శిశిరం ముగిసిన వేళ

[కన్నడంలో సరితా నవలి గారు రచించిన కథని ‘శిశిరం ముగిసిన వేళ’ పేరిట అనువదించి అందిస్తున్నారు కోడీహళ్ళి మురళీమోహన్.]

తూర్పు దిక్కున సూర్యుడు ఉదయిస్తున్న సమయం. ఆకాశమంతా బంగారు కిరణాలు అలముకున్నాయి. చెట్టు చేమల నుండి పక్షుల కిలకిల రావాలు వినిపిస్తున్నాయి, దూరంగా ఎక్కడో కోడి ‘కొక్కొరోకో..’ అంటూ తెల్లవారిందని చాటుతోంది. పాకలో ఉన్న ఆవులు మెడలు ఆడిస్తుంటే వాటి మెడలోని గంటల చప్పుడు వినిపిస్తోంది. బావి గిలక ‘గర గర’ శబ్దంతో నీళ్లు తోడి, స్నానాల గదిలోని తొట్టిని నింపి, నీళ్లు వేడిచేయడానికి పొయ్యిలో కొబ్బరి మట్టలు వేసిన సావిత్రమ్మ, వాకిలి ఊడ్చి ముగ్గు వేయడం మొదలుపెట్టింది. హాల్లో ఉన్న గోడ గడియారం ఆరు గంటలు కొట్టినప్పుడు నిద్రలేచిన వసంత్కు, ఆ రోజు కాలేజీ మొదటి రోజని గుర్తొచ్చి హడావిడిగా పడక దిగి పెరట్లోకి పరిగెత్తాడు.

తన గ్రామమైన చిక్కళ్ళిలోని పాఠశాలలో పదో తరగతి వరకు చదివి మంచి మార్కులు సాధించిన వసంత్, పీయూసీ చదవడానికి దగ్గరలోని మైసూర్ కాలేజీలో చేరాడు. చిక్కళ్ళి నుండి మైసూర్కు ‘కావేరి’ అనే ప్రైవేట్ బస్సు రోజుకు మూడు సార్లు తిరుగుతుండేది. ఉదయం 7:30 గంటలకు బయలుదేరి, దారిలోని చిన్న చిన్న పల్లెలన్నీ ఆగుతూ మైసూర్ చేరుకోవడానికి గంటన్నర సమయం పట్టేది. ఆ రోజు ఉదయం బస్సు మిస్ కాకూడదన్న తొందరలో ఉన్న కొడుకుని చూసి, సావిత్రమ్మ పూజ గదిలోని పనిని మధ్యలో ఆపేసి, వసంత్‌కు టిఫిన్ చేసి, మధ్యాహ్నం భోజనం బాక్సు సర్దడానికి వంటగదిలోకి వెళ్ళింది. స్నానం ముగించి వచ్చిన వసంత్‌ను సంధ్యావందనం చేయమని బలవంతం చేస్తూ, కొబ్బరి తురమడం మొదలుపెట్టింది సావిత్రమ్మ. అమ్మ పెట్టిన దోశ-చట్నీ తిని, చిత్రాన్నం-పెరుగన్నం డబ్బాలో సర్దుకున్న వసంత్, నాన్నతో వెళ్లి కుట్టించుకొచ్చిన కొత్త బట్టలు వేసుకుని వచ్చేసరికి, నాన్న శ్యామశాస్త్రులు పూజకు సిద్ధమవుతున్నారు. దేవుడికి నమస్కరించి, అమ్మానాన్నల ఆశీర్వాదం తీసుకుని ఉత్సాహంగా బస్టాండ్ వైపు నడుస్తున్న వసంత్కు, దూరం నుండి ‘ఫాం ఫ ఫ ఫ ఫాం, ఫ ఫ ఫ ఫాం’ అంటూ ‘కావేరి’ బస్సు హారన్ శబ్దం వినిపించింది.

***

మొబైల్ ఫోన్ అలారం శబ్దానికి వసంత్‌కి మెలకువ వచ్చింది. ఇది అనుభవమా లేక కలనా అని ఆలోచిస్తుండగానే అతని మనసులో కె.ఎస్. నరసింహస్వామి గారి కవితా పంక్తులు మెదిలాయి:

“కన్న కలల పొలిమేరల ఆవల వినిపించె కోయిలమ్మ కూత,
చెరువంతా అలుముకుంది ఉదయారుణ కిరణాల పూత!”

కొత్త రోజొకటి పుట్టి, ఊయలలో ఊగి, అంబాడుతూ ప్రాకి, బుడిబుడి అడుగులు వేస్తూ, బతుకు పరుగులో తనను తాను సంసిద్ధం చేసుకునే పనిలో ఉంది. వసంత్ మనస్సులో ఏదో తెలియని ఉత్సాహం, ఉద్వేగం నెలకొనివున్నాయి. మనసులోని భావాలకు భాషను జోడించాలన్నట్లుగా, తనకెంతో ఇష్టమైన ‘మైసూరు మల్లిగె’§ కవి పాదాలను వసంత్ వల్లించసాగాడు.

