కోనసీమ కోయిల

[శ్రీ. మిరియాల రచించిన ‘కోనసీమ కోయిల’ అనే కథని పాఠకులకు అందిస్తున్నాము. సంచిక – బెహరా వెంకట సుబ్బారావు ద్వితీయ జాతీయ స్మారక కథల పోటీ 2026లో నిర్వాహకుల ప్రత్యేక బహుమతి గెల్చుకున్న కథ.]

తూర్పు కొండల వెనుక నుండి సూర్యుడు నెమ్మదిగా కళ్లు తెరుస్తున్నాడు. కోనసీమ ప్రాంతంలో ఆకాశం అంతా పసుపు, కుంకుమలు చల్లినట్లు వింత కాంతితో మెరిసిపోతోంది. గోదావరి వశిష్ఠ పాయ నిశ్శబ్దంగా ప్రవహిస్తోంది. ఆ నీటి ఉపరితలంపై తెల్లని మంచు పొరలు తేలుతూ, నది ఏదో రహస్యాన్ని దాచుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది. పాయ గట్టున ఉన్న రావి చెట్టు మీద పక్షుల కిలకిల రావాలు ఊరికి మేలుకొలుపు పాడుతున్నాయి. ఆ నిశ్శబ్దాన్ని చీలుస్తూ ఎక్కడో దూరం నుంచి వస్తున్న ‘ఓం నమఃశివాయ’ అనే మంత్రోచ్ఛారణ పల్లెటూరి వాతావరణానికి ఒక పవిత్రతను అద్దుతోంది. ఆ గాలిలో తడిసిన మట్టి వాసన, కొబ్బరి పూల సువాసన కలిసి ఒక అద్భుతమైన అనుభూతిని కలిగిస్తున్నాయి.

‘సింహాచలం’ గారు తన పాత పెంకుటింటి అరుగు మీద కూర్చుని ఉన్నారు. ఆ ఇంటికి ఒక ప్రత్యేకమైన ఇతిహాసం ఉన్నది. అది ఆయన తాతల కాలం నాటిది. ఇల్లు పాతదైనా, ఆ గోడల నిండా తన తండ్రి పాడిన హరికథల ప్రతిధ్వనులు ఇంకా మిగిలే ఉన్నాయని ఆయన నమ్మకం. గోడలకు వేసిన సున్నం అక్కడక్కడా వెలిసిపోయి ఉండవచ్చు గానీ, ఆ ఇంటి పునాదుల్లో మాత్రం ఒక తరం తాలూకు ఆత్మీయత పాతుకుపోయి ఉంది. సింహాచలం గారు నెమ్మదిగా లేచి, రాగి చెంబుతో నీళ్లు తీసుకుని తులసి కోటకు నమస్కరించారు. ఆయన చూపు దూరంగా ఉన్న గోదావరి గట్టు వైపు మళ్లింది. ఒకప్పుడు అదే గట్టు మీద ఆయన హరికథా గానం చేస్తుంటే, వందల మంది ఊపిరి బిగపట్టి వినేవారు. ఆయన ‘చిడతల’ సవ్వడి గోదావరి అలల శబ్దంతో పోటీ పడేది. కానీ ఇప్పుడు, ఆ గొంతు మూగబోయింది. “కాలం తెచ్చిన మార్పులో హరికథ అనేది ఒక పాతకాలపు జ్ఞాపకంగా మారిపోయింది”.

