నో కారణాలు ఉంటాయి. పిల్లలు ఒక పని మర్చిపోతే దాని పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని భావించి, ఆ పరిస్థితి రాకముందే వారిని హెచ్చరిస్తుంటాం. ఒకసారి చెప్పినా వినకపోతే రెండోసారి, మూడోసారి చెబుతాం. అప్పటికీ పని పూర్తికాకపోతే చివరికి మనమే ఆ పని పూర్తి చేస్తాం.

ఇలా చేయడం వెనుక తల్లిదండ్రుల శ్రద్ధ, బాధ్యతాయుతమైన మనసు ఉంటాయి. అయితే కొన్నిసార్లు మన ప్రేమే పిల్లలు తమ బాధ్యతను స్వయంగా తీసుకునే అవకాశాన్ని తగ్గించవచ్చు. ప్రతి పనికీ ఎవరో గుర్తుచేస్తుంటే, ఆ పనిని ఎప్పుడు ప్రారంభించాలి, ఎలా పూర్తి చేయాలి, మర్చిపోకుండా ఉండటానికి ఏం చేయాలి అనే విషయాల గురించి పిల్లలు ఆలోచించాల్సిన అవసరం తగ్గిపోతుంది.

క్రమంగా, “నాకు గుర్తులేకపోయినా అమ్మ చెబుతుంది కదా!”, “నాన్న చూసుకుంటారులే!” అనే భావన అలవాటుగా మారవచ్చు. ఇది పిల్లలు ఉద్దేశపూర్వకంగా బాధ్యత నుంచి తప్పించుకుంటున్నారని అర్థం కాదు. తమ పనులను గుర్తుంచుకోవడం, ప్రాధాన్యతలను నిర్ణయించుకోవడం, వాటిని పూర్తి చేయడం వంటి నైపుణ్యాలను అభ్యసించే అవకాశం వారికి తక్కువగా లభిస్తోందేమోనని మనం ఆలోచించాలి.

బాధ్యత అంటే చెప్పిన పని చేయడమేనా?

ఒక పిల్లవాడు తల్లి పదిసార్లు గుర్తుచేసిన తర్వాత పుస్తకాలు సర్దుకుని, హోంవర్క్ పూర్తి చేసి, మరుసటి రోజు పరీక్షకు చదివాడనుకుందాం. బయటకు చూస్తే అతను తన పనులన్నీ పూర్తి చేసినట్టే కనిపిస్తుంది. కానీ ఆ పనులన్నీ పూర్తయ్యే వరకు తల్లి గుర్తుచేస్తూనే ఉండాల్సి వచ్చింది. అంటే పని పూర్తయింది కానీ, ఆ పనిని స్వయంగా గుర్తించి ప్రారంభించే బాధ్యత ఇంకా పిల్లవాడిలో పూర్తిగా పెరగలేదు.

మరో పిల్లవాడు తన పనులన్నీ ప్రతిసారీ సరిగ్గా చేయకపోవచ్చు. అప్పుడప్పుడు ఏదైనా మర్చిపోవచ్చు కూడా. అయినప్పటికీ, తన పనులను గుర్తుంచుకోవడానికి ప్రయత్నించడం, తప్పు జరిగితే దాన్ని అంగీకరించడం, తర్వాతిసారి సరిదిద్దుకోవడానికి మార్గం వెతకడం నేర్చుకుంటున్నాడనుకుందాం. ఈ రెండింటిలో భవిష్యత్తులో స్వతంత్రంగా వ్యవహరించడానికి ఏ అనుభవం ఎక్కువగా ఉపయోగపడుతుంది?