“ఎక్కడ పూలు వికసించి మాట్లాడుతాయో,
ఎక్కడ పక్షులు పాటలై పరవశిస్తాయో,
ఎక్కడ అందం ప్రేమై ఫలిస్తుందో,
నదీ జలాలు తళతళలాడుతూ మెరుస్తాయో,
నేను అక్కడికి పరిక్రమించాలి!”

అన్నట్లు వసంత్ ఇప్పుడు ఎక్కడికి బయలుదేరాడో తెలుసా? న్యూయార్క్ నుండి మైసూర్‌కు. గ్రామంలో చదువుకుని, ఐఐటీ ఖరగ్పూర్‌లో ఇంజనీరింగ్ ముగించి, గత 23 ఏళ్లుగా అమెరికాలో స్థిరపడిన వసంత్, ఇటీవల ఫేస్‌బుక్, వాట్సాప్‌ల ద్వారా మళ్లీ సంపర్కంలోకి వచ్చిన తన పాత మిత్రులు ఏర్పాటు చేసిన ‘స్నేహ సమాగమం’ కోసం మైసూర్‌కు బయలుదేరాడు. మొదటిసారి కాలేజీకి వెళ్లేటప్పుడు ఉన్న అదే ఉత్సాహం ఇప్పుడూ అతనిలో ఉంది. అతని ప్రతి పనిలోనూ చురుకుదనం కనిపించసాగింది. చకచకా పనులన్నీ పూర్తి చేశాడు. స్నేహితుల కోసం కొన్న కానుకలన్నింటినీ సూట్‌కేసులో ఎంతో నేర్పుగా సర్దుకున్నాడు. వాటిని మళ్ళీ మళ్ళీ సరిచూసుకున్నాడు. ఆపై విమానాశ్రయానికి చేరుకుని, సూట్కేసులను చెక్-ఇన్ చేసి, బోర్డింగ్ పాస్ తీసుకుని, సెక్యూరిటీ చెక్ ముగించుకుని విమానం ఎక్కడానికి సిద్ధంగా కూర్చున్న అతనికి ఈ కవితా పంక్తులు గుర్తుకొచ్చాయి.

“పగటి తాపం చల్లబడింది,
సాయంత్రం మురిపించి వెళ్లిపోయింది.
నిండు తారలతో ఆకాశం మెరిసింది,
చంద్రలోకం తలుపులు తెరుచుకుంది.”

విమానం ఎక్కి తన సీటులో కూర్చున్న వసంత్ ఆలోచనలను ఇప్పుడు మైసూరు నగరం ఆవరించింది. ఎయిర్ హోస్టెస్ తెచ్చిచ్చిన భోజనం ముగించి, దుప్పటి కప్పుకుని, వెనక్కి వాలిన సీటుకు జేరగిలబడి కళ్లు మూసుకుని నిద్రలోకి జారుకున్న వసంత్ చెవిలో ఎవరో కవి వాక్కులను వినిపించినట్లయ్యింది.

“నా అనుభవాలన్నీ కలలై వస్తున్నాయి,
ఈ రహదారి వెంట ఊరి పొలిమేరల దాకా!”

***

వసంత్ చిన్నప్పటి నుండి చాలా తెలివైనవాడు. హైస్కూలులో కన్నడ మాస్టారుగా పనిచేసే శ్యామశాస్త్రి, సంప్రదాయ గృహిణి అయిన సావిత్రమ్మల ముద్దుల కొడుకు. తన తమ్ముడు సుమంత్‌కు ఎంతో ప్రేమాస్పదమైన అన్నయ్య. పాఠశాల రోజుల్లోనే కన్నడ సాహిత్యంపై మక్కువ పెంచుకున్న వసంత్, తండ్రి మార్గదర్శకత్వంలో సాహిత్యపు లోతుల్ని కూడా అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేశాడు.

సెలవుల్లో నాన్న చెప్పే కవితలన్నీ చదివి, పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో సందర్భోచితంగా ఆ కవితా పంక్తులను ఉటంకిస్తూ స్నేహితులందరినీ అలరించేవాడు. వారంతా తనను ‘కవి మహాశయుడు’ అని పిలిచినప్పుడు అతను ఎంతో సంతోషపడేవాడు. అమెరికాలోని తన జీవితంలో కూడా ఈ కవితలే అతనికి తోడుగా నిలిచాయి. ఇంట్లోనైనా, ఆఫీసులోనైనా జీవితంలోని ప్రతి సందర్భానికి తగ్గట్టుగా కవితా పాదాలను గుర్తు చేసుకునేవాడు.

