[కార్మికులపై శ్రీమతి శైలజామిత్ర రచించిన ‘చెమట తవసాన’ అనే దీర్ఘ కవితని అందిస్తున్నాము. ఇది 3వ భాగం.]
6.
గుడిసె చిన్నదే,
లోపల ఆకలి పెద్దది.
ఒక బిడ్డ ఒక్క రొట్టె అడిగినప్పుడు
అతడి గొంతు నిశ్శబ్దం మాటలతో తడిచిపోతుంది.
తన దాహం పక్కన పెట్టి,
పిల్లల నోరు తడిపే తండ్రిగా
ఆయనలో ఓ వ్రతధారి పూజారిలా నాటుకోలాడు.
తన నోరు మూసుకున్నా,
తన గుండె మాత్రం రోజూ అరిచే ఆలయం.
తన తిండి వదిలిపెట్టిన రోజూ
తన వేదన మరింత పచ్చబడుతుంది.
అతడు ఆకలితో ఉన్నాడు,
కానీ తన ఆకలి తినిపించాలన్న బాధ్యత
తండ్రిగా మలిచిన బాధ్యత.
చేతిలోని చివరి విత్తనాన్ని
తాను మొలకెత్తించకపోయినా,
పిల్లల చేతిలో పెట్టి
భవిష్యత్తును పూడ్చే రైతు అతడే.
తన ఒంటరి మిగిలిన ఎడారిని
వారికోసమే తడిపే దారిలా మార్చేసుకున్నాడు.
ఆయన గుండె గడియారం రోజుకు ఒక్కసారైనా
ఆ బిడ్డల నవ్వు వేసే సైగకే మోగుతుంది.
తన చేతికి పట్టే వేతనం కంటే ఎక్కువ
తన కాళ్లనించీ నడుమవరకూ జారే బాధ్యత.
ఎవరు చూసినా కేవలం కూలీగానే చూస్తారు,
కానీ గుడిసె తలుపు తెరచినపుడు
పిల్లల కనులలో తండ్రి దేవుడిలా నిలబడతాడు.
అతడి మొగుడు నిశ్శబ్దమే అయినా
తన తలదించుకున్న ఓర్పే గోడలుగా మారుతుంది.
చెమట అక్షరాలా జారిపడినా
పిల్లల శ్వాసలో ప్రేమగా మెరుస్తుంది.
ఎక్కడో ఎవరో మానవతా పాఠాలు చెబుతారు
అయితే, వాడు నేర్పకుండా జీవించిన ధర్మమే
ఈ దేశపు అసలైన మానవతా పాఠశాల.
7.
తన చేతులు పగిలిపోతున్నా-
బిడ్డల ముఖం పులకరించాలంటే
అతడు ఓ నవ్వును అప్పు తీసుకుని వస్తాడు.
తనలోని నువ్వు –
అతడి లోపలే కరిగిపోతుంది.
ఇతడు తండ్రిగా జీవించడంలో
తనను పూర్తిగా మర్చిపోతాడు.
ఆ బాధ్యత ఒక్కోసారి దేవుడికంటే గొప్పది
సమాజం వేసేది మాత్రం చిన్న శబ్దం ‘లేబరు.’
ఒక గుడిసెపైన వాలిపోయే తన మర్మ గౌరవాన్ని
ఇతడు దాచిపెట్టుకుంటాడు-
తన పిల్లల నవ్వు కోసం.
గడచిన తిండి మీద
వాళ్లు అడిగే ఒక్క మాటకోసం
తన నిన్న నిస్సత్తువగా మార్చేస్తాడు.
తన చిరునవ్వు వెనక దాగి ఉండేది
వెడలని బాధ, విరిగిపోని ఓర్పు.
వాడు తినే చివరి ముక్కకి రుచి ఉండకపోవచ్చు,
కానీ తన బిడ్డల తొలిముక్క మింగిన నవ్వు మాత్రం
తనకు జీవనామృతంగా అనిపిస్తుంది.
వాడు పగలు గోడలు కడితే
రాత్రి కలల కోణాలు నిర్మిస్తాడు –
తన పిల్లల శరీరాలపై చల్లగా పడే నీడగా.
వాడు దేవుడు కాదు,
కానీ ఒక్క రొట్టె కోసం దేవతల్లా మారతాడు.
వేడివేయడం తెలిసిన చుట్టుపక్కల ప్రపంచం
తన అర్హతను ఎప్పుడూ అంచనా వేయదు.
ఎన్ని మహానగరాలు కట్టినా,
అతడికి మాత్రం-
ఏ గోడ మీదా పేరు రాసే అవకాశం రావదు.
కానీ.. పిల్లల గుండెలో –
ఆయన పేరు ముద్రల్లా చెరిగిపోదు.
8.
ఒంటరి మనసు
చుట్టూ నిశ్శబ్దం.
భార్య పక్కనే ఉంది,
పిల్లల పాదాలు ముందున్నాయి,
అతడి మనసు తనే తనకే మిత్రుడవుతుంది.
అతడు నిద్రపోతాడు కాదు..
నిద్ర లేకపోవడమే అతడి అలవాటు.
గుండెల్లో గడియారం మోగుతుంది
అది కలల పూటకాదు, ఖర్చుల దారిలోకి.
ఒంటరి ఆలోచనలు-
సెలవుల్లేని వృత్తిగా మారిపోయిన నిజాలు
తన మీద కురుస్తాయి.
ఇంతమంది మధ్యలోనూ –
ఒంటరిగా ఉండే బాధను ఓనమాలు అంటిస్తాయి.