బాధ్యత అంటే మనం చెప్పిన పనిని చేయడం మాత్రమే కాదు. ఏ పని చేయాల్సి ఉందో గుర్తించడం, దానికి తగిన సమయాన్ని కేటాయించడం, పని పూర్తయ్యే వరకు ప్రయత్నించడం, పొరపాటు జరిగితే దాని నుంచి నేర్చుకోవడం కూడా బాధ్యతలో భాగమే. ఈ నైపుణ్యాలు ఒక్కరోజులో రావు. పిల్లల వయస్సు, వారి అనుభవాలు, అభివృద్ధి దశకు అనుగుణంగా క్రమంగా అలవడతాయి. వాటిని నేర్చుకునే అవకాశాన్ని కల్పించడం తల్లిదండ్రులుగా మన బాధ్యత.

బాధ్యతను పెంచడానికి మనం చేయగలిగేవి..

1. ఆదేశాలకు బదులుగా ఆలోచింపజేసే ప్రశ్నలు అడగండి.

“ఇంకా హోంవర్క్ చేయలేదా? ఎన్నిసార్లు చెప్పాలి?” అని అడిగినప్పుడు పిల్లలకు తమ తప్పు గురించి వినిపించేది ఎక్కువ. కానీ తమ పనిని ఎలా నిర్వహించుకోవాలనే ఆలోచనకు అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది. దానికి బదులుగా, “ఈ రోజు చేయాల్సిన పనులేమిటి? వాటన్నింటినీ పూర్తి చేయడానికి నీ ప్రణాళిక ఏమిటి?” అని అడగవచ్చు. ఇలా అడగడం వల్ల పిల్లలు తమ పనుల గురించి ఆలోచించడం, వాటికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం నేర్చుకుంటారు. ప్రారంభంలో వారికి సహాయం అవసరమైనా, క్రమంగా ప్రణాళికను రూపొందించే బాధ్యతను వారికే అప్పగించవచ్చు.

2. వయస్సుకు తగిన బాధ్యతలను అప్పగించండి.

చిన్న పిల్లలు తమ బొమ్మలను సర్దుకోవడం, పుస్తకాలను నిర్ణీత స్థానంలో పెట్టడం వంటి పనులతో ప్రారంభించవచ్చు. పెద్ద పిల్లలు తమ పాఠశాల సంచిని సిద్ధం చేసుకోవడం, మరుసటి రోజు చేయాల్సిన పనులను గుర్తుంచుకోవడం, తమ సమయాన్ని నిర్వహించుకోవడం వంటి బాధ్యతలను తీసుకోవచ్చు. ప్రతి పిల్లవాడి సామర్థ్యం ఒకేలా ఉండదు కాబట్టి, అందరూ ఒకే వేగంతో నేర్చుకోవాలని ఆశించకూడదు. మొదట్లో కలిసి చేయాల్సి వచ్చినా, క్రమంగా ఆ బాధ్యతను పిల్లలకు అప్పగించాలి. మనం వారి కోసం అన్నీ చేయడం కంటే, వారు స్వయంగా చేయగలిగేలా తోడ్పడటం ముఖ్యం.

3. ప్రతి విషయాన్నీ గుర్తుచేయకుండా, తమను తాము గుర్తుంచుకునే మార్గాలను నేర్పండి.

ఒక పిల్లవాడు ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక పుస్తకాన్ని మర్చిపోతున్నాడనుకుందాం. ప్రతిరోజూ ఉదయం అతని సంచిని తల్లే తనిఖీ చేయడం తాత్కాలికంగా సమస్యను పరిష్కరించవచ్చు. కానీ ఆ సమస్య మళ్లీ రాకుండా ఉండటానికి, రాత్రే మరుసటి రోజు పుస్తకాల జాబితాను చూసుకుని సంచిని సిద్ధం చేసుకునే అలవాటును నేర్పవచ్చు. అవసరమైతే గోడకు అంటించే పనుల పట్టికను లేదా చిన్న సూచికలను ఉపయోగించవచ్చు. లక్ష్యం పిల్లల పనులను నిరంతరం పర్యవేక్షించడం కాదు; తమ పనులను తామే గుర్తుంచుకోవడానికి అవసరమైన పద్ధతులను వారికి పరిచయం చేయడం.

4. చిన్న పొరపాట్లను నేర్చుకునే అవకాశాలుగా చూడండి.

