[ఇటీవల కేరళ లోని ‘వయనాడ్’, కర్నాటక లోని ‘నాగర్హోలే’ అటవీ ప్రాంతాలని సందర్శించి ఆ అనుభవాలను పంచుకుంటున్నారు శ్రీ షేక్ అమీర్ బాష.]
అడవులు కేవలం ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా ప్రమాదకరతను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. అవి అపారమైన ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి, అలాగే భయాన్ని కూడా రేకెత్తిస్తాయి. ఈసారి, అలాంటి మిశ్రమ భావాలను అనుభవించడానికి మేము అడవులను సందర్శించాము.
ముందుగా బ్రహ్మగిరి కొండలలో ఉన్న వయనాడు అరణ్య ప్రాంతానికి ప్రయాణమైనాము.
భారతదేశంలోని పశ్చిమ కనుమలు ప్రకృతి ప్రసాదించిన అపూర్వ వరం. ఈ పర్వత శ్రేణులు ఎన్నో నదులకు జన్మనివ్వడమే కాకుండా, అరుదైన వృక్షజాలం, జంతుజాలం, సుగంధ ద్రవ్యాల తోటలు, గిరిజన సంస్కృతికి నిలయంగా నిలిచాయి. ఆ పశ్చిమ కనుమల మధ్యలో పచ్చని దుప్పటి కప్పుకున్నట్లుగా విరాజిల్లే ప్రకృతి రమణీయ ప్రదేశమే వయనాడ్. కేరళ రాష్ట్రంలోని ఈ జిల్లా ప్రకృతి ప్రేమికులకు, వన్యప్రాణుల అభిమానులకు, సాహస యాత్రికులకు ఒక స్వర్గధామం.
‘వయనాడ్’ అనే పదానికి ‘వరి పొలాల నేల’ అనే అర్థం ఉంది. ఒకప్పుడు వరి సాగుకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ ప్రాంతం నేడు దట్టమైన అడవులు, పొగమంచుతో అలరారే కొండలు, జలపాతాలు, సరస్సులు, గుహలు, సుగంధ ద్రవ్యాల తోటలతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తోంది.
మా వయనాడ్ యాత్ర శుక్రవారం తెల్లవారుజామున ప్రారంభమైంది. బెంగళూరు నుండి మైసూరు, బందిపూరు అభయారణ్యాల గుండా ప్రయాణించి వయనాడు చేరుకున్నాము. రహదారికి ఇరువైపులా కనిపించిన కాఫీ, మిరియాలు, యాలకులు, లవంగాల తోటలు ప్రయాణానికే ప్రత్యేకమైన అందాన్ని తీసుకొచ్చాయి. కొండలను చుట్టుముట్టిన మేఘాలు, వంకరవంకలుగా సాగిన ఘాట్ రోడ్లు, చల్లని గాలి, ప్రయాణం మొదలైన క్షణం నుంచే మనసును ప్రకృతిలో లీనమయ్యేలా చేశాయి.
వయనాడ్ అడవిలోకి ప్రవేశించగానే మరో ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టిన అనుభూతి కలుగుతుంది. ఎత్తెత్తైన వృక్షాలు ఆకాశాన్ని తాకేలా నిలబడి ఉంటాయి. వాటి మధ్య నుంచి చొచ్చుకొచ్చే సూర్యకిరణాలు నేలపై బంగారు తీగల్లా పరచుకుంటాయి. చెట్ల కొమ్మలపై పక్షుల కిలకిలరావాలు, ఆకుల సవ్వడి, దూరంగా వినిపించే జలపాతాల నాదం కలిసి ప్రకృతి స్వయంగా ఆలపిస్తున్న సంగీతంలా అనిపిస్తుంది. ముందుగానే మూడు రోజుల మా బస కొరకు వయనాడ్ ‘జంగిల్ రిట్రీట్’లో ఒక కాటేజీ, ఒక ట్రీ హౌస్ బుక్ చేసుకున్నాము.
మేనేజర్ వినోద్ మాకు అన్ని సదుపాయాలు కల్పించడమే కాకుండా ఓ మంచి గైడ్ లాగా సహకరించారు. మొదటి రోజు (శుక్రవారం) సాయంత్రం ఐదు గంటల వరకు అడవిలోని పలు ప్రాంతాలు సందర్శించాము.
ఈ అటవీ ప్రాంతం జీవన వైవిధ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఏనుగులు, గౌర్లు, జింకలు, అడవి పందులు, కోతులు, నెమళ్లు, మలబార్ జెయింట్ స్క్విరెల్ వంటి అనేక జంతువులు ఇక్కడ నివసిస్తాయి. అదృష్టం కలిసివస్తే చిరుత లేదా పులి అడుగుజాడలను కూడా గమనించవచ్చు. అయితే ఇవన్నీ ప్రకృతికి మనం అతిథులమనే విషయాన్ని గుర్తుచేస్తాయి. అడవిలో నిశ్శబ్దాన్ని పాటించడం, జంతువులను ఇబ్బంది పెట్టకుండా దూరం నుంచి మాత్రమే వీక్షించడం ప్రతి పర్యాటకుడి బాధ్యత.