ఆయన మనసు అరవై ఏళ్ల క్రితానికి వెళ్లింది. అప్పట్లో సింహాచలం అంటే ఒక పేరు కాదు, అదొక వైభవం. పంచెకట్టు, భుజాన పట్టు కండువా, నుదుట నిలువు తిలకం, చేతిలో మెరిసే ఇత్తడి చిడతలు.. ఆయన వేదిక మీదకు వస్తుంటే జనం చప్పట్లతో హోరెత్తించేవారు. పురాణ గాథలను సామాన్యుడికి అర్థమయ్యేలా, హాస్యం, కరుణ, వీర రసాలను మేళవించి ఆయన చెబుతుంటే జనం మైమరిచిపోయేవారు. కోనసీమలో ఏ గుడి ఉత్సవం జరిగినా సింహాచలం గారి హరికథ ఉండాల్సిందే. అప్పట్లో రవాణా సౌకర్యాలు లేకపోయినా, జనం ఎడ్లబండ్లు కట్టుకుని, లాంతర్లు పట్టుకుని మైళ్ల దూరం నుంచి వచ్చేవారు. కథ మధ్యలో ఆయన పాడే కీర్తనలు వింటుంటే గోదావరి తల్లి కూడా ఆగి వింటుందా అన్నట్లు ఉండేది.

ఒకసారి పక్కనే ఉన్న లంక గ్రామంలో జరిగిన సంఘటన ఆయనకు గుర్తుకొచ్చింది. అప్పట్లో రవాణా అంటే కేవలం పడవలే. అర్ధరాత్రి కథ ముగించుకుని పడవలో వస్తుంటే, గోదావరి మధ్యలో సుడిగుండం ఎదురైంది. పడవలో ఉన్నవారంతా ప్రాణభయంతో వణికిపోతుంటే, సింహాచలం గారు ధైర్యంగా దేవీ స్తోత్రాన్ని ఆలపించారు. ఆ గంభీరమైన గళానికి, ఆ భక్తికి ప్రకృతి కూడా శాంతించిందా అన్నట్లు అలలు సద్దుమణిగాయి. ఆ రోజు ఆయనకు అర్థమైంది – “కళ అంటే కేవలం ప్రదర్శన కాదు, అది ఆపదలో ధైర్యాన్ని ఇచ్చే ఒక శక్తి” అని.

ఆ రోజుల్లో కళాకారులకి ఇచ్చే గౌరవం వెలకట్టలేనిది. కథ ముగిసిన తర్వాత తెల్లవారుజామున గ్రామస్తులంతా కలిసి చేసే విందు భోజనాలు ఇంకా ఆయన కళ్లముందే మెదులుతున్నాయి. ఎక్కడో ఆత్రేయపురం నుండి తెప్పించిన స్వచ్ఛమైన నెయ్యి వాసన ఊరంతా వ్యాపించేది. ఆ కమ్మని నెయ్యితో తడిసిన పూతరేకులు, అరటి ఆకులో వడ్డించిన వేడి వేడి కొబ్బరి అన్నం, మట్టి పాత్రలో కట్టెల పొయ్యి మీద వండిన కంద-బచ్చలి కూర, దానికి తోడుగా ఇంట్లో తయారుచేసిన అల్లం పచ్చడి, చిక్కని ఆవకాయ.. ఆ రుచిని నేటి తరం పిజ్జాలు, బర్గర్లు ఎప్పటికీ అందుకోలేవు. “ఏవండీ భాగవతార్ గారూ! మరో ముద్ద వేసుకోండి” అంటూ ఊరి పెద్దలు చేసే ఆత్మీయ అభ్యర్థనలు ఆయన చెవుల్లో ఇంకా ప్రతిధ్వనిస్తూనే ఉన్నాయి. “ఆహారం అంటే కేవలం ఆకలి తీర్చేది కాదు, అది ఒక సంస్కృతి” అని ఆయన గట్టిగా నమ్మేవారు. ఆ రుచుల్లో కోనసీమ మనుషుల స్వచ్ఛత ఉండేది.

