సంభాషణం – రచయిత్రి డా. మంథా భానుమతి అంతరంగ ఆవిష్కరణ

[సంచిక కోసం రచయిత్రి డా. మంథా భానుమతి గారితో సంచిక టీమ్ జరిపిన ఇంటర్వ్యూ ఇది.]

డా. మంథా భానుమతి సీనియర్ రచయిత్రి. 120 కథలు, 26 నవలలు వ్రాశారు. కెమిస్ట్రీలో పిహెచ్.డి. చేసి, ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాలలో రీడర్‌గా పదవీ విరమణ చేశారు. ఎప్పుడూ ఏదో ఒక వ్యాపకం కల్పించుకుని మనస్సుని, శరీరాన్ని తీరిక లేకుండా ఉంచుకోవడానికి, సంతోషంగా ఉండటానికి ప్రయత్నించే డా. మంథా భానుమతిగారి గురించి, వారి రచనల గురించి వారి మాటల్లోనే తెలుసుకుందాం.

~

ప్రశ్న 1. నమస్కారం డా. మంథా భానుమతి గారూ. సంచికతో ముఖాముఖికి స్వాగతం.

జ: నమస్కారం.

ప్రశ్న 2. సంచిక అంతర్జాల వార/మాసపత్రికతో పరిచయం ఎప్పుడు, ఎలా జరిగింది?

జ: కొందరు మిత్రులు తమ రచనలు సంచికలో వచ్చినప్పుడు లింక్ పంపుతుంటే, తరచుగా చూస్తూ, చదువుతూ పరిచయం పెంచుకున్నాను. మీరు, కస్తూరి మురళీకృష్ణ గారు కూడా కారకులే. ఇప్పటి వరకూ సంచికలో రచనా ప్రక్రియలలో పాల్గొనలేదు. ఆరోగ్య సమస్యవల్ల రచనా వ్యాసంగం తగ్గిందనే చెప్పాలి.

సంచిక పత్రికలో వస్తున్న వివిధ సాహిత్య ప్రయోగాలు చూసి, నవంబరు 2025లో, మేము నిర్వహించబోయే నవలల పోటీలో గెలుపొందిన నవలలు ప్రచురిస్తారా అని నిర్వాహకులను అడిగాము. వారు వెంటనే స్పందించి సహకారం అందించారు. రచయితలకి మంచి స్ఫూర్తి ఇచ్చారు. ధన్యవాదాలు.

ప్రశ్న 3. మీ బాల్యం, కుటుంబం, విద్యాభ్యాసం, ఉద్యోగం గురించి చెప్పండి.

జ: బాల్యం: కోనసీమలో పుట్టినా, నాకు ఆరు సంవత్సరాల వయసులో మా నాన్నగారు, రిటైరయాక అన్నయ్య దగ్గరకి గుంటూరు వచ్చారు. బాల్యం అంతా, బి.యస్సీ వరకూ విద్యాభ్యాసం గుంటూరులో జరిగింది.

ఉద్యోగం: బి.యస్సీ అవగానే, మా లెక్చరర్ చెప్పారని సరదాగా అప్లై చేస్తే, మెడికల్ కాలేజీలో ఫిజిక్స్ డిమాన్‌స్ట్రేటరుగా ఉద్యోగం వచ్చింది. అప్పట్లో మెడిసిన్‌లో పి.పి.సి. అని ఉండేది. బేసిక్ సైన్సెస్, ఇంగ్లీష్ పాఠ్యాంశాలు. ఆ కోర్స్ ఎడ్యుకేషన్ డిపార్ట్మెంట్‌కి అనుబంధంగా ఉండేది.

ఉద్యోగంలో చేరిన ఆరునెలలకి పెద్దలు వివాహం చేశారు. అప్పటికి అదే ఆలశ్యం అయినట్లు మా కుటుంబాల్లో. మా వారు మెకానికల్ ఇంజనీర్. విద్యుత్ సంస్థలో హైదరాబాద్‌లో చేసేవారు. రిక్వెస్ట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ పెట్టి ఉస్మానియా మెడికల్ కాలేజీకి బదిలీ చేయించుకున్నాను. అప్పటి నుంచి హైదరాబాద్‌లో నివాసం.

