వందే భారత్ – ట్రైన్ 18 కథ-4

[వందే భారత్ రైలు రూపకర్త సుధాంశు మణి అనుభవాల కథనం ‘వందే భారత్ – ట్రైన్ 18 కథ’ ను తెలుగులో అందిస్తున్నారు కొల్లూరి సోమశంకర్.]

అధ్యాయం 3: చిక్కుముళ్ళు విప్పుతూ.. ఐసిఎఫ్‌ ఆత్మావిష్కారం

“ఈ ప్రపంచం నా ముత్యపు చిప్ప, దీనిని నేను నా కత్తితో తెరుస్తాను” అనేది షేక్స్‌పియర్ రచించిన ‘ది మెర్రీ వైవ్స్ ఆఫ్ విండ్సర్’ నాటకంలోని పిస్టల్ అనే పాత్ర, ఫాల్‌స్టాఫ్‌ను బెదిరిస్తూ అన్న మాటలని భావిస్తున్నాను. అంటే ఎదుటివారి జేబులు ఖాళీ చేసి ఆ సంపదను తనే ఉంచుకుంటానని దాని అర్థం. అయితే, నేను దీనికి మరింత సరళమైన అర్థాన్ని ఇష్టపడతాను. ఇప్పుడు ఐసిఎఫ్ మాత్రమే నా ప్రపంచం అని, దాని లోపల ఏముందో తెలుసుకోవడానికి నేను దానిని పూర్తిగా విశ్లేషించాలని భావించాను. ఐసిఎఫ్ అనేది ఒక చిక్కుముడి, ఒక రహస్యం, ఒక నిగూఢమైన విషయంగా భావించి, నేను నా కళ్లను, చెవులను, మనస్సును ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉంచుకోవాల్సి వచ్చింది.

నేను ఫ్యాక్టరీలో, కాలనీలలో, ఇతర ప్రాంగణాలలో స్వేచ్ఛగా తిరిగేవాడిని. సాధారణంగా జనరల్ మేనేజర్లు కేవలం అధికారిక వేడుకల సమయంలో మాత్రమే ఫ్యాక్టరీని సందర్శిస్తారని, ఏదైనా కార్యక్రమానికి ఆహ్వానిస్తేనే కాలనీలకు వస్తారని నాకు చెప్పారు. కానీ నేను రోజుకు రెండు సార్లు, కొన్నిసార్లు మూడు సార్లు కూడా అక్కడ ఉంటానని చెప్పాను.

నేను జనాలతో మాట్లాడి, వారు చెప్పేది అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించేవాడిని. వారు తమ మనసు విప్పి మాట్లాడేలా ప్రోత్సహించేవాడిని. నాకు ఇష్టమైన పనులలో ఒకటి – అధికారులను కలిసి వారి ఉద్యోగ బాధ్యతల గురించి మాట్లాడమని అడగడం. “మీ ఉద్యోగం మరియు విధి ఏంటో వివరించండి” అని నేను వారిని చాలా సాధారణ ప్రశ్న అడిగేవాడిని. నేను ఊహించినట్లుగానే, ఎవరో అనుభవజ్ఞులైన బాబులు (గుమాస్తాలు) రాసిపెట్టిన పాత డ్యూటీ లిస్టులలోని అర్థం లేని, రొటీన్ మాటలనే వారు మళ్లీ మళ్లీ చెప్పేవారు. ఈ విషయంలో అందరికంటే ఘోరంగా సమాధానం చెప్పేది సీనియర్ అధికారులే. వారు పదవులలో పైకి ఎదిగారు కానీ వారి ఆలోచనలు మాత్రం ఎదగలేదు. తమ బాధ్యతలు ఇవేనంటూ చిలకపలుకులనే గట్టిగా చెప్పేవారు. కొందరైతే పనికిరాని సాకులు కూడా వెతికేవారు. అప్పుడు నా సమాధానం చాలా స్పష్టంగా, సరళంగా ఉండేది: “మీకు ఒక నిర్దిష్టమైన డ్యూటీ లిస్ట్ ఉంది, మీ పని ఏంటో మీకు తెలుసు. కానీ, మీ ఉద్యోగం అంటే కేవలం ఆ కాగితం మీద ఉన్నది మాత్రమే కాదు. ఆ కాగితం కొన్ని బాధ్యతలను చూపిస్తుంది, మీ సీనియర్లు మీకు కొన్ని విషయాలు నేర్పించి ఉండవచ్చు, కానీ అదంతా మీ అసలు బాధ్యతలలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే. మీరు క్షేత్రస్థాయికి వెళ్లి, సృజనాత్మకంగా ఆలోచించి, వ్యవస్థను మెరుగుపరచడానికి మీ రోజువారీ అనుభవాల నుండి మిగతా పనులను కనుగొనండి; అదే మీ అసలు ఉద్యోగం.” తెలివైన వారికి ఈ మాట పూర్తిగా అర్థమయ్యేది, మెజారిటీ ప్రజలకు ఓ మోస్తరుగా అర్థమయ్యేది, ఇక మిగిలిన వారు ఎలాగూ మారే రకం కాదు.

ఖచ్చితంగా ఇందులో మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, అప్పటి ప్రిన్సిపల్ చీఫ్ మెకానికల్ ఇంజనీర్, ప్రస్తుత ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే జనరల్ మేనేజర్ ఎల్.సి. త్రివేది నాతో ఒక మాట చెప్పారు. ఫ్యాక్టరీ, దానికి సంబంధించిన కార్యకలాపాల బాధ్యత తనదేనని, ఐసిఎఫ్ మొత్తానికి నాయకుడైన జిఎం – ఉత్పత్తికి సంబంధించిన విషయాలలో జోక్యం చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదని ఆయన అన్నారు. ఆయన అన్న మాట నాకు నచ్చింది, ఎందుకంటే దీనివల్ల నాకు ఇతర విషయాలపై దృష్టి పెట్టడానికి మరింత సమయం, స్వేచ్ఛ దొరికాయి. కృతజ్ఞతగా చెప్పాలంటే, కాబోయే ‘ట్రైన్ 18’ బృందంలోని చాలా మంది సభ్యులకు వారి పని ఏంటో బాగా తెలుసు; ఇందులో అతిపెద్ద తప్పు చేసింది కేవలం ఇద్దరు హెచ్‌ఓడీలు మాత్రమే. వారు తమ ఉద్యోగ బాధ్యతలుగా చెప్పిన విషయాలు, నిజానికి వారి కింద పనిచేసే జూనియర్ అధికారుల జాబ్ ప్రొఫైల్‌కు సరిపోయేవిగా ఉన్నాయి.