అప్పుడే ఒక ఖరీదైన కారు ఆ మట్టి రోడ్డు మీద ధూళి రేపుతూ వచ్చి ఆగింది. అందులో నుంచి ‘వంశీ’ దిగాడు. ఆధునిక వేషధారణ, చేతిలో నిరంతరం మ్రోగే మొబైల్ ఫోన్, చెవికి ఎయిర్‌పాడ్స్.. తాతయ్య వారసత్వానికి పూర్తి భిన్నమైన రూపం అతనిది. వంశీకి తన తాతయ్య అంటే ఇష్టమే కానీ, తాతయ్య పట్టుబట్టే ఈ సంస్కృతి, సంప్రదాయం అనే పదాలు అతనికి వింతగా అనిపిస్తాయి. అతనికి సమయం అంటే డబ్బు, కళ అంటే కేవలం వినోదం మాత్రమే. నగరంలో ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ కంపెనీలో మేనేజర్‌గా పని చేసే వంశీకి, నిమిషాల లెక్క తప్ప మనుషుల ఎమోషన్ల లెక్క తెలియదు.

“తాతయ్యా! ఇంకా ఈ పాత ఇంట్లోనే కూర్చున్నావా? బయట ఎంత ఎండగా ఉందో చూడు.. లోపలికి వచ్చి ఏసీ ఆన్ చేసుకోవచ్చు కదా?” అంటూ లోపలికి వచ్చాడు వంశీ.

“ఒరేయ్ నాయనా.. ఈ కొబ్బరి ఆకుల మధ్య నుంచి వచ్చే గాలిలో ఉండే చల్లదనం నీ ఏసీ ఇస్తుందా? ఈ మట్టి వాసన నీ అపార్ట్‌మెంట్లలో దొరుకుతుందా?” అన్నారు సింహాచలం గారు చిరునవ్వుతో.

వంశీ నేరుగా విషయంలోకి వచ్చాడు. “తాతయ్యా, నీవు ఇక్కడ ఒక్కడివే ఉండటం నాకు అస్సలు నచ్చడం లేదు. నీ వయసు పెరిగింది, ఎప్పుడు ఏం అవసరమవుతుందో తెలీదు. ఈ ఇంటికి ఇప్పుడు బోలెడు రేటు ఉంది. ఇక్కడికి దగ్గర్లో ఏదో పెద్ద అంతర్జాతీయ రిసార్ట్ కడతారట, వాళ్లు కోట్లలో ధర ఇస్తున్నారు. ఇది అమ్మేసి సిటీకి వచ్చేయ్. మనం అక్కడ హాయిగా ఉండొచ్చు. అసలు ఈ హరికథలు, ఈ చిడతలు ఇక్కడ ఎవరికి కావాలి? నేటి తరం అంతా ఇన్‌స్టాగ్రామ్ రీల్స్ లో, యూట్యూబ్ షార్ట్స్ లో మునిగిపోయింది. అరగంట సేపు కూర్చుని నీ కథలు వినే ఓపిక ఎవరికీ లేదు. కాలంతో పాటు మారకపోతే మనం వెనుకబడిపోతాం తాతయ్యా,” అన్నాడు వంశీ తన ల్యాప్‌టాప్ బ్యాగ్ సర్దుకుంటూ.

సింహాచలం గారి గుండె చెరువైనంత పనైంది. “వంశీ.. ఈ ఇల్లు అమ్మడమంటే నన్ను నేను అమ్ముకోవడమేరా. ఇక్కడ ప్రతి అడుగులో మా నాన్నగారి జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి. నా కళా యాత్ర ఇక్కడే మొదలైంది. ఈ ఇంటి గోడలకు నా పాటలు తెలుసు, నా బాధలు తెలుసు. గోదావరి తల్లి సాక్షిగా చెప్తున్నాను.. ఈ మట్టిని వదిలి నేను రాలేను. మీరు అమ్మాలనుకుంటున్నది మట్టిని కాదురా.. ఒక సంస్కృతిని. రేపు నీ పిల్లలకు మన గురించి చెప్పడానికి ఈ ఇల్లు తప్ప ఏముంటుంది?” అన్నారు దీనంగా.