పది సంవత్సరాల తరువాత, ఎంట్రన్స్ పరీక్ష రాసి, కెమిస్ట్రీ ఎమ్మెస్సీ సీటు తెచ్చుకుని, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఎమ్మెస్సీ చేశాను.

తర్వాత యఫ్.ఐ.పి. (Faculty improvement Programme) లో సెలెక్ట్ అయి పి.హెచ్.డి చేశాను.

మెడికల్ కాలేజ్ నుంచి సిటీ కాలేజ్‌కి ట్రాన్స్‌ఫర్ అయి, అక్కడ అధ్యాపకురాలిగా చేసి, రీడర్‌గా రిటైర్ అయాను.

కుటుంబం: ఇద్దరు అబ్బాయిలు, ఇద్దరు కోడళ్ళు, ముగ్గురు మనుమలు, ఒక మనుమరాలు. అందరూ వారి వారి వృత్తిలో స్థిరపడ్డారు, స్థిరపడుతున్నారు.

ప్రశ్న 4. సాహిత్యం పట్ల అభిరుచి మీకు ఏ వయసులో కలిగింది? పుస్తకాలు చదివేందుకు ప్రేరణ ఎవరు?

జ: సెకండ్ ఫారంలో.. నాకు 9 సం. మా గుంటూరు అన్నయ్య పెళ్లి అయి ఇంటికి వచ్చింది వదిన. తను ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్ర పత్రిక, చందమామ తెప్పిస్తూ ఉండేది. చందమామలో కథ చదివించింది ఒకసారి.. అంతే. ప్రభలో, పత్రికలో బాలల కథలు, ఆ తరువాత అన్ని కథలూ చదవటం అలవాయింది, ఒక వ్యసనం లాగ. ముందుగా నేను చదవాలి.. నేనంటే, నేనని దెబ్బలాడుకునే వాళ్ళం కూడా.

హైస్కూల్ కొచ్చాక లైబ్రరీకి వెళ్లి నవలలు మొదలు పెట్టాను. స్కూల్ నుంచి రాగానే, కారప్పూస, అటుకులు వంటివి తినేసి పరుగెత్తడమే.. ఇంటికి దగ్గర లోనే ఉండేది మునిసిపల్ గ్రంథాలయం.

ప్రశ్న 5. పాఠశాల/కళాశాల రోజుల్లో ఎక్కువగా ఏ పుస్తకాలు, ఏ రచయితలని చదివారు?

జ: వార పత్రికలు, మాస పత్రికలలో వచ్చే కథలు, సీరియల్స్ అన్నీ చదివే దాన్ని. దొరికిన నవలలన్నీ చదివేయడమే. పైగా, శాంతినివాసం, సెక్రెటరీ వంటి నవలల్లో వచ్చే వారం ఏమవుతుందో అని పందాలు వేసుకునే వాళ్ళం.

అప్పట్లో డిటెక్టివ్ నవలలు చాలా ఫేమస్. పైగా పుస్తకాలు చాలా చిన్నవిగా, క్లాస్ పుస్తకాల మధ్య ఇమిడి పోయేవి. అద్దెకు ఇచ్చేవారు, కిళ్లీ కొట్టు లాంటి కొట్లలో. అణాకి, తరువాత పది పైసలకి రెండు. ఆ డబ్బుల కోసం పడరాని పాట్లు. నాన్న గారికి తెలియకుండా అమ్మ దగ్గర, ఎప్పుడైనా అన్నయ్య అద్దం దగ్గర చిల్లర వదిలేస్తే అందులో రెండు పది పైసలు కొట్టేయడం.. మహా ఒత్తిడిగా ఉండేది.

ఒకసారి, థర్డ్ ఫారంలో.. ఒక క్లాసులో నోట్ పుస్తకంలో పెట్టుకుని, కొమ్మూరి వారి నవల చదువుతుంటే కిటికీలోంచి చూసి, తెలుగు టీచర్ ఎంత గొడవ చేశారో! అప్పటి వణుకు తలచుకుంటే ఇప్పటికీ గుండె దడ దడ కొట్టుకుంటుంది.

