శబ్దం

[శ్రీ ఎం.కె. కుమార్ రచించిన ‘శబ్దం’ అనే కథని పాఠకులకు అందిస్తున్నాము.]

వేదాంత్ ప్రసిద్ధ రేడియో జాకీ. రాత్రిళ్లు పన్నెండు దాటాక, ఒంటరితనపు అంచుల్లో నిలబడి జీవితం మీద ఆశ కోల్పోయిన ఎందరో అభాగ్యులకు, నిద్రపట్టని బాధితులకు అతని గొంతే సాంత్వన.

అతని స్వరంలో మాయ ఉండేది. అది కేవలం గాలి కాదు, అది ఆత్మీయ స్పర్శ. వేలాది మంది అతని మాటల కోసం, ఆ స్వరం వెనుక ఉన్న దయ కోసం ఎదురుచూసేవారు. అతని మాటలు ప్రశాంతమైన నదిలా ప్రవహిస్తూ శ్రోతల గుండెల్లోని గాయాలను మాన్పేవి. కానీ, కాలం కొన్నిసార్లు చాలా క్రూరమైన కవిత్వాన్ని రాస్తుంది.

ఒక అర్ధరాత్రి జరిగిన ఘోరమైన రోడ్డు ప్రమాదం, వేదాంత్ జీవితపు తీరునే మార్చేసింది. ప్రాణాలు దక్కాయి కానీ, అతని స్వరపేటిక శాశ్వతంగా ఛిద్రమైపోయింది. ఆసుపత్రి బెడ్ మీద కళ్లు తెరిచిన వేదాంత్, అరిచి ఏడవాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ, అక్కడినుండి కేవలం మూగ గాలి మాత్రమే బయటకు వచ్చింది.

అతని గొంతు శాశ్వతంగా మూగబోయింది. తన ఉనికికి, తన అస్తిత్వానికి ఏకైక ఆధారమైన స్వరాన్ని కోల్పోయిన వేదాంత్, అనంతమైన చీకటి సముద్రంలోకి విసిరేయబడ్డాడు.

అదే నగరంలో, అదే కాలగమనంలో.. లిప్సిక అనే యువతి జీవితం కూడా పెను తుఫానుకు ఎదురునిలిచింది. ‘లిప్సిక’ పేరులోనే అక్షరమాల దాగి ఉన్నా, ఆమె జీవితం అక్షరాలది కాదు, స్వరాలది. ఆమె అద్భుతమైన శాస్త్రీయ గాయని. ఆమె గొంతు విప్పితే, సకల చరాచర సృష్టి అందులో లీనమైపోయేది.

రాగాలు, శృతులు, గమకాలు ఆమె శ్వాసలో భాగం. పక్షుల కిలకిలరావాలు, ఆకుల మర్మరాలు, చిరుజల్లుల సవ్వడి ప్రతిదీ ఆమెకు సంగీతమే. కానీ, అరుదైన నాడీ సంబంధిత వ్యాధి ఆమెను ఆవహించింది. క్రమక్రమంగా ప్రపంచపు శబ్దాలు ఆమెకు దూరం కావడం మొదలైంది. ఒక ఉదయం నిద్రలేచేసరికి, ఆమె ప్రపంచం పూర్తిగా మూగబోయింది.

ఆమె వినికిడి శక్తి శాశ్వతంగా నశించిపోయింది. సంగీతం ఆమె ప్రాణం, కానీ ఇప్పుడు ఆమె పాడుకుంటే తన గొంతు తనకే వినిపించదు. ఒక గాయనికి తన సొంత గాత్రం వినిపించకపోవడం కంటే పెద్ద నరకం ఏముంటుంది? కళ్ల ముందు మనుషులు మాట్లాడుకుంటున్నారు, వారి పెదాలు కదులుతున్నాయి, కానీ మాటలు లేవు. అది వింతైన, భయానకమైన మూగ ప్రపంచం.

గాయపడిన పక్షులు సేదతీరడానికి చెట్టు కొమ్మను వెతుక్కున్నట్లు, వేదాంత్, లిప్సిక ఇద్దరూ ఒకే పునరావాస కేంద్రానికి (రీహాబిలిటేషన్ సెంటర్) చేరుకున్నారు. ఆ ఆశ్రమం లాంటి ప్రశాంత వాతావరణంలో, మనుషులు తమ కోల్పోయిన అవయవాలతో కాకుండా, మిగిలి ఉన్న ఆత్మలతో బతకడం నేర్చుకుంటారు.