పదో తరగతి పూర్తి చేసి పైచదువుల కోసం మైసూరుకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్న వసంత్‌కు, ఆ ఏడాది వేసవి సెలవుల్లో శ్యామశాస్త్రి తన దగ్గర ఉన్న ‘మైసూరు మల్లిగె’ కవి కె.ఎస్. నరసింహస్వామి కవితల పుస్తకాలను చదవడానికి ఇచ్చారు. ఆ కవితల్లోని సరళత, జీవితానికి దగ్గరగా ఉండే శైలి, కవి వర్ణించిన ప్రేమ, అనురాగాలు యువ వసంత్‌ను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి. పీయూసీలో సైన్స్ సబ్జెక్టులు చదువుతున్నప్పటికీ, వసంత్ మనసులో మాత్రం ఆ కవితలు మల్లె పరిమళాలను వెదజల్లుతూనే ఉన్నాయి.

***

విమానంలో తన వెనుక సీటులో కూర్చున్న ఇద్దరు చిన్న పిల్లల అల్లరికి వసంత్ ఆలోచనలకు బ్రేక్ పడింది. వెనక్కి తిరిగి చూడగా, ఆ పిల్లలకు వాళ్ల అమ్మ అన్నం తినిపించడానికి పడుతున్న కష్టం కనిపించింది. విమానంలో ఇచ్చే భోజనం పెద్దలకే రుచించదు, ఇక ఆ పిల్లలు ఎలా తింటారు? వాళ్లు చాక్లెట్లు తింటామంటూ మారాం చేస్తున్నారు. అది చూడగానే అతనికి తన కాలేజీ స్నేహితులు కిట్టూ, శీనా, రఘు గుర్తుకొచ్చారు. వారితో పాటు వాళ్లు పాడుకునే పాట కూడా గుర్తొచ్చింది.

“బ్యాక్ బెంచీ కుర్రాళ్లం భయమంటే తెలియనివాళ్ళం” అంటూ ఆ పాటను కొనసాగిస్తూ, “పాఠాలు ప్రవచనాలు నచ్చకపోతే పాకంపప్పు బెల్లాలు తింటాం” అని వారంతా పాడుకునేవారు.

ఆ వెనుక వరుసలో కూర్చునే స్నేహితులందరూ ఇప్పుడు జీవితంలో ఎంతో ఉన్నత స్థాయికి చేరుకుని, విజయాన్ని సాధించడం చూస్తుంటే వసంత్‌కి చాలా సంతోషంగా అనిపించింది. అంతేకాదు, ఇప్పుడు ఈ ‘స్నేహ సమాగమం’ బాధ్యతను కూడా వాళ్లే ముందుండి నడిపించడం చూసి వసంత్ గర్వపడ్డాడు.

“జ్ఞాపకాలు ఎన్నటికీ వాడిపోవు!” అన్నది నిజమే కదా? మైసూరు కళాశాల రోజుల జ్ఞాపకాలు ఇప్పుడు వసంత్ మనసు అనే వనంలో చిగురులై పూసి, మొగ్గలై వికసించి, సుగంధాలను వెదజల్లడం మొదలుపెట్టాయి. చిక్కళ్ళి నుండి మైసూరు వరకు ప్రతిరోజూ చేసిన బస్సు ప్రయాణం, కాలేజీ, అధ్యాపకులు, స్నేహితులు, గ్రంథాలయం, సంస్కృతీసంప్రదాయాల నగరి మైసూరు.. ఇలా వందలాది జ్ఞాపకాలు వాడిపోని వసంత కుసుమాలయ్యాయి.

కళాశాల విహారయాత్ర కోసం ‘రంగనతిట్టు పక్షిధామం’ వెళ్ళినప్పుడు, అక్కడ చేసిన బోటు షికారు గుర్తుకొచ్చింది. తమ క్లాసులోని అబ్బాయిలందరూ ఒక పడవలో, అమ్మాయిలందరూ మరో పడవలో కూర్చున్నప్పుడు.. తను చెప్పిన ఆ కవితా పంక్తులు ఇప్పుడు మళ్ళీ గుర్తొచ్చాయి.

“నదిలోని స్వచ్ఛమైన నీటిలో..
తేలియాడే పడవలో..
అందరూ ఒకటే వరుసలో..
సిగ నిండా పూలు ముడుచుకుని..
పడవ నిండా పడుచులే!”

‘పడవ నిండా పడుచులే’ అనే కవితా పంక్తులను అబ్బాయిలందరూ గట్టిగట్టిగా అరుస్తూ పాడుతూ, అమ్మాయిలందరినీ ఏడిపించిన ఆ రోజులను గుర్తుచేసుకుని వసంత్ ఒక్కసారిగా గట్టిగా నవ్వేశాడు. విమానంలో తన పక్కన కూర్చున్నవారు తనను పిచ్చోడని అనుకుంటారేమో అన్న అనుమానంతో, మొహం పైనున్న దుప్పటిని పక్కకు జరిపి అటు ఇటు చూశాడు. తోటి ప్రయాణికుల్లో చాలామంది నిద్రలో మునిగిపోయి ఉన్నారు. అక్కడక్కడా కొందరు మాత్రం చిన్నపాటి వెలుతురులో పుస్తకాలు చదువుకుంటున్నారు. మరికొందరు ఇయర్ ఫోన్లు పెట్టుకుని, సీటు ముందున్న స్క్రీన్‌పై వస్తున్న సినిమాలు చూస్తున్నారు. వసంత్ మళ్ళీ మొహానికి ముసుగు వేసుకుని, జ్ఞాపకాల పడవలోకి ఎక్కేశాడు!