నేను నడిపించబోయే నా తోటి ఉద్యోగులను మరింతగా తెలుసుకునే ప్రయత్నంలో, నేను మరొక గేమ్ ఆడేవాడిని. నేను ఈస్టర్న్ రైల్వేలో పని చేస్తున్నప్పుడు, అక్కడ ఉన్న ఒక గొప్ప జిఎం నుండి నేర్చుకున్న అనుభవం ఆధారంగా ఈ గేమ్ పుట్టింది. ఆయన నేను హెడ్‌గా ఉన్న ఒక షెడ్‌ను సందర్శించడానికి వచ్చారు. మేము ఆయనకు చూపించిన మంచి పనుల ప్రదర్శనలను, వివరాలను చాలా ఓపికగా చూశారు, విన్నారు. ఆ తర్వాత ఆయన నాతో ఒక మాట అన్నారు – సమస్యలను సాధారణంగా క్యాజువల్‌గా చెప్పవద్దని, కేవలం రెండు సమస్యలను మాత్రమే ప్రత్యేకంగా చెప్పమని అడిగారు. అందులో మొదటిది – ఒక జిఎం ఖచ్చితంగా పరిష్కరించగలడు, పరిష్కరించాలి అని నేను అనుకునే సమస్య; రెండవది – ఒక జిఎం పరిష్కరించడానికి ఖచ్చితంగా ప్రయత్నించగలడు అని నేను భావించే సమస్య. ఆ ప్రశ్నలోని ప్రత్యేకతకు నేను మొదట అయోమయంలో పడ్డాను, కానీ ఎలాగోలా సర్దుకుని, పెండింగ్‌లో ఉన్న సమస్యల గురించి ఆయనకు త్వరగా వివరించాను. నా దృష్టిలో అవి చేయదగిన పనులే అయినప్పటికీ, వివిధ శాఖల మధ్య పరస్పర అవసరాలు, ఇంకా నిధుల కొరత కారణంగా నాకు అవి ఒక కొండలా అనిపించేవి. ఆ జిఎం వాటిని అర్థం చేసుకోవడానికి కొంత సమయం తీసుకున్నారు, ఆపై తను పరిష్కరించగలనని నమ్మకం ఉన్న సమస్యలను ఆయనకు చెప్పినందుకు నన్ను అభినందించారు. ఆశ్చర్యకరంగా! ఆ రెండు సమస్యలను ఆయన కేవలం నాలుగు నెలలు గడవక ముందే పరిష్కరించారు.

నేను అధికారుల సమూహంతో కలిసి కూర్చుని, ముప్పై ఐదేళ్ల క్రితం ఆ జిఎం నన్ను అడిగిన ప్రశ్ననే వారిని ఒకరి తర్వాత ఒకరిని అడిగేవాడిని. ఇది నా బృందంలోని నిజమైన పనిమంతులను గుర్తించడంలో నాకు సహాయపడింది; వారు నా ముందుకు తీసుకువచ్చే సమస్య లోని నాణ్యత నాకు రెండు ముఖ్యమైన విషయాలను తెలియజేసేది. మొదటిది – వ్యవస్థలు ఎలా నడవాలో, వాటిని ఎలా నడిపించవచ్చో ఆ అధికారికి అవగాహన ఉందా లేదా అనేది; రెండవది – సమస్యలను పరిష్కరించడంలో ఆ అధికారికి నిజంగా ఆసక్తి ఉందా లేక అతనే ఆ సమస్యలో ఒక భాగమా అనేది. అది చాలా మంచి విషయమే. కానీ కొంతమంది అధికారులు చెప్పే రకరకాల సమస్యలు మాత్రం అస్సలు బాలేవు. కొన్ని సమస్యలైతే ఒక సాధారణ జిఎం పక్కన పెడితే, స్వయంగా ప్రధాని కూడా బహుశా పరిష్కరించలేనంత కష్టంగా ఉండేవి. ఒక సీనియర్ అధికారి, గాల్లో మేడలు కట్టే రకం, నాతో ఏం చెప్పాడంటే – ఐసిఎఫ్ లోని చాలా మంది బ్లూ కాలర్ కార్మికులకు రోజుకు నాలుగు నుండి ఐదు గంటలు మాత్రమే పనిచేసే అలవాటు ఉందని, గత 40 ఏళ్లుగా ఇదే ఆనవాయితీగా వస్తోందని, కాబట్టి వారు ఖచ్చితంగా ఎనిమిది గంటలు పనిచేసేలా జిఎంగా నేను ఒక ఆర్డర్ పాస్ చేసి దానిని అమలు చేయాలని అన్నాడు. ‘వినండి నా ప్రియమైన జిఎం గారూ! అన్ని రోగాలకు మీరే సంజీవని’ అన్నట్లుంది అతని మాట. నాకు గుర్తున్న మరొక విచిత్రమైన విషయం ఏమిటంటే, ఒక సీనియర్ అధికారి నా దగ్గర ఏదో మంత్రదండం ఉందని ఊహించుకున్నాడు; ఒక కోచ్ తయారీకి ఉపయోగపడే దాదాపు ఐదు వేల రకాల మెటీరియల్స్ అన్నీ ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉండేలా నేను ఆర్డర్ వేయాలని సలహా ఇచ్చాడు. దీనివల్ల స్టోర్స్ చుట్టూ తిరిగే సమయం వృథా కాదని, క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే ఒక ఆదర్శవంతమైన పారిశ్రామిక లోకాన్ని సృష్టించమన్నాడు.

కొంతమంది చురుకైన మరియు తెలివైన అధికారులు తమ సమాధానాల ద్వారా నాకు ఎప్పుడూ గొప్ప ఆశను కలిగించినప్పటికీ, కొంతమంది సీనియర్ అధికారుల నుండి వచ్చే మూర్ఖపు ప్రతిపాదనలు చాలా హాస్యాస్పదంగా ఉండేవి. అసలు ఈ ప్రయత్నం చేయడం అవసరమా అని నేను తరచూ ఆలోచించేవాడిని. అసలు వివేకం అంటే ఏంటో తెలియని వారి నుండి తెలివిని ఆశించడమా?

తమ తోకను తామే పట్టుకోవడానికి తిరిగే కుక్కల్లాంటి వారిని బయటకు పంపేయాలి, లేదా వారి వల్ల వీలైనంత తక్కువ నష్టం జరిగేలా చూసుకుంటూ భరించాలి. గాలిబ్ ఒక సందర్భంలో దీనిని చక్కగా చెప్పారు, దానిని నేను కొద్దిగా మార్చి ఇక్కడ ఉపయోగిస్తున్నాను:

హమ్ కో ఉన్ సే దవా కీ హై ఉమ్మీద్
నహీ జానతే దవా క్యా హై
(అసలు మందు అంటే ఏంటో తెలియని వారి నుండి, మనం చికిత్సను ఆశించడమా?)

ఇక మరికొన్ని సమస్యలు ఎలా ఉండేవంటే, సదరు అధికారి స్వయంగా పరిష్కరించుకోగలిగేలా ఉండేవి. ఆ సమావేశాన్ని మరింత ఆసక్తికరంగా మార్చడానికి, అలాగే వారికి విషయం అర్థమయ్యేలా చెప్పడానికి, నేను ఆ పని చేయని సమస్యలు మోసే అధికారులను ఒక ప్రశ్న అడిగేవాడిని. “ఒకవేళ మీరే జిఎం అయితే, ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి మీ యాక్షన్ ప్లాన్ ఏంటో చెప్పండి” అనేవాడిని; అందులో చాలా మంది తమ ప్లాన్ ఏంటో నత్తిగా చెప్పడం ప్రారంభించక ముందే ఘోరంగా ఫెయిల్ అయి, అవమానకరమైన స్థితిలో పడిపోయేవారు. ఉదాహరణకు, ఆ ఆదర్శ పారిశ్రామిక లోకాన్ని ఊహించిన అధికారి, మెటీరియల్స్ అన్నీ ఎల్లప్పుడూ 100% అందుబాటులో ఉండేలా చేయడానికి కనీసం ఒక్క మెరుగుదల సలహాను కూడా ఇవ్వలేకపోయాడు. ఏదేమైనా, చాలా మంది అధికారులు ఆ సమావేశం జరుగుతున్న కొద్దీ విషయాలు నేర్చుకోవడం ప్రారంభించి, నిజంగా పరిష్కరించదగిన సమస్యలతో ముందుకు వచ్చేవారు. దీనివల్ల నేను ఐసిఎఫ్‌లోని ఉత్తమ పనిమంతులను మరియు వెనుకబడిన సోమరులను గుర్తించడమే కాకుండా, నేను పరిష్కరించాల్సిన సమస్యల యొక్క పెద్ద జాబితా, ఇంకా ఒక పని విధానం (అజెండా) కూడా నాకు లభించాయి.