రాత్రి గోడలు దిగుతున్నప్పుడు
తన శరీరం మంచంపై పడుతుంటుంది,
కానీ మనసు మాత్రం-
రేపటి రొట్టెలపై తిరుగుతున్నదే.
బిడ్డల కోసం కొనాల్సిన స్కూల్ షూస్,
చుట్టపక్కల నలుగురికి
తలవంచకుండా బతకాల్సిన గౌరవం..
ఈ రెండూ అతడి కన్నీళ్ల కడుపున దాగుంటాయి.
పిల్లల గుడ్డలు ముడుతున్నప్పుడు
తన కళ్ళు నీళ్ళల్లో తడవకూడదని
గడ్డిపరుగులా మౌనమవుతాడు.
ఒక తండ్రి తన అసలు ఆర్తనాదాన్ని
తన చేతుల చలిలో దాచుకుంటాడు.
గొంతు విప్పకపోయినా,
తన శ్వాస మాత్రం ప్రశ్నిస్తుంది-
“నీ బాధను ఎవరైనా విన్నారా?” అని.
దయ తప్పిన వేతనమూ,
వినబడని బాధనూ కలిపి-
తన నిద్రలేని రాత్రుల్లో
ఒక బుద్ధిమంత బాధ్యతగానే అతడు శ్వాసిస్తాడు.
9.
“రేపు రాకూడదంటే?” అన్న ఒక్క మాట..
అతడి గుండె దద్దరిల్లుతుంది.
వేతనం కంటే ముందుగా వచ్చే
అనిశ్చితి దెబ్బలు-
గుండె మీద గుల్లలే అవుతాయి.
ఆఫీసు తలుపు తడిచే బారి-
తన కోసం కాకుండా
తనపై మూసుకునే ముప్పు.
వాడు ప్రతిరోజూ శ్రమిస్తాడు,
కానీ ఉద్యోగమే శాశ్వతం కాదు-
భయం మాత్రం అవుతుంది.
రేపటి పని పిలుస్తుందా అన్న అనుమానం
అతని నిద్రలో కడుపులోంచి మెదులుతుంది.
ఓ రోజు పని లేదు అనగానే
అతడి గదిలో వెలుతురే కొంచెం తక్కువైపోతుంది.
ఆ రోజు బిడ్డ పాలు అడిగితే
తన గుండె మొండిచేస్తుంది-
దేవుడికి అరుపేలేని ప్రార్థనలా.
అతడికి సెలవు అంటే
అనుమానమే ఉపాధిని కోల్పోయే అవకాశం.
ఆనందానికి సెలవు లేదు,
కలలకు సెలవు లేదు-
కానీ శ్రామికునికి సెలవు వస్తే
ఆశలే పని మానేస్తాయి.
ఆడీచూడని భవిష్యత్తు ముందు
తన పిల్లల ముఖాలు నిలబడితే –
వాడు తానే తాను నిమ్మగింజలా పిండి బయటపెడతాడు.
ఒక నిశ్శబ్దపు ఒత్తిడి
తన వీపుపై ఎప్పటికీ దిగి కూర్చున్నట్టే ఉంటుంది.
వాడు ఊపిరి తీసుకుంటాడా అనేదే
తన దగ్గర నిర్ణయం లేదు.
(ఇంకా ఉంది)
శైలజా మిత్ర 1966, జనవరి 15 వ తారీఖున చిన్నగొట్టిగల్లు గ్రామం, చిత్తూరు జిల్లాలో జన్మించారు. వీరు ఎం.ఏ. తెలుగు (ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం), ఆంగ్లంలో ఎం.ఏ. (వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం) తిరుపతిలో, జర్నలిజం (రచన జర్నలిజం కాలేజీ, హైదరాబాద్లో పీజీ డిప్లొమా చేసారు. నేటినిజం అనే డైలీ పత్రికలో స్టాఫ్ రిపోర్టర్ గా దాదాపు 10 సంవత్సరాలు; అల్ ఇండియా రేడియో, ఎఫ్.ఎం.లో డీఈవోగా 3 సంవత్సరాలు, వెలుగు పత్రికలో అడ్మినిస్ట్రేటర్గా ఐదు సంవత్సరాలు పనిచేసారు. ప్రస్తుతం విమల సాహితి వెబ్ పత్రిక ప్రధాన సంపాదకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
వీరి సాహితీ జీవితం 1995లో ప్రారంభమైంది. ఇప్పటివరకు 11 కవితా సంపుటాలు, 4 కథా సంపుటాలు, 4 నవలలు, 12 అనువాదాలు రచించారు. 775 పుస్తక సమీక్షలు, 29 భక్తి–సామాజిక వ్యాసాలు, 11 ఇంటర్వ్యూలు, భావతరంగిణిలో 26 సాహితీ లేఖలు ప్రచురించారు. సాహిత్య ప్రస్థానంలో దాదాపు యాభైకి పైగా అవార్డులు అందుకున్న శైలజా మిత్రగారికి ఇటీవల పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉత్తమ రచయితగా ‘కీర్తి పురస్కారం’ ప్రదానం చేసింది. ఉత్తమ విమర్శకురాలుగా అమృతలత గారి ‘అపురూప పురస్కారం’ పొందారు. వీరు రచించిన ‘రాతిచిగుళ్ళు’ కవితాసంపుటికి ‘ఉమ్మడిశెట్టి’ మరియు ‘శ్రీశ్రీ’ ఉత్తమగ్రంథ పురస్కారాలు లభించాయి. ఆల్ ఇండియా లాంగ్వేజ్ అండ్ లిటరరీ కాన్ఫరెన్స్ వారు ప్రతిష్ఠాత్మక ‘సాహిత్యశ్రీ’ బిరుదు ప్రదానం చేశారు.