ఆ పడవ నిండా కూర్చున్న అమ్మాయిలలో ఆమె కూడా ఉంది కదా?

పెద్ద నుదురు, పొడవైన జడ, పెదవి అంచున చిన్న పుట్టుమచ్చ – ఎవరా అమ్మాయి? ఈ మాటలు ఆ ‘మల్లిగె’ కవి కవితాపంక్తులో లేక తన మనసులో మెదిలిన ప్రశ్నలో అనుకున్నాడు వసంత్. ఆమెను చూసిన క్షణం నుండే అతడి మనసులో అనురాగం మొలకెత్తింది!

కళాశాలలో జరిగిన పాటల పోటీలో ఆ అమ్మాయినే ఉద్దేశించి, “అలాంటిలాంటి అమ్మాయివి కావు నువ్వు, నీలాంటి ముద్దుగుమ్మ మరెవ్వరూ లేరు” అని పాడి బహుమతిని కూడా గెలుచుకున్నాడు. మొదట్లో ఆమె పేరు తెలియక, నేరుగా ఆమెనే అడిగే ధైర్యం చాలక.. “పూదోట ఎండలో నర్తించే నెమలి స్వరంలో నీ పేరు, బంగారు మొగలి పువ్వు నుండి వెలువడే పరిమళంలో ఊయల నీ పేరు” అనే కవితను పాడుకుంటూ తిరిగేవాడు. ఇంతకీ ఎవరా అమ్మాయి? ఆమెనే చారులత!

మైసూరు అమ్మాయే అయిన చారులత.. మోకాళ్ల దాకా వచ్చే పొడవైన జడతో, మెరిసే కళ్లతో అందంగా ఉంది. ఆమె నవ్వినప్పుడు బుగ్గన పడే సొట్ట, ఎవరినైనా సరే తనవైపు మళ్ళీ మళ్ళీ తిరిగి చూసేలా ఆకర్షించేది. తన పొడవైన జడకు మల్లె దండను చుట్టుకుని, లంగా-ఓణీలోనో లేదా చుడీదార్తోనో కళాశాలకు వచ్చే ఆమె ముఖంపై ఎప్పుడూ చిరునవ్వు ఉండేది. ఆమె మాట్లాడేది తక్కువే అయినా, ఆమె కళ్ళలో ఏదో కవిత రాసినట్లు ఉండేది. ఒక చిన్న స్టేషనరీ దుకాణం నడుపుకునే తండ్రి, ఆ దుకాణంలో తండ్రికి సహాయం చేసే తల్లి, ఇద్దరు చెల్లెళ్లు, ఒక తమ్ముడితో కూడిన నిండు కుటుంబం ఆమెది.

తన మనసులోని అనురాగాన్ని ఆమెకు చెప్పలేక వసంత్ ఎంతో తపన పడేవాడు. ఆమె ప్రాణస్నేహితురాలైన జయశ్రీని పలకరించి విషయం చెప్పాలనుకున్నా, మాటకారి అయిన జయశ్రీ నోటి దూలకు భయపడి తన మనసులోని మాట చెప్పలేక మౌనంగా ఉండిపోయేవాడు. చారులత అసలు వసంత్ వైపు చూడటమే తక్కువ. ఆమె కనీసం ఒక్కసారైనా తనను చూడాలని వసంత్ ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసి విఫలమయ్యాడు. మనసు నిండా తన ప్రేమ ఆలోచనలతోనే ఉంటూ, రెండవ సంవత్సరం పి.యు.సి. పరీక్షల తయారీలో ఉన్న వసంత్.. ఆ రోజు హాల్ టికెట్ తీసుకోవడానికి కళాశాలకు వెళ్ళినప్పుడు జయశ్రీతో కలిసి చారులత కనిపించింది.

అదేమిటో గానీ, అకస్మాత్తుగా చారులత తనను చూసి నవ్వినట్లు అనిపించింది వసంతుడికి. అతని సంతోషానికి అంతులేకుండా పోయింది. మనసు ఒక పక్షిలా ఎగిరి పాడుతున్నట్లు అనిపించింది!

నవ్వినట్టు నటించకు, నవ్వేసేయ్ హాయిగా,
నీ మదిలోగిలి వెలుగులతో చలువతోడ నిండిపోవగా!
రా చెంతకు, చేయిపట్టి, సాగిపోదాం మెల్లగా
నవ్వేసేయి చూస్తోంది లోకమంతా మనల్నే వింతగా!!

కవి చెప్పిన ఆ మాటలను ఎలాగైనా ఆమెతో చెప్పాలనుకునేలోపే, వసంత్‌కి కనిపించింది.. దూరంగా వెళ్తున్న చారులత వీపుపై అటు ఇటు ఊగుతున్న ఆమె పొడవైన జడ!