తర్వాత, డిగ్రీ చదివేసాక ఇంగ్లీష్ నవలలు అలవాటయ్యాయి. అప్పట్లో పేరుపొందిన వారివి అన్నీ చదివాను. సోమర్సెట్ మామ్, ఆర్థర్ హైలీ, ఇర్వింగ్ వాలస్, ఎర్ల్ స్టాన్లీ గార్డ్నర్.. అందరివీ. పుస్తకం కనిపిస్తే వదిలేది లేదు. పది సంవత్సరాల క్రితం వరకు చదివాను. లైబ్రరీలు, రెంటెడ్ లైబ్రరీలు.. కొన్ని కొనుక్కుని.

ప్రశ్న 6. మీ కుటుంబంలో ఎవరైనా సాహితీవేత్తలు/రచయితలు ఉన్నారా?

జ: మా చిన్న అబ్బాయి, రవి ఇంగ్లీష్‌లో రాస్తాడు. తనకు చిన్నప్పటి నుంచి రాసే అలవాటు ఉంది, ఇంగ్లీష్ పోయెమ్స్ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో వచ్చేవి.

ప్రశ్న 7. ఓ పాఠకురాలి నుంచి రచయిత్రిగా మారిన క్రమం గురించి చెప్తారా? మీ తొలి సాహితీ ప్రక్రియ ఏది?

జ: 1993 మార్చిలో మొదటి కథ ఆంధ్రప్రభ, వారపత్రికలో వచ్చింది. 1992 వేసంగి సెలవుల్లో సరదాగా రాసి, వాకాటి పాండురంగారావు గారికి వెళ్ళి ఇచ్చాను. కొన్ని నెలలు ఏ సమాచారం లేదు. ఆరు నెలల తర్వాత ఉన్నట్టుండి వచ్చేవారం నా కథ వస్తున్నట్లు ఆ వారం ప్రభలో వచ్చింది.. తరువాత మనియార్డరు. అప్పటి ఆనందం మాటల్లో చెప్పలేను. ఆ తర్వాత రెండు సంవత్సరాలు ప్రభ లోనే మూడు కథలు, కొన్ని చిన్న సైన్స్ వ్యాసాలు వచ్చాయి.

కాలేజీలో పని ఎక్కువ అయి రాయలేక ఊరుకున్నాను అప్పటికి.

రిటైర్ అయాక, రచనలో నవలల పోటీలు ప్రకటన వస్తే ప్రయత్నిద్దాం అనిపించింది. వారు ఏదైనా అంశం తీసుకుని, ఆ ప్రాతిపదికగా రాయాలని చెప్పారు. ఇప్పటికే అటువంటి ఇంగ్లీష్ నవలలు చదవడం అలవాటుంది. ప్రయత్నిద్దామని అలాస్కా టూర్‌లో ఎదురయిన అనుభవాలు, ఓడలో పనిచేసే వారి జీవన విధానాలు అంశంగా ‘గ్లేషియర్’ నవల రాశాను. అందులో పాత్రల స్వభావాలను గ్లేషియర్‌తో పోలుస్తూ వ్రాశాను. ఆ నవలకు మరి ఇద్దరితో సమ బహుమతి వచ్చింది. అదే మొదటి నవల. పేరున్న రచయితలు ఇద్దరితో కలిసి నాకు రావటం మరచిపోలేని అనుభవం.

అప్పటి నుంచీ ఆగకుండా రాస్తూనే ఉన్నాను. ప్రముఖ పత్రికలు అన్నింటిలో ప్రచురించబడ్డాయి. ఆరు నవలలకు పోటీల్లో బహుమతులు వచ్చాయి. కొన్ని

కథలకు కూడా వచ్చాయి. ఇప్పటి వరకు 120 పైగా కథలు, 26 నవలలు వ్రాశాను.

ప్రశ్న 8. చదువు పూర్తి చేసుకుని, ఉద్యోగం సంపాదించి కుటుంబ బాధ్యతలలో లీనమయ్యాకా, చదవడం తగ్గిందా? ఆసక్తులు మారాయా?

