Site icon సంచిక – తెలుగు సాహిత్య వేదిక

ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో యంత్ర మానవుల నుంచి రోబోటిక్స్ వరకు

[డా. మానమ మునిరత్నం గారు రచించిన ‘ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో యంత్ర మానవుల నుంచి రోబోటిక్స్ వరకు’ అనే వ్యాసాన్ని అందిస్తున్నాము. ‘ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో శాస్త్ర, సాంకేతిక విజ్ఞానం’ సదస్సులో సమర్పించిన పత్రం ఇది.]

ఉపోద్ఘాతం:

వెయ్యేళ్ళ క్రితం ఒక కవి తన కావ్యంలో ఒక బొమ్మ గురించి రాశాడు. ఆ బొమ్మ చూడటానికి మనిషిలా ఉంటుంది, కానీ దాని లోపల ఏదో యంత్రం పని చేస్తున్నట్టు అది తానంతట తానే కదులుతుంది. ఆ కవి పేరు రామరాజభూషణుడు. అతను తన వసుచరిత్రలో వాడిన ఆ ఒక్క మాట “యంత్రపుత్రిక” ఈనాటికీ ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. ఈ రోజు రోబోట్ల గురించి, కంప్యూటర్ల గురించి, కృత్రిమ మేధ గురించి రోజూ మాట్లాడుకుంటున్నాం. కానీ ఒక్క క్షణం ఆగి ఆలోచిస్తే ఒక ప్రశ్న తలెత్తుతుంది ఇలాంటి కదిలే బొమ్మ గురించిన ఆలోచన నిజంగా ఈనాటిదేనా? లేక మన పెద్దలు ఈ కలను ఎప్పుడో ముందే కన్నారా?

ఈ ప్రశ్నకు జవాబు వెతకడానికి ఈ పరిశోధన ఐదు ప్రాచీన తెలుగు కావ్యాలను పరిగణనలోకి  తీసుకుంటుంది. అల్లసాని పెద్దన మనుచరిత్రలో ఒక వీరుడు క్షణంలో హిమాలయాలకు చేరుకునే కథ చెప్పాడు. రామరాజభూషణుడు వసుచరిత్రలో కదిలే బొమ్మకు పేరు పెట్టాడు. గణపవరపు వెంకటకవి వేంకటేశ్వర విజయవిలాసములో యంత్రాలతో నిండిన ఊరిని వర్ణించాడు. తెనాలి రామకృష్ణుడు పాండురంగమాహాత్మ్యములో తానంతట తానే తిరిగే ఒక పరికరాన్ని చూపించాడు. పింగళి సూరన కళాపూర్ణోదయంలో ఆకాశ ప్రయాణాన్ని ఊహించాడు. ఈ ఐదు కావ్యాలు వేర్వేరు కాలాల్లో పుట్టినా, అన్నింటిలో ఒకే కోరిక కనిపిస్తుంది తన శరీరం చేయలేనిది చేయాలనే మనిషి తపన.

ఈ పరిశోధన లక్ష్యం ప్రాచీన కావ్యాలను నేటి యంత్రాలకు మూలమని తొందరపడి చెప్పడం కాదు. అలా చెప్పడం చరిత్రకు అన్యాయం చేసినట్టే అవుతుంది. దీనికి బదులు, ఈ పరిశోధన పత్రం ఒక జాగ్రత్తైన దారిలో నడుస్తుంది. మొదట కావ్యంలో అసలేమి రాశారో మూలంతో సహా చూపిస్తుంది. తరువాత ఆ మాట వెనుక ఎలాంటి ఆలోచన దాగి ఉందో పరిశీలిస్తుంది. చివరగా ఆ ఆలోచన నిజంగా యంత్రానికి సంబంధించినదా, లేక కేవలం కవి కల్పనా అని నిర్ణయిస్తుంది. ఈ పద్ధతి ద్వారానే సాహిత్యానికి న్యాయం జరుగుతుంది, చరిత్ర కూడా సరైన రూపంలో కనిపిస్తుంది. కాబట్టి ఈ పరిశోధన చెప్పే మాట ఇదే యంత్రాల కల ఈ రోజు పుట్టింది కాదు, అది మన కావ్యాల పుటల్లో ఎప్పటినుంచో బతికే ఉంది.