ప్రవేశ పరీక్ష ఫలితాలు విడుదలయ్యాయి. ఎప్పటిలాగే మంచి మార్కులు సాధించిన వసంత్‌కి ఐ.ఐ.టి ఖరగ్పూర్‌లో ఇంజనీరింగ్ సీటు లభించింది. అతని స్నేహితులకు రాష్ట్రంలోని వివిధ ఇంజనీరింగ్, మెడికల్ కాలేజీలలో సీట్లు వచ్చాయి. రఘు, శీన, కిట్టూలు మాత్రం తక్కువ మార్కులతో ఉత్తీర్ణులై, మైసూరులోనే బి.ఎస్సీ చదవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మరి చారులత పైచదువుల ఆలోచన ఏమై ఉంటుంది? ఫలితాలు వచ్చిన రోజు కూడా ఆమె ఎక్కడా కనిపించలేదు. ఆమె ఇంటికి వెళ్లి కనుక్కోవాలా? వాళ్ల అమ్మ నాన్న ఏమనుకుంటారు? ఇలా ఎన్నో ప్రశ్నలు మనసులో మెదులుతున్నా, ఏమీ చేయలేక వసంత్ చిక్కళ్ళి బస్సు ఎక్కేశాడు. కిటికీకి తల ఆనించి కూర్చున్న అతనికి, ఆ రోజు ఆమె నవ్వు ఏదో చెప్పకనే చెప్పినట్లు అనిపించింది.

శ్యామశాస్త్రి గారికి చిక్కళ్ళి పాఠశాల నుండి కొత్తహళ్లి మాధ్యమిక పాఠశాలకు హెడ్ మాస్టర్‌గా బదిలీ అయ్యింది. సామాన్లు సర్దడంలో నాన్నకు సాయం చేసి, ఆపై బెంగళూరు వెళ్లి అక్కడి నుండి ఖరగ్పూర్‌కు వెళ్లాలని వసంత్ అనుకున్నాడు. ప్రతిష్ఠాత్మక కళాశాలలో ఇంజనీరింగ్ చదవడానికి వెళ్తున్న కొడుకు కోసం మంచి బట్టలు, కోటు, బూట్లు కొనమని శ్యామశాస్త్రి చెప్పారు. కానీ ఆ రోజు ఆయన కొత్త పాఠశాలకు వెళ్లాల్సి రావడంతో వసంత్‌తో కలిసి మైసూరు రాలేకపోయారు. మధ్యాహ్నం ‘కావేరి’ బస్సు ఎక్కి మైసూరు వచ్చిన వసంత్, సయ్యాజీరావు రోడ్డులో బట్టలు, బూట్లు కొన్నాడు. మిగిలిన డబ్బుతో తమ్ముడు సుమంత్ కోసం ఏదైనా ఆటబొమ్మ కొనాలని దగ్గరలోని ఒక స్టేషనరీ దుకాణానికి వెళ్ళినప్పుడు.. అక్కడ కనిపించింది చారులత!

చిన్న తమ్ముడితో కలిసి వచ్చిన ఆమెతో ఎలాగైనా మాట్లాడాలని నిర్ణయించుకున్న వసంత్, అంతకుముందు ఎప్పుడూ లేని ధైర్యంతో ఆ రోజు చారులతకు తన ప్రేమను వ్యక్తపరిచాడు. తన అనురాగం ఎంతటిదో చెబుతూ, ఆమె లేని తన జీవితం నీరసమని అన్నాడు. “నేను ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేసే వరకు నా కోసం వేచి ఉంటావా?” అని ఆమెను అడిగాడు. వసంత్ మాటలు విన్న చారులత కళ్లు చెమ్మగిల్లాయి. ముఖంపై ఒక బాధాకరమైన నవ్వుతో, ఏమీ మాట్లాడకుండా రెండు అడుగులు వెనక్కి వేసింది. ఆ దుకాణం యజమానికి డబ్బులు ఇచ్చి, వెనక్కి తిరిగి చూడకుండానే అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయింది. తన నుండి దూరంగా వెళ్తున్న తన ప్రేయసిని చూసి గాయపడిన వసంత్ గుండెల్లో కవితా పంక్తులు మారుమోగాయి:

“నీకు తెలియకపోవచ్చు, నువ్వు నమ్మకపోవచ్చు,
నా ఈ అనురాగాన్ని నువ్వు కాదనవచ్చు!”

***

దుబాయ్ చేరుకుంటున్నామని పైలట్ ఇస్తున్న సమాచారం విని వసంత్ నిద్రలేచాడు. అక్కడి నుండి బెంగళూరుకు ప్రయాణం కొనసాగించడానికి ఇంకా నాలుగు గంటల సమయం ఉంది. ఎయిర్పోర్టులోని దుకాణాలను ఒకసారి చుట్టి తన తమ్ముడు సుమంత్ పిల్లల కోసం ఇంకేవైనా ఆటబొమ్మలు, చాక్లెట్లు కొందామనుకున్నాడు. మరోసారి సెక్యూరిటీ చెక్ పూర్తి చేసుకుని, టెర్మినల్లోని చాలా దుకాణాలను తిరిగాడు. ఆపై బెంగళూరుకు బయలుదేరే ఫ్లైట్ గేటు దగ్గరకు వచ్చి కూర్చున్నాడు.