నేను నా ప్రారంభ నెలలను ప్రధానంగా కొన్ని సాధారణ నాయకత్వ సూత్రాలను అవలంబించడానికి, మా మానవ వనరుల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి, ఇంకా అందరిలో స్వేచ్ఛగా మాట్లాడే ధైర్యాన్ని నింపడానికి కేటాయించాను. అలాగే ఎలాంటి అర్ధం లేని ప్రొటోకాల్స్, కఠినమైన అధిక్రమం (హైరార్ఖీ) నిబంధనలను పక్కన పెట్టడం, ఊపిరి సలపనివ్వని అధికారిక వ్యవస్థలను క్రమంగా తొలగించడం; నమ్మకం, సానుభూతితో కూడిన సంస్కృతిని నిర్మించడం, అన్ని స్థాయిల నుండి వచ్చే సరికొత్త ఆలోచనలను ఆహ్వానించడం వంటి పనులు చేశాను. వీటితో పాటు నిజాయితీ, నైతికత యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పడం, ఉద్దేశపూర్వకంగా, ఇంకా అర్థవంతంగా బాగా పనిచేసే వారిని గుర్తించడం, అలా చేయని వారిపై కఠినంగా వ్యవహరించడం వంటి మరెన్నో చర్యలను అదే పద్ధతిలో చేపట్టాను.

ప్రస్తుతానికి, నేను మా హెచ్‌ఆర్‌కి సంబంధించిన సమస్యలతో ప్రారంభిస్తాను. మానవ వనరుల యొక్క అపారమైన సామర్థ్యంపై నాకు ఎల్లప్పుడూ గొప్ప నమ్మకం ఉంది, కాబట్టి నేను దానిపై పెద్ద ఎత్తున దృష్టి పెట్టడం సహజం. మేనేజర్ హోదాల్లో ఎన్నో ఏళ్ల అనుభవంతో, వ్యక్తులు, ఇంకా బృందం ఒకసారి చైతన్యవంతమై, ప్రేరణ పొందితే ఒక సంస్థ ఎలాంటి అద్భుతమైన మార్పులను సాధించగలదో నేను స్వయంగా చూశాను. ఇతర వనరులు కూడా ముఖ్యమైనవనే విషయంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు; మానవ మూలధనానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడంతో పాటు, అధ్యయనాలు విశ్లేషణల నుండి వచ్చే సమాచారం ఆధారంగా తీసుకునే మేనేజ్‌మెంట్ నిర్ణయాలపై కూడా నాకు నమ్మకం ఉంది. రెండో దాన్ని మంచి వేగంతో ప్రారంభించినప్పటికీ, మొదటి దానికి (మానవ వనరులకు) ప్రత్యేకమైన మరియు ఉద్దేశపూర్వక శ్రద్ధను అందించడం జరిగింది. ఇది నేను అరకొరగా కాకుండా పూర్తిగా చేయాలనుకున్న రంగం.

ఒక సంస్థ తిరిగి పుంజుకోవడానికి, మనుగడ సాగించడానికి మానవ వనరులే అత్యంత కీలకమైనవి, అయినప్పటికీ దీనిని చాలా అరుదుగా మాత్రమే అర్థం చేసుకుంటారు లేదా గుర్తిస్తారు. ఈ కాలంలో కూడా, మరియు పరిమిత సంఖ్యలో వ్యక్తులు పనిచేసే చిన్న సంస్థలలోనైనా సరే, మీ దగ్గర అన్ని రకాల యంత్రాలు, అవసరమైన వనరులు ఉండవచ్చు. కానీ, మీ మానవ వనరులు మీతో పాటు అంతే నిబద్ధతతో లేకపోతే, మీరు మీ సంస్థ యొక్క ఆశయాలకు దరిదాపుల్లోకి కూడా చేరుకోలేరు.

భారతీయ రైల్వేల అధికారులకు సాధారణంగా క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది కానీ అది కేవలం భ్రమ లేదా పైపైనే ఉంటుంది. మనం ఇప్పటికే వివిధ స్థాయిలు, తరగతుల కోసం ఎన్నో రాయని నిబంధనలతో, పలురకాలుగా విభజించబడిన సమాజంలో భాగమై ఉన్నాము; అక్కడ ఏం జరుగుతుందో ఒకరికి తెలిసేలా చేసే స్వేచ్ఛాయుత సంభాషణలు సాధారణంగా లోపిస్తాయి. సంక్లిష్టమైన సమస్యలకు సరళమైన పరిష్కారాలు ఉంటాయి, కానీ యాజమాన్యానికి సాధారణ సమస్యల కోసం సంక్లిష్టమైన పరిష్కారాలను వెతకడం ద్వారా విషయాలను మరింత క్లిష్టతరం చేసే ధోరణి ఉంటుంది.

ఇండియన్ రైల్వేస్‌లో మేనేజ్‌మెంట్ పరిభాషతో కూడిన, పుస్తకాల్లో ఉండే మానవీయ పరిష్కారాలు అనేవి కేవలం డొల్ల మాటలు మాత్రమే. అవన్నీ అంతఃశుద్ధి లేకుండా కేవలం పైపైన చేసే పనులు. ఎక్కడ ఏం తప్పు జరిగింది, ఎందుకు జరిగింది అని పోస్ట్‌మార్టం చేయడమే ఇక్కడి ప్రధాన సంస్కృతిగా మారింది. లోపాలు లేదా వైఫల్యాల నిందను ఎల్లప్పుడూ క్షేత్రస్థాయి సిబ్బంది పైనే నెట్టేస్తారనే భావన ఉద్యోగులలో బలంగా నాటుకుపోయింది. మానవ సంబంధాలలో ద్వంద్వ నీతి, కపటత్వం అనేవి భారతీయ రైల్వే అధికారులు ఎదుర్కొనే ఒక సాధారణ రుగ్మత. మనకంటే పైస్థాయిలో ఉన్నవారు మనల్ని సరిగ్గా చూసుకోవడం లేదనే అసంతృప్తి మనందరిలోనూ ఉంటుంది, కానీ మన పక్కన ఉన్నవారితో లేదా మన కింద పనిచేసేవారితో వ్యవహరించేటప్పుడు మనం కూడా అంతకంటే భిన్నంగా ఏమీ ప్రవర్తించము. వ్యవస్థలో పురోగతి సాధించాలంటే ప్రతి స్థాయిలోనూ ఆత్మగౌరవం అనేది చాలా ముఖ్యం. దీనికోసం మీ సీనియర్లు, సహోద్యోగులు మరియు జూనియర్లతో గౌరవప్రదమైన రీతిలో వ్యవహరించడం ఎంతో అవసరం.

క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, మీరు ఎక్కడైనా ఏదైనా సాధించాలంటే అసలు ఏం కావాలి? నేనేమీ మేనేజ్‌మెంట్ గురువును కాను, కానీ నా పదవీ విరమణ తర్వాత నేను ఇచ్చిన ఎన్నో ఉపన్యాసాలలో ఈ సాధారణ ప్రశ్నకు నాకు వచ్చిన సమాధానాలు ఇవే: సంకల్ప బలం, నాయకత్వం, అభిరుచి, దూరదృష్టి, పట్టుదల, జట్టుకృషి (టీమ్‌వర్క్) మొదలైనవి. ఇవన్నీ ఖచ్చితంగా మంచివే. కానీ వీటన్నింటికంటే ముందుగా మరియు అత్యంత ముఖ్యమైన సమాధానం చాలా సరళమైంది: “మీరు చేసే పనిని మీరు ప్రేమించండి”. దీనిని బట్టే మీరు మీ సంస్థను, మీ సహోద్యోగులను కూడా ప్రేమిస్తారు.