1. మానవ పరిమితిని దాటాలనే ఆలోచన:

అల్లసాని పెద్దన రాసిన మనుచరిత్రలో ద్వితీయాశ్వాసంలో ప్రవరాఖ్యుడు అనే బ్రాహ్మణుడి కథ వస్తుంది. తీర్థయాత్రలు చేయాలనే కోరిక ఉన్న అతనికి ఒక ఔషధ సిద్ధుడు తారసపడతాడు. ప్రవరుడు తనకూ అలాంటి ప్రయాణ శక్తి కావాలని కోరగా, సిద్ధుడు తన దగ్గర ఉన్న ఒక ప్రత్యేక పసరు గురించి చెబుతాడు. ఆ పసరు పాదాలకు రాసుకుంటే మనిషి క్షణంలో ఎంతో దూరం ప్రయాణించగలడని సిద్ధుడు వివరిస్తాడు. తన వేగాన్ని వివరించడానికి సిద్ధుడు ఆకాశంలో సూర్యుడి రథం వేగాన్ని పోలికగా వాడతాడు (అల్లసాని పెద్దన, మనుచరిత్ర, ద్వితీయాశ్వాసం). ఆ తరువాత సిద్ధుడు ఆ పసరును ప్రవరుని పాదాలకు రాస్తాడు. అది రాయగానే ప్రవరుడు మనసులో హిమవత్పర్వతాన్ని చూడాలని అనుకోగానే, మరుక్షణంలోనే అతడు హిమగిరి శిఖరం మీద నిలుస్తాడు.

ఈ కథలో మూడు విషయాలు గమనించదగినవి. మొదటిది ఇక్కడ ఏ యంత్రం లేదు, రెక్కలు లేవు. కాబట్టి దీన్ని విమాన సాంకేతికతకు ముందు రూపమని చెప్పడం సరైనది కాదు. రెండోది సిద్ధుడు తన వేగాన్ని వివరించడానికి సూర్యరథాన్ని పోలికగా వాడాడు. దీన్ని బట్టి ఆనాటి కవికి “అత్యధిక వేగం” అనే భావనను చెప్పడానికి ఖగోళానికి సంబంధించిన పోలిక అవసరమైందని తెలుస్తుంది. ఇది వేగం అనే భావన మనిషి ఊహలో ఎంత లోతుగా నాటుకుందో చూపిస్తుంది. మూడోది, మరీ ముఖ్యమైనది మనిషి శరీరానికి సహజంగా లేని సామర్థ్యాన్ని, తన బయట ఉన్న ఒక వస్తువు ద్వారా పొందవచ్చనే ఆలోచన ఇక్కడ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఈ ఒక్క సూత్రమే శరీరం వెలుపల ఉన్న సాధనంతో శరీర సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడం తరువాతి కాలంలో వాహనాలు, రైళ్ళు, విమానాలు కనిపెట్టడానికి మానసిక పునాదిగా నిలిచింది. మనిషి తన కాళ్ళతో నడవలేనంత దూరాన్ని, తన బయట ఉన్న ఏదో ఒక వస్తువు సాయంతో అధిగమించవచ్చనే నమ్మకం ఇందులో కనిపిస్తుంది. అల్లసాని పెద్దన కాలంలో ఇలాంటి సాధనం ఏదీ నిజంగా లేదు, కానీ ఆ కోరిక మాత్రం స్పష్టంగా ఉంది. కావ్యం తన కాలానికి తగిన పద్ధతిలో ఆ కోరికకు రూపం ఇచ్చింది ఒక అద్భుత పసరు రూపంలో.