సమయం గడపడానికి తన బ్యాగు నుండి కె.ఎస్.నరసింహస్వామి గారి ‘మల్లిగెయ మాలె’ (మల్లె మాల) పుస్తకం తీశాడు. అందులోని ఎన్నో కవితలను ఇప్పటికే చాలాసార్లు చదివి ఉండటంతో, ఊరికే పేజీలు తిరగేస్తున్న వసంత్‌కి ఒక కవితా పంక్తి మళ్ళీ చారులతను గుర్తుచేసింది.

ఆమె జ్ఞాపకాలలో ఈ వసంత్ ఇంకా ఉన్నాడా? ఈ స్నేహ సమాగమంలో చారులత కనిపిస్తుందా? అని మనసు ప్రశ్నించింది. నిజానికి ఆమె పాత స్నేహితులెవరికీ అందుబాటులో లేదు. ఫేస్‌బుక్, వాట్సాప్లలో కూడా లేదు. ప్రస్తుతం మైసూరులో ఒక ప్రింటింగ్ ప్రెస్ నడుపుతున్న శీనా, అక్కడి దినపత్రికలో ఈ స్నేహ సమ్మేళనం గురించి ప్రకటన ఇస్తానని చెప్పిన విషయం వసంత్‌కు గుర్తొచ్చింది. ప్రస్తుతానికి పరిచయంలో లేని పాత స్నేహితులు ఆ ప్రకటన చూసైనా వస్తారని రఘు కూడా అన్నాడు.

చారులత ఇంకా మైసూరులోనే ఉండి ఉంటుందా? ‘ఛీ! ఇన్ని ఏళ్ల తర్వాత నేనెందుకు ఇలా ఆలోచిస్తున్నాను? ఆమె పెళ్లి చేసుకుని, భర్త, పిల్లలతో తన సంసారంలో స్థిరపడి ఉంటుంది. ఆమె కోసం దాచుకున్న ఈ అనురాగం నా జ్ఞాపకాల్లో ఎప్పటికీ ఆరిపోని దీపంలా ఉంటుంది.. ఆమె జీవితం ఆమెది’ అని సరిపెట్టుకుంటుండగానే విమానం బెంగళూరు చేరుకుంది. అక్కడ సుమంత్ ఇంట్లో రెండు రోజులు ఉండి, ఆ తర్వాత వసంత్ మైసూరు చేరుకున్నాడు.

***

మైసూరు చేరుకున్న వసంత్‌కు, ఇన్నేళ్ల తర్వాత కూడా ఆ ఊరు కొత్తగా ఏమీ అనిపించలేదు. అక్కడ పెద్దగా మార్పులేవీ జరిగినట్లు అతనికి తోచలేదు. ముందే రఘు బుక్ చేసిన హోటల్‌కు వెళ్లి తన గదిలోకి వెళ్ళిన వసంత్, కిట్టూ, శీనాలతో మాట్లాడి మరుసటి రోజు జరగబోయే ‘స్నేహ సమాగమం’ కార్యక్రమ వివరాల గురించి అడిగి తెలుసుకున్నాడు.

ఉదయం 9 గంటలకు ‘గాయత్రి టిఫిన్ రూమ్’లో అల్పాహారం ముగించుకుని, కాలేజీ దగ్గర స్నేహితులందరూ కలవాలని, తమకు పాఠాలు చెప్పిన కొందరు ప్రొఫెసర్లను కలిసి, మధ్యాహ్నం ‘కింగ్స్ కోర్ట్’కు వెళ్లి భోజనం ముగించి, సాయంత్రం వరకు అక్కడే కాలక్షేపం చేసి, ఆ తర్వాత వీడ్కోలు తీసుకోవాలని శీనా వివరంగా చెప్పాడు. ఇరవై ఏడు ఏళ్ల తర్వాత కూడా తన స్నేహితులలో అదే ఆత్మీయతను చూసిన వసంత్ ఎంతో సంతోషించాడు.

మరుసటి రోజు జరిగిన ఆ ‘స్నేహ సమాగమం’ అందరి జీవితాల్లోనూ ఒక మధుర జ్ఞాపకంగా నిలిచిపోయింది. దేశ విదేశాల్లో, వేర్వేరు ఊర్లలో స్థిరపడిన స్నేహితులందరూ ఇన్నేళ్ల తర్వాత కలుసుకుని, ప్రస్తుత జీవితాన్ని మర్చిపోయి మళ్ళీ కాలేజీ కుర్రాళ్లలా మారిపోయారు. తమ జీవితంలోని కష్టసుఖాలను ఆత్మీయులతో పంచుకున్నారు. ఒకరి బాహ్య రూపంలో వచ్చిన మార్పులను చూసి ఒకరు హాస్యం చేసుకుంటూ నవ్వుకున్నారు. కానీ ఆ నవ్వుల వెనుక పాత స్నేహపు ఆత్మీయత స్పష్టంగా కనిపించింది.