కానీ వంశీకి ఇవేవీ పట్టడం లేదు. అతని దృష్టిలో ఈ ఇల్లు ఒక ‘డెడ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్’ మాత్రమే. ఆ రోజంతా అతను రియల్ ఎస్టేట్ ఏజెంట్లతో ఫోన్లో మాట్లాడుతూ, ప్లాన్ల గురించి చర్చిస్తూ గడిపాడు.

సాయంత్రం వేళ, సింహాచలం గారు మౌనంగా ఇంటి వెనుక ఉన్న తోటలోకి వెళ్లారు. అక్కడ ఆయన చిన్నప్పుడు నాటిన కొబ్బరి చెట్లు ఆకాశంలోకి పోటీ పడుతూ ఉన్నాయి. అరటి తోటలు గాలికి రెపరెపలాడుతున్నాయి. ఆ తోటలో కేవలం చెట్లు మాత్రమే లేవు; నాటు గులాబీలు, గన్నేరు, మల్లె పందిరి, నూరు వరహాల పూలు రంగురంగులుగా పూసి ఉన్నాయి. ఆ తోటలో ఒక మూల ఒక చిన్న అరుగు ఉంది. అక్కడ కూర్చుని ఆయన గంటల తరబడి సాధన చేసేవారు. మల్లె పందిరి నుంచి వచ్చే ఆ సువాసన వంశీ ఎయిర్‌పాడ్స్ దాచుకున్న కృత్రిమ శబ్దం కంటే బలంగా ఉంది. తోటలో అక్కడక్కడా ఉన్న సీతాఫలం, జామ చెట్లు పక్షులకు ఆవాసంగా ఉన్నాయి. సాయంత్రం అవుతుంటే ఆకాశంలో పక్షులు గుంపులు గుంపులుగా గూటికి చేరుకుంటున్నాయి.

సింహాచలం గారు ఒక కొబ్బరి చెట్టు మొదట్లో కూర్చుని దీర్ఘంగా ఆలోచించసాగారు. ‘ఒకప్పుడు కళ అంటే అది జీవన విధానం. ఇప్పడది కేవలం వ్యాపారం. మనుషులు తమ మూలాలను వదిలేసి కొమ్మల మీద నిలబడాలని చూస్తున్నారు. మూలాలు లేని కొమ్మ ఎంతకాలం నిలబడుతుంది?’ అని ఆయన మనసులో తర్కించుకున్నారు. వంశీకి ఈ ప్రకృతి అంటే కేవలం ఒక సెల్ఫీ బ్యాక్‍గ్రౌండ్ మాత్రమే. అతనికి ఈ మట్టితో అనుబంధం లేదు, కేవలం మట్టి మీద ఉన్న ధరతోనే పని.

మరుసటి రోజు ఊరి రామాలయంలో వార్షికోత్సవాలు. వంశీకి ఆ వాతావరణం అంతా కొత్తగా ఉంది. జనం గుంపులు, భజనలు, రంగు రంగుల విద్యుత్ దీపాలు. ఒక పెద్ద డిజిటల్ స్టేజి ఏర్పాటు చేశారు. సినిమా పాటల ప్రోగ్రామ్ మొదలైంది. భారీ సౌండ్ సిస్టమ్ పెట్టారు. ఊరంతా అక్కడే ఉంది. కానీ ప్రకృతికి వేరే ఉద్దేశం ఉన్నట్లుంది. ఒక్కసారిగా ఆకాశం ఉరిమింది. పెద్ద వర్షం మొదలైంది. కోనసీమలో వర్షం వస్తే ఎలా ఉంటుందో తెలుసు కదా.. ఆకాశానికి చిల్లు పడిందా అన్నట్లు కురుస్తోంది. వాన చినుకులు ఎండుటాకుల మీద పడుతుంటే వచ్చే ఆ శబ్దం ఒక లయబద్ధమైన సంగీతంలా ఉంది. అకస్మాత్తుగా పిడుగు పడటంతో ఊరి ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ పేలిపోయి పవర్ కట్ అయ్యింది. ఏర్పాటు చేసిన డిజిటల్ సౌండ్ సిస్టమ్ మొత్తం షార్ట్ సర్క్యూట్ వల్ల మొరాయించింది. స్టేజి మీద వెలుగుతున్న రంగురంగుల బల్బులు ఒక్కసారిగా ఆరిపోయాయి. చీకటి పల్లెటూరును అల్లుకుంది.