2. కదిలే బొమ్మ నుంచి యంత్రపుత్రిక వరకు:

రామరాజభూషణుడు వసుచరిత్రలో నాలుగో ఆశ్వాసంలో ఇలా రాశాడు: “అంచిత యంత్రపుత్రికా మండలిలోన నొక్క మణిమండిత పుత్రికనై రయంబునన్” (రామరాజభూషణుడు, వసుచరిత్ర, చతుర్థాశ్వాసం, పద్యం 88). ఈ పద్యంలో “యంత్రపుత్రిక” అనే మాట స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దీని అర్థం యంత్రంతో నిర్మించిన బొమ్మ. ప్రాచీన వ్యాఖ్యాన కర్తలు దీన్ని కీలుబొమ్మల సమూహంతో ముడిపెట్టారు. ఇది సాధారణ బొమ్మ గురించి చెప్పిన మాట కాదు “యంత్రపుత్రిక” అనే మాటే ఆ బొమ్మకు యాంత్రిక స్వభావం ఉందని సూచిస్తుంది. కేవలం దారాలతో కదిలే బొమ్మను మాత్రమే కాక, లోపల ఒక నిర్మాణం ఉన్న బొమ్మనే ఈ మాట తెలియజేస్తుంది.

ఇక్కడ ఒక జాగ్రత్త అవసరం ఈ ఒక్క మాటతో “తెలుగు కవులు రోబోట్‌ను కనిపెట్టారు” అని చెప్పలేం. రోబోట్‌కు ఆలోచించే శక్తి, ఆదేశాలు అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం అవసరం. ఇవి ఈ పద్యంలో కనిపించవు. అయినా, మనిషి ఆకారాన్ని పోలిన బొమ్మకు యాంత్రిక కదలిక ఇవ్వాలనే ఆలోచన తెలుగు కవిత్వంలో స్పష్టమైన పేరుతో నమోదైంది ఇదే ఈ పద్యం అసలైన విలువ. ఒక విషయానికి పేరు పెట్టడం అంటే, ఆ విషయం గురించి అప్పటికే కొంత స్పష్టమైన ఆలోచన ఉందని అర్థం.

మొదటి ఉదాహరణలో యంత్రం మనిషి ప్రయాణానికి సహాయపడితే, ఇక్కడ యంత్రం ఒక మనిషి ఆకారానికే ప్రాణం పోస్తోంది ఇది ఆలోచనా క్రమంలో ఒక ముందడుగు. మనిషి కాళ్ళతో నడవలేనంత దూరం వెళ్ళాలనే కోరిక నుంచి, మనిషిని పోలిన వస్తువుకు కదలిక ఇవ్వాలనే కోరిక వైపు ఆలోచన విస్తరించింది. ఈ మార్పు చిన్నదిగా అనిపించినా, రోబోటిక్స్ చరిత్రలో ఇది ఒక కీలకమైన మలుపు మనిషి బయట ఉన్న వస్తువుకు మనిషి రూపాన్ని, మనిషి కదలికను ఇవ్వాలనే ఆలోచన ఇక్కడే మొదలవుతుంది.

3.మానవ అవసరాల సాధనలో యాంత్రిక పరిజ్ఞానం:

గణపవరపు వెంకటకవి రాసిన శ్రీప్రబంధరాజ వేంకటేశ్వర విజయవిలాసము ఒక ప్రత్యేకమైన కావ్యం. దీన్ని చేమకూర వెంకటకవి రాసిన ప్రసిద్ధ అర్జునుడు, సుభద్ర “విజయవిలాసము”తో పొరబడకూడదు. ఇవి వేర్వేరు కవులు రాసిన వేర్వేరు కావ్యాలు. గణపవరపు వెంకటకవి కావ్యంలో వేంకటాచల పట్టణ వర్ణనలో ఇలా ఉంది: “కమనీయ యంత్రతంత్రములచే విలసిల్లి..” (గణపవరపు వెంకటకవి, శ్రీప్రబంధరాజ వేంకటేశ్వర విజయవిలాసము, మొదటి శ్వాసము).

