రచయిత, అనువాదకుడు శ్రీ కొల్లూరి సోమ శంకర్ ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ

[‘ఆహ్లాదపురం ఆరో వీధి’ అనే కథాసంపుటి వెలువరించిన కొల్లూరి సోమ శంకర్ గారి ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ అందిస్తున్నాము. సంచిక తరఫున శ్రీ మాకినీడి సూర్యభాస్కర్ గారు ఈ ఇంటర్వ్యూ చేశారు.]

మాకినీడి సూర్యభాస్కర్: నమస్కారం కొల్లూరి సోమ శంకర్ గారూ.

కొల్లూరి సోమ శంకర్: నమస్కారం సర్.

~

ప్రశ్న 1: ఇది మీ రెండో కథా సంపుటి కదా. మొత్తం మీద మీది ఇది ఎన్నో పుస్తకం?

జ: నా ముద్రిత పుస్తకాలలో ఈ కథాసంపుటి పదకొండవ పుస్తకం. మిగతావి ‘4 x 5’ (కథా సంకలనం), ‘మనీప్లాంట్’ (అనువాద కథలు), ‘ఆనందం మీ సొంతం’ (ఆధ్యాత్మిక అనువాదం), ‘నారాయణీయం’ (అనువాద నవల), ‘దేవుడికి సాయం’ (కథలు), ‘కొంటెబొమ్మ సాహసాలు’ (పిల్లల అనువాద నవల), ‘నాన్నా తొందరగా వచ్చేయ్’ (అనువాద కథలు), ‘ప్రయాణానికే జీవితం’ (అనువాద యాత్రా రచన), ‘ఏడు గంటల వార్తలు’ (అనువాద కథలు), ‘కొండలలో వింతలు’ (పిల్లల అనువాద నవల).

‘ఆహ్లాదపురం ఆరో వీథి’ కథా సంపుటి పరిమిత సంఖ్యలో కాపీలు ముద్రించుకుని, మా కుటుంబ సభ్యుల మధ్యే ఆవిష్కరించుకున్నాను.

ప్రశ్న 2: మొదటి కథల్లో కనిపించే ‘రచయిత స్వరం’ నుంచి, తర్వాతి కథల్లో ‘పాత్రలచే మాట్లాడించే స్థాయి’కి చేరింది మీ కథనయానం. ఇది సహజంగా జరిగిన మార్పా? లేక చైతన్యపూర్వకంగా సాధించిన మార్పా?

జ: ఒక పాఠకుడిగా బాగా చదువుతాను. ఏ కథ ఎందుకు ఆకట్టుకుంటోదని పరిశీలించిన మీదట క్రమంగా నా రచనా పద్ధతి మారింది. అధ్యయనం, పరిశీలనల వల్ల కలిగిన అవగాహనతో కలిగిన మార్పు ఇదని భావిస్తాను.

ప్రశ్న 3: మీరు వర్ణనల కంటే సంభాషణలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. ఇది పాఠకుడి ఊహాశక్తిపై మీకున్న నమ్మకం అనుకోవచ్చా?

జ: నిజమే, నా కథల్లో వర్ణనలు తక్కువగా ఉంటాయి. సన్నివేశం మొత్తం నేను వివరించే కన్నా, చెప్పాలనుకున్న విషయాన్ని పాత్రలతో మాట్లాడిస్తే, కథలోకి రచయిత ప్రవేశించే అవకాశం తగ్గుతుందని నా నమ్మిక. అయితే మీరన్నదీ వాస్తవమే, సంభాషణల ప్రకారం పాఠకులు ఎవరికి వారు ఊహించుకుంటారు, అదే నేను రాసేస్తే, తమ ఊహలో ఉన్నట్టుగా లేకపోతే, నిరాశ చెంది, ఈ కథ తమకు సంబంధించినది కాదని భావించే అవకాశమూ ఉంటుంది.

అవసరమైన చోట క్లుప్తంగానైనా వర్ణన ఉంటుంది నా కథల్లో. ఉదాహరణకి, ‘తెల్ల కాగితం’ కథలో మొదటి పేరా “అమ్మ పిలుస్తోంది. వంటింట్లోకి వెళ్ళాను. కంచంలో చూసాను. అది పేరుకే అన్నం..” చదివితే ఈ విషయం అర్థమవుతుంది.