కేవలం ఆకాశంలో మెరిసే మెరుపులు, అక్కడక్కడా వెలిగించిన కొవ్వొత్తుల వెలుగులే దిక్కు. జనం అంతా చీకట్లో ఏం చేయాలో తెలియక నిరాశగా వెళ్ళిపోతున్నారు. ఆధునిక సౌకర్యాలన్నీ విఫలమైన వేళ, మనిషి మళ్లీ ప్రకృతి ఒడిలోకి చేరుకున్నాడు. ఉత్సవ కమిటీ వారు దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉన్నారు. అప్పుడు ఊరి పెద్దాయన సత్యనారాయణ గారు సింహాచలం గారి దగ్గరకు వచ్చారు.

“భాగవతార్ గారూ.. మైకులు లేవు, కరెంట్ లేదు. కానీ ఈ ఉత్సవం ఇలా ఆగిపోకూడదు. ఈ చీకటిని మీ గళంతో పారద్రోలాలి. ఒక్కసారి మీరు వేదిక ఎక్కాలి. మైకు లేని మీ సహజ గళమే మాకు శరణ్యం,” అని వేడుకున్నారు.

సింహాచలం గారు నిశ్శబ్దంగా వేదిక పైకి నడిచారు. వంశీ దూరం నుంచి వింతగా చూస్తున్నాడు. వర్షపు చప్పుళ్లు మినహా అంతా నిశ్శబ్దం. సింహాచలం గారు తన పైవస్త్రాన్ని సరిచేసుకుని, చిడతలను చేతబట్టి ఒక్కసారిగా “హరిలో రంగ హరి..” అంటూ గర్జించారు. ఆ గంభీరమైన కంఠం మైక్ లేకపోయినా ఊరంతా ప్రతిధ్వనించింది. వంశీకి ఒక్కసారిగా ఒళ్లు గగుర్పొడిచింది. తన తాతయ్య గొంతులో ఇంత శక్తి ఉందా? వర్షపు హోరును చీల్చుకుంటూ ఆయన పాట సాగుతోంది.

ఆయన ప్రహ్లాద చరిత్రను చెబుతుంటే, జనం కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. ఆ హిరణ్యకశిపుడి అహాన్ని, ప్రహ్లాదుడి నిశ్చల భక్తిని ఆయన అభినయంతో చూపిస్తుంటే, అక్కడ ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ ఆ కథలో భాగమైపోయారు. కరెంట్ లేకపోయినా, మైక్ లేకపోయినా ఆ కళకు ఎటువంటి లోటూ రాలేదు. సరికదా, ఆ చీకటిలోనే కళ అసలైన కాంతి కనిపిస్తోంది. వంశీకి ఒక ఆలోచన వచ్చింది. తన చేతిలో ఉన్న అత్యాధునిక ఫోన్ తీసి, తాతయ్య పాడుతున్న తీరును, ఆ చీకటి వెలుగుల మధ్య ఉన్న ఆ అపురూప దృశ్యాన్ని అద్భుతంగా చిత్రీకరించి, తన సోషల్ మీడియాలో ‘లైవ్’ పెట్టాడు.