రాత్రి ప్రత్యేక అనుమతి తీసుకొని నైట్ సఫారీ కి వెళ్ళాము.
వయనాడ్‌లోని ముతంగా, తొల్పెట్టి అటవీ ప్రాంతాల్లో రాత్రి జీప్ సఫారీ ఎంతో ఆసక్తికరమైన అనుభవం. ప్రతి మలుపులో ఒక కొత్త ఆశ్చర్యం ఎదురవుతుంది. చీకట్లో రహదారిని దాటుతున్న జింకల గుంపు, కొద్ది దూరంలో మేత మేస్తున్న గౌర్లు, చెట్ల మధ్య వందల సంఖ్యలో ఎగిరే మిణుగురు పురుగులు, ఆహారం కోసం వెతుకుతున్న తోడేళ్లు, మందలుగా తిరిగే ఏనుగులు – ఇవన్నీ అరుదైన అనుభవాలు.
వయనాడ్‌లో అత్యంత గుర్తుండిపోయే క్షణం ఏనుగుల మందను చూడడమే. దూరంగా చెట్ల మధ్య నుంచి నెమ్మదిగా కదులుతూ వచ్చిన ఆ గజరాజులు తమ పిల్లలతో కలిసి ప్రశాంతంగా ఆహారం తీసుకుంటూ కనిపించాయి. వాటిని చూస్తుంటే అడవికి నిజమైన యజమానులు వారేనని అర్థమవుతుంది.
మరుసటి రోజు (శనివారం) తెల్లవారుజామున జరిగిన ఓ సంఘటన గురించి తప్పకుండా చెప్పుకోవాలి. రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా చేసిన సంఘటన ఇది. శుక్రవారం రాత్రి సఫారీ చేసివచ్చి కాటేజీలో పడుకున్నాము. తెల్లవారుజామున మూడు గంటలకు బయట ఏదో శబ్దానికి మెలకువ వచ్చి సిట్ఔట్లో లైట్ వేసాము. ఆ వెలుతురులో ఓ అరుదైన దృశ్యాన్ని చూసాము. కాటేజీ మెట్ల పక్కన ఒక అడవి పంది నేలను తోలుస్తుంది. అది అకస్మాత్తుగా పరుగుతీసి పొదల్లోకి పారిపోయింది. దానికి మేమే కారణం అనుకున్నాము. కానీ అది కాదు. మరో ఉత్కంఠ భరితమైన భయాన్ని రేకెత్తించే సంఘటన.
దగ్గరలో చెట్టు కొమ్మలు విరిగిన శబ్దాలు వచ్చాయి. టార్చ్ లైట్‌ను అటువైపు వేసిన మాకు మాటలు రాలేదు. అక్కడి దృశ్యాన్ని చూసి మా గుండెలు వేగంగా కొట్టుకోసాగాయి. ఓ పెద్ద దంతాల ఏనుగు (టస్కర్) కాంపౌండ్‌లో మామిడి చెట్టు కొమ్మలను తన తొండంతో విరుస్తుండడం చూశాము. మాకు ఏనుగుకు దూరం మూడు మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లేదు. లైటు వెలుతురుకు మా వైపు చూసింది. మేము ఎలాంటి శబ్దాలు చేయకుండా టార్చ్ లైట్ ఆర్పేసాము. చాలాసేపు అది చెట్టును కదిలించింది. ఒక్క కాయ కూడా రాలలేదు. మేము శబ్దము రాకుండా అద్దాల కిటికీలు మూసివేసి లోపలి నుండి చూస్తూ కూర్చున్నాము. పది నిమిషాల తర్వాత అది తల ఊపుతూ వెనుకకు తిరిగి వెళ్లిపోయింది. అది మళ్ళీ వస్తుంది అనే ఆశతో తెల్లారే వరకు మేము నిద్రపోకుండా చూస్తూ కూర్చున్నాము. మేము జీవితంలో ఎప్పటికీ మరచిపోలేని సంఘటన ఇది.
రెండవ రోజు వయనాడ్ చుట్టుపక్కల ప్రదేశాలు సందర్శించాము. వయనాడ్ అడవులకే కాక చారిత్రక సంపదకు కూడా ప్రసిద్ధి. ఎడక్కల్ గుహలు వేల సంవత్సరాల క్రితం మనుషులు చెక్కిన శిలాచిత్రాలకు నిలయంగా ఉన్నాయి. ఈ గుహల్లో కనిపించే శిలా చిత్రాలు అప్పటి మానవ జీవన విధానాన్ని మన కళ్ల ముందు ఆవిష్కరిస్తాయి. పురావస్తు పరిశోధకులకు ఇవి అమూల్యమైన ఆధారాలు.
సూచిప్పర జలపాతం ప్రకృతి సౌందర్యానికి మరో నిదర్శనం. కొండపై నుంచి తెల్లని పాలధారలా కిందకు జారిపడే నీరు చుట్టూ ఉన్న పచ్చని అడవితో కలిసిపోయి అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని సృష్టిస్తుంది. జలపాతం సమీపంలో నిలబడి చల్లటి నీటి తుంపరలు ముఖాన్ని తాకినప్పుడు కలిగే అనుభూతిని మాటల్లో చెప్పడం కష్టం.