మీ మనుషులను ప్రేమించండి. కవి జిగర్ మొరాదాబాదీ చెప్పిన ఈ మాటల స్ఫూర్తితో వారిని ప్రేమించండి:

ఏక్ లఫ్జ్-ఎ-మొహబ్బత్ కా అద్నా యే ఫసానా హై
సిమ్తే తో దిల్-ఎ-ఆషిక్, ఫైలే తో జమానా హై
(ఈ ‘ప్రేమ’ అనే పదానికి చాలా చిన్న కథ ఉంది. ఇది ముడుచుకుంటే ఒక ప్రేమికుడి హృదయం అవుతుంది, అదే విస్తరిస్తే ఈ ప్రపంచం అంతా ప్రేమే అవుతుంది.)

తుచ్ఛమైన ప్రొటోకాల్స్, రాచరికపు మర్యాదల పట్ల ఉన్న మోహాన్ని వదిలించుకోవాలని చెబుతూ, నేను ఐసిఎఫ్ లోని అందరికీ పంపిన నా మొదటి మెమోలలోనే ఈ షేర్‌ (కవిత)ను ఉదహరించాను. మీ సంస్థను ప్రేమించాలా? అవును, అదే అత్యంత ముఖ్యమైన మంత్రం. ఒకవేళ మీరు మీ సంస్థను ప్రేమించలేకపోతే లేదా ప్రేమించడం సాధ్యం కాకపోతే – అది మీ జీవనాధారమైన సమస్య కానంత వరకు – ఆ ఉద్యోగాన్ని వదిలేయండి. అలా చేయకుండా అక్కడే ఉంటే, మీరు మీ సంస్థకు మాత్రమే కాదు, అంతకంటే ఎక్కువగా మీకే పెద్ద ద్రోహం చేసుకుంటున్నట్లు లెక్క. ఒకవేళ మీ ఉద్యోగం చెప్పకూడని దేన్నైనా సమర్థించడమైతే ఇది కొంచెం కష్టమే కావచ్చు, కానీ అయినా సరే దానిని సాధించాలి, సాధించి తీరాలి. మీరు ప్రతిదాన్ని కలుపుకుపోయేలా మీ ప్రేమని విస్తరించాలి. మీరు భారతీయ రైల్వేల కోసం పనిచేస్తుంటే, బహుశా మీరు ఇప్పటికే ఆ స్థితిలోనే ఉండి ఉంటారు. నేను ముందుగా వివరించినంతటి ఘనమైన చరిత్ర, వారసత్వం మరియు వైభవం ఉన్న సంస్థను ఎవరైనా ఎలా ప్రేమించకుండా ఉండగలరు? భారతీయ రైల్వేలను ప్రేమించడానికి మీకు ప్రత్యేకంగా ఎవరూ నచ్చజెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. నా జీవితాంతం నేను అదే చేశాను. ఐసిఎఫ్‌లోని ప్రతి ఒక్కరికీ నేను ఇచ్చిన సందేశం కూడా సరిగ్గా ఇదే – మీ సంస్థను ప్రేమించండి. తమిళనాడు ప్రజలు చాలా ఉద్వేగభరితులు, భావోద్వేగాలు ఉన్నవారు; నా లాగే వారిలో చాలా మందికి కూడా ఎవరూ నచ్చజెప్పాల్సిన అవసరం రాలేదు. వారు అప్పటికే భారతీయ రైల్వేలను, ఐసిఎఫ్‌ను ఎంతగానో ప్రేమించారు; ఎంతైనా, వారు రైళ్లను తయారుచేసేవారు కదా! వారు భారతీయ రైల్వేల గొప్ప వారసత్వానికి మూలస్తంభం లాంటి చోట పనిచేశారు. కాబట్టి అది చాలా సులువైంది!

కాలక్రమేణా, ఐసిఎఫ్ లోని చాలా మంది అధికారులు ఈ వికారమైన రాచరికపు మర్యాదల వ్యవస్థను తొలగించడానికి అంగీకరించారు. బాస్ రాగానే అందరూ వరుసగా నిలబడాల్సిన అవసరం లేదు, బొకేలు ఇవ్వక్కర్లేదు, మీ సీనియర్లు వస్తే మీటింగ్‌ మధ్యలో లేచి నిలబడాల్సిన పని లేదు, పైఅధికారుల ఛాంబర్ల బయట వేచి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. కేవలం సరళమైన, స్పష్టమైన పని మాత్రమే ఉండాలి; అయితే దానితో పాటు కొన్ని కుశలప్రశ్నలు, అప్పుడప్పుడు చిన్నపాటి జోకులు ఉన్నా పరవాలేదు. నిర్వహణ కోసం అధిక్రమం (hierarchy) అవసరమే, కానీ అది ఒకరినొకరు కించపరుచుకునే లేదా అణచివేసే వ్యవస్థగా మారకూడదు. సంస్థ పిరమిడ్ నిర్మాణం అనేది కేవలం బాధ్యతల నిర్వహణ కోసం మాత్రమే రూపొందించబడాలి తప్ప, స్వయం ప్రతిపత్తి లేదా స్వీయ ప్రగల్భాల కోసం కాదు. ఉన్నత స్థానాల్లో ఉన్నవారు నడిపించడానికి ఉండాలి తప్ప, తమ పనుల వల్ల కాకుండా కేవలం ఆ కుర్చీ వల్ల వచ్చే తప్పుడు కీర్తిని చూసి మురిసిపోవడానికి కాదు.

స్వీయ ప్రగల్భాల గురించి మాట్లాడాల్సి వస్తే, ప్రభుత్వ అధికారులలో, ముఖ్యంగా ఉన్నత పదవుల్లో ఉన్నవారిలో ఈ వ్యామోహం ఒక అంటువ్యాధిలా కనిపిస్తుంది. భారతీయ రైల్వేల సీనియర్ అధికారులు, ఓటర్లను ఆకట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించే రాజకీయ నాయకుల్లాగా, పోస్టర్లు, బ్యానర్లపై తమ పెద్ద పెద్ద ఫోటోలను చూసుకుని మురిసిపోతుంటారు. వారు తమ చుట్టూ ఉన్న భజనను గ్రహించలేకపోతున్నారో, లేక బహుశా దానిలోనే ఆనందాన్ని వెతుక్కుంటున్నారో తెలియదు. అడుగడుగునా కనిపించే బానిస ప్రవర్తనను, ముఖస్తుతిని వారు తిరస్కరించడానికి బదులు హృదయపూర్వకంగా స్వీకరిస్తున్నారు. ఇది నాకు ఎప్పుడూ చాలా దయనీయంగా అనిపిస్తుంది. షేక్స్‌పియర్ నాటకంలో కింగ్ రిచర్డ్ III, “ఓ పిరికి మనస్సాక్షీ, నువ్వు నన్ను ఎందుకు బాధించవు!” అని అన్నట్లుగా, వీరి అంతరాత్మ వీళ్లతో ఎందుకు మాట్లాడదో అని నేను ఆశ్చర్యపోతుంటాను.