కేవలం పది నిమిషాల్లో అద్భుతం జరిగింది. వందల నుంచి వేల మంది ఆ లైవ్ లో చేరారు. “అసలైన కళ అంటే ఇదే కదా!”, “ఈ గంభీరమైన కంఠం ఎక్కడిది?”, “మైక్ లేకపోయినా ఇంత స్పష్టత ఎలా సాధ్యం?” అంటూ కామెంట్ల వర్షం కురిసింది. అమెరికా నుంచి ఆస్ట్రేలియా వరకు ఉన్న తెలుగు వారందరూ ఆ లైవ్ చూస్తూ మంత్రముగ్ధులయ్యారు. వంశీకి అప్పుడు అర్థమైంది.. “కళ ఎప్పుడూ పాతబడదు, దాన్ని అందించే విధానం మారాలి అంతే”! ప్రజలకు కావాల్సింది కృత్రిమమైన శబ్దం కాదు, హృదయాన్ని తాకే స్వచ్ఛమైన స్వరం. ‘టెక్నాలజీ అనేది కేవలం వినోదం కోసం కాదు, ఇలాంటి అపురూపమైన క్షణాలను ప్రపంచానికి అందించే వంతెన’ అని గ్రహించాడు.

అదే సమయంలో నగరంలో ఉన్న వంశీ స్నేహితులు కూడా ఆ లైవ్ చూసి ఫోన్ చేయడం మొదలుపెట్టారు. “వంశీ! మీ తాతయ్య గ్రేట్ రా! ఇలాంటి హరికథలను మేము ఎప్పుడూ చూడలేదు. దీన్ని మనం తప్పకుండా డాక్యుమెంట్ చేయాలి” అన్నారు. ఆ మాటలు వంశీ మనసులో ఒక పెద్ద మార్పును తెచ్చాయి. తన తాతయ్య కళా సంపద విలువ అతనికి అప్పుడు అర్థమైంది. తన ఉద్యోగంలో తను చేసే కోడింగ్ కంటే, తాతయ్య పాడుతున్న ఈ పద్యంలో ఎక్కువ జీవం ఉందని అతనికి బోధపడింది.

ప్రదర్శన ముగిసింది. వర్షం కూడా వెనక్కి తగ్గింది. ఆకాశంలో మబ్బులు విడిపోయి చందమామ వెలుగులు కొబ్బరి ఆకుల మధ్య నుంచి నేలను తాకుతున్నాయి. రాత్రి పూట వికసించే తెల్లటి మల్లెలు, సంపెంగ పూల వాసన గాలిలో నిండిపోయింది. జనం సింహాచలం గారి పాదాలకు నమస్కరించారు. వారి కళ్లలో కృతజ్ఞత కనిపిస్తోంది. వంశీ స్టేజి దగ్గరకు వచ్చి, తాతయ్య చేతులు పట్టుకున్నాడు. అతని కళ్లలో ఇప్పుడు కొత్త మెరుపు ఉంది. ఆ మెరుపులో పశ్చాత్తాపం ఉంది, కొత్త ఆశ ఉంది.

“తాతయ్యా.. నన్ను క్షమించు. నేను ఎంత తప్పుగా ఆలోచించానో ఇప్పుడు తెలిసింది. నేను  అమ్మాలనుకున్నది ఒక పాత ఇంటిని కాదు, ఒక అద్భుతమైన సంస్కృతిని, వేల ఏళ్ల మన వారసత్వాన్ని. నీ కళకు చావు లేదు తాతయ్యా. నువ్వు ఈ కోనసీమలోనే ఉండాలి. ఈ ‘కోనసీమ కోయిల’ ఇక్కడే పాడాలి. నేను ఈ ఇంటిని అమ్మడం లేదు, దీన్ని ఒక ‘డిజిటల్ కల్చరల్ సెంటర్’ గా మారుస్తాను. నీ హరికథలను ప్రపంచం నలుమూలలా వినిపిస్తాను. టెక్నాలజీ అంటే కేవలం వినోదం కాదు తాతయ్యా, అది నీలాంటి గొప్ప కళాకారుల గళాన్ని చిరస్థాయిగా ఉంచే ఒక సాధనం కావాలి. మన ఇంటిని ప్రపంచ స్థాయి మ్యూజియంగా మారుద్దాం,” అన్నాడు వంశీ గద్గద స్వరంతో.