ఇదే ఆశ్వాసంలో నీటికి సంబంధించిన యంత్రాల (“జలయంత్ర”) ప్రస్తావన కూడా వస్తుంది. ఈ రెండు ప్రయోగాలను కలిపి చూస్తే, ఇక్కడ యంత్రం ఒంటరిగా కనిపించడం లేదని తెలుస్తుంది. ఇది పట్టణ జీవితంలో, నీటి వసతిలో, అలంకరణలో భాగంగా కనిపిస్తోంది. “తంత్రం” అంటే పద్ధతి అని అర్థం గనుక, ఇక్కడ ఒక వస్తువు వెనుక ఆలోచించిన నిర్మాణ క్రమం ఉందని కూడా ఈ మాట తెలియజేస్తుంది.

మొదటి రెండు ఉదాహరణలతో పోలిస్తే ఇది వేరైన అంశం. మనుచరిత్రములో యంత్రం ఒక వ్యక్తి ప్రయాణానికి సహాయపడింది. వసుచరిత్రలో యంత్రం ఒక బొమ్మకు కదలిక ఇచ్చింది. కానీ ఇక్కడ యంత్రం ఒక పెద్ద వ్యవస్థలో భాగం అవుతోంది ఊరి నీటి సదుపాయం, పట్టణ నిర్మాణం, ప్రజల నిత్య జీవితం వంటి సామూహిక అవసరాలతో ముడిపడుతోంది. అంటే యంత్రం అనేది ఒక వ్యక్తికో, ఒక బొమ్మకో మాత్రమే పరిమితం కాదు, అది ఊరి మొత్తం మేలు కోసం వాడే వస్తువుగా మారుతోంది.

ఇది ఈ పరిశోధనలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపు. మొదట మనిషి తన సొంత శక్తిని పెంచుకోవాలని కోరుకున్నాడు. తరువాత ఒక బొమ్మకు కదలిక ఇవ్వాలని అనుకున్నాడు. ఇప్పుడు యంత్రాన్ని సమాజ ప్రయోజనం కోసం వాడాలనే ఆలోచన కనిపిస్తోంది. అంటే యంత్రాల గురించిన ఆలోచన క్రమంగా వ్యక్తిగత అవసరం నుంచి సామాజిక ఉపయోగం వైపు విస్తరించింది.ఏ సాంకేతికత అయినా నిజంగా విలువైనదిగా మారేది అది సమాజానికి ఉపయోగపడినప్పుడే.

4. కదలికను పుట్టించే నిర్మాణం:

తెనాలి రామకృష్ణుడు పాండురంగమాహాత్మ్యములో “సిడిమ్రాను” అనే పరికరాన్ని వర్ణించాడు. ఈ పరికరం గురించి సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రలో వివరంగా నమోదు చేశారు. దాని నిర్మాణంలో ఒక నిలువు కర్ర, దానికి అనుసంధానమైన తిరిగే భాగం, పట్టుకునే ఏర్పాట్లు ఉన్నట్టు ఆయన వివరించారు. తెనాలి రామకృష్ణుని పద్యంలో ఇలా ఉంది: “అంభోధరముక్రింద నసియాడు, నైరావతియుబోలె సిడివ్రేలె తెరవయోర్తు” (తెనాలి రామకృష్ణుడు, పాండురంగమాహాత్మ్యము, సిడిమ్రాను వర్ణన).

ఈ పరికరం మిగతా ఉదాహరణల కంటే విభిన్నమైనది. ఎందుకంటే ఇక్కడ కవి ఒక పరికరాన్ని కేవలం ఊహించి చెప్పడం లేదు, ఆనాటి సమాజంలో నిజంగా వాడుకలో ఉన్న ఒక పరికరాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు. దీనికి సాక్ష్యంగా సురవరం ప్రతాపరెడ్డి లాంటి చరిత్రకారుడు దీన్ని తన సాంఘిక చరిత్ర గ్రంథంలో నమోదు చేయడం ముఖ్యమైనది. అంటే ఇది కేవలం కవి కల్పన మాత్రమే కాదు, ఆనాటి జీవితంలో భాగంగా ఉన్న ఒక వాస్తవమైన యాంత్రిక పరికరం.