ప్రశ్న 4: మీ కథల్లో మధ్యతరగతి జీవితం ఒక ప్రధాన నేపథ్యంగా కనిపిస్తుంది. ఇది మీ వ్యక్తిగత అనుభవాల ప్రతిబింబమా? లేక సాహిత్యపరమైన నిర్ణయమా?

జ: నేను పుట్టి పెరిగింది మధ్యతరగతి కుటుంబంలో. నాకున్న స్నేహితులూ మధ్యతరగతి వాళ్ళే. నాకు తెలిసిన జీవితం లోంచే నేను రాయగలను. పరిచయం లేని నేపథ్యాన్ని ఎంచుకుని సమాచారం సేకరించి రాయొచ్చు, కానీ దాన్ని నేను ఓన్ చేసుకోలేను. కథ ఎంత మంచిగా వ్రాసినా, మనసులో ఎక్కడో అది నాది కాదన్న భావన కలుగుతుంది. కథల కోసం మధ్యతరగతి నేపథ్యం ఎంచుకోడం అన్నది వ్యక్తిగత ఎంపికే తప్ప, సాహిత్యపరమైన నిర్ణయం మాత్రం కాదు!

ప్రశ్న 5: మీ కథల్లో పాత్రలు పూర్తిగా మంచివాళ్లు గానీ, పూర్తిగా చెడ్డవాళ్లు గానీ కావు. ఈ ‘గ్రే షేడ్స్’ వ్యక్తిత్వాలను పాత్రలు మీకు ఎందుకు ముఖ్యంగా అనిపిస్తాయి?

జ: నేను మనుషుల్ని నమ్ముతాను. ఒకరు ఒకటి రెండుసార్లు చెడ్డగా ప్రవర్తించినా, వారిలో ఎంతో కొంత మంచితనం ఉంటుందని, అది మనకు కనబడలేదని అనుకుంటాను. ఎందుకంటే నాకు తారసపడిన వ్యక్తులు నాకు నష్టం కలిగేలా ప్రవర్తించినా, వేరే వారి విషయంలో, ఏ స్వార్థమూ లేకుండా – వారికి మేలు కలిగేట్టు నడుచుకున్న వైనం నాకు తెలుసు. అందుకే నా కథల్లో పాత్రల వ్యక్తిత్వాలు కాస్త ‘గ్రే షేడ్స్’లో గోచరించవచ్చు.

ప్రశ్న 6: మీరు కథ రాస్తున్నప్పుడు ముందుగా కథ వస్తుందా? లేక పాత్ర/వస్తువును బట్టి కథ అల్లుతారా?