జ: చదవడం మానలేదు. మాకు రెండు నెలలు సెలవులు ఉంటాయి. పని వేళలు కూడా పది నుంచి నాలుగు వరకూ. పిల్లల చదువులకి సహాయం చేస్తూ నా చదువులు కూడా చదవగలిగాను. రచనా వ్యాసంగం పూర్తి స్థాయిలో రిటైరయ్యాక మొదలు పెట్టాను. పిల్లలు కూడా స్థిరపడ్డారు. ఏ బాధ్యతలు లేవు. ఏ ఇబ్బంది లేదు.

ప్రశ్న 9. మీరు సుమారు 120 కథలు, 26 నవలలు వ్రాశారు. కవిత్వం కూడా వ్రాశారా?

జ: రాశానండి. వచన కవితలు తక్కువే కానీ ఛందో బద్ధమైన కవిత్వం చాలా రాశాను. మూడు శతకాలు, ఒక ప్రబంధ కావ్యం, ఒక పద్య నాటకం, రెండు చారిత్రిక ప్రబంధాలు రాశాను. కవిత్వ బృందాలలో చాలా పద్యాలకు బహుమతులు వచ్చాయి. పద్య నాటికకు కూడా మూడవ బహుమతి వచ్చింది.

ప్రశ్న 10. కథ వ్రాసేటప్పుడు మీరు వస్తువు/శిల్పం/శైలి – దేనికి ప్రాధాన్యతనిస్తారు?

జ: ఏ రచయిత అయినా వస్తువు, శిల్పం, శైలి.. మూడింటికీ ప్రాధాన్యం ఇవ్వ వలసిందే. కథా వస్తువు ఎంత బాగున్నా, సరిగ్గా చెప్పలేకపోతే వృథా అయిపోతుంది. శైలి.. ప్రతి రచయితకు ప్రత్యేకం. రచన ఆరంభించగానే సహజంగా వచ్చేస్తుంది. శైలిని బట్టి శిల్పం.. సంఘటనల అమరిక, ఆరంభం, ముగింపు వస్తాయి.

పురాణ ప్రహేళిక.. అచ్చంగా తెలుగు బృందంలో నిర్వాహకులు కట్టుపల్లి పస్రాద్ గారి నుంచి బహుమతి అందుకుంటున్న రచయిత్రి

ప్రశ్న 11. కథ వ్రాసేటప్పుడు మీకంటూ ప్రత్యేకమైన టెక్నిక్ ఏదైనా ఉందా? మీ అభిమాన కథకుడెవరు?

జ: టెక్నిక్ ఏమీ లేదు. ఏదైనా వార్త చదువుతున్నా, ఆలోచిస్తున్నా.. ఏదో తట్టి రాయాలనిపిస్తుంది. చాలా సార్లు మొదలుపెట్టాక రాయవలసిన విషయాలు స్ఫురించి సాగిపోతూ ఉంటుంది.

చాలా మంది ఉన్నారు. మధురాంతకం రాజారాం గారి కథలు బాగా ఇష్టపడతాను.

ప్రశ్న 12. కథ గానీ, నవల గానీ రాయాలనుకున్నప్పుడు ఇతివృత్తం ఎలా ఎంచుకుంటారు?

జ: ఒక పరిశ్రమ, ఒక సమస్య, సమాజంలో జరిగే న్యాయాన్యాయాలు వంటివి ఎంచుకుని రాస్తుంటాను. చేనేత పరిశ్రమ, పొగాకు, విద్యుత్, ఒంటె రేసులు, టీనేజ్ సమస్యలు, కృత్రిమంగా పండ్లు పండించడం, గిరిజనుల జీవన విధానం.. ఈ విధంగా అంశాలు తీసుకుని పరిశోధన చేసి రాస్తుంటాను.

నవలలో కథ నడుస్తుంటే అంతర్లీనంగా ఆ విషయాల మీద పాఠకులకి అవగాహన కలిగిచడానికి ప్రయత్నం చేస్తుంటాను.