ఐసిఎఫ్ బృందం చేపట్టిన మొట్టమొదటి అద్భుతమైన హెచ్‌ఆర్ వ్యూహం ఏమిటంటే – ‘ఫ్యామిలీ ట్రీ’. మా ప్రధాన లాబీలో ఒక పెద్ద గది లాంటిది ఉండేది, జానిటర్ అక్కడ తుడిచే చీపుర్లు, బకెట్లు, ఇతర సామాన్లను పెట్టేవాడు. చాలా ప్రభుత్వ కార్యాలయాలలో ఈ చీపుర్లు, బకెట్ల నేపథ్యం సర్వసాధారణంగా కనిపించే దృశ్యం; కాస్త పాతబడిపోయిన ఐసిఎఫ్ ప్రవేశ ద్వారం లోకి వచ్చే సందర్శకులకు కూడా ఇదే మొదట స్వాగతం పలికేది. మిగతా అన్ని ప్రభుత్వ కార్యాలయాల ప్రవేశ ద్వారాల లాగే, ఇది కూడా ఎలాంటి కళాత్మకత లేకుండా, చాలా పెద్దదిగా, అంతకంటే రెట్టింపు వికారంగా ఉండేది. త్వరలోనే ఒక అందమైన హెరిటేజ్ గ్యాలరీగా మారబోతున్న మా ప్రవేశ ద్వారాన్ని సరికొత్తగా అలంకరించే ప్రక్రియలో భాగంగా, మేము ఆ జానిటర్ గదిని ఐసిఎఫ్ ‘ఫ్యామిలీ ట్రీ’ని నిర్మించడానికి ఉపయోగించాము. ఐసిఎఫ్‌లోని ప్రతి ఒక్క సభ్యుని – అంటే దాదాపు 12,000 మంది – చిన్న ఫోటోను ఆంగ్ల అక్షరక్రమం ప్రకారం ఆ చెట్టు కొమ్మలపై అంటించాము. ఇది ఇన్‌స్టంట్ హిట్ అయింది; మా బృంద సభ్యులకు ఇదొక సెల్ఫీ పాయింట్ లేదా ఫ్యామిలీ పిక్చర్ పాయింట్‌గా మారిపోయింది. ఆ చెట్టులో తమ ఫోటోను వెతుక్కోవడం వారికి ఒక సరదా ఆటలా ఉండేది; నా ఫోటోను కనిపెట్టడంలో నా ప్రియమైన అటెండర్ సురేష్ నాకు సహాయం చేశాడు.

ఐసిఎఫ్‌లోని ప్రతి ఒక్క సభ్యునిలోనూ ఒక పెద్ద పారిశ్రామిక కుటుంబంలో తాము కూడా భాగమేననే ‘సొంత ఇంటి భావన’ను పెంపొందించడానికి తీసుకున్న మొదటి చర్య ఇది. మన కథకు కాస్త దగ్గరగా వస్తే, ఈ అద్భుతమైన ఫ్యామిలీ ట్రీలో ‘ట్రైన్ 18’ సాధకుల ముఖాలు ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తాయి; ఈ ప్రదర్శనలో ‘ట్రైన్ 18’ సృష్టికర్తల యొక్క ఆత్మ స్పష్టంగా సజీవంగా కనిపిస్తుంది.

తదుపరి చర్య ఏమిటంటే – ఫ్యాక్టరీ, కాలనీలు లేదా ఇతర ప్రాంతాలలో కొత్త సదుపాయాలు ప్రారంభించేటప్పుడు చేసే ఆడంబరమైన పద్ధతులను పూర్తిగా మార్చేయడం. పాత ప్రారంభోత్సవ శిలాఫలకాలన్నింటినీ తొలగించాలనే నిర్ణయానికి అనుగుణంగా, మేము ఒక కొత్త నియమం పెట్టుకున్నాము. సుమారు 5 లక్షల రూపాయల కంటే ఎక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ఏ సదుపాయాన్నైనా సరే అధికారికంగానే ప్రారంభిస్తాము, కానీ దానిని అక్కడ పనిచేసే ఒక సీనియర్ ఉద్యోగి చేతుల మీదుగా చేయిస్తాము. ఒకవేళ అది ఒక కొత్త స్పోర్ట్స్ గ్రౌండ్ లేదా ఆడిటోరియం వంటి చాలా పెద్ద సదుపాయం అయితే, ఐసిఎఫ్/భారతీయ రైల్వేలలో పనిచేసి రిటైర్ అయిన గొప్ప వ్యక్తులను లేదా ఆ రంగానికి చెందిన రైల్వేయేతర ప్రముఖులను ఆహ్వానిస్తాము. అయితే, ఈ ప్రారంభోత్సవాలలో ఏ ఒక్క ఐసిఎఫ్ అధికారి పేరు కూడా శిలాఫలకంపై ఉండదు, కేవలం ఎంపిక చేయబడిన ఆ ఉద్యోగి పేరు మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ రాయిపై ఉన్న వారి పేరు – ఆ ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి బహుశా తన జీవితాంతం ధారపోసిన ఒక పాత ఉద్యోగి పట్ల సంస్థ చూపే కృతజ్ఞతకు చిహ్నం. ఈ కొత్త ఆచారానికి వచ్చిన స్పందన అద్భుతం. ఈ ప్రక్రియ చాలా సరళంగా ఉండేది; నామినేట్ చేయబడిన సిబ్బందితో మరియు ఒకవేళ వారి కుటుంబ సభ్యులు వస్తే వారితో కుశలప్రశ్నలు మాట్లాడటం, వారికి ఒక శాలువా, ఒక పుస్తకం మరియు ఐసిఎఫ్ తయారు చేసిన ఒక కోచ్ మోడల్‌ను బహుమతిగా ఇవ్వడం. అలా ఎంపికైన ఉద్యోగులు సాధారణంగా ఆ ప్రారంభోత్సవ రోజున తమ కుటుంబంతో కలిసి వచ్చి, ఆ కొత్త సదుపాయాన్ని వారికి ఎంతో గర్వంగా చూపించేవారు. చాలా సందర్భాలలో, అలా గౌరవించబడిన ఉద్యోగులు ఎంతో భావోద్వేగానికి లోనై, తమ కన్నీళ్లను కూడా దాచుకోలేకుండా ఏడ్చేసేవారు.

నేను డిసెంబర్ 2018లో పదవీ విరమణ చేసే సమయానికి, మేము దాదాపు 550 కి పైగా ఇటువంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహించాము. అలా గౌరవించబడిన వారి స్నేహితులను, శ్రేయోభిలాషులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, మేము ఐసిఎఫ్ లోని ఒక పెద్ద కార్మిక సైన్యాన్నే చాలా సులువుగా గెలుచుకోగలిగాము. నా మాటను మళ్లీ మళ్లీ చెప్తున్నట్లు అనిపించినప్పటికీ, నేను ఎల్లప్పుడూ ఒకే విషయాన్ని బలంగా నొక్కి చెప్పేవాడిని – మానవ సేవలో నిమగ్నమైన సూపర్‌వైజర్లు మరియు సిబ్బందితో కూడిన ఒక అంకితభావం గల బృందాన్ని నడిపించే భాగ్యం మాలాంటి అధికారులకు దక్కిందని, వారి నుండి అత్యుత్తమ పనిని రాబట్టడమే మా బాధ్యత అని, అంతే తప్ప శిలాఫలకంపై పేర్లు చెక్కించుకునే పనికిరాని ఆడంబరాల ద్వారా అమరత్వాన్ని వెతుక్కోవడం మా పని కాదని వారికి అర్థమయ్యేలా చేయడమే ఈ ప్రయత్నం వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశం.