జ: నేను నాకెదురైన సంఘటనల ఆధారంగా కథలు అల్లుతాను. ఓ వ్యక్తితో సంభాషణో, రోడ్డు మీదో, పార్కులోనో కనబడిన ఒక దృశ్యమో, లేక సన్నిహిత కుటుంబాలలో జరిగిన ఘటనలో నాకు కథావస్తువులవుతాయి. ‘దేవుడికి సాయం’ కథ (ఈ పుస్తకం లోది కాదు), రోడ్డు మీద ఒక దివ్యాంగుడితో జరిగిన సంభాషణ ద్వారా అల్లినది. ‘రూపాయల పుస్తకం’ కథలో శరత్ తాతగారి పెట్టెలో నోట్ల కట్టలు చూసి వాటిని రూపాయల పుస్తకం అనడం మా ఇంట్లో జరిగినదే. మా పెద్ద మావయ్య బ్యాంకులో పనిచేసేవారు. కొత్త కరెన్సీ నోట్ల బండిల్స్ దాచి ఉంచడం ఆయన అలవాటు. అలాంటి కరెన్సీ కట్టలని మా తమ్ముడు రూపాయల పుస్తకాలు అనేవాడు. ‘ముసుగు వేయద్దు మనసు మీద’ కథలోని పాత్రలు నిజమైన వ్యక్తులు, కొన్ని సంభాషణలు వాళ్ళు చెప్పిన విషయాలే. రెండు మూడు ఘటనలనీ కలిపాను. ఒకసారి సికింద్రాబాద్‌లో బస్సులో వెళ్తుండగా ట్రాఫిక్ జామ్ అయింది. అక్కడ వరుసగా ఉన్న బట్టల కొట్టు ముందు సింహం, మిక్కీ మౌస్ డ్రెస్‌లు వేసి కొనడానికి రమ్మని పిలిచే వ్యక్తులలో ఒకరు, ముసుగు తీసి, ఆ ఎండనీ, తన పేదరికాన్ని తిట్టుకుంటూ, మళ్ళీ ముసుగు వేసుకున్నాడు. కొన్ని క్షణాల పాటు జరిగిన ఈ ఘటన నాపై గట్టి ముద్ర వేసింది. మూడు ఘటనలు, ముగ్గురు వ్యక్తుల ఆవేదనని మేళవిస్తే, ఆ కథ తయారైంది. ‘నీవాడనుకో’ కథలో కాలనీలోని కుర్రాళ్ళ వల్ల ప్రధాన పాత్రధారికి ఎదురైన ఇబ్బందులన్నీ నేను ఫేస్ చేసినవే. కథ చివర్లో చెప్పినట్టు, ఒక కుర్రాడు నా దగ్గర కొన్ని రోజులు లెక్కలు చెప్పించుకున్నాడు కూడా. నేను స్వచ్ఛంద సంస్థలలో దాదాపు 15 ఏళ్ళు పనిచేశాను. ఆ రంగంలోని మంచిచెడులపై అవగాహన ఉంది. ఆ అనుభవాల నుంచే ‘గట్టిమేలు’ కథ రూపొందింది. అలాగే ‘నిశ్శబ్దానికి మరో వైపు’ కథలో లైబ్రేరియన్ పాత్ర కూడా నాకు నిజజీవితంలో తారసపడిన వ్యక్తే. ఆయన అనుభావల నుంచి ఆ కథ పుట్టింది.

ప్రశ్న 7: మీ కథల్లో కనిపించే సున్నితత్వం – అది రచయితగా అభివృద్ధి చెందినదా? వ్యక్తిగా మీలో సహజంగా ఉన్నదని నా అభిప్రాయం. ఏకీభవిస్తారా?

జ: వ్యక్తిలో సెన్సిటివ్‍నెస్‌ ఉంటేనే, స్పందించే గుణం ఉంటుంది. ఆ గుణం రచయితలకు అవసరం. అది సహజసిద్ధంగా ఉంటేనే రచనలలో ఆర్ద్రత ఉంటుందని నా ఉద్దేశం. నా విషయంలో అది ప్రత్యేకించి అలవర్చుకున్నది కాదు.

ప్రశ్న 8: మీ పాత కథలను ఇప్పుడు చదివినప్పుడు, మీకు అసంతృప్తి కలిగించే అంశాలు ఏమైనా ఉన్నాయంటారా?

జ: ఖచ్చితంగా. తొలి రోజుల్లో రాసిన కొన్ని కథలు ఇప్పుడు చదివితే, గొప్పగా ఉండవు. మొదట్లో కొన్ని కథల నిడివి చాలా ఎక్కువగా ఉండేది. చెప్పదగ్గవి అనుకున్నవన్నీ చేరుస్తూ పోయేవాణ్ణి. నాలుగైదు వెర్షన్స్ రాశాకా, అవసరం లేదు అనుకున్నవి తొలగించేవాడిని. అయినా కొన్ని కథల విషయంలో కాస్త అసంతృప్తి ఉంది. ‘రాగాలా సరాగాలా సాగే సంసారం’ (ఈ పుస్తకంలో లేదు) కథలో రాసినదానిపై ‘బావుంది బావుంది’ అనుకుంటూ మమకారం వదులుకోలేకపోయాను. పెద్ద కథ అయింది. వార్త ఆదివారం అనుబంధంలో, కత్తిరించకుండా ప్రచురించినా, తర్వాతర్వాత ఆ కథ చదువుతున్నప్పుడు నాకే అనిపించింది, నిడివి తగ్గించి, ఇంకా షార్ప్ చేసి ఉండవచ్చునని. ‘గట్టిమేలు’ కథ విషయంలోనూ అంతే. దాదాపు ఎనిమిది వెర్షన్స్ రాసినా, చివరికి అది పెద్ద కథే అయింది.