ప్రశ్న 13. మీరు వ్రాసిన కథలలో మీకు బాగా ఇష్టమైనది ఏది? ఎందువల్ల?

జ: ఇది కూడా కష్టమే.. ప్రతీ రచన ఎంతో కష్టపడి ఏకాగ్రతతో రాస్తాము. మీరు అడిగారని పుస్తకాలు తీసి చూశాను.. ప్రతీ కథా నేనంటే నేననవి ముందుకు వస్తున్నాయి. ఈ మధ్యనే రాసిన ‘తాఖీదు’ అనే కథ. అల్లూరి [గట్టు] నరసింగరావు శతజయంతి సందర్భంగా నిర్వహించిన కథల పోటీలో ప్రథమ బహుమతి లభించిన కథ.

ప్రభుత్వం ఏదో ఒక ప్రాజక్ట్ పేరు చెప్పి, రైతుల భూములు ఆక్రమించుకుని, ఊరు ఊరే తరలించడం కథాంశం. ఒక చిన్న పిల్ల వేసిన ప్రశ్న ఫలితంగా యువత కదలి వచ్చి తమకు కావలసింది సాధించడం కథా శిల్పం.

మూడవ పప్రంచ తెలుగు మహా సభలో (విజయవాడ) డా. మంథా భానుమతి గారి పుస్తకాల ఆవిష్కరణ.. మండలి బుద్ధపస్రాద్ గారు, యార్లగడ్డలక్ష్మీ పస్రాద్ గారు.

ప్రశ్న 14. మీ నవలలో మీకేది బాగా ఇష్టం? ఎందువల్ల?

జ: పైన చెప్పినట్లుగా అన్ని నవలలూ ప్రాణ సమానమే.. రెండు కొంచెం ఎక్కువ సమానంగా అనిపిస్తాయి. 1. అనిల్ అవార్డ్ గెలుచుకున్న ‘మౌనంగానే ఎదగమని’, 2. ‘అగ్గిపెట్టెలో ఆరు గజాలు’. మొదటిది, పిల్లల ఆసక్తి మీద తల్లిదండ్రులు వారి అభిప్రాయాలు బలవంతంగా రుద్దకూడదని చెప్తుంది. రెండవ నవల చేనేత పరిశ్రమలో ఉన్న శ్రమ తెలియజేస్తుంది. రెండవ నవలకి ప్రముఖ నేతకారుల దగ్గరకు వెళ్లి, కోయంబత్తూరు, సేలం నుంచి వారణాసి వరకూ.. విషయ సేకరణ చేశాను. నాయికా నాయకులు మంగళగిరి, బండార్లంక పల్లెలకు చెందిన వారు.

‘మౌనంగానే ఎదగమని’ పదిరోజుల్లో రాసేశాను. మొదలు పెట్టగానే అలా సాగిపోయింది.

ప్రశ్న 15. మీరు ఫేస్‍బుక్ గ్రూపుల్లోనూ, సాహితీ సంస్థలలోనూ సభ్యురాలు. వర్ధమాన రచయిత రచయిత్రులను చదువుతున్నారా? వారికి మీరేం సూచనలు చేస్తారు?

జ: తప్పకుండా చదువుతుంటాను. ‘మన కథలు – మన భావాలు’ బృందంలో, ‘అచ్చంగా తెలుగు’ బృందంలో, నా వాల్ మీద, అనేక వ్యాసాలు, పోటీలు, విశ్లేషణలు చేశాను. కథకులకు సూచనలు, నవలా ప్రక్రియ మీద వ్యాసాలు. కథలెలా వ్రాయాలి వంటి వ్యాసాలే కాకుండా పోటీలు కూడా పెట్టాను.

చదివిన ప్రతీ కథకు స్పందించి సూచనలు ఇస్తుంటాను. ముఖ్యంగా వ్యాకరణ దోషాలు. అయినా తప్పులు రాస్తుంటారు. నేను పెట్టిన నవలల పోటీలో పది తప్పులు మించితే పోటీనుంచి తీసి వేశాము.