పిల్లవాడు ఒకరోజు తన వాటర్ బాటిల్ తీసుకెళ్లడం మర్చిపోయాడనుకుందాం. వెంటనే కోప్పడటం లేదా మరుసటి రోజు నుంచి ప్రతి వస్తువునూ మనమే సిద్ధం చేయడం కంటే, “ఈ రోజు బాటిల్ మర్చిపోయావు కదా! రేపు మర్చిపోకుండా ఉండటానికి ఏం చేయవచ్చు?” అని అడగవచ్చు. అప్పుడు పిల్లవాడు తనకు ఉపయోగపడే పరిష్కారాన్ని ఆలోచించగలుగుతాడు. ప్రతి తప్పునూ పెద్ద సమస్యగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని చిన్న అసౌకర్యాలను అనుభవించడం వల్లే మన చర్యల ఫలితాలను అర్థం చేసుకోవడం సాధ్యమవుతుంది. అయితే ఆరోగ్యం, భద్రత లేదా తీవ్రమైన పరిణామాలు ఉన్న విషయాల్లో తల్లిదండ్రులు తప్పకుండా జోక్యం చేసుకోవాలి. పిల్లలకు స్వతంత్రతను నేర్పడం అంటే వారిని ప్రమాదంలో వదిలేయడం కాదు.

5. ఫలితం మాత్రమే కాకుండా, బాధ్యత తీసుకునే ప్రయత్నాన్ని కూడా గుర్తించండి.

పిల్లలు తమ పనులన్నింటినీ మొదటి నుంచే పరిపూర్ణంగా చేయాలని ఆశిస్తే, చిన్న పొరపాట్లు కూడా వారిలో నిరుత్సాహాన్ని కలిగించవచ్చు. ఒకరోజు పిల్లవాడు తనంతట తానే పుస్తకాలు సర్దుకున్నాడనుకుందాం. మరుసటి రోజు ఒక పుస్తకం మర్చిపోయినా, అతను స్వయంగా ప్రయత్నించిన విషయాన్ని గుర్తించండి. “ఈ రోజు నీ పనులన్నీ నువ్వే గుర్తుంచుకుని చేయడానికి ప్రయత్నించావు. ఏం మర్చిపోయావో ఇప్పుడు తెలుసుకున్నాం కదా, రేపు దాన్ని ఎలా సరిచేసుకోవాలో ఆలోచిద్దాం” అని చెప్పవచ్చు. ఇలా మాట్లాడినప్పుడు పిల్లలకు తమ ప్రయత్నం విలువైనదనే భావన కలుగుతుంది. తప్పును దాచడం కంటే అంగీకరించడం, సరిదిద్దుకోవడం నేర్చుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.

పిల్లలు వెంటనే మారకపోతే?

ఈ మార్పు ఒక్కరోజులో సాధ్యమవుతుందని ఆశించకూడదు. ఇప్పటివరకు ప్రతి పనికీ తల్లిదండ్రుల సహాయం, గుర్తుచేయడం అలవాటైన పిల్లలకు ఒక్కసారిగా అన్ని బాధ్యతలూ అప్పగిస్తే ఇబ్బంది కలగవచ్చు. కొందరు వెంటనే స్పందిస్తారు. మరికొందరికి ఎక్కువ సమయం, స్పష్టమైన సూచనలు, అదనపు సహాయం అవసరమవుతాయి. ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలు లేదా తమ పనులను ప్రణాళికాబద్ధంగా నిర్వహించడంలో ఇబ్బంది పడే పిల్లలకు తగిన తోడ్పాటు అవసరం.