ప్రశ్న 9: మీ రచనలో ఇప్పటివరకు ప్రయత్నించని శిల్పం ఏదైనా ఉందా?

జ: నేను ఎక్కువగా ఫస్ట్ పర్సన్, థర్డ్ పర్సన్ నెరెటివ్ లోనే వ్రాశాను. సెకండ్ పర్సన్ నెరెటివ్ ప్రయత్నించాలని కోరిక. తగినంత అధ్యయనం, సాధన చేశాకా, ప్రయత్నిస్తాను.

ప్రశ్న 10: మీరు రాబోయే కథల్లో ఏ కొత్త ఇతివృత్తాలను అన్వేషించాలని భావిస్తున్నారు?

జ: మధ్య తరగతి జీవితాలని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తున్న సాంకేతికత, దాని దుష్పరిణామాలపైన రాయాలని ఉంది. ఇప్పటికే కొందరు రాశారు. నేను నా కోణం నుంచి రాయడానికి ప్రయత్నించాలి. అలాగే పొదుపుకీ, మదుపుకీ తేడాలు చూపెడుతూ, సేవింగ్స్‌ని ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌గా మార్చుకోవడం గురించి, బేసిక్ షేర్ మార్కెట్‌ లావాదేవీల గురించి ఒక కథ రాయాలని ఉంది.

ప్రశ్న 11: పాతికేళ్ళలో సుమారు 40 కథలని మీ ముందుమాటలో వ్రాసుకున్నారు? బాగా తక్కువ అని అనిపించలేదా? కథలు రాయకపోవడానికి ఏది ప్రధాన కారణం?

జ: ఏదైనా కథకి వస్తువు, ప్లాట్ అమరిన వెంటనే రాయలేను. ముందుగా పాత్రలు, వాటి స్వభావాలు, సన్నివేశాల కల్పన, కథలో సంఘటనలు.. తదితర అంశాలన్నీ మనసులో సిద్ధమయ్యాకనే కథ కంప్యూటర్‌కి ఎక్కుతుంది. నేను రాద్దామనుకున్న ఇతివృత్తంతో మరొకరు రాసేయడం.. వల్ల, అదే అంశాన్ని మళ్ళీ కొత్తగా చెప్పేదేముంటుందని చాలాసార్లు విరమించుకున్నాను. నాకు మాత్రమే పరిమితమైన వ్యక్తులు, సంఘటనలో తారసపడినప్పుడే, నేను కథలు రాస్తాను. ఇతరుల కథలు ఎక్కువగా అనువదించడం వల్ల, ప్రచురణకర్తలకు పుస్తకాలు అనువదించడం వల్ల కూడా నేను సొంత కథలు ఎక్కువగా రాయలేకపోయాను. అనువాద కథలు దాదాపు 160 ఉంటే, సొంత కథలు నలభై కూడా లేవు.

ప్రశ్న 12: మీరు సొంత కథల కన్నా ఎక్కువ అనువాదాలు చేశారు. అనువాదాల ప్రభావం మీ సొంత కథలపై ఎలా ఉంది?

జ: అనువాదాలు చేయడం, కథా రచయితగా నా మీద గట్టి ప్రభావమే చూపింది. స్వతంత్ర్య రచయితగా నిలదొక్కుకునేందుకు ఓ రకంగా ప్రతిబంధకమైంది, మరో రకంగా సాయపడింది. అనువాదాల కంటే సొంత కథ రాయడమే కష్టం నాకు. అనువాదాలలో ఇతివృత్తం, సన్నివేశాల కల్పన, సంభాషణలు ఇవన్నీ సిధ్ధంగా ఉంటాయి. కథలోని మూడ్‌ని, కథకుడి టోన్‌ని పట్టుకుంటే చాలు; తెలుగులో చక్కని కథ తయారవుతుంది. భావం చెడగొట్టకుండా, కథని మన భాషలో చెబితే చాలు. సొంత కథల విషయంలో సంభారాలేవీ సిద్ధంగా ఉండవు, అన్నీ మనమే సమకూర్చుకోవాలి. పూర్తయ్యకా గాని, ఎలా ఉంటుందో తెలియదు. మధ్య మధ్యలో చెక్ చేస్తూ, సవరించుకోవచ్చుగానీ, ఆలస్యం అయిపోతుంది.

