బతుకుని గెల్చినవారి గాథలు ‘ధీర’

[శ్రీమతి జ్యోతి వలబోజు గారి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన ‘ధీర’ అనే పుస్తకాన్ని సమీక్షిస్తున్నారు కొల్లూరి సోమ శంకర్.]

మనలో చాలామంది సామాన్యులం, మధ్య తరగతి కుటుంబాల వాళ్ళం! మనలో మళ్ళీ ఆడవాళ్ళు ఇంకా సామాన్యులు.. కనీసం మన సమాజం అలా భావిస్తుంది. సామాన్యుల అగచాట్లు పెద్దలకి పట్టవని మనం వాపోతాం చాలాసార్లు.. కానీ మన ఇళ్ళల్లో ఉండే ఆడవాళ్ళ కష్టాలని ఎప్పుడైనా గుర్తిస్తామా? వారి శ్రమని గౌరవించామా? They are taken for granted! కాదనలేని వాస్తవం కద! కుటుంబాన్ని నడపడంలో, పిల్లల్ని పెంచి పెద్ద చేసి వారికో దారి చూపించడంలో మన ఆడవాళ్ళ పాత్ర ఎంతో ఉంది. వాళ్ళు మౌనంగా పోరాటం చేస్తారు, పెదవి మాటున బాధల్ని భరిస్తారు.. అంతే నిశ్శబ్దంగా విజయాలు సాధిస్తారు. విజయం సాధించాకా తృప్తిని మిగుల్చుకుంటారు తప్ప, ప్రశంసనో, గుర్తింపునో పెద్దగా ఆశించరు. కానీ అలాంటి స్త్రీమూర్తుల వాస్తవ విజయగాథలను సేకరింపజేసి, సంపాదకత్వం వహించి, ‘ధీర’ అనే పుస్తకం ప్రచురించారు జ్యోతి వలబోజుగారు.

ఈ పుస్తకంలో 126 మంది స్త్రీల విజయగాథలున్నాయి.. గౌరవ జయకేతనాలున్నాయి. వాస్తవానికి 126 మంది గురించి గట్టిగానే చెప్పుకోవాలి. కానీ సమీక్షలో ఒదిగించడం కోసం కొందరి జీవితాలనే ప్రస్తావిస్తున్నాను. అంత మాత్రన ఇతర మహిళలేమీ తీసిపోరు. వారి గురించి పుస్తకంలో చదువుకోవచ్చు.

~

నిత్యం భయపడుతుండే భూదేవి, ఓ స్కూల్‌కి అనుబంధంగా హాస్టల్‍లో దోభీగా పనిలో చేరాకా, ఆమెలోని భయం ఎలా పోయింది? బట్టలు ఉతకడం మాత్రమే తన పని అనుకుని ఉంటే పిల్లల అభిమానమెలా సంపాదించింది? కాస్త పాడడం వచ్చిన భూదేవి పనిలో అలుపు తెలియకుండా ఉండేందుకు పాడుకున్న పాటలు ఈ కథ అందించిన డా. అమృతలత గారిని ఎలా ఆకర్షించాయి? చుట్టం చూపుగా వచ్చిన అమృతలత గారి అక్క అనారోగ్యం గురించి భూదేవి ఎలా పసిగట్టిందనేదనేది ఆమె పరిశీలనాశక్తికి నిదర్శనం! అమిత భయస్తురాలి నుండి, కుటుంబాన్ని పోషించే స్థాయికి ఎదిగి, డా. అమృతలత గారి కూతురికి అమ్మమ్మలా మారి, హాస్టల్ పిల్లల గౌరవం పొందిన భూదేవి ‘మేరునగధీర’ అంటారు డా. అమృతలత.

ఒకప్పుడు గంపెడు పిల్లలున్న కుటుంబాలుండేవి.. మగపిల్లలు సరే, ఆడపిల్లలైతే ఎన్నో ఆంక్షలు.. చదువులో పరిమితులు! అటువంటి ఓ కుటుంబం నుంచి ‘నాయని వెంకటరత్నం’ గారి కథని అందించారు అనుపమ రమేష్ పిల్లారిశెట్టి. బికామ్‌లో ఫిజిక్స్ అంటూ జోక్స్ వేసుకున్నాం మనం కొన్నేళ్ళ క్రితం.. కానీ ఇంకా పూర్వం బి.ఎ. మాథ్స్ ఉండేదట. 1946లో పర్లాకిమిడి మహారాజా కాలేజ్ నుండి బి.ఎ. మాథ్స్ ఆనర్స్‌లో పట్టా పొందారు నాయని వెంకటరత్నం చిన్న వయసులోనే భర్త చనిపోతే, ట్యూషన్లు చెప్పి, పిల్లల్ని పెంచి పెద్ద చేశారు. మనవలకి చదువు చెప్పారు. మనవల లెక్కల మాస్టారుకి గణితంలో ఉన్న సందేహాలు తీర్చారు. అయితే ఆ సంగతి ఎవరికీ చెప్పకూడదని, చెబితే ఆయనకి నలుగురిలో చిన్నతనంగా ఉంటుందని మనవల్ని హెచ్చరించారు. ఎంతటి విజ్ఞత!