ఈ సంబరాన్నంతటినీ తన అనుభవాల పెట్టెలో దాచుకుంటున్న వసంత్‌కు, ఎవరి దగ్గరా చారులత జాడ దొరక్కపోయేసరికి నిరాశ కలిగింది. ఆ సంతోషంలోనూ అతని కళ్లు ఎవరి కోసమో వెతుకుతున్నట్లు అనిపించింది. అందరూ మధ్యాహ్నం భోజనం ముగించి కబుర్లు చెప్పుకుంటున్న సమయంలో, స్నేహితులందరినీ వెతుక్కుంటూ హడావిడిగా జయశ్రీ అక్కడికి వచ్చింది. ఇన్నాళ్లూ ఎవరికీ అందుబాటులో లేని జయ, ఆ రోజు పేపర్లో వచ్చిన స్నేహ సమ్మేళన వార్తను ఆలస్యంగా చూసి, పాత స్నేహితులను కలిసే అవకాశం ఎక్కడ చేజారిపోతుందో అని పరుగుపరుగున వచ్చింది. అప్పట్లోలాగే ఇప్పుడు కూడా అందరికంటే ఎక్కువగా మాట్లాడుతూ, తన ‘వాచాలత’ను ఏమాత్రం మారలేదని అందరికీ నిరూపించింది. తన ఇద్దరు పిల్లలు కూడా తాము చదివిన కాలేజీలోనే చదువుతున్నారని చెప్పింది.

వెనుక బెంచీ వాళ్లమని పిలిపించుకునే కిట్టూ, శీనా, రఘూ ఈ ‘స్నేహ సమాగమాన్ని’ ఎంతో క్రమబద్ధంగా నిర్వహించారు. స్నేహితులందరూ ఆ ముగ్గురినీ ఎంతగానో ప్రశంసించారు. అందరి దగ్గరా వీడ్కోలు తీసుకుని, ఇక హోటల్కు బయలుదేరదామనుకుంటున్న వసంత్‌ని ఆపి మాట్లాడించింది జయశ్రీ.

“ఏరా వసంత్! అప్పట్లో ప్రేమా గీమా అని తెగ ఆరాటపడ్డావు, ఇప్పుడేంటి చారులత గురించి అసలు అడగనే లేదు?” అని ప్రశ్నించింది.

ఆమె నుండి అటువంటి ప్రశ్న వస్తుందని అస్సలు ఊహించని వసంత్ ఒక్కసారిగా నిర్ఘాంతపోయాడు. తన్ను తాను సంభాలించుకుని మాట్లాడదామనుకునే లోపే జయశ్రీ తన మాటను కొనసాగించింది – “అవున్లేప్పా, నువ్వు ఇప్పుడు పెద్ద మనిషివి అయిపోయావు, ఎన్నేళ్ల నుండో అమెరికాలో ఉంటున్నావు, నీకెందుకు ఈ ఊరి వాళ్ల విషయాలు? పెళ్ళాం, పిల్లలు అని హాయిగా ఉండేవాళ్లు మీరు!”

“అయ్యో, అదేదో అనురాగం, ప్రేమ అంటూ అలాగే ఒంటరిగా ఉండిపోయాడు తను. ఇంతకీ ఎవరు ఇతని ప్రేయసి?” మాటలు పెగలక అలాగే నిలబడిపోయిన వసంత్‌ని ఒకసారి చూసి, కిట్టూ ఆమెకు సమాధానమిచ్చాడు.

“ఇంకెవర్రా, ఆ పొడుగు జడ చారులతే! పాపం, ఇక్కడే ‘మహిళా సేవాశ్రమం’లో పని చేస్తోంది” అంది జయశ్రీ. ‘చారులత’ అనే పేరు వినగానే ఒక్క క్షణం వసంత్ వణికిపోయాడు, ఒళ్లంతా చెమటలు పట్టాయి.

“అరే.. ఆ సొట్టబుగ్గల చారులతనా? ఇక్కడే ఉందా? మాకు తెలియనే లేదే! అసలు సేవాశ్రమంలో ఏం చేస్తోంది?” అని శీనా అడగడంతో, జయశ్రీ చారులత జీవితపు పుటలను విప్పింది. చారులత తండ్రి వ్యాపారంలో భారీ నష్టాలను చవిచూసి, అనారోగ్యంతో మంచం పట్టడంతో ఆమె తల్లి ఆయన సంరక్షణలోనే నిమగ్నమైపోయింది. దాంతో చారులత తన చదువును మధ్యలోనే ఆపేసి, ఒక ఉద్యోగంలో చేరి ఇంటి బాధ్యతలన్నీ తన భుజాన వేసుకుంది. తల్లిదండ్రుల సేవ, తమ్ముడు-చెల్లెళ్ల చదువు, వారి పెళ్లిళ్లు.. ఇలా వాళ్ల కోసమే తన జీవితాన్ని ధారపోసి, తను పెళ్లి కూడా చేసుకోకుండా ఇన్నేళ్లు గడిపేసింది. ఇప్పుడు తమ్ముడు, చెల్లెళ్లందరూ ఎవరి సంసారాలతో వారు వేర్వేరు ఊళ్లలో స్థిరపడి, ఈ మధ్య మైసూరు వైపు రావడం కూడా మానేశారు. ఒంటరిగా మిగిలిపోయిన చారులత, సేవాశ్రమంలో పనికి చేరి అక్కడే నివసిస్తోంది.