అయితే, అనువాదాల వల్ల – కథని క్రిస్ప్‌గా చెప్పగలగడం; సంభాషణలను, క్లుప్తంగా, ఎఫెక్టివ్‌గా రాయగలగడం; కథనాన్ని కొత్త రీతిలో నడపడం వంటివి అలవడ్డాయి. నా తర్వాతి కథల్లో ఇవి ప్రతిఫలించాయని నా నమ్మకం.

ప్రశ్న 13: మీ స్వీయ కథలు ఇతర భాషలలోకి అనువాదమవడం పట్ల, కథకుడిగా, అనువాదకుడిగా మీకెలా అనిపిస్తుంది? ఈ పుస్తకంలోని రెండు కథల అనువాదాల గురించి చెప్పండి.

జ: ఓ అనువాదకుడిగా ఇతరుల కథలను అనువాదం చేయడం నాకు ఆత్మసంతృప్తి కలిగిస్తే, నా కథలను వేరే రచయితలు అనువాదానికి ఎంచుకోడం గొప్ప అనుభూతిని మిగిల్చింది. నా కథ ‘పాపులర్ సుబ్బారావ్’ని (‘దేవుడికి సాయం’ కథాసంపుటి లోనిది) అదే పేరుతో కన్నడంలోకి అనువదించారు సుప్రసిద్ధ కన్నడ మాసపత్రిక ‘ఉత్థాన’ సంపాదకులు. నేను ఆంగ్లానువాదం ద్వారా తెలుగులోకి ‘బొమ్మ’ పేరిట అనువదించిన తమిళ కథ ‘టెడ్డీబేర్’ని, నా తెలుగు అనువాదం ఆధారంగా ‘టెడ్డీబేర్’ పేరుతో కన్నడంలోకి అనువదించారు శ్రీ. కె. కృష్ణమూర్తి.

ఇక ఈ సంపుటి లోని ‘ముసుగు వేయద్దు మనసు మీద’ కథని శ్రీ పెండకూరు గురుమూర్తి కన్నడంలోకి అనువదించి, తెలుగు కథల కన్నడ అనువాద సంకలనం ‘ఇందిన తెలుగు కథెగళు’ (2017)లో స్థానం కల్పించారు. ఈ కథని వారికి పరిశీలనకి పంపమని సూచించిన సుప్రసిద్ధ అనువాదకులు, దివంగత శాఖమూరి రామ్‌గోపాల్ గారికి నా ధన్యవాదాలు. పెండకూరు గురుమూర్తి గారికి కృతజ్ఞతలు.

ఈ సంపుటి లోని ‘లావైతేనేమిరా జీవుడు’ కథని శ్రీ కోడీహళ్ళి మురళీమోహన్ గారు కన్నడంలోకి అనువదించి ‘పంజా’ అనే ఆన్‌లైన్ కన్నడ పత్రికలో ప్రచురించారు. తెలుగుసాహితీవనం ఫేస్ బుక్ గ్రూప్‍ వారు కథాసంకలనం ప్రచురించదలచి, కథలను ఆహ్వానించగా, నేనీ కథ పంపాను. ఒకరోజు మాటల సందర్భంలో మురళీమోహన్ గారితో ఈ కథ ఇతివృత్తం చెప్పినప్పుడు, ఆయన వెంటనే ఆ కథని కన్నడంలోకి అనువదిస్తానని అన్నారు. పుస్తకం విడుదలయిన రోజునే అనువదించి, వారంలోపే కన్నడ వెర్షన్‍ని ప్రచురింపజేశారు. వారికి నా ధన్యవాదాలు.

నేను వ్రాసిన ‘అందం’ అనే కథని ప్రముఖ రచయిత, అనువాదకులు శ్రీ కల్లూరి జానకిరామరావు గారు కన్నడంలోకి అనువదించారు. కన్నడ వెర్షన్ ఇంకా ప్రచురితం కాలేదు.