ఈ పరికరంలో ప్రత్యేకంగా గమనించాల్సింది దాని నిర్మాణ పద్ధతి. ఒక స్థిరమైన భాగం (నిలువు కర్ర), దానికి అనుసంధానమైన కదిలే భాగం (తిరిగే భాగం), మరియు ఆ కదలికను నియంత్రించే ఏర్పాటు ఈ మూడు అంశాలు కలిస్తేనే ఒక పరికరం సరిగ్గా పని చేస్తుంది. ఇది ఈనాటి యంత్రాలలో కూడా కనిపించే మౌలిక సూత్రమే. స్థిరమైన ఆధారం లేకుండా ఏ యంత్రం నిలబడదు, కదిలే భాగం లేకుండా ఏ యంత్రం పని చేయదు, ఈ రెండింటి మధ్య సరైన అనుసంధానం లేకుండా కదలిక సాధ్యం కాదు.

అయితే ఈ పరికరాన్ని ఈనాటి సంక్లిష్టమైన యంత్రాలతో పోల్చలేం. ఈనాటి యంత్రాలలో విద్యుత్ శక్తి, సెన్సార్లు, నియంత్రణ వ్యవస్థలు ఉంటాయి. సిడిమ్రానులో ఇలాంటివి ఏవీ లేవు ఇది కేవలం మనిషి శారీరక శక్తితో నడిచే ఒక సాధారణ పరికరం. అయినప్పటికీ, స్థిరమైన ఆధారం , కదిలే భాగం , అనుసంధానం అనే మౌలిక నిర్మాణ సూత్రం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఇది కేవలం కవితా కల్పన కాదు, ఆనాటి సమాజంలో వాడుకలో ఉన్న ఒక ఆచరణాత్మక యాంత్రిక పద్ధతికి సాహిత్యంలో దొరికిన సాక్ష్యం.

5.ఆకాశాన్ని ప్రయాణ మార్గంగా చూసిన దృష్టి:

తెలుగు సాహిత్యంలో భూమి మీద జరిగే ప్రయాణాలతో పాటు ఆకాశగమనానికి సంబంధించిన ఊహలు కూడా కనిపిస్తాయి. పింగళి సూరన రచించిన కళాపూర్ణోదయంలో సిద్ధులు ఆకాశమార్గంలో సంచరించే సందర్భం ప్రస్తావనకు వస్తుంది. ఈ ఆకాశగమనం సాధారణ మానవ ప్రయాణానికి భిన్నమైనదిగా, ప్రత్యేకమైన శక్తి కలిగినవారు సాగించే ప్రయాణంగా రచనలో కనిపిస్తుంది. భూమిపై నడక, రథగమనం, జంతువులపై ప్రయాణం, నీటిపై పడవ ప్రయాణం వంటి పరిచిత మార్గాలకు భిన్నంగా ఆకాశాన్ని కూడా సంచార మార్గంగా ఊహించడం ఈ ఘట్టంలోని ప్రత్యేకత. దీనివల్ల మనిషి ప్రయాణం గురించి సాహిత్యకారుల ఊహ భూమి పరిధిని దాటి ఆకాశం వరకు విస్తరించినట్లు తెలుస్తుంది.

కళాపూర్ణోదయంలోని ఈ ఆకాశగమనాన్ని విమాన నిర్మాణానికి సంబంధించిన శాస్త్రీయ వివరణగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే ఆకాశంలో ప్రయాణించగలగడం అనే భావనకు తెలుగు సాహిత్యంలో స్థానం ఉండటం మాత్రం ముఖ్యమైన విషయం. తరువాత కాలంలో శాస్త్రవిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందడంతో ఆకాశ ప్రయాణానికి అవసరమైన జ్ఞానం, పద్ధతులు ఏర్పడి విమానం వంటి ప్రయాణ సాధనాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో కళాపూర్ణోదయంలో కనిపించే ఆకాశగమనాన్ని విమాన సాంకేతికతకు ప్రత్యక్ష పూర్వరూపంగా కాకుండా, ఆకాశాన్ని ప్రయాణానికి అనువైన మార్గంగా ఊహించిన సాహిత్య దృష్టికి ఉదాహరణగా గుర్తించవచ్చు.

