క్షతజన్యం

[శ్రీ వెంకట్ మంత్రిప్రగడ గారు రచించిన ‘క్షతజన్యం’ అనే కథని పాఠకులకు అందిస్తున్నాము. సంచిక – బెహరా వెంకట సుబ్బారావు ద్వితీయ జాతీయ స్మారక కథల పోటీ 2026లో సాధారణ ప్రచురణకి ఎంపికైన కథ.]

వాగు మొదటిసారి పర్వతపు పొడవాటి ఛాతీని తాకినప్పుడు అది మృదువైన నీటి గీతలా అనిపించింది. ఎక్కడికి వెళ్తుందో, ఎందుకు వెళ్తుందో తెలియని అమాయక ప్రవాహం. ముందున్న రాళ్లను చూసి ఒక క్షణం ఆగింది.

‘ఇవే నా దారిలో ఉన్న అడ్డంకులా?’ అని అది తనలోనే అనుకుంది.

పర్వతం నెమ్మదిగా నవ్వింది.

“నీకు వినిపించేది నీ స్వరం కాదు.. నీకు ఎదురయ్యే రాళ్లతో నీ సంభాషణే నీ సంగీతం అవుతుంది.”

వాగు ఆగలేదు. రాళ్లను ఢీకొట్టింది. తిరిగింది. జారింది. పడిపోయింది. మళ్లీ లేచింది. ప్రతి ఢీకొట్టుడులో ఒక కొత్త శబ్దం పుట్టింది. కొన్నిసార్లు అది బాధలా వినిపించింది, కొన్నిసార్లు నవ్వులా. కొంతకాలానికి ఆ వాగు తన స్వరాన్ని గుర్తించింది – అది కేవలం ప్రవాహం కాదు; అది అడ్డంకుల మీదుగా పుట్టిన సంగీతం.

అదే అడవిలో ఆదిత్య జీవించేవాడు. అతనికి జీవితం అంటే సులభమైన దారి కావాలి అనిపించేది. “ఎందుకు ఇన్ని కష్టాలు?” అనే ప్రశ్న అతని మనసులో తరచూ మోగేది.

ఒక రోజు అతను అడవిలోని నిశ్శబ్ద మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు. అక్కడ రాళ్లు లేవు, ముళ్లు లేవు, కష్టం లేదు. అతను సులభంగా నడిచాడు. కానీ ఆ దారి ఎక్కడికీ తీసుకెళ్లలేదు. కొంతసేపటికి అతను మళ్లీ అదే చోటికి వచ్చాడు – ఒక వలయం.

అప్పుడు అతను వాగు దగ్గర కూర్చున్న వృద్ధుడిని చూశాడు. వృద్ధుడు నీటిని గమనిస్తూ నిశ్శబ్దంగా ఉన్నాడు.

“ఈ దారి ఎందుకు ముందుకు తీసుకెళ్లలేదు?” అని ఆదిత్య అడిగాడు.

వృద్ధుడు చిరునవ్వు నవ్వాడు.

“సులభమైన దారులు మనల్ని నిలిపేస్తాయి. కష్టమైన దారులకే గమ్యం ఉంటుంది.”

ఆదిత్య అతనితో పాటు ముందుకు నడిచాడు. కొద్దిసేపటికి వారు పర్వతపు ఎత్తుకు చేరుకున్నారు. గాలి బలంగా వీచుతోంది. పర్వతం మీద గీతలు కనిపించాయి – కాలం చెక్కిన ముద్రలు.

“ఈ గీతలు ఎందుకు?” అని ఆదిత్య అడిగాడు.

వృద్ధుడు గాలిని చూస్తూ అన్నాడు,

“గాలి ఒక రోజులో పర్వతాన్ని మార్చదు. కానీ గాలి లేకపోతే ఈ గీతలు ఉండవు. మార్పు అనేది నెమ్మదిగా వస్తుంది – సహనంతో, పునరావృతంతో, కొద్దిగా బాధతో.”

ఆదిత్య ఆ గీతలను చూస్తూ తనలోకి చూసుకున్నాడు.

మరింత దూరం వెళ్లాక, వారు ఒక బంగారు పనివాడిని చూశారు. అగ్గిలో బంగారాన్ని వేడి చేస్తూ, దాన్ని మెల్లగా మలుస్తున్నాడు. అగ్గి కాంతిలో బంగారం ప్రకాశిస్తోంది.

“ఇది ఎందుకు ఇంత కష్టం పడుతోంది?” అని ఆదిత్య అడిగాడు.

వృద్ధుడు నిశ్శబ్దంగా అన్నాడు,

“భూమిలో నిశ్శబ్దంగా ఉండే బంగారాన్ని ఎవరూ చూడరు. అగ్గిని తాకిన తర్వాతే అది తన ప్రకాశాన్ని బయటపెడుతుంది.”

ఆదిత్య గుండెలో ఏదో కదిలింది.

సాయంత్రం అయ్యేసరికి వారు ఒక యువ ధనుర్ధారిని చూశారు. అతను విల్లు పట్టుకుని బాణాన్ని సిద్ధం చేస్తున్నాడు. తాడు బిగించి వదిలాడు – బాణం దూరంగా ఎగిరింది.

“ఆ శక్తి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?” అని ఆదిత్య ఆశ్చర్యపోయాడు.