మొదటిసారి వారిద్దరూ కలుసుకున్న దృశ్యం చాలా విచిత్రమైనది. ఆశ్రమంలోని పాత మర్రిచెట్టు కింద, రాలిపోయిన ఆకులను చూస్తూ కూర్చున్నాడు వేదాంత్. అతని కళ్లలో ఎవరికీ చెప్పలేని బాధ. అదే సమయంలో అటుగా వచ్చిన లిప్సిక కళ్లు అతని కళ్లను తాకాయి. ఒకరికొకరు పరిచయం లేకపోయినా, ఇద్దరి ఆత్మల మధ్య ఉన్న ‘శూన్యం’ వారిని ఒక్కటి చేసింది. ఒకరికి ప్రపంచాన్ని పలకరించే మాట లేదు, మరొకరికి ప్రపంచం పలకరిస్తే వినే శక్తి లేదు.

మొదట్లో వారి మధ్య సంభాషణ చాలా కష్టంగా ఉండేది. వేదాంత్ చేతిలో చిన్న నోట్‌బుక్, పెన్ ఎప్పుడూ ఉండేవి. అతను కాగితం మీద రాసి ఆమెకు చూపిస్తే, ఆమె చదువుకుని, గట్టిగా (తనకు వినిపించకపోయినా) సమాధానం చెప్పేది.

కానీ, భావాలను కాగితం మీద అక్షరాలుగా మార్చడం ఎంత యాంత్రికంగా ఉంటుందో వేదాంత్‌కు తెలుసు. అక్షరాలకు స్వరం తోడైతేనే అది ప్రాణం పోసుకుంటుంది. క్రమంగా వారు కాగితాలను పక్కన పెట్టేశారు. సంకేతాలతో మాట్లాడుకోవడం ప్రారంభించారు.

చేతుల కదలికలు, పెదవుల ముద్రలు, ముఖకవళికలు వారి కొత్త భాషగా మారాయి. ఆ తర్వాత ఆ సంకేతాలు కూడా అవసరం లేదని వారికి అర్థమైంది. ఒక మనిషి అంతరంగాన్ని చదవడానికి కేవలం కళ్ల చూపు చాలు. కళ్లు అబద్ధం ఆడలేవు, కళ్లకు వ్యాకరణం అవసరం లేదు.

వేదాంత్ కళ్లలోని లోతైన నిశ్శబ్దాన్ని లిప్సిక అర్థం చేసుకుంది. లిప్సిక కళ్లలోని నిస్సహాయమైన సంగీతాన్ని వేదాంత్ వినగలిగాడు.

ఆశ్రమంలోని పాత గదిలో ఎవరూ వాయించని పెద్ద పియానో ఉండేది. ఒక సాయంత్రం వేదాంత్ లిప్సికను ఆ గదిలోకి తీసుకువెళ్లాడు. ఆమెకు వినికిడి లేదని, సంగీతం ఇక ఆమె జీవితంలో లేదని ఆమె తీవ్రమైన నిరాశలో ఉన్న సమయమది.

వేదాంత్ ఆమె చేయి పట్టుకుని, ఆ పియానో చెక్క పైభాగం మీద ఉంచాడు. తాను కుర్చీలో కూర్చుని, తన వేళ్లతో పియానో ‘కీ’లను బలంగా, ఒకే లయలో నొక్కడం ప్రారంభించాడు.

ఆ క్షణం లిప్సిక శరీరంలో విద్యుత్ ప్రవహించింది. పియానో తీగల నుండి పుట్టిన నాదం, చెక్క ద్వారా ప్రయాణించి, కీళ్ల ద్వారా ఆమె అరచేతిని తాకి, నరాల గుండా ఆమె హృదయాన్ని చేరింది. అది శబ్దం కాదు, అది ఒక స్పందన.

వేదాంత్ రకరకాల స్వరాలను వాయిస్తున్నాడు. ఒక్కో స్వరానికి ఒక్కో రకమైన కంపనం. మంద్ర స్థాయిలో వాయించినప్పుడు అలల్లాంటి స్పర్శ, తారా స్థాయిలో వాయించినప్పుడు చినుకుల్లాంటి స్పర్శ.

సంగీతాన్ని ‘వినకుండా’, ‘ఫీల్’ అవ్వడం లిప్సిక అప్పుడే నేర్చుకుంది. ఆమె కళ్లలోంచి ఆనందభాష్పాలు రాలాయి. సంగీతం అంటే కేవలం చెవులకు సంబంధించినది కాదని, అది ప్రకృతిలోని ప్రాణశక్తి అని వేదాంత్ ఆమెకు నేర్పాడు.