“If you educate a man you educate an individual, but if you educate a woman you educate an entire family.” ఈ కొటేషన్‌ని ఎవరు చెప్పారనేదానిపైన భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. కానీ అందులోని భావం విషయంలో మాత్రం ఎటువంటి సందేహాలు లేవు. తాను పెద్దగా చదువులేకపోయినా, తన పిల్లల్ని బాగా చదివించిన మాతృమూర్తి గురించి డా. శ్రీభాష్యం అనూరాధ గారు వివరించారు ‘మాతృమూర్తి వందనం’లో. ఈ కథలో ప్రస్తావించినది ఆమె తల్లి వకుళగారినే. దృఢమైన సంకల్పం ఉంటే, మార్గం ఎలా సుగమం అవుతుందో వకుళ గారి కథ చెబుతుంది.

తను నమ్మిన విలువలను ఎంత కష్టమైనా పాటించే వ్యక్తి ఫెలిక్స్. అతని భార్యగా, తానూ ఎంతో నిబద్ధతతో తన వృత్తిని నిర్వహిస్తూ, కార్యక్షేత్రంలో అనేక కష్టనష్టాలను అనుభవించిన బ్రియానా, తాను చనిపోయినా కూడా భర్తకి చివరి రోజుల్లో తీసుకోవాల్సిన ఒక నిర్ణయం గురించి రచయిత్రికి కనబడి (?) చెప్పి, భర్త చెల్లెలికి దాన్ని చెప్పమనడం ఆశ్చర్యం అనిపిస్తుంది. దీప్తి పెండ్యాల గారి ‘ఒక కలల యోధురాలు’ కథ బ్రియానా జీవన పోరాటం గురించి గొప్పగా చెబుతుంది.

చదివితే ఐదు నిమిషాల కథ, కానీ ఆవిడ అనుభవించిన 35 ఏళ్ళ వ్యథ అంటూ గాయత్రి శంకర్ నాగాభట్ల గారు వ్రాసిన ‘త్యాగాల కొమ్మ’ కథ లోని రాజా గారి జీవితం గురించి పుస్తకంలో చదవాల్సిందే. ఆమె ఎందరికో మంచి చెప్పే టీచర్, ఇంజక్షన్ చేసినా రూపాయి కూడా తీసుకోని నర్స్, కష్టంలో ఉన్నప్పుడు ఓదార్చి తగిన సలహాలు చెప్పే సైకాలజిస్ట్, ఆడపిల్లల్ని అందంగా తయారుచేసే బ్యూటీషియన్, ఇంటికి వచ్చిన వారిని ఆదరించిన అన్నపూర్ణ. మరి ఆవిడ ఊరెళితే, జనాలు ఎందుకు ఆడిపోసుకున్నారు? ఆవిడలా తాముండలేరు కనుక!!

జ్యోతి వలబోజు గారు అందించిన ‘నాన్న కోసం’ కథ విశిష్టమైనది. తన తండ్రికి ఆసరగా ఉండేందుకు – ఆడపిల్లలకు అనధికారికంగా నిషిద్ధమైన వృత్తిలో ప్రవేశించి, తండ్రి అనారోగ్యం నుంచి కోలుకునే వరకు కులవృత్తి చేసి కుటుంబానికి ఆర్థికంగా అండగా ఉన్న బిందుప్రియ ఉదంతం స్ఫూర్తిదాయకం! తండ్రి కోసం, ఏడో తరగతి చదివేటప్పుడే తండ్రి చేసే మంగలి పనిని అందిపుచ్చుకుని social stigma లను, prejudice లను ఎదుర్కుని, విజయం సాధించింది బిందుప్రియ. ఇలాంటి ఘటనే ఓ పదిపదిహేనళ్ళ క్రితం మా కాలనీలోనూ జరిగింది. తండ్రి తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురైతే, కూతురు చాలా రోజుల పాటు మగవాళ్ళకి హెయిర్ కటింగ్, షేవింగ్ చేసింది. హేళలను ఎదుర్కుంది, కానీ పని ఆపలేదు!! నిజమైన విజేత!!