కార్మికులతో నేరుగా కనెక్ట్ అవ్వడానికి మరొక సరళమైన మార్గాన్ని అనుసరించాము. ఎవరైనా సరే నేరుగా జిఎం, పిసిఎమ్‌ఇ, ఇంకా ఇతర సీనియర్ అధికారుల రూమ్‌లలోకి రావచ్చు అని అప్పటికే నోటీసులు బోర్డులపై పెట్టాము. మేము చేపట్టిన ఎన్నో సంక్షేమ చర్యల వల్ల, సిబ్బందికి పెద్దగా ఫిర్యాదులు ఏవీ ఉండేవి కావు. చాలా మంది కార్మికులు రాలేదు, నిజానికి వారికి రావాల్సిన అవసరం కూడా రాలేదు. అయినప్పటికీ, సీనియర్ అధికారులు మరియు ముఖ్యంగా జిఎం అనే వ్యక్తి సమాజానికి దూరంగా ఏదో ఒక అందరాని ఎత్తైన కోటలో ఉంటారనే దశాబ్దాల నాటి పాత నమ్మకాలను అంత త్వరగా మార్చలేమని నాకు తెలుసు. అందువల్ల, నేను అత్యంత రద్దీగా ఉండే పని వేళల్లో ఫ్యాక్టరీ రౌండ్స్ తిరగడం ప్రారంభించాను; కేవలం అక్కడ కనిపించిన ప్రతి ఒక్కరితో మాట్లాడటానికి ఈ ప్రయత్నం చేసేవాడిని. వందలాది ఆలింగనాలు, కరచాలనాలు, వణక్కమ్‌లు, ఇంకా నమస్కారాల తర్వాత, మేము అందరిలో ఒక సద్భావన, ఆత్మీయత అనే సందేశాన్ని వ్యాప్తి చేయగలిగాము. చీఫ్ వర్క్‌షాప్ ఇంజనీర్ ఉన్నా లేకపోయినా, కీలకమైన పని వేళల్లో ఎలాంటి ముందస్తు సమాచారం లేకుండా నేరుగా షాప్ ఫ్లోర్‌కి వెళ్లి కార్మికులతో కరచాలనం చేయడం నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చేది. కొంతమంది ఈ పద్ధతిని కేవలం ప్రదర్శన లేదా డ్రామా అని విమర్శించవచ్చు, కానీ వ్యక్తిగతంగా రాచరికపు నిబంధనల వల్ల ఏర్పడిన పెద్ద అగాధాన్ని పూడ్చడానికి, ఒకరితో ఒకరు ముఖాముఖి స్వేచ్ఛగా మాట్లాడుకోవడానికి ఈ మార్గం నాకు ఎంతో ఉపయోగపడింది. నిజానికి, మా మధ్య జరిగే సంభాషణలు చాలా వరకు “ఏదైనా సమస్య ఉందా?” “ఏమీ లేదు సార్” అన్నట్లుగానే సాగేవి. కానీ అది నాకు ఎంతో తృప్తిని ఇచ్చేది, పైగా ఈ ప్రత్యక్ష ఫీడ్‌బ్యాక్ ద్వారా తరచూ కొన్ని చిన్న చిన్న సమస్యలు కూడా వెంటనే పరిష్కారమయ్యేవి. ఉన్నత అధికారులనేవారు ఒక చిన్న చెరువులో పెద్ద చేపల్లాగా చెలామణి అవ్వడానికి లేరని, వారు ప్రజల మధ్య వారధులను నిర్మించడానికి ఉన్నారని నేను వారికి తెలియజేయాలనుకున్నాను. నాకు తెలిసినంతవరకు, సిబ్బంది కూడా ఈ పద్ధతిని ఎంతగానో ఇష్టపడ్డారు.

ఐసిఎఫ్‌లో ఎవరైనా సరే ఏదైనా కార్యక్రమానికి నన్ను గానీ లేదా నా భార్యను గానీ ముఖ్య అతిథిగా పేర్కొంటూ ఆహ్వాన పత్రికను ముద్రిస్తే నాకు విపరీతమైన కోపం వచ్చేది, ఆ వ్యక్తిపై తీవ్రంగా అరుస్తూ మండిపడేవాడిని (రైల్వే సీనియర్ అధికారుల భార్యలకు రైల్వే మహిళా సంక్షేమ సంస్థకు ప్రెసిడెంట్ అనో లేదా అంతకంటే ఆడంబరమైన పదవులనో ఇచ్చి, వారికి ఒక కృత్రిమమైన అధికారాన్ని, శక్తిని కల్పిస్తారు). నాకు గుర్తుంది, రెండు సందర్భాలలో నేను అలాంటి కార్డులను ముక్కలు ముక్కలుగా చింపి నేలపై పారేస్తూ గట్టిగా అరిచాను: “నా స్వంత ఇంట్లోనే నేను అతిథిని ఎలా అవుతాను? ఈ రంగంలో ఏదైనా సాధించిన గొప్ప వ్యక్తులను మీరు వెతకలేరా? ఒక అతిథిగా వారి ఆశీస్సులు తీసుకుని, వారిని గౌరవించండి; ఆ ప్రక్రియలో మిమ్మల్ని మీరే గౌరవించుకున్నట్లు అవుతుంది కదా!” అని అన్నాను. అదృష్టవశాత్తూ, ఆ తర్వాత అంతర్గత అధికారులనే అతిథులుగా పిలిచే ఆచారం పూర్తిగా ఆగిపోయింది. మేము ప్రత్యేకంగా ఆహ్వానించిన ప్రముఖుల వివేకం, అనుభవాల నుండి ఎంతో ప్రయోజనం పొందాము; అయితే దీనికి ఉన్న ఒకే ఒక్క నిబంధన ఏమిటంటే, ఆహ్వానించబడిన వ్యక్తి ఆ రంగానికి చెందిన కనీసం కొద్దిగానైనా పేరున్న ప్రముఖుడై ఉండాలి.

సిబ్బందిని వివిధ మృదు పద్ధతుల ద్వారా గుర్తించడమే కాకుండా, వారికి బహుమతులు ఇవ్వడంలో మేము చాలా ఉదారంగా వ్యవహరించాము. తప్పు చేసిన ఏ ఒక్క ఉద్యోగిపై అయినా కఠినమైన చర్య తీసుకుంటే, దానికి బదులుగా వందలాది మంది మంచి ఉద్యోగులను ప్రశంసా పత్రం, నగదు బహుమతితో గుర్తించేవాళ్లం. నేను నగదు బహుమతి మొత్తాన్ని గణనీయంగా పెంచాను; అయితే, ఇది కేవలం ఒక ప్రతీకాత్మకమైనది మాత్రమే, డబ్బు కంటే ఆ అవార్డు ఇచ్చే గుర్తింపే వారికి ఎక్కువ విలువైనదిగా ఉండేది. ఒకే ఉద్యోగికి మళ్లీ మళ్లీ అవార్డులు ఇవ్వకూడదనే పాత నిబంధనలను, పరిమితులను నేను పూర్తిగా తొలగించాను. ఒక ఉద్యోగి ఎల్లప్పుడూ అద్భుతంగా పనిచేస్తుంటే, అతనికి లేదా ఆమెకు బహుళ సందర్భాలలో అవార్డులు ఇచ్చి గౌరవించేవాళ్లం. నా పదవీ కాలంలో, వ్యక్తిగత అవార్డుల కోసం దాదాపు ఆరు కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేశాము, కానీ రోజు ముగిసే సమయానికి, మీ ప్రధాన కార్మిక శక్తిని చైతన్యవంతంగా, నిబద్ధతతో ఉంచడానికి ఇది చాలా తక్కువ వెల మాత్రమే. ఈ అవార్డులను ఎల్లప్పుడూ వ్యక్తిగత శ్రద్ధ ఉండేలా నేనే స్వయంగా లేదా సంబంధిత సీనియర్ అధికారులు పంపిణీ చేసేలా చూసేవాళ్లం. ఆ మెరిట్ సర్టిఫికెట్ ఇస్తూ, వీపు తట్టి, ఎంతో ప్రోత్సాహకరమైన మాటలు చెప్పేవాళ్లం.

అదే సమయంలో, పని దొంగలు, ప్రవర్తన లేనివారు, క్రమశిక్షణ లేనివారు, ఎక్కువ రోజులు గైర్హాజరయ్యేవారు, ఇంకా ప్రాక్సీ ఉపయోగించే వారిపై మేము చాలా కఠినంగా వ్యవహరించాము. వీరు సాధారణంగా మారడానికి అస్సలు ఇష్టపడని లేదా ఏదో ఒక వ్యసనంలో పడి పూర్తిగా చెడిపోయిన చెడు శక్తులు. అలాంటి తప్పులు చేసే వ్యక్తులకు ఐసిఎఫ్‌లో చోటు లేదనే అలిఖిత సందేశం అందరికీ స్పష్టంగా చేరింది. వారికి కేవలం ఏదో ఒక చిన్న కఠిన శిక్ష వేసి వదిలేయడం వల్ల ఎలాంటి ఉపయోగం లేదు; వారిని ఉద్యోగంలో నుండి తొలగించాలి, లేదా ఒకవేళ వారు స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వస్తే ముందస్తు పదవీ విరమణపై పంపేయాలి. క్రమశిక్షణా చర్యల ప్రక్రియను నేను స్వయంగా పర్యవేక్షించేవాడిని, ఇందులో ఎలాంటి కాలయాపనను సహించేవాడిని కాదు. ఒక అడుగు ముందుకు వేసి – తప్పు నిరూపించబడిన ఉద్యోగులను ఉద్యోగం నుండి తొలగించకుండా ఉండే అధికారాన్ని అధికారులందరి నుండి వెనక్కి తీసుకుంటున్నట్లు నేను ప్రకటించాను. ఒకవేళ ఎవరికైనా దయ చూపించాల్సిన ప్రత్యేక సందర్భం ఉంటే, ఆ ఫైల్ నిర్ణయం కోసం ఖచ్చితంగా జిఎం వద్దకే రావాలని స్పష్టం చేశాను.