వృద్ధుడు అన్నాడు, “తాడులోని ఒత్తిడి లేకపోతే, బాణానికి దిశ ఉండదు.”

ఆదిత్య కళ్లలో ఒక కొత్త స్పష్టత మెరిపించింది. అతను తన జీవితాన్ని గుర్తు చేసుకున్నాడు – తాను తప్పించుకోవాలనుకున్న ప్రతి కష్టం, తనకు దూరంగా అనిపించిన ప్రతి బాధ.. అవన్నీ తనను మలచడానికి వచ్చినవేమో అని.

రాత్రి పడింది. నక్షత్రాలు మెరిశాయి. వాగు ఇంకా తన గానం ఆపలేదు.

వృద్ధుడు మెల్లగా అన్నాడు,

“సంఘర్షణ లేని కథలు శాంతిగా ఉంటాయి.. కానీ అవి జ్ఞాపకంగా నిలవవు.”

ఆ మాటలు ఆగిపోయాయి. మిగిలింది వాగు శబ్దం మాత్రమే.

ఆదిత్య మెల్లగా లేచాడు. ఈసారి అతను సులభమైన దారిని ఎంచుకోలేదు.

మొదటి కొన్ని అడుగులు కొత్తగా అనిపించాయి. కానీ కొంతదూరం వెళ్లకముందే, ఒక రాయి మీద అతని కాలు జారి పడిపోయాడు. మోకాలి దగ్గర చర్మం చీలిపోయింది. రక్తం జారింది. నొప్పి ఒక్కసారిగా శరీరమంతా పాకింది.

అతను కళ్లను బిగించి మూసుకున్నాడు.

“ఇదేనా నేను ఎంచుకున్న దారి..?” అని ఒక క్షణం అతని మనసు వెనక్కి వెళ్లాలని అనుకుంది.

అప్పుడు – వాగు శబ్దం వినిపించింది.

ఢీకొట్టే శబ్దం. కానీ సంగీతంలా.

అతను కళ్లను మెల్లగా తెరిచాడు. తన గాయాన్ని చూసాడు. ఈసారి దాన్ని తప్పించుకోలేదు. దాన్ని తాకాడు.

ఆ నొప్పి.. బాధగా మాత్రమే అనిపించలేదు. అది ఒక గుర్తింపులా అనిపించింది.

“ఇదేనా.. మార్పు మొదలు?” అని అతని లోపల ఒక స్వరం పలికింది.

అతను లేచాడు. కుంటుకుంటూ ముందుకు నడిచాడు. ప్రతి అడుగు కాస్త కష్టం. కానీ ప్రతి అడుగులో ఒక స్పష్టత.

కొంతదూరం వెళ్లాక అతను వెనక్కి చూసాడు.

వాగు దగ్గర వృద్ధుడు కూర్చున్న చోటు ఖాళీగా ఉంది.

ఎవరూ లేరు.

ఆ క్షణం అతని లోపల ఏదో మారింది.

“అతను ఎప్పుడైనా ఉన్నాడా?” అనే ప్రశ్న అతన్ని లోపలికి లాక్కెళ్లింది.

తన తండ్రి మాటలు గుర్తొచ్చాయి. తన గురువు చూపిన మార్గం గుర్తొచ్చింది. తన విఫలాల్లో తాను నేర్చుకున్న చిన్న చిన్న సత్యాలు గుర్తొచ్చాయి.

అవన్నీ కలిసిపడి.. ఒక రూపం తీసుకున్నాయా?

లేక.. తాను తప్పించుకోవాలనుకున్న నిజమే వృద్ధుడిగా తనను ఎదుర్కొన్నదా?

ఆదిత్య కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. ఈసారి అది బాధ వల్ల కాదు – స్పష్టత వల్ల.

అతను మళ్లీ ముందుకు నడిచాడు.

ఇప్పుడు అతని అడుగులు బలంగా ఉన్నాయి. గాయంతో ఉన్న శరీరం.. కానీ మేల్కొన్న మనసు.

కొంతసేపటికి అతను ఒక ఎత్తైన ప్రదేశానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ నుంచి మొత్తం అడవి కనిపించింది. వాగు ఒక వెండి రేఖలా మెరిసింది. గాలి అతని ముఖాన్ని తాకింది.

ఈసారి గాలిలో ప్రశ్న లేదు. సమాధానం ఉంది.

ఆదిత్య కళ్లను మూసుకున్నాడు.

ఆ లోపల.. ఒక వాగు ప్రవహిస్తోంది.

అది బయటది కాదు.

అది అతనే.

అది రాళ్లను ఢీకొడుతోంది. పడుతోంది. మళ్లీ లేస్తోంది.

కానీ ఈసారి – అది గానం చేస్తోంది.

ఆదిత్య మెల్లగా చిరునవ్వు నవ్వాడు.

జీవితం తనను గాయపరచలేదు..

తనను వినిపించుకుంది.

ఆ రాత్రి.. నక్షత్రాలు నిశ్శబ్దంగా మెరిశాయి.

వాగు గానం మారింది.

అది ఇక ప్రకృతిది మాత్రమే కాదు –

ఒక మనిషి తన బాధను అంగీకరించినప్పుడు పుట్టే నిశ్శబ్ద సంగీతం.