పిల్లలు ఒక పని చేయకపోతే, “ఎందుకు బాధ్యతగా ఉండలేకపోతున్నావు?” అని ప్రశ్నించే ముందు, ఆ పనిని చేయడంలో వారికి ఎదురవుతున్న ఇబ్బంది ఏమిటో తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేయాలి. చేయాల్సిన పని వారికి స్పష్టంగా అర్థమైందా? దాన్ని పూర్తి చేయడానికి అవసరమైన నైపుణ్యం ఉందా? సమయాన్ని సరిగ్గా నిర్వహించుకోవడం కష్టమవుతోందా? లేక ఆ పని గురించి ఏదైనా ఆందోళన ఉందా? కారణాన్ని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు మనం అందించే సహాయం కూడా మరింత ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

అదే సమయంలో, పిల్లలకు బాధ్యత అప్పగించిన తర్వాత ప్రతి చిన్న పొరపాటుకూ మనమే జోక్యం చేసుకుని పనిని పూర్తి చేయడం మానుకోవాలి. వారికి అవసరమైన సహాయం అందిస్తూనే, తమ పనులను తామే నిర్వహించుకోవడానికి అవకాశం ఇవ్వాలి. పిల్లల బాధ్యతను పెంచాలంటే తల్లిదండ్రులు తమ బాధ్యతను వదులుకోవాల్సిన అవసరం లేదు; పిల్లలకు ఏ మేరకు సహాయం చేయాలి, ఎక్కడ వారికి అవకాశం ఇవ్వాలి అనే విషయంలో సమతుల్యతను సాధించాలి.

మనం గుర్తుచేయడం తగ్గించినప్పుడు.. వారు నేర్చుకునేది ఏమిటి?

పిల్లలు చిన్నవారిగా ఉన్నప్పుడు వారి ప్రతి అడుగులోనూ మన సహాయం అవసరం. కానీ వారు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆ సహాయం రూపం మారాలి. ఒకప్పుడు మనమే చేసి చూపించిన పనిని, తర్వాత వారితో కలిసి చేయాలి. ఆ తర్వాత వారు స్వయంగా చేసేలా ప్రోత్సహించాలి. చివరికి అవసరమైనప్పుడు మన సహాయం అందుబాటులో ఉంటుందనే భరోసాతో, తమ బాధ్యతలను తామే నిర్వహించుకునేలా సిద్ధం చేయాలి.

పిల్లలు ప్రతి పనినీ మనం చెప్పినప్పుడే చేస్తుంటే, మనం ఎప్పటికీ గుర్తుచేస్తూనే ఉండాలా అని ప్రశ్నించుకోవాల్సిన సమయం వచ్చింది. ఎందుకంటే మనం ఎప్పుడూ వారి వెనుక నిలబడి ప్రతి పనినీ గుర్తుచేయలేం. వారు మనతో లేని సందర్భాల్లోనూ సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోగలగాలి. తమ తప్పులను గుర్తించగలగాలి. వాటి నుంచి నేర్చుకుని ముందుకు సాగగలగాలి.

పిల్లలకు బాధ్యత నేర్పడం అంటే వారి ప్రతి పనినీ పర్యవేక్షించడం కాదు; తమ పనులను తామే గుర్తించి, వాటిని నిర్వహించుకునే నమ్మకాన్ని, నైపుణ్యాన్ని పెంపొందించడం. మనం ప్రతిసారీ గుర్తుచేయడం ద్వారా పనిని పూర్తి చేయించగలం. కానీ వారికి ఆలోచించే అవకాశం ఇచ్చి, ప్రయత్నించేందుకు తోడ్పడి, తప్పుల నుంచి నేర్చుకునే స్వేచ్ఛను కల్పించినప్పుడే బాధ్యతాయుతంగా ఎదగడానికి అవసరమైన పునాది వేయగలం.

మరి ఈ రోజు మనల్ని మనం ఒక్కసారి ప్రశ్నించుకుందామా? మన పిల్లలు తమ పనులను మనం గుర్తుచేస్తేనే చేస్తున్నారా? లేక మనం గుర్తుచేయకపోయినా తమ బాధ్యతలను తామే గుర్తించి, నిర్వహించుకునే దిశగా ఎదుగుతున్నారా?

(వచ్చే వారం మరో టాపిక్‌తో కలుద్దాం)

Exit mobile version