ఇక్కడి గిరిజన తండాలను కూడా సందర్శించాము.
వయనాడ్ గిరిజన సంస్కృతికి కూడా ప్రసిద్ధి. పణియా, కురిచ్య, అదియా వంటి గిరిజన తెగలు ఇప్పటికీ తమ సంప్రదాయాలను సంరక్షిస్తూ ప్రకృతితో మమేకమైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు. అడవిని తమ తల్లిగా భావించి, అవసరమైనంత మాత్రమే ప్రకృతి నుంచి తీసుకోవాలనే వారి జీవన తత్వం నేటి సమాజానికి ఆదర్శప్రాయం.
వయనాడ్ యాత్రలో స్థానిక వంటకాలు కూడా రుచి చూశాము. వెదురు బియ్యంతో తయారుచేసే వంటలు, అరటి ఆకులో వడ్డించే భోజనం, కేరళ సుగంధ ద్రవ్యాలతో చేసిన కూరలు, తాజా కాఫీ రుచి యాత్రను మరింత మధురంగా మారుస్తాయి.
మూడో రోజు ఉదయాన్నే ‘నాగరహోలే టైగర్ రిజర్వు’ (N.T.R.) సఫారీకి జీపులో వెళ్ళాము. ఇది మరో అద్భుతమైన అనుభవము. ఇక్కడ అదృష్టం మమ్మల్ని వరించిందని చెప్పుకోవాలి. గున్న ఏనుగులతో పాటు సంచరించే ఏనుగుల మందను చాలా దగ్గర నుంచి చూసాము. కొన్ని అరుదైన పక్షులను కూడా ఇక్కడ చూసాము. వాటిలో ముఖ్యమైనవి సర్పెంట్ ఈగల్, సర్పెంట్ అవుల్ (గుడ్లగూబ). ఇవి అంతరించిపోతున్న జాతులు.
అన్నిటికన్నా మించి పెద్దపులిని చూసే భాగ్యం కలిగింది. అడవిలోని ఓ చిన్న కొలనులో నీళ్లు తాగుతూ సేద తీరుతున్న పెద్దపులి కనిపించింది. అంత దగ్గరగా, స్పష్టంగా పెద్దపులిని చూడగలగటం చాలా అరుదైన సంఘటన అని మా గైడ్ చెప్పారు. స్వతహాగా పెద్దపులి camouflage జంతువు. సాధారణంగా మనుష్యుల కంట పడదు. దట్టమైన పొదలలో దాక్కొని ఇతర జంతువులను మభ్యపెట్టే గుణం ఉండే జంతువు పెద్దపులి. అడవిలో పెద్దపులిని చూడాలనే ఆశతో ఎంతోమంది జంతు ప్రేమికులు ఎన్నోసార్లు సఫారీకి వెళ్లినా చూడలేకపోయారట. మా అదృష్టాన్ని మేమే అభినందించుకుంటూ తిరిగి మా బస చేరాము.
ఈ అందమైన ప్రకృతి సంపదకు పర్యాటకుల బాధ్యత కూడా ముఖ్యమైనది. ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలను అడవిలో పారవేయకుండా ఉండటం, జంతువులకు ఆహారం ఇవ్వకపోవడం, శబ్ద కాలుష్యాన్ని నివారించడం, అటవీ శాఖ నియమాలను పాటించడం ద్వారా మాత్రమే ఈ ప్రకృతి సంపదను భావితరాలకు అందించగలం.
సాయంత్రం అడవిని విడిచి బయలుదేరుతున్నప్పుడు మనసులో ఒక విచిత్రమైన అనుభూతి కలిగింది. అడవిని వదిలి వస్తున్నామే గానీ, మా అనుభవాలు మాత్రం హృదయాలలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.
ప్రకృతిని ప్రేమించే ప్రతి ఒక్కరూ జీవితంలో ఒక్కసారైనా అడవులను సందర్శించాలి. అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత మనం కేవలం ఒక పర్యాటక ప్రదేశాన్ని చూసి రావడం కాదు; ప్రకృతిని అర్థం చేసుకుని, అడవుల విలువను గుర్తించి, పర్యావరణ పరిరక్షణ పట్ల మరింత బాధ్యతతో తిరిగి వస్తాం.
వయనాడ్, ఎన్.టి.ఆర్. యాత్ర నాకు ఒక గొప్ప పాఠాన్ని నేర్పింది – ప్రకృతి మన జీవం. అడవులు మన ఊపిరి, నదులు మన జీవనాధారం, వన్యప్రాణులు ప్రకృతి సమతుల్యతకు ప్రతీకలు. వాటిని కాపాడటం ప్రతి మనిషి ధర్మం. మన అవసరాలు తీర్చే ప్రకృతి మనకు అందించిన అమూల్యమైన కానుక అడవులు.