జీవితంలోని ఈ కష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నప్పుడు చారులత తనను ఎప్పుడైనా గుర్తు చేసుకుని ఉంటుందా? ఆమె జీవిత పోరాటం గురించి వింటున్న వసంత్ కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. దుబాయ్ విమానాశ్రయంలో తను చదివిన ‘మల్లిగెయ మాలె’ పుస్తకంలోని కవితా పంక్తులు మసక మసకగా అతని కళ్ల ముందు కదలాడాయి.

జ్ఞాపకాల లోగిలిలో నక్షత్రాలను చల్లి
నీలాకాశంలో విమానమెక్కి నువ్వు సాగిపోయావు సుదూర తీరాలకు..
ఈ సుడిగాలిని దాటి నా చెంతకు రా,
వెండి వెన్నెల వెలుగులతో వాకిలి తెరిచివుంది నీ కోసమే!

***

జయశ్రీతో కలిసి శీనా, కిట్టూ, రఘు, వసంత్ ఆ మహిళా సేవాశ్రమానికి వెళ్ళినప్పుడు, చేతిలో పుస్తకం పట్టుకున్న చారులత అక్కడి వృద్ధులకు ఏదో చదివి వినిపిస్తోంది. దగ్గరకు వెళ్ళగానే ఆమె స్వరం వినిపించింది. ఆమె ఏం చదువుతోందో వినాలన్న ఆలోచన వసంత్‌కి లేదు. చారులతను చూడగానే అతని చెవుల్లో..

“నా ప్రియుడా,
నీ కోసమే వేచి చూస్తున్నాను;
విరహంతో కుమిలిపోతూ,
దుఃఖంలో మునిగి తేలుతూ
ఇక్కడే వేచి ఉన్నాను”

అనే కవి పంక్తులు మారుమోగాయి. ఒకరినొకరు చూసుకున్న వసంత్, చారులతలు ఎంతో సేపు మౌనంగా ఉండిపోయారు. కొంత సమయం తర్వాత ఇన్నేళ్ల తమ తమ జీవితాల గురించి మాట్లాడుకున్నారు. ఒకరిని చూసి ఒకరు బాధపడ్డారు, సంతోషించారు. తమ భావి జీవితం గురించి ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు!

ఆ తర్వాత జరిగినదంతా ఊహలకందని ఒక మధుర స్వప్నంలా సాగింది. ఆప్తమిత్రుల సమక్షంలో, ఒక దేవాలయంలో పూలదండలు మార్చుకుని వసంత్, చారులతలు దంపతులయ్యారు. ఇప్పటివరకు తన జీవితంలో సంతోషం కంటే దుఃఖాన్నే ఎక్కువగా చూసి, ఎదురైన కష్టాలన్నింటినీ అనుభవిస్తూ అలసిపోయినా.. ఏమాత్రం ధైర్యం కోల్పోకుండా నిలబడిన చారులత జీవితంలో ‘శిశిరం’ ముగియడానికి ఆలస్యమైనా, చివరికి ‘వసంత’ ఆగమనం జరిగింది. ‘మల్లిగె మాలె’లోని ఈ పంక్తులు అప్పుడు సార్థకమయ్యాయి:

“కావాలి, వద్దు అనే రెండు తీరాల మధ్య..
అనురాగ గంగ ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది.
వేచి చూసి, తపించి ఆ తీరాన్ని దాటాలి;
అప్పుడే ఆ ప్రేమతప్పక నిన్ను వరిస్తుంది!”

~

కన్నడ మూలం: సరితా నవలి
తెలుగు అనువాదం: కోడీహళ్ళి మురళీమోహన్

§ మైసూరు మల్లిగె – సుప్రసిద్ధ కన్నడ కవి కె.ఎస్.నరసింహస్వామి వ్రాసిన ప్రేమకావ్యం

కోడీహళ్లి మురళీమోహన్

కోడీహళ్లి మురళీమోహన్ వ్యాసకర్త, కథకులు, సంపాదకులు. తెలుగు వికీపీడియన్. ‘కథాజగత్’, ‘సాహితి విరూపాక్షుడు విద్వాన్ విశ్వం’, ‘జ్ఞానసింధు సర్దేశాయి తిరుమలరావు’ అనే పుస్తకాలు ప్రచురించారు.