ఒక జూనియర్ పర్సనల్ ఆఫీసర్ నాతో మాట్లాడుతూ – న్యాయబద్ధత ప్రకారం, క్రమశిక్షణాధికారి పైస్థాయి నుండి వచ్చే ఎలాంటి అలిఖిత ఆదేశాల ఒత్తిడి లేకుండా స్వతంత్రంగా ఉండాలని, తన నిర్ణయాన్ని పూర్తిగా తన సొంత విచక్షణతోనే తీసుకోవాలని అన్నాడు. అప్పుడు నేను అతనితో – సహజ న్యాయ సూత్రం ప్రకారం అతని ఆలోచన చట్టపరంగా బాగుండవచ్చు, కానీ దురదృష్టవశాత్తూ నేను చట్టాన్ని రక్షించే గౌరవనీయమైన న్యాయమూర్తిని కానని చెప్పాను; నేను ఒక అడ్మినిస్ట్రేటర్‌ని అనీ, నా పని తీరు ప్రకారం, ఇదే సరైన మార్గం అని స్పష్టం చేశాను. నాకు ఒక సంఘటన గుర్తుంది; ఒకసారి త్రివేది నా రూమ్‌లోకి కాస్త ఆశ్చర్యపోతూ వచ్చారు (ఆయన స్వయంగా చాలా కఠినమైన టాస్క్‌మాస్టర్, క్రమశిక్షణ గల వ్యక్తి). ఒక నిర్దిష్ట కేసులో కాస్త మృదువుగా వ్యవహరించాలని ఆయన అనుకున్నారట, కానీ పర్సనల్ బ్రాంచ్‌కు చెందిన సంబంధిత ఆఫీస్ సూపరింటెండెంట్ ఆయనతో ఇలా అన్నాడు: “సార్, మీరు అలా చేస్తే మీకేమీ కాదు. కానీ జిఎం నన్ను నిలువునా నమిలేస్తారు.” ఆ కేసును చివరకు త్రివేది కోరుకున్నట్లే పరిష్కరించాము, కానీ ఈ సంఘటన ద్వారా సంబంధిత సిబ్బంది అందరికీ అందిన సందేశం ఎంత స్పష్టంగా ఉందో అర్థమవుతుంది.

తీవ్రమైన క్రమశిక్షణా రాహిత్యం, మహిళా ఉద్యోగులపై వేధింపులు, లింగ వివక్షతో కూడిన అగౌరవ ప్రవర్తన వంటి అసాధారణ సందర్భాలలో – విచారణ జరపడం ఆచరణ సాధ్యం కాదని మాకు పూర్తి నమ్మకం కుదిరిన తర్వాత – ఉద్యోగిని తక్షణమే ఉద్యోగం నుండి తొలగించే (సాధారణంగా దీనిని 14(II) నిబంధన అంటారు) ఒక ప్రస్తుత నిబంధనను కూడా మేము ఉపయోగించాము. ఐసిఎఫ్‌లో నా పదవీ కాలంలో, దాదాపు 165 మంది ఉద్యోగులను ఉద్యోగాల నుండి తొలగించాము. కఠినమైన చర్యల తర్వాతే సానుభూతి మరియు దయకు స్థానం ఉండాలని నేను ఎల్లప్పుడూ చెప్పేవాడిని.

ప్రసిద్ధ హిందీ కవి రామధారీ సింగ్ దినకర్ ఈ శక్తివంతమైన పంక్తులను మనకు అందించారు:

క్షమా శోభతీ ఉస్ భుజంగ్ కో జిస్కే పాస్ గరల్ హో
ఉస్కా క్యా జో దంత్‌హీన్, విష్‌రహిత్, వినీత్, సరళ్ హో
(విషమున్న పాము ఎవరినైనా క్షమిస్తే అది దానికి అందాన్ని ఇస్తుంది, కానీ పళ్ళు లేని, విషం లేని, సాధువైన, సరళమైన పామును ఎవరు మాత్రం లెక్కచేస్తారు?)

మా ప్రిన్సిపల్ చీఫ్ పర్సనల్ ఆఫీసర్ మోహన్ రాజా ఈ ప్రక్రియలో నాకు గొప్ప మిత్రుడిగా, సహకారిగా నిలిచారు. అర్హత ఉన్న కేసులలో మనం ఖచ్చితంగా దయ చూపిస్తామని నేను ఆయనతో చెప్పాను. కానీ, ఆ దయకు విలువ మరియు గౌరవం దక్కాలంటే, మొదట యాజమాన్యంవారి సంకల్ప బలం, కఠినత్వం అందరికీ ఖచ్చితంగా తెలియాలని స్పష్టం చేశాను. ఉద్యోగం నుండి తొలగించబడిన వారిలో కొంతమందిని సీనియర్ అధికారుల సిఫార్సుల మేరకు, లేదా స్వయంగా మోహన్ రాజా వారితో మాట్లాడి, కేసులను పూర్తిగా సమీక్షించిన తర్వాత తిరిగి ఉద్యోగాలలోకి తీసుకున్నారు. కానీ, శాంతిభద్రతలకు విఘాతం కలిగించే వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవడానికి యాజమాన్యం అస్సలు వెనకాడదు అనే విషయం ప్రతి ఒక్కరికీ స్పష్టంగా అర్థమైంది. దీని వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశం చాలా సరళమైంది – ఎప్పుడైనా సరే మొదట ప్రేమతోనే ప్రారంభించండి, కానీ “మీ ప్రేమకు విలువ ఇవ్వని వారి కోసం మీ ప్రేమను వృథా చేయకండి” (షేక్స్‌పియర్ రచించిన ‘రోమియో అండ్ జూలియట్’ నాటకంలో జూలియట్ చెప్పిన మాట).

ఈ చర్యలను అమలు చేయడం అనేది ఒక నిరంతర ప్రక్రియ, అనుభవంతో పాటు మేము కూడా కొన్ని మార్పులు చేస్తూ వచ్చాము. మేము సుమారు ఆగస్టు 2016 లో ప్రారంభించి, నా పదవీ కాలం ముగిసే వరకు కొనసాగించిన పనులు నా ఈ కథనంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. నేను వీటికి సంబంధించిన సంగ్రహావలోకనం అందించాను, ఇతర చర్యలు, పనుల వివరాలు ఈ పుస్తకంలో సందర్భాన్ని బట్టి వివిధ చోట్ల కనిపిస్తూనే ఉంటాయి.