ప్రశ్న 14: 2001-26 మధ్య మీరు వ్రాసిన కథలు, మీ రెండు సంపుటులలో చేర్చని కథలు ఏవైనా ఉన్నాయా? ఉంటే ఎందుకు చేర్చలేదు?

జ: ఉన్నాయండీ, ఒక కథ లేఖారూపంలో అల్లాను. అది పత్రికలో ప్రచురితమైనప్పటికీ, ఏదో అసంతృప్తి మిగిలింది. కథలా అనిపించలేదు. అందుకని దాన్ని ఏ సంపుటి లోనూ చేర్చలేదు. అలాగే 2004లో రాసిన ఓ కథ పత్రికలో ప్రచురితమైనప్పటికీ, ఒకే కథలో రెండు విభిన్నమైన సమస్యలని ప్రస్తావించేసరికి దేనీకీ సరైన ప్రాధాన్యత లభించలేదని మిత్రులు అభిప్రాయపడ్డారు. దాంతో ఆ కథని కూడా చేర్చలేదు.

ప్రశ్న 15: రచయితగా, అనువాదకుడిగా మీ భవిష్యత్తు కార్యక్రమాలేమిటి?

జ: రచయితగా వీలైనన్ని ఎక్కువ కథలు రాయాలన్నది కోరిక. అనువాదకుడిగా మాత్రం బోలెడంత పని ఉంది. ప్రస్తుతం ఓ పిల్లల నవల అనువదిస్తున్నాను. సంచికలోనే ఒక సైన్స్ ఫిక్షన్ నవల అనువదిస్తున్నాను. ఒక ప్రచురణకర్త కోసం ఓ అనువాదం అంగీకరించాను. మరో సైన్స్ ఫిక్షన్ కూడా అనువదించాలి.

~

మాకినీడి సూర్యభాస్కర్: విలువైన సమయం వెచ్చించి ఈ ఇంటర్వ్యూకి జవాబులిచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు సోమ శంకర్ గారూ.

కొల్లూరి సోమ శంకర్: ధన్యవాదాలు సర్. సంచిక తరఫున నన్ను ఇంటర్వ్యూ చేసినందుకు మీకు బహు కృతజ్ఞతలు మాకినీడి సూర్యభాస్కర్ గారూ.

ఈ పుస్తకంలోని కథలను ప్రచురించిన పత్రికలకు, సంపాదకులకు, సాహితీమిత్రులకు, కుటుంబ సభ్యులకు నా కృతజ్ఞతలు. ఈ పుస్తకానికి ముందుమాటలు అందించిన శ్రీ పాణ్యం దత్తశర్మ గారికీ, శ్రీ అవధానుల మణిబాబు గారికీ; వెనుక అట్ట మీద బ్లర్బ్ అందించిన శ్రీమతి శీలా సుభద్రాదేవి గారికి నా ధన్యవాదాలు. ఈ కథాసంపుటిని ప్రచురించిన పొదరిల్లు పబ్లికేషన్స్ (శ్రీ దాసరి చంద్రయ్య గారికి) వారికి నా ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు. ఈ ఇంటర్వ్యూ ప్రచురిస్తున్న సంచిక యాజమాన్యానికి ధన్యవాదాలు.

***

ఆహ్లాదపురం ఆరో వీధి (కథలు)
రచన: కొల్లూరి సోమ శంకర్
ప్రచురణ: పొదరిల్లు పబ్లికేషన్స్, సుళ్ళూరుపేట
పేజీలు: XIV + 128
వెల: ₹ 150/-
ప్రతులకు:
నవోదయ బుక్ హౌస్,
కాచీగుడా,
హైదరాబాద్.
ఫోన్: 9000413413
~
ఆన్‌లైన్‌లో:
https://www.telugubooks.in/collections/translations/products/aahlaadapuram-aaro-veedhi

~
‘ఆహ్లాదపురం ఆరో వీధి’ కథాసంపుటి సమీక్ష
https://sanchika.com/aahlaadapuram-aaro-veedhi-book-review-sm/

మాకినీడి సూర్యభాస్కర్