పారా డివిజన్, కామా, ఫుల్ స్టాప్, కోట్స్‌ల తరువాత విరామాలు.. చాలా మంది తప్పులు చేస్తున్నారు. ఈ మధ్య చెప్తుంటే కోపాలు వస్తున్నాయి కొందరికి.

మీ పత్రికలో కూడా.. తప్పులు ఉంటే చెప్పి దిద్దాకనే ప్రచురించండి.. ఇది నా సలహా.

దూరదర్శన్ ఇంటర్వ్యూలో.. పద్మినీ ప్రియదర్శినితో

ప్రశ్న 16. తెలుగు భాషని కాపాడుకోడానికి ఏమేం చేయాలని మీరు భావిస్తున్నారు?

జ: ఏమో.. ఏమీ తెలియడం లేదు. తెలుగు అక్షరాలు కూడా ఈ కాలం పిల్లలకు రావట్లేదు. ఇళ్ళలో మాతృభాష మీద మమకారం పెరగడానికి దోహదం చెయ్యాలి. ఇప్పటి తరం తరువాత ఎందరు తెలుగు మాట్లాడుతారో చెప్పలేము. అందులో వివాహాలు కూడా వేర్వేరు భాషల వారికి జరుగుతున్నాయి. ఇంక కామన్ ఇంగ్లీష్ అవుతోంది. విదేశాలలో ఉంటే అసలే లేదు. అమెరికాలో ఒక ఉద్యమంలాగ మనవాళ్లు పిల్లలకి నేర్పిస్తున్నారు. చాలా హర్షించ తగ్గ విషయం. కానీ మన రాష్ట్రాలలో పట్టించుకోవటం లేదు.

సహజ పరిణామం తప్పదేమో.

కళాసాగరం వారి జీవిత సాఫల్య పురస్కారం, సి.నారాయణరెడ్డిగారు అందిస్తూ..

ప్రశ్న 17. సాహితీపరంగా ఏవైనా గౌరవాలను పొందారా? మీకు లభించిన అవార్డులు, బహుమతుల వివరంగా చెప్పండి.

జ: పురస్కారాలు..

1.లేఖిని సంస్థ వారి మాతృదేవోభవ పురస్కారం, 2. కళాసాగరం వారి జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం, 3. బోయి హైమవతిగారిచే కొత్తూరి సుబ్బయ్య దీక్షితులు దంపతుల జీవిత పురస్కారం. 4. గుంటూరు సాహిత్య బృదం వారిచే ఉగాది పురస్కారం. 5. లయన్స్ క్లబ్, యల్.బి నగర్ వారిచే జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం. 6. బి.హెచ్ స్కూలు గుంటూరు వారిచే ఉగాది పురస్కారం. 7. వంశీ వారి వాసిరెడ్డి సీతాదేవి స్మారక పురస్కారం. 8. అర్చన ఆర్ట్స్ వారి సాహితీ శిరోమణి పురస్కారం. 9. పద్య రచన లో అమృతలత గారి అమృత పురస్కారము. 10. ఉషా సంస్థ వారి జీవిత సాఫల్య పురస్కారం.

బహుమతుల గురించి పైన వివరించాను.

లేఖిని వారి మాతృదేవోభవ పురస్కారం అందుకుంటూ..

ప్రశ్న 18. సాహిత్యం విషయంలో మీ భవిష్యత్తు కార్యక్రమాలేమిటి? గతంలో వలె నవలల పోటీలను మరోసారి స్పాన్సర్ చేసే ప్రతిపాదన ఏదైనా ఉందా?

జ: ప్రతీ సంవత్సరం, లేఖినీ సంస్థ ద్వారా మాతృదేవోభవ పురస్కారం ఒక రచయిత్రికి అందజేస్తున్నాను.

ప్రస్తుతానికి నవలల పోటీ అనుకోవటం లేదండి.

~

సంచిక టీమ్: విలువైన మీ సమయం వెచ్చించి మా ఈ ఇంటర్వ్యూకి జవాబులిచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు డా. మంథా భానుమతి గారూ.

డా. మంథా భానుమతి: నిర్వాహకులకు ధన్యవాదాలు.

సంచిక టీమ్

sanchika.com