నేను ఇక్కడ ఒక చాలా ముఖ్యమైన విషయాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించాలి. నేను విధుల్లో చేరి, ఆ ప్రాంగణంలో తిరగడం ప్రారంభించిన కొద్ది రోజుల్లోనే – ఐసిఎఫ్‌లో ఒక అద్భుతమైన అధికారుల బృందం ఉందని  గ్రహించాను. అనేక విషయాలలో భారతీయ రైల్వేలలో జిఎంకి, ఒక కంపెనీ సీఈఓ కంటే బహుశా ఎక్కువ అధికారాలు ఉంటాయి. మరోవైపు, ప్రైవేట్ రంగంలో ఒక కొత్త నాయకుడు ఒక సవాలుతో కూడిన బాధ్యతను స్వీకరించినప్పుడు, అతను తన సొంత జట్టుని నిర్మించుకోవడానికి పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉంటుంది. కానీ, భారతీయ రైల్వేలలో జిఎంగా ఉన్న వ్యక్తికి అలాంటి వెసులుబాటు లేదా స్వేచ్ఛ ఉండదు; అతని ప్రధాన బృందంలో రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా అతని కింద నియమించబడిన అధికారులే ఉంటారు. అతను రైల్వే బోర్డును బ్రతిమలాడి తనకు నచ్చిన ఒకరిద్దరు అధికారులను తెచ్చుకోగలడేమో కానీ, అంతకు మించి ఏమీ చేయలేడు. ఐసిఎఫ్‌లో నా ఇరవై తొమ్మిది నెలల అనుభవంతో, మరియు ముఖ్యంగా ‘ట్రైన్ 18’ నిర్మాణ అనుభవంతో ఇప్పుడు వెనక్కి తిరిగి చూసుకుని నన్ను నేను ప్రశ్నించుకుంటే – నా ప్రధాన బృందంలోని ఎవరినైనా మార్చాలని నేను కోరుకున్నానా? అని, నా సమాధానం ఒక్కరిని కూడా మార్చాలని అనుకోలేదు. అంతటి అద్భుతమైన బృందం నాకు వారసత్వంగా లభించింది, నాదెంత అదృష్టమో కదా?

ఇది కేవలం అధికారుల బృందానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. ఐసిఎఫ్‌లోని ప్రధాన డిజైన్, నిర్మాణ సూపర్‌వైజర్లు, సిబ్బందిలో ఏదైనా కొత్తగా ప్రయత్నించాలనే ఒక రకమైన సాంకేతిక సాహసం, తెగింపు ఉన్నట్లు నేను గుర్తించాను. ఇది వారికున్న స్పష్టమైన నైపుణ్యానికి మరింత అదనపు బలాన్ని ఇచ్చింది. రోజూ ఒకే రకమైన రొటీన్ పనులు చేయడం వల్ల వచ్చే విసుగు, అలసట వారి ముఖాల్లో స్పష్టంగా కనిపించేవి. నిజానికి ఐసిఎఫ్ అనేది సరికొత్త ఆవిష్కరణలకు చాలా సారవంతమైన క్షేత్రం; వారి సామర్థ్యాన్ని పూర్తి స్థాయిలో ఎప్పుడూ ఉపయోగించుకోలేదు. అప్పటివరకు వారికి ఇచ్చిన సాధారణ బాధ్యతల కంటే చాలా పెద్దదైన మరియు సరికొత్త లక్ష్యం వైపు వారి నైపుణ్యాన్ని, శక్తిని నడిపించే ఒక నాయకుడి కోసం వారు ఎదురుచూస్తున్నారు. వారిలో వినూత్నంగా ఆలోచించే సత్తా ఉంది, వారికి మద్దతు లభిస్తే తమ ఆలోచనలకు రూపం ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. ప్లానింగ్, స్టోర్స్, ఫైనాన్స్, పర్సనల్ అండ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ విభాగాలకు చెందిన సహాయక సిబ్బందికి కూడా ఏదైనా సరికొత్త పనిలో భాగస్వామ్యం కావడానికి అవసరమైన సామర్థ్యం, ఉత్సాహం ఉన్నాయని చూసి నేను ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాను, ఆనందించాను. ఇది నాకు దక్కిన మరొక అదృష్టం.

ఈ సమస్యలపై దృష్టి సారిస్తూ, ఐసిఎఫ్ లోని క్షేత్రస్థాయి విషయాలను మార్చాలని ప్రయత్నిస్తున్న క్రమంలో, నా అసలు కల ఎక్కడైనా వెనుకబడిపోయిందా? ఈ కథనంలో నేను మరీ పక్కదారి పడుతున్నానా? అస్సలు లేదు. నేను ఐసిఎఫ్ యొక్క ఆత్మను ఆవిష్కరించడానికి, దానిని గుర్తించి అర్థం చేసుకోవడానికి, దానితో కలిసి జీవించడానికి, దానిని నాలో లీనం చేసుకుని నేనే స్వయంగా ఐసిఎఫ్‌గా మారడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను. మొదట నిశ్శబ్దంగా, ఆ తర్వాత గట్టిగా మాట్లాడుతూ – నా కలను నెరవేర్చుకోవడానికి ఐసిఎఫ్ నిజంగానే నాకొక సరైన వేదికా కాదా అని నేను సరిచూసుకుంటున్నాను. నేను ఎంత ఎక్కువగా పరిశోధించానో, అంతగా నేను సరైన సమయంలో, సరైన స్థలంలో, సరైన మనుషులతో ఉన్నాననే నమ్మకం నాకు కలిగింది. నేను నా కలను ఐసిఎఫ్ బృందానికి మాటల రూపంలో చెప్పినప్పుడు, వారి హృదయాల నుండి కూడా సరిగ్గా అలాంటి ఎన్నో కలలు ఒక్కసారిగా ఉప్పొంగాయి. ప్రసిద్ధ క్రిస్టియన్ మినిస్టర్ బెంజమిన్ ఇ. మేస్ అన్న ఈ మాటలను వారికి చెబుతూ, తమ కలల గురించి మాట్లాడేలా నేను వారిని ప్రోత్సహించాను: “కలలు నెరవేరకుండా మరణించడం పెద్ద విపత్తేమీ కాదు, కానీ అసలు కలలు కనకపోవడమే అతిపెద్ద విపత్తు.”

ఆధునిక ట్రైన్ సెట్‌ను తయారు చేయాలనే మా మిషన్‌కు చివరికి రెండు ప్రధాన స్తంభాలుగా మారిన ఇద్దరు అధికారుల మనస్సులలో కూడా సరిగ్గా ఇలాంటి ఆలోచనే, కలే బలంగా నాటుకుపోయి ఉందని నేను తెలుసుకున్నాను. వారు ఎలక్ట్రికల్ చీఫ్ డిజైన్ ఇంజనీర్ సుశీల్ వావ్రే, ఇంకా మెకానికల్ చీఫ్ డిజైన్ ఇంజనీర్ ఎస్. శ్రీనివాస్. వారు అప్పటికే దీని గురించి ఆలోచించారు, మాట్లాడారు కూడా. కానీ వారి మాటలను వినే సరైన వ్యక్తి వారికి దొరకలేదు. ఆ ఆవేదన, అసంతృప్తి వారిలో అణచివేయబడి ఉన్నాయి. ఇప్పుడు వారు చెప్పేది వినడానికి నేను ఉన్నాను, నేను చెప్పేది వినడానికి వారు ఉన్నారు. అంతకు మించి, ఆహారం తీసుకుంటున్నప్పుడు, నిద్రిస్తున్నప్పుడు, శ్వాసిస్తున్నప్పుడు కూడా ఆ కలల రైలు గురించి ఆలోచించడంలో ఇప్పుడు నాకు తోడు దొరికింది.

నా లాంటి కలలు ఉన్న ఐసిఎఫ్‌లోని ప్రతి ఒక్కరికీ నేను డాక్టర్ ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం గారి మాటలను ఉదహరించేవాడిని, నేను ముందే చెప్పినట్లుగా అక్కడ అలాంటి వారు చాలా మందే ఉన్నారు.

“కల అంటే నువ్వు నిద్రలో చూసేది కాదు, నిన్ను నిద్రపోనివ్వకుండా చేసేదే నిజమైన కల.”

(ఇంకా ఉంది)