అదే సమయంలో, లిప్సిక వేదాంత్‌కు మరో గొప్ప పాఠం నేర్పింది. “పదాలు లేనంత మాత్రాన నీ భావాలు చనిపోవు వేదాంత్,” అని ఆమె తన కళ్లతోనే అతనికి చెప్పేది. గాలి ఎలాగైతే అదృశ్యంగా ఉంటూనే చెట్ల ఆకులను కదిలిస్తుందో, మనిషిలోని స్వచ్ఛమైన ప్రేమ కూడా మాటల అవసరం లేకుండానే అవతలి వారి హృదయాన్ని తాకుతుందని ఆమె అతనికి అనుభవపూర్వకంగా చూపించింది.

ఇద్దరూ కలిసి ఆశ్రమంలోని తోటలో నడుస్తున్నప్పుడు, పువ్వును చూసి వేదాంత్ ఆగిపోతే, అతను ఆ పువ్వు అందాన్ని వర్ణించాలనుకుంటున్న సంగతి లిప్సికకు అర్థమైపోయేది. అతనికి మాటలు లేకపోయినా, అతని ఉనికిలోనే గొప్ప కవిత్వం ఉందని ఆమె గ్రహించింది.

ఒకరి లోపాన్ని మరొకరు భర్తీ చేస్తూ, వారిద్దరి మధ్య అనిర్వచనీయమైన, పవిత్రమైన ప్రేమ మొలకెత్తింది. అది శరీరాలకు సంబంధించిన ఆకర్షణ కాదు, రెండు గాయపడిన ఆత్మల ఏకత్వం.

కానీ, జీవితం ఎప్పుడూ ఒకే సరళరేఖలో ప్రయాణించదు. వారి ప్రేమ అందమైన పూదోటలా వికసిస్తున్న సమయంలో, ఆశ్రమం వైద్యుల ద్వారా ఒక వార్త వచ్చింది. విదేశాల్లో (స్విట్జర్లాండ్) అత్యంత అరుదైన, క్లిష్టమైన స్టెమ్ సెల్ శస్త్రచికిత్స గురించి వారు చెప్పారు. ఆ ఆపరేషన్ విజయవంతమైతే దెబ్బతిన్న నరాలను, కణజాలాన్ని పూర్తిగా పునరుత్పత్తి చేయవచ్చు.

కానీ.. విధి ఆడిన నాటకంలో ఒక క్రూరమైన షరతు ఉంది.

ఆ శస్త్రచికిత్సకు అవసరమైన మూలకణాలు, వైద్య నిధి కేవలం ఒక్కరికి మాత్రమే సరిపోతుంది. ఆ అవకాశం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒకే ఒక్క రోగికి మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది.

ఆ అవకాశం వేదాంత్‌కు ఇస్తే, అతని స్వరపేటికకు మళ్లీ జీవం వస్తుంది. అతను మళ్లీ మాట్లాడగలడు. తన మాయాజాలమైన గొంతుతో లక్షలాది మందికి మళ్లీ సాంత్వన ఇవ్వగలడు.

అదే అవకాశం లిప్సికకు ఇస్తే, ఆమె వినికిడి శక్తి మళ్లీ వస్తుంది. ఆమె మళ్లీ సంగీతాన్ని వినగలదు. తన శ్రావ్యమైన గాత్రంతో ప్రపంచాన్ని మళ్లీ మైమరపించగలదు.

ఒకే అవకాశం. ఇద్దరు అర్హులు. ఒకరు ప్రేమించే వ్యక్తి, మరొకరు ప్రాణంగా భావించే వ్యక్తి.

ఆ రాత్రి వారిద్దరికీ నిద్రపట్టలేదు. వేదాంత్ తన గదిలో కూర్చుని ఆలోచిస్తున్నాడు.

‘లిప్సిక జీవితం సంగీతం. ఆమెకు వినికిడి లేకపోవడం అంటే, భూమికి వెలుతురు లేకపోవడమే. నా గొంతు లేకపోయినా నేను బతకగలను. ఆమె కళ్లలోని ఆనందమే నాకు భాష. ఈ అవకాశం ఆమెకే దక్కాలి.’ అని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఆ మరుసటి రోజు ఉదయం, ఎవరికీ తెలియకుండా వైద్యులను కలిసి, తన అభ్యర్థిత్వాన్ని ఉపసంహరించుకుంటూ, ఆ శస్త్రచికిత్స లిప్సికకు చేయమని కాగితం మీద సంతకం చేసి ఇచ్చాడు.

అదే సమయంలో, లిప్సిక అంతరంగంలో మరో మథనం జరుగుతోంది. ‘వేదాంత్ గొంతు కేవలం అతనిది కాదు. అది ఎందరో అభాగ్యుల ఆశాకిరణం. అతని మాటలు సమాజానికి అవసరం. నేను వినకపోయినా, స్పర్శ ద్వారా సంగీతాన్ని ఎలా ఆస్వాదించాలో అతను నాకు నేర్పాడు. నాకు ఆ తృప్తి చాలు. ఈ ప్రపంచం అతని స్వరాన్ని మళ్లీ వినాలి.’ అని ఆమె భావించింది.