6. యంత్రం నుంచి యాంత్రిక మనిషి వరకు:

ఇప్పటివరకు పరిశీలించిన ఉదాహరణల్లో ఒక క్రమం కనిపిస్తుంది. మనుచరిత్రలో మానవ ప్రయాణ సామర్థ్యాన్ని పెంచే సాధనం కనిపిస్తుంది. వసుచరిత్రలో కదలికగల బొమ్మకు “యంత్రపుత్రిక” అనే పేరు వస్తుంది. వేంకటేశ్వర విజయవిలాసంలో యాంత్రిక వ్యవస్థలు పట్టణ జీవనంతో ముడిపడతాయి. పాండురంగమాహాత్మ్యములో కదలికను ఉత్పత్తి చేసే పరికరం కనిపిస్తుంది. కళాపూర్ణోదయంలో ఆకాశగమన ఊహ కనిపిస్తుంది. ఈ ఐదు స్థాయిలను ఒకే ఆవిష్కరణగా చూడకూడదు. అయితే మానవ అవసరం → కదలిక → నిర్మాణం → ఉపయోగం → విస్తృత ఊహ అనే ఆలోచనా క్రమాన్ని గుర్తించవచ్చు.

ఇదే చోట “యంత్ర మానవుడు” అనే భావనను జాగ్రత్తగా నిర్వచించాలి. మనిషిలా కనిపించే ప్రతి బొమ్మ యంత్ర మానవుడు కాదు. స్వయంగా నిర్ణయం తీసుకునే ప్రతి పాత్ర యంత్ర మానవుడు కాదు. యాంత్రిక కదలిక ఉన్న వస్తువును ఆధునిక రోబోట్ అని పిలవడం మరింత తప్పు. రోబోటిక్స్‌లో కదలికతో పాటు నియంత్రణ, ఆదేశ స్వీకరణ, పనిని నిర్వహించడం వంటి అనేక సాంకేతిక అంశాలు ఉంటాయి. ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో వాటన్నింటికీ సమగ్ర ఆధారం ఉందని చెప్పడానికి ప్రస్తుతం సరిపడిన సాక్ష్యం లేదు.

అందువల్ల ఈ పరిశోధన “ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలోనే ఆధునిక రోబోట్ తయారైంది” అనే నిర్ధారణను చేయదు. దాని కంటే శాస్త్రీయంగా సమర్థించగలిగిన ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తుంది మనిషి తన శరీరాన్ని అనుకరించే వస్తువును, తన కదలికను పెంచే సాధనాన్ని, తన అవసరాన్ని నెరవేర్చే యాంత్రిక వ్యవస్థను ఎప్పటి నుంచీ ఊహిస్తూ వచ్చాడు? తెలుగు సాహిత్యం ఆ ప్రశ్నకు కొన్ని ముఖ్యమైన సాహిత్య ఆధారాలను అందిస్తుంది.

7. సాహిత్య ఊహకు శాస్త్రీయ విలువ ఎక్కడ?:

శాస్త్ర చరిత్రను కేవలం ప్రయోగశాల పరికరాల చరిత్రగా చూడటం పరిమితమైన దృష్టి. ఒక సాంకేతిక వస్తువు పుట్టడానికి ముందుగా దాని అవసరం గుర్తించబడుతుంది; ఆ తర్వాత దాని రూపం ఊహించబడుతుంది; తరువాత దాని నిర్మాణం గురించి ఆలోచన వస్తుంది; చివరికి ప్రయోగం ద్వారా అది స్థిరపడుతుంది. సాహిత్యం ప్రధానంగా ఈ రెండవ దశకు సంబంధించిన ఆధారాలను భద్రపరుస్తుంది.