“ప్రతి ఆడదాని విజయం వెనుక ఒక మగవాడు తప్పక ఉంటాడు” అంటుంది ముచ్చర రజనీ శకుంతల గారి ‘గెలుపు నీదే’ కథ. ఈ కథలోని లత.. పట్టుదలకి, దక్కిన అవకాశాలను సద్వినియోగం చేసుకోడానికి, తాను ఎదుగుతూ తోటివారిని సైతం ముందుకు నడపడానికి గొప్ప నిదర్శనం!! కఠినమైన కరోనా కాలాన్ని సైతం ఉపాధికి ఉపయోగించుకుని, జీవితాన రాణించిన వైనం అత్యంత ప్రేరణాత్మకం!!

“ఆ రాత్రి చావును అతి దగ్గరగా చూశాను. బ్రతకగలనని అనుకోలేదు” అంటూ మనవలకి తన జీవితం గురించి చెప్పిన ఓ బామ్మ కథని ‘నానమ్మా.. ది గ్రేట్’ పేరిట అందించారు సంధ్య యల్లాప్రగడ. ఆవిడకెదురైన సమస్య ఏంటి? దాన్ని ఆవిడ ఎలా ఎదుర్కున్నారు, పోరాడి, పిల్లల్ని పెంచి పెద్ద జేసి ఎలా ప్రయోజకులను చేశారో ఈ కథ చెబుతుంది. “జీవితం చాలా నేర్పుతుంది, ధైర్యవంతులను ఎవ్వరూ ఏమీ చెయ్యలేరన్నది నిజం” అనేది బామ్మగారి దృఢనమ్మకం.

“అవును నాకు సిగ్గు లేదు” అంటుంది నాయిక బులుసు సరోజినీదేవి గారి ‘థాంక్యూ వెరీ మచ్!’ కథ. మన అవసరాలని గుర్తించి, సిగ్గుపడక, చేయగలిగేవారి సాయం పొంది, వారికి ప్రత్యుపరకారంగా మనకి చేతనైన పనిచేసి పెట్టవచ్చని చెప్తుంది. ఈ పద్ధతిని కొందరు హేళన చేసినా, ‘ఒంటరి పోరాటం కంటే సమూహ ఫలితం వస్తుందన్న ఇంగితం ఉండడం’ అవసరమని అదే తాను నెగ్గడానికి, ఎదుటివాళ్ళు నెగ్గడానికి తోడ్పడిందని ఆమె అంటారు. అత్యంత ప్రాక్టికల్ పద్ధతి!!

ఉంగుటూరి శ్రీలక్ష్మి గారి ‘రోల్ మోడల్’ కథలో నాయిక వైవాహిక బంధంలో పాటించాల్సిన, ఆచరణీయ సూత్రాలను చెబుతుంది. వాటిని పాటించగల్గితే, దాంపత్యం ఫలించి జీవితం సజావుగా సాగుతుందని చెప్తుంది.

తిని కూర్చుని అన్నీ మొగుడే తెచ్చిపెట్టాలనే పిచ్చితనంలో ఉన్న అరవిందని మార్చిన ‘ఇడ్లీబండి గీత’ కథ అత్యంత ప్రేరణాత్మకం! కవితా బేతి గారి అందించిన ఈ కథ ఆలోచింపజేస్తుంది.

గత వైభవపు భ్రమల్లో బతికే అత్తగారిని, భర్తని ఓ దారికి తెచ్చి కుటుంబాన్ని పోషించిన కమల ఆలోచనలు వాస్తవాలు తెలిసిన మనిషి చేసే ఆలోచనలు. తాను ఎదిగి, కొందరికి ఉపాధి కల్పించగల్గిన ‘కమల’ కథని డా. లక్ష్మీ రాఘవ అందించారు.

తన స్థలాన్ని కబ్జా చేసిన ఓ రౌడీ షీటర్‌ని ఎదిరించి, కోర్టులో కేసు వేయించి, విజయం సాధించిన ‘నాగమ్మ’ కథను అందించారు లలితా వర్మ. ఆమె ఎవరో కాదు, రచయిత్రి కన్న తల్లే!

లావణ్య బుద్ధవరపు గారు అందించిన ‘ద వారియర్’ కథ పోరాట యోధురాలు కళ్యాణి గురించి చెప్తుంది. జీవితంలోని విషాదాలను తట్టుకోవడం ఎలాగో కళ్యాణి నుంచి నేర్చుకోవాలి.