వంశీ అన్న మాటలు సింహాచలం గారి గుండెల్లో అమృతంలా కురిశాయి. సింహాచలం గారు వంశీని గుండెలకు హత్తుకున్నారు. “ఒరేయ్ వంశీ.. నాకు కావలసింది ఆ కోట్లు కాదురా. నా గొంతులో ప్రాణం ఉన్నంత వరకు ఈ కళ బతకాలన్నదే నా ఆశ. ఈ రోజు నువ్వు ఆ కళ విలువ తెలుసుకున్నావు, అదే నాకు పది కోట్లు,” అన్నారు కళ్లలో నీళ్లు తిరుగుతుండగా.

కొన్ని రోజుల్లో ఆ పాత పెంకుటిల్లు కొత్త కళను సంతరించుకుంది. వంశీ నగరంలో తన ఉద్యోగం చేస్తూనే, సెలవు దొరికినప్పుడల్లా ఊరికి వచ్చి తాతయ్య కథలను అద్భుతమైన నాణ్యతతో రికార్డ్ చేయడం మొదలుపెట్టాడు. ఆ కథలు ఇప్పుడు దేశ విదేశాల్లో ఉన్న తెలుగు వారి గుండెల్లో ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. వంశీ ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ ప్రారంభించి ‘కోనసీమ వారసత్వం’ పేరుతో తాతయ్య క్లాసులను అందరికీ అందుబాటులో ఉంచాడు. దీనివల్ల ఎంతో మంది యువతీ యువకులు హరికథ నేర్చుకోవడానికి ఆసక్తి చూపుతున్నారు.

సింహాచలం గారు ఇప్పుడు ఒంటరి వారు కాదు. ఆయన ఇంటి అరుగు మీద నిత్యం ఎవరో ఒకరు వచ్చి కూర్చుని, ఆయన కథలు వింటున్నారు. వంశీ కూడా తన నగర జీవితాన్ని ఈ పల్లెటూరి ప్రశాంతతతో ముడివేసుకున్నాడు. కోనసీమ ఆకాశం మళ్ళీ ప్రశాంతమైంది, ఆ కోయిల గానం మళ్ళీ కొత్త ఊపిరితో చిగురించింది. ఇప్పుడు ఆ ఇంటికి వచ్చే దారిలో పర్యాటకులు కూడా వచ్చి, ఆ చిడతల సవ్వడిని విని, గోదావరి గట్టున కూర్చుని మన సంస్కృతిని ఆస్వాదించి వెళ్తున్నారు. అది సంప్రదాయానికి, ఆధునికతకు మధ్య ఏర్పడిన ఒక అందమైన వంతెన వెలుగు. మూలాలు బలంగా ఉన్నప్పుడే ఏ కళకైనా భవిష్యత్తు ఉంటుందనే సత్యం ఆ ఇంటి గోడల మీద స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

ఆ పాత పెంకుటిల్లు ఇప్పుడు ఒక వైభవం. కోనసీమ గాలిలో హరికథా గానం మళ్ళీ వినిపిస్తోంది. గోదావరి అలల శబ్దంతో కలిసి ఆ చిడతల సవ్వడి ఆ ప్రాంతానికే ఒక కొత్త కళాశోభను తెచ్చింది. అది సంప్రదాయనికీ , ఆధునికతకూ మధ్య ఏర్పడిన ఒక అందమైన వంతెన. మూలాలు బలంగా ఉన్నపుడే ఏ కళకైనా భవిష్యత్తు ఉంటుందనే సత్యం ఆ ఇంటి గోడల మీద స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

***

“అభివృద్ధి అంటే గతానికి పాతర వేయడం కాదు, గతంలోని గొప్పతనాన్ని వర్తమాన సాంకేతికతతో కలిపి భవిష్యత్తు తరాలకు అందించడం. సంప్రదాయం మన ప్రాణమైతే, ఆధునికత దానికి రూపం కావాలి. అప్పుడే మన గుర్తింపు చిరస్థాయిగా నిలుస్తుంది.”

శ్రీ. మిరియాల