వేదాంత్‌కు తెలియకుండా ఆమె కూడా వైద్యులను కలిసి, ఆ చికిత్స తనకు అవసరం లేదని, వేదాంత్‌కు ఆ అవకాశం ఇవ్వాలని లిఖితపూర్వకంగా రాసి ఇచ్చింది.

ఇద్దరూ తమ ప్రేమను త్యాగం రూపంలో వ్యక్తపరిచారు. కానీ ఆ త్యాగాల వెనుక ఉన్న స్వచ్ఛత, వారి అజ్ఞానం వల్ల విషాదాన్ని మిగిల్చింది.

నిబంధనల ప్రకారం, ఆశ్రమం నుండి ఒకరి పేరు మాత్రమే పంపాలి. ఇద్దరూ తమ పేర్లను ఉపసంహరించుకోవడం, ఒకరి కోసం మరొకరు పట్టుబట్టడంతో నిర్ణీత గడువు ముగిసిపోయింది. ఆ వైద్య బృందం ఆ అవకాశాన్ని ఆఫ్రికాలోని మరొక రోగికి కేటాయించింది.

ఆ అద్భుతమైన అవకాశం ఇద్దరికీ శాశ్వతంగా చేజారిపోయింది.

ఆ విషయం తెలిసినప్పుడు, ఇద్దరూ ఆశ్రమంలోని అదే పాత మర్రిచెట్టు కింద కలుసుకున్నారు. చల్లటి గాలి వీస్తోంది. ఆకాశం ఎర్రటి రంగులోకి మారుతోంది.

వారిద్దరిలో ఎవరికీ పశ్చాత్తాపం లేదు. కోపం లేదు. ఒకరినొకరు నిందించుకోలేదు. ఎందుకంటే, అవతలి వ్యక్తి తన కోసం చేసిన మహా త్యాగం వెనుక ఉన్న అనంతమైన ప్రేమ వారికి అర్థమైంది.

ఒకవేళ ఆ చికిత్స ఎవరికో ఒకరికి జరిగి, ఒకరు లోపంతో, మరొకరు సంపూర్ణంగా ఉంటే బహుశా వారి మధ్య ఈ సమానత్వపు అనుబంధం దెబ్బతింటుందేమో. ఇప్పుడు ఇద్దరూ మళ్లీ అదే నిశ్శబ్దపు తీరంలో, సమానంగా నిలబడి ఉన్నారు.

సృష్టి అంతా మూగబోయినట్లుగా ప్రశాంతంగా ఉంది.

ఏ సంగీతమూ వినిపించడం లేదు.

ఏ సంభాషణా లేదు.

మాటలన్నీ మౌనంలో కరిగిపోయాయి. శబ్దాలన్నీ శూన్యంలో కలిసిపోయాయి.

వేదాంత్ నెమ్మదిగా తన చేతిని పైకి ఎత్తి, లిప్సిక అరచేతిని తన చేతిలోకి తీసుకున్నాడు. తన చూపుడు వేలితో, ఆమె అరచేతి మధ్యలో ఒక నిర్దిష్టమైన లయలో నెమ్మదిగా తట్టాడు. డబ్.. డబ్.. డబ్…

ఆమె కళ్లలో కన్నీళ్లు సుడులు తిరిగాయి. ఆ స్పర్శలోని అర్థం, ఆ లయలోని భావం ఆమెకు తెలుసు.

ఆమె నెమ్మదిగా తన చేతిని ముందుకు చాచి, అతని గుండె మీద ఛాతీ భాగంలో, తన వేళ్లతో అదే లయను తిరిగి తట్టింది. డబ్.. డబ్.. డబ్…

అదే వారి నిశ్శబ్దపు ‘ఐ లవ్ యూ’.

అక్కడ భాష లేదు. అక్కడ ధ్వని లేదు. కానీ ఈ సృష్టిలో ఇంతకంటే గొప్ప సంభాషణ మరొకటి జరిగి ఉండదు. ఎందుకంటే..

ప్రేమ అనేది వినిపించే మాటల్లో కాదు.. కనిపించే చూపుల్లో కాదు.. ఒక మనసు, మరో మనసును గుర్తించే నిశ్శబ్ద లయంలో ఉంటుంది. శబ్దం అంతరించిపోయిన చోట, ఆత్మల రాగం మొదలవుతుంది. అదే ఆఖరి శబ్దం.. అదే శాశ్వత నాదం.