~

వీళ్ళందరిని గమనిస్తే.. ఎవరూ స్థితిమంతులు కాదు, పలుకుబడి ఉన్నవాళ్ళు కాదు.. అయినా జీవితంలో నెగ్గుకొచ్చినవారు.. తోటివారి బతుకుల్లో ధైర్యం నింపినవారు. ఇదంతా ఎలా సాధ్యమైంది.. పట్టుదల, దృఢమైన సంకల్పం, ఇక ఇంతకంటే హీనస్థితి మరోటి లేదు/రాదు అన్న తెగింపు, మొదలైన లక్షణాల కలగలుపు వల్ల! ఇలాంటి ధీరల గురించి తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం.

చివరగా వీరు సామాన్యులే, కానీ అసామాన్యులు అని అంగీకరిస్తారు పాఠకులు!

***

ధీర (అసమాన్య శూర)
Anthology of 126 Telugu Real Stories
సంపాదకత్వం: వలబోజు జ్యోతి
పేజీలు: 640
వెల: ₹ 400/-
ప్రతులకు:
నవోదయ బుక్ హౌస్, హైదరాబాద్, ఫోన్: 9000413413
అచ్చంగా తెలుగు: ఫోన్ 8558899478 (వాట్సప్ మాత్రమే)
జ్యోతి వలబోజు. ఫోన్: 8096310140
ఆన్‌లైన్‌లో:
https://www.telugubooks.in/products/dheeraasamanya-shura?

~
“ధీర ప్రత్యేకత అంటే.. ఇందులో ఉన్నవారందరూ మన పక్కనే, మన ఇంట్లో, మన స్నేహితులలో, బంధువులలో ఉన్న సామాన్య స్త్రీలే.” అంటున్నారు జ్యోతి వలబోజు సంచికకి ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో. ఈ లింక్‌లో ఇంటర్వ్యూ చదవవచ్చు.
https://sanchika.com/special-interview-with-mrs-jyothi-valaboju/

కొల్లూరి సోమ శంకర్

కొల్లూరి సోమ శంకర్ రచయిత, అనువాదకులు. బి.ఎ.డిగ్రీతో గ్రాడ్యుయేషన్‌. మానవ వనరుల నిర్వహణలో పిజి డిప్లొమా చేసారు. దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచార సభ వారి భాషా ప్రవీణ పాసయ్యారు. ప్రస్తుత నివాసం హైదరాబాదు.
సోమ శంకర్ 2001 నుంచి కథలు రాస్తున్నారు. 2002 నుంచి కథలను అనువదిస్తున్నారు. కేవలం కథలే కాక ‘ది అడ్వెంచర్స్ ఆఫ్ పినోకియో’ అనే పిల్లల నవలను ‘కొంటెబొమ్మ సాహసాలు’ అనే పేరుతోను, ‘మాజిక్ ఇన్ ది మౌంటెన్స్’ అనే పిల్లల నవలను ‘కొండలలో వింతలు’ అనే పేరుతోను, వినయ్ జల్లా ఆంగ్లంలో రాసిన ‘వార్స్ అండ్ వెఫ్ట్’ అనే నవలని ‘నారాయణీయం’ అనే పేరుతోను, వరలొట్టి రంగసామి ఆంగ్లంలో రాసిన ‘లవ్! లవ్! లవ్!’ నవలను ‘సాధించెనే ఓ మనసా!’ పేరుతోనూ, అజిత్ హరిసింఘానీ రచించిన ట్రావెలాగ్ ‘వన్ లైఫ్ టు రైడ్’ను ‘ప్రయాణానికే జీవితం’అనే పేరుతోను, డా. చిత్తర్వు మధు ఆంగ్లంలో రచించిన ‘డార్క్ అవుట్‍పోస్ట్స్’ అనే స్పేస్ ఒపేరా నవలను ‘భూమి నుంచి ప్లూటో దాకా’ అనే పేరుతోనూ; అమర్త్యసేన్ వ్రాసిన ‘ది ఐడియా ఆఫ్ జస్టిస్’ అనే పుస్తకాన్ని, మరో నాలుగు పుస్తకాలను తెలుగులోనికి అనువదించారు. ‘దేవుడికి సాయం’ అనే కథాసంపుటి, ‘మనీప్లాంట్’, ‘నాన్నా, తొందరగా వచ్చెయ్!!’, ‘ఏడు గంటల వార్తలు’ అనే అనువాద కథా సంపుటాలను ప్రచురించారు.