అందుకే కావ్యంలో కనిపించిన ప్రతి అద్భుతాన్ని శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణగా ప్రకటించడం ప్రమాదకరం. అదే సమయంలో వాటన్నింటినీ “కేవలం కల్పన” అని కొట్టివేయడం కూడా సముచితం కాదు. వసుచరిత్రలో “యంత్రపుత్రిక” అనే పదం ఒక నిర్దిష్ట వస్తు రూపాన్ని సూచిస్తుంది; వేంకటేశ్వర విజయవిలాసములో “యంత్రతంత్రములు” పట్టణ వర్ణనలో భాగమవుతాయి; పాండురంగమాహాత్మ్యముకు సంబంధించిన సిడిమ్రాను వివరణలో నిర్మాణాత్మక వివరాలు లభిస్తాయి. ఇవి ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క స్థాయిలో విలువైన ఆధారాలు.

ముగింపు:

ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో యంత్ర సంబంధమైన ఆలోచనలను పరిశీలించినప్పుడు కనిపించేది ఒక సిద్ధమైన రోబోటిక్ ప్రపంచం కాదు; మానవ అవసరాలను అధిగమించడానికి పరికరాలను ఆలోచించిన సృజనాత్మక మేధస్సు. ప్రయాణాన్ని వేగవంతం చేయాలనే ఆకాంక్ష, కదలికగల బొమ్మను నిర్మించాలనే ఆలోచన, యాంత్రిక పద్ధతులతో పట్టణాన్ని అభివృద్ధి చేయాలనే దృష్టి, కదలికను ఉత్పత్తి చేసే పరికర నిర్మాణం, ఆకాశాన్నే ప్రయాణ మార్గంగా చూసిన ఊహ ఇవి వేర్వేరు సాహిత్య సందర్భాల్లో కనిపించినా, మానవుడు ప్రకృతితో తన సంబంధాన్ని మార్చుకోవాలనే నిరంతర ప్రయత్నానికి సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తాయి.

కాబట్టి ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఆధునిక సాంకేతికతకు ప్రత్యక్ష పూర్వగామిగా ప్రకటించాల్సిన అవసరం లేదు. దాని అసలు విలువ మరింత లోతైనది. మనిషి ఏం కావాలనుకున్నాడు, దాన్ని సాధించడానికి ఎలాంటి రూపాలను ఊహించాడు, ప్రకృతికి అతీతంగా ఏ విధమైన సాధనాలను ఆలోచించాడు అనే ప్రశ్నలకు సాహిత్యం తనదైన భాషలో సమాధానాలు భద్రపరిచింది. ఆ సమాధానాలను మూలపాఠం, సందర్భం, చారిత్రక పరిజ్ఞానం అనే మూడు ప్రమాణాలతో చదివినప్పుడే ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో శాస్త్ర, సాంకేతిక విజ్ఞానానికి సంబంధించిన నిజమైన చిత్రపటం ముందుకు వస్తుంది.

ఆధార గ్రంథాలు:

  1. అల్లసాని పెద్దన. మనుచరిత్రము. ద్వితీయాశ్వాసము.
  2. గణపవరపు వెంకటకవి. శ్రీప్రబంధరాజ వేంకటేశ్వర విజయవిలాసము. సంపా. వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ, హైదరాబాద్, 1977.
  3. తెనాలి రామకృష్ణుడు. పాండురంగమాహాత్మ్యము. సిడిమ్రాను వర్ణన.
  4. పింగళి సూరన. కళాపూర్ణోదయము. సిద్ధుని ప్రవేశ ఘట్టం.
  5. రామరాజభూషణుడు. వసుచరిత్రము. చతుర్థాశ్వాసము, పద్యం
  6. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి. ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర. 4వ ప్రకరణము, “విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము”.

డాక్టర్ మానమ మునిరత్నం
తెలుగు శాఖ అధ్యక్షులు
సర్ త్యాగరాయ కళాశాల, చెన్నై
చరవాణి: 8500960100

Exit mobile version